BỘ
GIÁO DỤC
DỤC VÀ
VÀ ĐÀO
ĐÀO TẠO
TẠO
Bộ GIÁO
TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI
ĐẠI HỌC
HỌC VINH
VINH

PHẠM
PHẠM
GIANG
GIANG
NAM
NAM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS. NGUYỄN NGỌC HỢI

Nghệ An,
An, 2013
2013
Nghệ



Trang

MỞ ĐẦU.............................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài...........................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu....................................................................2
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu...........2
4. Giả thuyết khoa học.....................................................................3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu...................................................................3
6. Phương pháp nghiên cứu...............................................................4
7. Đóng góp của đề tài.....................................................................4
8. Cấu trúc của luận văn...................................................................4

Chương 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐÈ NGHIÊN cứu............5
1.1. Sơ LUỢC LỊCH SỪ VÁN ĐỀ NGHIÊN CỨU........................5
1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài....................................................5
1.1.2. Nghiên cứu trong nước............................................................5
1.1.3 Việc nghiên cứu về giáo dục đạo đức và nâng cao hiệu quả

quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THCS ở huyện Triệu
Sơn tỉnh Thanh Hóa.......................................................................................6
1.2.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM cơ BẢN.............................................6

1.2.1. Đạo đức....................................................................................6


VẤN ĐÈ QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC


DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THCS HUYỆN TRIỆU SON, TỈNH
THANH HOÁ..............................................................................................35
2.1..........KHÁI QUÁT VÈ ĐIÈU KIỆN Tự NHIÊN, KT- XH VÀ

GIÁO DỤC Ở HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HOÁ......................35
2.1.1.

về điều kiện tự nhiên.............................................................35

2.1.2.

Tình hình kinh tế, xã hội......................................................36

2.1.3.

Tình hình giáo dục ở huyện Triệu Sơn.................................37

2.1.3.1.

Số lượng đội ngũ cán bộ quản lý........................................39

2.1.3.2.

Đội ngũ cán bộ - GV- CNV có 868 người trong đó...........39


2.2. THỰC TRẠNG CHẮT LƯỢNG ĐẠO ĐỨC CỦA HỌC

SINH ở HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HOÁ TRONG NHƯNG
NĂM GẦN ĐÂY.........................................................................................42


THựC TRẠNG sự PHỔI HỢP CÁC Lực LƯỢNG TRONG

CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH...........................56
2.4.1.

Thực trạng vai trò của các lực lượng giáo dục.....................56

2.4.2.

Thực trạng sự phối hợp của các lực lượng trong công tác

giáo dục đạo đức học sinh............................................................................57
2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÈ THựC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO

DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THCS HUYỆN TRIỆU SƠN............63
2.5.1.

Những thành công.................................................................63

2.5.2.

Hạn chế..................................................................................64

2.5.3.

Nguyên nhân.........................................................................67

KÉT LUẬN CHƯƠNG 2..................................................................70
Chương 3: MỘT SỔ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG


hoạt động ngoài giờ lên lớp, qua các môn học tự chọn .............................77
3.2.4.

Giải pháp 4: Quản lý giáo dục đạo đức thông qua các hoạt

động của các tổ chức, đoàn thể, gia đình và xã hội.....................................81
3.2.5.

Giải pháp 5: Quản lý các điều kiện đảm bảo công tác giáo

dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở..................................................85
3.2.6.......................................................................................................... M

ối quan hệ giữa các giải pháp...........................................................88
3.3. KÉT QUẢ THĂM DÒ sự CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI

CỦA CÁC GIẢI PHÁP................................................................................89
3.3.1.

Mục đích thăm dò..................................................................89

3.3.2.

Phương pháp thăm dò...........................................................89

3.3.3

. Đối tượng phạm vi thăm dò.................................................89


đáp ứng được yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Quản lý
nhà nước về giảo dục còn bất cập, xu hướng thương mại hóa và sa sút đạo
đức trong giáo dục khắc phục chậm, hiệu quả thấp đang trở thành nỗi bức
xúc của xã hội”. Đồng thời Đại hội tiếp tục định hướng cho giai đoạn mới:
“Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng giáo
dục đào tạo. Đôi mới chưong trình, nội dung, phương pháp dạy và học,
phương pháp thi, kiếm tra theo hướng hiện đại. Nâng cao chất lượng giảo


2

gia đình và xã hội, phổi hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ
trẻ ” [3, tr 167-168 ].

Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng vào xây dựng đất nước. Văn
kiện Đại hội Đảng lần thứ XI đã chỉ rõ “ Phát triến, năng cao chất lượng
nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những
yếu to quyết định sự phát triến nhanh, bền vững đất nước. Đôi mới căn bản,
toàn diện nền giáo dục theo hướng chu ân hóa, hiện đại hoả, xã hội hóa; đôi
mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy học, đôi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triên đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo.
Tập trung nâng cao chất lượng giảo dục dào tạo coi trọng giáo dục đạo
đức”.[3, tr41]

Trong thời gian qua, giáo dục đào tạo huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh
Hóa đã đạt được những thành tựu về các phương diện, nhưng những bất cập
về công tác giáo dục đạo đức, chất lượng giáo dục đạo đức của học sinh,
trong đó có học sinh trung học cơ sở đang đặt ra cho các cấp chính quyền,
các nhà quản lý giáo dục, cho xã hội, những vấn đề cần phải giải quyết. Từ

+ Nghiên cứu lý luận về giáo dục đạo đức và quản lý công tác giáo
dục đạo đức cho học sinh THCS.
+ Khảo sát thực trạng quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học
sinh ở huyện Triệu Sơn tỉnh Thanh Hóa.


4

6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tống hợp, phân loại tài liệu,

nghiên cứu các tri thức khoa học, các văn kiện Đại hội Đảng, các tài liệu về
giáo dục, quản lý giáo dục ...nhằm xác định cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên
cứu.
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát, điều tra khảo sát

thực tiễn, tống kết kinh nghiệm, xử lý số liệu thu thập lấy ý kiến của chuyên
gia đế xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài.

7. Dóng góp của đề tài

+ Luận văn góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận của các vấn đề giáo
dục đạo đức và nâng cao hiệu quả quản lý công tác giáo dục đạo đức cho
học sinh THCS .
+ Chỉ ra được thực trạng chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh
trường THCS huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa
+ Đe xuất một số giải pháp cụ thê trong việc nâng cao hiệu quả quản lý
công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở huyện Triệu Sơn tỉnh Thanh Hóa.

8. Cấu trúc của luận văn

nghiên cứu và đề cập, đó là lĩnh vực thuộc quan hệ xã hội, trong mối quan
hệ ứng xử.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “ cỏ tài mà không có đức là người vô
dụng” Người coi trọng mục tiêu, nội dung giáo dục đạo đức trong các nhà
trường như “ đoàn kết tốt, kỷ luật tốt” “ Khiêm tổn, thật thà dũng cảm”con
người cần có bốn đức “Cần, kiệm, liêm, chính ” thiếu một đức thì không
thành người. Từ thực tế tư tưởng của người, nhiều tác giả đã nghiên cứu về
vấn đề này như Phạm Minh Hạc, Phạm Tất Dong ...,w.


6

1.1.3 Việc nghiên cứu về giáo dục đạo đúc và nâng cao hiêu quả
quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THCS ở huyện Triệu
Son tỉnh Thanh Hóa

Đã được triển khai qua một số báo cáo tổng kết năm học của các
trường, báo cáo của các cơ quan chức năng (Công an), của các tổ chức đoàn
thể xã hội (Huyện đoàn, Mặt trận tổ quốc...) nhưng chưa có hệ thống đầy
đủ. Đặc biệt là chưa đưa ra được một hệ thống các giải pháp quản lý của các
trường học có tính khả thi, hiệu quả, phù hợp với đặc trưng của học sinh
THCS của huyện Triệu Sơn. Một số đề tài luận văn cao học thạc sĩ có đề
cập đến vấn đề này, nhưng ở phạm vi một huyện, tỉnh khác, hoặc ở cấp học
khác, nên không thể áp dụng cho công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học
sinh THCS ở huyện Triệu Sơn.

1.2. MỘT SỔ KHÁI NIỆM cơ BẢN

1.2.1. Dạo đức


sống. Đạo đức bao gồm hành vi thói quen, mỗi hình thái kinh tế xã hội hay
mỗi giai đoạn lịch sử đều định hướng những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức
tương ứng. Đạo đức theo ý nghĩa nghiêm ngặt được hiểu là những thái độ
có tính thực tiễn, tính nhân dân nhưng đó là hình thái ý thức ổn định phần
lớn chúng được lĩnh hội và được thuyết phục một cách tự giác bởi lương
tâm con người và có thê trở thành động lực tinh thần dẫn đến cách thức


8

Đạo đức tồn tại xen kẽ trong mọi lĩnh vực trong mọi hoạt động xã hội
nó tồn tại và phát triển cùng với đời sống xã hội, đạo đức mang tính xã hội
mang tính lịch sử. Đạo đức là một hệ thống các giá trị quy tắc, chuẩn mực
mà mọi người phải tuân theo trong quan hệ giữa cá nhân với cá nhân giữa
cá nhân với xã hội. Sự hình thành phát triên và hoàn thiện hệ thống giá trị
đạo đức không tách ròi.Nếu hệ thống giá trị đạo đức phù hợp với sự phát
triển, tiến bộ thì hệ thống ấy có tính tích cực, mang tính nhân đạo.Với các
khái niệm trên ta có thể hiểu một cách tổng quát, đạo đức là một hình thái ý
thức xã hội nó là một hệ thống các quy tắc, chuẩn mực, nguyên tắc xã hội
về cái chân, thiện, mỹ.

1.2.2. Giáo dục

Đã từ lâu nhân dân ta đánh giá rất cao vị trí của giáo dục, giáo dục là
một thành tố không thẻ thiếu được của một chế độ, việc quan tâm đến giáo
dục sẽ đưa xã hội đó phát triển ngày một xa hơn. “Giáo dục là hoạt động
hưóng tới thông qua một hệ thong các biện pháp tác động nhằm truyền thụ
những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và loi sổng, bồi dưỡng tư
tưởng và đạo đức cần thiết cho đoi tượng giúp hình thành và phát triển
năng lực, phâm chất nhân cách phủ hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị

1.2.3. Giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một quá trình lâu dài, liên tục về
thời gian, rộng khắp về không gian đồng thời tất cả các lực lượng đều tham
gia.Trong đó nhà trường đóng vai trò quan trọng. Giáo dục đạo đức cho học
sinh còn là quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức của
nhân cách học sinh dưới những tác động và ảnh hưởng có mục đích có sự
lựa chọn về nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục phù họp với lứa
tuổi, giúp học sinh có hành vi ứng xử đúng mực trong mối quan hệ với cá
nhân với tập thê với cộng đồng xã hội, bản chất của giáo dục đạo đức là
chuỗi tác động có định hướng của chủ thể giáo dục vào yếu tố tự giáo dục


10

tắc đạo đức từ bên ngoài vào bên trong của riêng mình với mục tiêu cuối
cùng là hành vi đạo đức phù họp với yêu cầu chuẩn mực xã hội. Giáo dục
đạo đức không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ những tri thức mà quan trọng
hơn là thể hiện ở niềm tin, hành động thực tế của học sinh.
Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích có kế hoạch, có
tổ chức của nhà giáo dục và yếu tố tự giáo dục của người học đế rồi trang bị
cho học sinh những tri thức, ý thức đạo đức, niềm tin, tình cảm đạo đức và
quan trọng nhất là hình thành ở học sinh hành vi thói quen đạo đức phù họp
với các chuẩn mực xã hội. Giáo dục đạo đức là một quá trình sư phạm được
tổ chức một cách có mục đích có kế hoạch nhằm hình thành và phát triển ở
học sinh ý thức, tình cảm, niềm tin và thói quen đạo đức.

1.2.4. Quản lý, quản lý giáo dục

* Quản lý

Là hệ thống những tác động tự giác có ý thức có mục đích, có kế
hoạch đến tất cả các mắt xích của hệ thống từ cấp cao nhất đến cơ sở giáo
dục đó là nhà trường, nhằm thực hiện có chất lượng hiệu quả mục tiêu phát
triển Giáo dục đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục.
“Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một phưong hưóng cải
tiến quản lý giáo dục theo hướng tăng cường phân cấp quản lý nhà trường
cho các chủ thể quản lý bên trong nhà trường với các quyền hạn và trách
nhiệm rộng hon đế thực hiện nguyên tắc giải quyết vấn đề tại chỗ ” [27,tr
8]
Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động của chủ thể quản lý đến
tập thẻ giáo viên công nhân viên, tập thế học sinh, cha mẹ học sinh và các
lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng


12

hạn, toàn diện và từng mặt là một yêu cầu nghiêm ngặt của quản lý giáo
dục.
1.2.5. Quản lý công tác giáo dục đạo đức

Quản lý công tác giáo dục đạo đức là một quá trình chỉ đạo, điều
hành công tác giáo dục đạo đức của chủ thể giáo dục tác động đến đối
tượng giáo dục từ đó hình thành những phẩm chất đạo đức của học sinh,
đảm bảo quá trình giáo dục đạo đức đi đúng hướng, phù họp với chuân
mực, quy tắc đạo đức được xã hội thừa nhận. Quản lý giáo dục đạo đức
nhằm huy động các lực lượng giáo dục, các điều kiện, phương tiện, phối
hợp với môi trường giáo dục giúp học sinh có tri thức đạo đức, tình cảm đạo
đức và hình thành hành vi đạo đức phù họp với yêu cầu của xã hội .
Quản lý giáo dục đạo đức phải là quản lý có mục tiêu, nội dung,
phương pháp đảm bảo quá trình giáo dục được tiến hành một cách có khoa

ỷ thức trong học tập, với lòng yêu nước yêu chủ nghĩa xã hội, yêu hòa bình
có tinh thần cộng đồng và Ouổc tế, có tinh thần lao động sáng tạo có thái
độ xây dựng và bảo vệ Tô quốc bảo vệ môi trường ”[25,tr 2].
Giáo dục cho các em có thái độ đúng đắn với lao động, biết yêu quý
lao động, có thái độ đúng về học tập và rèn luyện bản thân, yêu thích lao
động, say mê học tập không ngừng, quý trọng sản phẩm từ lao động bằng
việc yêu quý những người lao động chân tay, lao động trí óc đẻ có thái độ
và hành động đúng. Các em có những hiểu biết về giá trị văn hóa của dân
tộc, tài sản của quốc gia, những di sản văn hóa mà cha ông đã dày công vun
đắp. Giá trị đó là di sản văn hóa và những di sản thiên nhiên ban tặng các
em đều phải có ý thức giữ gìn, sống phải biết tiết kiệm,bảo vệ của công,
môi trường nơi mình sinh sống, học tập và ở nơi cộng đồng. “Gan nhà
trường với các hoạt động xã hội, địa phương đê tạo thêm động lực giáo dục
góp phần nâng cao chất htxỵng và hiệu quả đào tạo ” Điều 18 [ 6, trl62].
Giáo dục về mối quan hệ của cá nhân đối với những người xung
quanh, các em biết kính trọng ông bà, cha mẹ, có mối quan hệ thân thiện
với mọi người với người lớn, bạn bè cùng lứa tuổi, biết kính trọng lễ phép
biết ơn thây cô, đôi với những người có hoàn cảnh khó khăn hoạn nạn phải
biết cảm thông chia sẻ, trong mối quan hệ phải chân thành, có lòng vị tha.


14

khiêm tốn, luôn lắng nghe và học hỏi. Có tình cảm thiêng liêng cao quý tôn
trọng lợi ích của tập thể và cộng đồng.

1.3.2. Phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức

Phương pháp giáo dục đạo đức trong nhà trường là cách thức hoạt
động luôn gắn bó với nhu cầu của người được giáo dục, nhằm hình thành và

- Phương pháp thi đua: Đây là phương pháp kích thích hoạt động của

các em, phương pháp không thể thiếu trong hoạt động nhà trường, các em
thi đua đê tự khăng định mình, trong thi đua, cá nhân và tập thẻ phải cố
gắng vươn lên, ý thức trách nhiệm thực hiện nội dung thi đua phấn đấu lập
thành tích cao nhất.
- Phương pháp khen thưởng, phê bình, động viên trong đó khen

thưởng cá nhân tập thê có quá trình phấn đấu đạt thành tích cao nhất qua
những hành động và việc làm, tác dụng kích thích đến quá trình tu dưỡng
đạo đức của mỗi cá nhân, những việc làm được cần cổ vũ động viên. Không
những thế những việc chưa làm được cần phê bình nghiêm khắc vừa uốn
nắn điều chỉnh hành vi đạo đức phù hợp với các chuân mực.
1.4. VẤN ĐÈ QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO

HỌC SINH THCS
1.4.1. Mục tiêu quản lý giáo dục đạo đức

Mục tiêu quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh thể hiện trong việc
thế hiện tính thực tiễn, hiểu biết tường tận trong từng thời gian không gian
Ouản ìỷ giáo dục đạo đức luôn luôn đòi hỏi tỉnh kế hoạch. Kết hợp các kế
hoạch và chương trình dài hạn, ngắn hạn, toàn diện và từng mặt là một yêu
cầu nghiêm ngặt của quản lý giáo dục ”[27, tr22].

về nhận thức, Hiệu trưởng phải tuyên truyền giáo dục đế mọi người,


16

" Hiệu trưởng cần xác lập đầy đủ, cụ thế những phạm vi trách nhiệm

dục

đạo

đức

* Quản lý việc xây dựng nội dung chương trình hình thức biện pháp
giáo dục đạo đức học sinh. Trên cơ sở xác định nội dung giáo dục đạo đức
cho học sinh trung học cơ sở là nội dung chương trình môn GDCD với các
chủ diêm hoạt động ngoài giờ lên lớp, nội dung giáo dục đạo đức cho học
sinh thông qua các môn văn hóa. Đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên,
tránh tình trạng đê học sinh học các môn này với những tri thức về văn hóa
dân tộc hoặc văn hóa địa phương một cách miễn cưỡng.
Quản lý việc xây dựng nội dung chương trình, hình thức và các biện
pháp giáo dục đạo đức cho học sinh đó là vân đê hết sức quan trọng cần


17

hoạt động của tổ chức phong trào Đội TNTP Hồ Chí Minh, thông qua hoạt
động này nhằm tổ chức tốt kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm trong đó
trách nhiệm của Hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng " Hiệu trưởng trực
tiếp quản ỉý và đều hành các hoạt động của nhà trường, chịu trách nhiệm
trực tiếp trước pháp luật, trước cơ quan quản ìỷ giáo dục về thực hiện các
quy định quy chế về giáo dục dào tạo đảm bảo chất lượng hoạt động giảo
dục và các hoạt động khác của nhà trường trong phạm vi và qiỉyển hạn
dược giao ” Điều 15 [ 7, tr 189].

Kế hoạch của Hiệu trưởng cần thể hiện rõ yêu cầu, nội dung, hình
thức, biện pháp thực hiện phân công cụ thể cho từng đối tượng thực hiện


Vấn đề quan trọng là công tác của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ
môn, các tố chức phong trào (Đội TNTP, Đoàn thanh niên ). Người Hiệu
trưởng chỉ đạo quản lý các lực lượng này trong nhà trường giúp cho việc tổ
chức giáo dục hình thành thói quen tự quản cho các em thông qua các nội
dung, đó là việc xây dựng kế hoạch học tập, việc tự quản lớp, thông qua
việc học tập nội quy học tập, có kế hoạch rèn luyện đạo đức, có năng lực tổ
chức điều hành lớp, chỉ đạo hoạt động theo kế hoạch chung .
* Quản lý các điều kiện hỗ trợ công tác giáo dục đạo đức.

Trước hết cần quan tâm đến việc bồi dưỡng đội ngũ CBGV-CNV qua
việc thi đua, khen thưởng, xây dựng tập thể, môi trường sư phạm. Hiệu
trưởng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cho giáo viên theo chuyên đề, trong
từng thời điểm, phát huy yếu tố tự học, tự bồi dưỡng không ngìmg nâng cao
chuyên môn nghiệp vụ, việc nghiêm túc tham gia chuyên đề mà cấp trên tổ
chức, nhà trường phân công giáo viên có kinh nghiệm tiếp thu đế thực hiện
việc giáo dục đạo đức, với những báo cáo điến hình tiên tiến từ đó hiệu quả
giáo dục nhà trường sẽ cao, Hiệu trưởng có kế hoạch kiêm tra định kỳ, đánh
giá công tác để có kế hoạch điều chỉnh đúc rút kinh nghiệm, những cán bộ
giáo viên có thành tích cần được đánh giá một cách khách quan có khen chê
cụ thê nhưng cũng có hình thức xử lý đối với những việc làm sai trái.
Những việc làm sai chủ trương đường lối chính sách của Đảng và nhà nước.


19

nếu những quan điểm đó lại là trở ngại đối với việc giáo dục đạo đức cho
học sinh .
- Môi trường sư phạm là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến công tác giáo