'*
BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
~
BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN VÃN KHƯƠNG
NGUYỄN VÃN KHƯ0NG
MỘT SỐ GIÁI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUÁ QUÁN LÝ TÀI CHÍNH
ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHÔ VINH
TỈNH NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN-2013
NGHẸ AN - 2013
^
LỜI CẢM ƠN
Luận văn được hoàn thành với sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các Nhà
khoa học, các GS, PGS, TS đã giảng dạy các chuyên đề và đọc luận văn. Với
3.
Khách thể và đối tượngnghiên cứu............................................................. 3
4.
Giả thuyết khoa học........................................................................................ 3
5.
Nhiệm vụ nghiên cứu...................................................................................... 3
6.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài......................................................................... 3
7.
Phương pháp nghiên cứu.................................................................................4
8.
Những đóng góp của luậnvăn.....................................................................4
9.
Cấu trúc của luận
văn.................................................................................4
Chương 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC TRƯỜNG
1.1.
1.2.
1.3.
TRUNG HỌC PHỎ THÔNG.......................................................................5
Lịch sử nghiên cứu vấn đề.............................................................................. 5
Một số khái niệm cơ bản.................................................................................8
Một số vấn đề quản lý tài chính ở trường trung học phổ thông....................14
Kết luận Chương 1...................................................................................................26
Chương 2. THựC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỎ THÔNG THÀNH PHÓ VINH,
TỈNH NGHẸ AN.........................................................................................27
2.1.
2
.................................................................................
DANH MỤC CÁC KÝ HIEU VÀ CHỮ VIÉT TẮT
Chương 3. MỘT SÓ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ
TÀI CHÍNH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỎ THÔNG THÀNH
Ký hiệu
Nghĩa đầy đủ
PHÓ
VINH,
TỈNH
NGHỆ
AN
................................................................................................................
52
3.1.
Các nguyên tắc đề xuất giải pháp..................................................................52
3.2.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở các trường Trung
học phổ thông thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An..............................................53
3.3.
Mỗi quan hệ giữa các giải pháp..................................................................... 69
3.4.
về số Cán bộ quản lý (Hiệu truởng, Phó Hiệu truởng)........................30
Bảng 2.4.
về số Giáo viên trực tiếp giảng dạy.....................................................30
Bảng 2.5.
về số Nhân viên..................................................................................31
Bảng 2.5.
về phòng học văn hóa.........................................................................31
Bảng 2.6.
về phòng học Bộ môn......................................................................... 32
Bảng 2.7. Nguồn ngân sách Nhà nước cấp cho giáo dục THPT.............................34
Bảng 2.8. Mức thu học phí bậc THPT công lập theo Quyết định số
80/QĐ.ƯBND.VX ngày 12 tháng 01 năm 2010...............................35
Bảng 2.9.
Mức thu học phí bậc THPT công lập theo Quyết định
số 65 .... 36
Bảng 2.10.
Nguồn thu từ học phí của các trường THPT.......................................36
nhãn lực, bồi dưỡng nhân tài’’ [18, tr.3]. Tại điều 13 nhấn mạnh: “Đầu tư
giáo dục là đầu tư phát triển, Nhà nước ưu tiên đầu tư cho giảo dục. Khuyến
khích bảo hộ các quyền và lợi ích họp pháp của tô chức và cá nhân trong và
ngoài nước đầu tư cho giáo dục, trong dỏ ngân sách Nhà nước giữ vai trò chủ
yếu trong tông nguồn lực đầu tư cho giáo dục’’ [18, tr.4]. Chi ngân sách nhà
nước cho lĩnh vực này hàng năm đã tăng lên cả về tỷ trọng lẫn số tuyệt đối.
Ngoài lĩnh vực đầu tư về ngân sách công tác quản lý tài chính của các
trường THPT thời gian qua đã có nhiều thay đổi tích cực theo hướng tăng cường
phân cấp, tạo điều kiện cho các trường chủ động nhiều hon trong việc sử dụng
và quản lý các nguồn lực tài chính, thông qua cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm
thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với các đơn vị sự
nghiệp công lập được qui định tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 và
các chính sách khuyến khích xã hội hóa theo Nghị quyết số 05/2005/NĐ-CP
ngày 18/4/2005 của Chính phủ. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI tiếp tục
khắng định “Đôi mói cơ chế quản /ý giáo dục, đào tạo trên tinh thần tăng cường
tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, đào tạo. Hoàn thiện cơ
chế chỉnh sách xã hội hóa giáo dục, dào tạo trên cả ba phương diện: động viên
nguồn lực trong xã hội; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng; khuyến khích
các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện đế
nguòi dán được học tập suốt đòi. Nâng cao hiệu quả họp tác quốc tế trong giáo
dục, đào tạo” [25, tr.142]. Các trường đã quan tâm nhiều hơn tới việc huy động
sự đóng góp của các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, các cá nhân điều đó đã
2
góp phần tạo điều kiện cải tạo, tăng cưừng cơ sở vật chất trường học, nâng
cao chất lượng dạy và học trên phạm vi cả nước.
Đe đáp ímg yêu cầu của giáo dục và đào tạo, chúng ta không nên trông
chờ vào giải pháp tăng tỷ trọng ngân sách dành cho giáo dục, cũng như tăng
mình là: “Một sổ giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở các
trường Trung học phổ thông thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”.
2. Mục đích nghiên cún
Đe xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở
các trường THPT thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
3. Khách thế và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thế nghiên cứu
Công tác quản lý tài chính ở các trường Trung học phố thông.
3.2. Đoi tượng nghiên cứu
4
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích, tong hợp,
khái quát hóa các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Sử dụng các phương
pháp như quan sát, khảo sát, phiếu điều tra thu thập so liệu về các van đề
nghiên cứu.
7.3. Phương pháp thống kê toán học: Đe sử lý số liệu thu được.
8. Nhũng đóng góp của luận văn
8.1. về lý luận:
của pháp luật”. Công tác kiếm tra, giám sát việc quản lý tài chính ở các
trường phổ thông dần được sự quan tâm của các cấp.
Tuy nhiên, những chuẩn mực kế toán công chưa được quan tâm đúng
6
giá sự phân bố và sử dụng nguồn lực tài chính Nhà nước. Hiện tại, ít nhất
có 3 hệ thống kế toán đang tồn tại bên trong Chính phủ, đó là: kế toán
ngân sách Nhà nước, kế toán kho bạc Nhà nước, kế toán của các đơn vị sử
dụng ngân sách. Cơ quan tài chính hạch toán chi ngân sách Nhà nước theo
chế độ hạch toán riêng dựa trên nguyên tắc ghi sổ đơn và mang đậm tính
chất thống kê với tiêu thức lũy kế theo mục lục ngân sách Nhà nước. Kho
bạc nhà nước hạch toán kế toán chi ngân sách Nhà nước theo nguyên tắc
ghi sổ kép, có theo dõi chi tiết theo mục lục ngân sách Nhà nước do Bộ tài
chính ban hành. Các đơn vị hành chính sự nghiệp thực hiện kế toán theo
chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp và cũng theo dõi các khoản chi
tiêu của mình theo mục lục ngân sách Nhà nước. Ba chế độ hạch toán kế
toán do ba đầu mối thực hiện, đương nhiên khó mà có sự tương đồng, đặc
biệt trong điều kiện các chuẩn mực về kế toán chi tiêu công chưa được
nghiên cứu thấu đáo và áp dụng. Đây là một trong những tồn tại gây cản
trở cho công tác quản lý và điều hành chi ngân sách Nhà nước và áp dụng
công nghệ thông tin.
Việc quản lý tài chính ở các trường THPT chủ yếu là dựa vào các văn
bản quy phạm pháp luật quy định, hướng dẫn việc thực hiện hoạt động tài
chính, kế toán áp dụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp như:
- Luật Ngân sách năm 2002;
- Tăng Bình - Thu Huyền - Ái Phương với “Tra cứu các tình huống về
tổ chức hoạt động thanh tra, kiểm tra tài chính và những quy định mới nhất về
lập dự toán, quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước”, 2013.
8
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý; quản lý giáo dục; quản lý nhà trường
1.2.1.1. Quản lý
Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả
trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý. Cho
đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý. Đặc biệt là kê từ
thế kỷ XI, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú, một số quan niệm
quản lý chủ yếu:
Quản lý là chức năng của hệ thống có tố chức với bản chất khác nhau
(xã hội, sinh vật, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì
chế độ hoạt động, thực hiện những chưưng trình mục đích hoạt động.
Quản lý là những tác động cỏ định hưỏng, cỏ kể hoạch của chủ thế
quản lý đến đoi tượng bị quản ỉý trong tô chức đế vận hành tô chức đạt được
mục đích nhất định [21].
Quản lý là những tác động của chủ thê quản lý trong việc trong việc
huy động, phát huy kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phoi các nguồn lực
(nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tô chức (chủ yếu là nội lực) một
cách toi ưu nhằm đạt mục đích của tô chức vói hiệu quả cao nhất [22, tr. 15].
Nhu vậy, khái niệm về quản lý là khái niệm rất chung, tổng quát. Nó
10
ngoài nhà trường nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý
giáo dục và tiến đến mục tiêu giáo dục.
1.2.2. Trường Trung học phô thông
Trưừng trung học phổ thông là một loại hình đào tạo chính quy ở Việt
Nam, dành cho lứa tuối từ 15 tới 18 không kể một số trường họp đặc biệt. Nó gồm
các khối học: lóp 10, lóp 11, lớp 12. Sau khi tốt nghiệp hệ giáo dục này, học sinh
được nhận bằng Tốt nghiệp Phổ thông trung học, có một tên gọi khác cho loại
bằng này là "Bằng Tú Tài". Trường phố thông được lập tại các địa phương trên cả
nước. Người đứng đầu một ngôi trường được gợi là "Hiệu trưởng". Trường được
sự quản lý trực tiếp của Sở Giáo dục và Đào tạo (tỉnh, thành phố trực thuộc
Trung ương), tức là Trường Trung học phổ thông ngang với Phòng Giáo dục
quận huyện. Quy chế hoạt động do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
1.2.3. Tài chỉnh; quản lý tài chỉnh
1.2.3.1. Tài chính
a. Khái niệm tài chỉnh
11
- Chức năng phân phối của tài chính là chức năng mà nhờ vào đó, các
nguồn tài lực đại diện cho những bộ phận của cải xã hội được đưa vào các
quỹ tiền tệ khác nhau đê sử dụng cho những mục đích khác nhau, đảm bảo
những nhu cầu, những lợi ích khác nhau của đời sống xã hội [12, tr.20].
- Tài chính tư phục vụ cho lợi ích của một nhóm người, một tập thể,
một tổ chức, lợi ích của kinh tế tư nhân, hộ gia đình. Thuộc về tài chính tư
gồm có: tài chính các doanh nghiệp; các ngân hàng thương mại, các công ty
bảo hiểm thuộc mọi loại hình sở hữu; tài chính các hộ gia đình; tài chính các
tổ chức xã hội [12, tr. 53].
1.2.3.2. Quản lỷ tài chỉnh
Quản lý tài chính là sự tác động liên tục, có tổ chức, có hướng đích
của chủ thể quản lý nên đối tượng và khách thể quản lý, để đảm bảo hiệu
quả của quá trình hình thành, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ cho các
mục tiêu đề ra.
Để thực hiện được các mục tiêu và nhiệm vụ, các nguồn lực có vai trò
hết sức to lớn, đó là nguồn nhân lực, vật lực và tài lực. Yếu tố tạo ra sức mạnh
của các nguồn lực trên là quản lý. Dưới góc độ quản lý cần xác định rõ về mối
quan hệ giữa yếu tố tài chính với các yếu tố khác trong cơ quan quản lý Nhà
nước trong đó yếu tố tài chính tác động đến tất cả các yếu tố khác nó giữ vai
trò là điều kiện cần hoạt động của cơ quan quản lý. Tất cả các mục tiêu nhiệm
13
1.2.4. Hiệu quả; hiệu quả quản lý tài chỉnh
1.2.4.1. Hiệu quả
Hiệu quả là phép so sánh dùng đẻ chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực
hiện các mục tiêu hoạt động của chủ thể và chi phí mà chủ thể bỏ ra để có kết
quả đó trong những điều kiện nhất định.
thức, cách làm cụ thể, có tổ chức, có hướng đích của chủ thể lên đối tượng và
khách thể quản lý, để đảm bảo hiệu quả quá trình hình thành, phân phối và sử
dụng các quỹ tiền tệ cho các mục đích đề ra.
1.2.5.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chỉnh ở các trường
Trung học phô thông
Chế độ quản lý tài chính ở các trường THPT là một hệ thống các
nguyên tắc, các quy định, quy chế, chế độ của Nhà nước mà hình thức biểu
hiện là những văn bản pháp luật, pháp lệnh, nghị định, thông tư... ngoài ra nó
còn thể hiện qua các quy chế, quy định của các trường. Các quy định này phải
tuân theo các văn bản pháp quy của Nhà nước có liên quan đến hoạt động tài
chính của các trường.
Như vậy, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở các trường
15
quá trình nghiên cứu, xây dựng dự toán, huy động, khai thác, phát triển các
nguồn thu, phân bố, cấp phát kinh phí, đến quản lý sử dụng, thanh quyết toán
kinh phí theo đúng quy định của Nhà nước và quy chế của đơn vị, đảm bảo
thỏa mãn các nhu cầu sử dụng kinh phí thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo
với các yêu cầu:
- Bảo vệ nguồn tài chính của Nhà nước sử dụng đúng mục đích
- Đảm bảo chất lượng giáo dục tại các trường
- Thiết lập các cơ chế cấp phát sử dụng tài chính có hiệu quả, tiết kiệm,
chất lượng đầu ra.
Tạo ra những đòn bấy kinh tế khuyến khích những người quản lý cải
thiện và nâng cao chất lượng hoạt động.
Đối với các trường THPT việc thực hiện công khai, minh bạch về
nguồn lực tài chính trong đơn vị từ khâu lập kế hoạch, dự toán, phân phối, sử
dụng, kiểm tra, giám sát, đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao
hiệu quả quản lý tài chính tại các đơn vị. Các thành viên trong nhà trường và
xã hội tham gia giám sát và đánh giá các trường theo quy định của pháp luật
và nhằm nâng cao tính minh bạch, phát huy dân chủ, tăng cường tính tự chủ
và tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong quản lý nguồn lực và đảm
bảo chất lượng giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư số
17
tư xây dựng cơ bản có sử dụng vốn ngân sách nhà nước, các doanh nghiệp
nhà nước, các quỹ có nguồn từ ngân sách nhà nước và các quỹ có nguồn từ
các khoản đóng góp của nhân dân và thông tư hướng dẫn số 21/2005/TT-BTC
ngày 22 tháng 3 năm 2005 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện qui chế
công khai tài chính đối với các đơn vị dự toán ngân sách và các tổ chức được
ngân sách nhà nước hỗ trợ.
Như vậy việc công khai tài chính đối với các trường THPT là một yêu
cầu bắt buộc. Các khoản thu, chi công khai theo từng năm học: chi lương, phụ
cấp lương, chi bồi dưỡng chuyên môn, chi hội nghị, hội thảo, chi tham quan
học tập trong nước và nước ngoài: mức thu nhập hàng tháng của giáo viên và
cán bộ quản lý (mức cao nhất, bình quân và thấp nhất); mức chi thường
xuyên/1 học sinh; chi đầu tư xây dựng, sửa chữa, mua sắm trang thiết bị.
Thông qua đó các thành viên của nhà trường và người học đánh giá được chất
định kỳ 3 năm và hàng năm được tăng thêm theo tỷ lệ do Thủ tướng Chính
phủ quyết định. Hết thời hạn 3 năm, mức ngân sách Nhà nước bảo đảm sẽ
được xác định lại cho phù hợp.
* Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp
Các nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp phát sinh tại đơn vị bao gồm:
Phần được để lại từ số thu phí, lệ phí, học phí thuộc ngân sách Nhà
nước theo quy định của Pháp luật.
Thu từ các hoạt động dịch vụ phù hợp với lĩnh vực chuyên môn và khả
19
do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định. Trong trường hợp cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền quy định khung mức thu, đơn vị căn cứ nhu cầu
chi phục vụ cho hoạt động, khả năng đóng góp của xã hội đê quyết định mức
thu cụ thế cho phù hợp với từng loại hoạt động, từng đối tượng nhưng không
vượt quá khung mức thu do cơ quan có thẩm quyền quy định. Đơn vị thực
hiện chế độ miễn, giảm cho các đối tượng chính sách - xã hội theo quy định
của Nhà nước.
1.3.3.2. Quản lý các khoản chi
Nội dung các khoản chi chủ yếu của các trường Trung học phổ thông
công lập:
• Các khoản chi íhưòng xuyên
Chi lương, phụ cấp lương, các khoản đóng góp theo lương
Chi hoạt động thường xuyên khác theo chức năng, nhiệm vụ được cấp
nhiệm vụ được giao, phù họp với hoạt động đặc thù của đơn vị, sử dụng kinh
phí tiết kiệm, có hiệu quả và tăng cường công tác quản lý.
1.3.3.3. Lập và thực hiện sử dụng các loại quỹ
Copyright: Tài liệu đại học ©