21
Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG
ĐẠĨVÀ
HỌC
VINH
Bộ
GIÁO DỤC
ĐÀO
TẠO
TRƯỜNG DẠI HỌC VINH
ĐỖ HUY KHÁNH
ĐỎ HUY KHÁNH
MỘT SÓ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIÉT
MỘT
SÓ TRƯỜNG
GIẢI PHÁP
QUẢN CẲM
LÝ MỸ
THIÉT
HỌC Ỏ CÁC
THPT HUYỆN
BỊ
BỊ
DẠY
DẠY
bộ và giảng viên đã tham gia quản lí, giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quả
trình học tập, nghiên cứu tại lớp Cao học khóa 19, chuyên ngành Ouản lý
giáo dục tại Trường Đại học Sài Gòn.
Đặc biệt, tôi xin tỏ lòng biết on sâu sắc đến PGS. TS Nguyễn Văn Tứ
đã
trực tiếp hướng dẫn, giúp dỡ về khoa học đê tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm on Ban Giám hiệu, các thầy cô giảo, các cản
bộ, nhân viên phụ trách thiết bị các trường THPT huyện Câm Mỹ, tỉnh Đồng
Nai cùng với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cô vũ, khích lệ và
giúp đỡ tôi hoàn thành chưong trình khóa học và thực hiện nghiên cứu luận
này.
Mặc dù đã co gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, tuy nhiên luận
Đỗ Huy Khánh
4
MỤC LỤC
Trang
MỎ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài...................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 5
3. Khách thế và đối tượng nghiên cứu
5
4. Giả thuyết khoa học ................................................................................. 5
5. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................ 5
CBQL
CNTT&TT
csvc
CNH, HĐH
GV
HS
PPDH
PTDH
QLGD
TBDH
THPT
GD&ĐT
Cán bộ quản lý
Công nghệ thông tin và truyền
thông
Cơ sở vật chất
65
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Giáo viên
43
DẠY HỌC Ỏ MỤC
DANH
CÁC TRƯỜNG
TÀIsinh
THPT LIỆU
HUYỆN CẦM
THAM
MỸ, TỈNHKHẢO
59
huyện Cấm Mỹ, tỉnh Đồng Nai..........................................................
Thực hạng công tác tô chức và chỉ đạo quản lý sử dụng TBDH của
63
các
hường THPT huyện cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.....................................
Thực hạng công tác kiêm ha, đánh giá việc quản lý sử dụng TBDH
68
của các
hường THPT huyện cấm Mỹ, tỉnh Đồng Nai..................................... 69
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY
HỌC Ở CÁC
69
TRƯỜNG THPT HUYỆN CẨM MỸ, TỈNH ĐỒNG NAI
Nguyên tắc đề xuất các giải pháp......................................................
75
Một số giải pháp QL TBDH ở các trường THPT huyện cấm Mỹ
tỉnh Đồng
Nai...................................................................................................... 79
Nâng cao nhận thức về sự cần thiết của việc quản lý TBDH
83
cũng như xây
dụng đội ngũ CB, NV phụ hách ở các trường THPT huyện
85
Câm Mỹ tỉnh
Đồng Nai ........................................................................................... 90
Đối mới nâng cao chất lượng công tác xây dựng kế hoạch, bô sung,
91
mua sắm, tiếp
96
nhiệm vụ giáo dục đã đề ra thì một yếu tố có ý nghĩa vô cùng quan trong cấu
thành trong mối quan hệ tương tác giữa dạy và học chính là cơ sở vật chất kỹ
thuật (các công trình nhà cửa, sân chơi, bãi tập, thiết bị giáo dục...). Trong
Luật Giáo dục (năm 2005, bổ sung năm 2009), mục tiêu giáo dục được xác
định: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri
thức, sức khoẻ, thâm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và
năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc”. Đại
hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng đã nêu lên mục tiêu tổng quát của giáo
dục nước ta đến năm 2020 là: Nen giáo dục nước ta được đối mới căn bản và
toàn diện theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội
nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện, gồm:
giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng
lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất
lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây
dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục và cơ hội
học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội học tập.
Để thực hiện được mục tiêu nói trên, nguyên lý giáo dục đã được Đảng
ta xác định: thực hiện giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nghiên cứu
9
khoa học, lý luận gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền
với gia đình và xã hội.
Mục tiêu, nguyên lý giáo dục đó phải được thể hiện trong toàn bộ quá
trình và các nội dung, phương diện của hoạt động giáo dục, hoạt động dạy
học. Quá trình giáo dục và dạy học được cấu thành bởi nhiều thành tố liên
quan có liên quan chặt chẽ và tương tác với nhau. Các thành tố đó là: mục
tiêu, nội dung, phương pháp, giáo viên, học sinh và phương tiện giáo dục như
quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam
trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển
cao hơn trong giai đoạn sau”[17], Nghị quyết cũng nhấn mạnh: “Phát triến
giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt
Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế,
trong đó, đối mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên là
khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng
giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, khả năng lập
nghiệp.” [17].
Một trong những điều kiện quyết định thành công mục tiêu của giáo
dục - đào tạo là phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học. Thiết bị dạy
học (TBDH) là một trong những thành tố không thể thiếu được trong quá
trình dạy học. Để nâng cao chất lượng dạy học thì vai trò, vị trí của TBDH là
rất quan trọng. TBDH là các phương tiện thực nghiệm, trực quan, thực hành
giúp người học “gắn” lí luận với thực tiễn, giúp cho quá trình nhận thức của
HS trở nên hiệu quả hơn, đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động,
sáng tạo của người học. Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là sử dụng có
hiệu quả các TBDH, đưa học sinh vào vị trí chủ thể của hoạt động nhận thức.
Đe TBDH phát huy được vai trò, vị trí của nó thì công tác quản lí TBDH
trong các nhà trường là vô cùng quan trọng.
11
Trong những năm gần đây, các trường trung học phổ thông (THPT)
trên địa bàn huyện cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai cũng như các trường THPT trên
toàn quốc đã và đang thực hiện chương trình đổi mới sách giáo khoa, đồng
thời tiếp nhận trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học của nhiều
chương trình dự án cấp quốc gia. Trên thực tế, hiệu quả quản lý đã có những
chuyển biến tích cực đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn
6. Phương pháp nghiên cứu
6. l.Nhỏm phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc, phân tích, tổng hợp,
hệ thống hoá, khái quát hoá các tài liệu nhằm xác lập cơ sở lý luận của đề tài.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: được sử dụng đế khảo
sát thực trạng, điều tra tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất
cũng như các vấn đề liên quan đến công tác quản lý TBDH ở trường THPT.
Bao gồm các phương pháp cụ thể như: phương pháp quan sát, phương pháp
điều tra, phương pháp phỏng vấn, phương pháp chuyên gia.
6.3. Phương pháp thong kê: nhằm xử lý số liệu thu được trong quá
trình nghiên cứu các vấn đề của đề tài.
7. Những đóng góp của luận văn
- Góp phần hệ thống hoá một số vấn đề về quản lý giáo dục và quản lý
nhà trường thuộc về lĩnh vực quản lí TBDH ở các trường THPT.
- Đánh giá được thực trạng của công tác quản lí TBDH ở các trường
THPT huyện cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí TBDH ở
các trường THPT huyện cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Ket luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ
lục, luận văn có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của công tác quản lý thiết bị dạy học ở các
trường TIỈPT
quan trọng để thực hiện nhiệm vụ dạy - học và nghiên cứu khoa học. Trong
báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII trình Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ IX đã nhấn mạnh: “Tăng cường csvc - TBDH và từng
15
phòng thực hành chức năng, thư viện ...” và “Đổi mới PPDH, phát huy tư duy
sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực
nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học
chay” [16].
Theo tinh thần Nghị quyết của Đảng, Nhà nước sẽ tăng cường đầu tư
xây dựng CSVC-TBDH cho các trường học thành một hệ thống đồng bộ và
hiện đại góp phần đổi mới phương pháp dạy - học, nhằm đào tạo các học sinh
tốt nghiệp có đủ năng lực kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng đòi hỏi trước mắt và
lâu dài của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Các nhà kinh tế giáo dục học đã chứng minh hiệu quả của việc giáo dục
và đào tạo phụ thuộc một phần quan trọng vào trình độ cơ sở vật chất - kỹ
thuật của lao động sư phạm. Hai nhân tố hết sức quan trọng tác động mạnh
mẽ đến hiệu quả của giáo dục và đào tạo là trình độ, năng lực của giáo viên và
trình độ của cơ sở vật chất - kỹ thuật nhà trường.
TBDH là một thành tố của quá trình dạy học, được hình thành và phát
triển cùng vói lịch sử hình thành và phát triển của qúa trình dạy học. Lúc đầu
khi xã hội còn ở trình độ phát triển thấp nhà trường ở trạng thái đơn giản, cơ
sở vật chất và TBDH có nội hàm đơn giản. Khi kinh tế, xã hội và giáo dục
ngày càng phát triển thì TBDH ngày càng phát triển nhiều về số lượng, đa
dạng về mẫu mã và chủng loại, thì vấn đề đặt ra là làm sao để tố chức quản lý
việc sử dụng TBDH cho hiệu quả. Đây là nhiệm vụ nặng nề đối vói các cấp
quản lý giáo dục, mà trực tiếp là những nhà quản lý ở các cơ sở giáo
dục. Chính vì vậy, vấn đề quản lý cơ sở vật chất trường học nói chung và
dung cơ bản sau:
- Xây dựng hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật đáp ứng các yêu cầu cho
giáo dục phổ thông
- Sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật đạt hiệu quả cao
17
- Bảo đảm hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật theo đúng các quy định của
nhà nước.
ơ trong nước: Năm 2001, Nhà xuất bản Hà Nội cũng xuất bản "Tài liệu
khoá tập huấn của Dự án Việt úc". Năm 2006, Nhà xuất bản Hà Nội đã xuất
bản cuốn "Quản lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả TBDH" đưa ra
được một số phương pháp quản lý cũng như sử dụng TBDH vào giảng dạy để
đạt hiệu quả cao. Tác giả Phan Văn Triển đã có công trình đăng trên tạp chí
Thiết bị giáo dục số 1 cũng đã bàn về một số giải pháp tăng cường hiệu quả
sử dụng thiết bị dạy học. [13].
Tác giả Đặng Quốc Bảo, với đề tài: “Các biện pháp quản lý của hiệu
trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ
cho việc dạy và học ở trường THPT công lập Thành phố Hồ Chí Minh” [2],
đã khảo sát và phân tích thực trạng quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật ở một số
trường tại thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý của
hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật phục
vụ cho việc dạy và học ở trường THPT công lập tại thành phố Hồ Chí Minh.
Trong công trình “Phương tiện dạy học hướng dẫn chế tạo và sử dụng”,
tác giả Tô Xuân Giáp đã đưa ra những cơ sở phân loại và phân loại phương
tiện dạy học, cách thức lựa chọn, thiết kế, chế tạo, sử dụng phương tiện dạy
học và các điều kiện đế đảm bảo sử dụng có hiệu quả phương tiện dạy học.
Theo tác giả: “Phương tiện dạy học được sử dụng đúng, có tác dụng làm tăng
pháp giảng dạy ở các cấp học khác nhau từ phổ thông đến đại học. Tuy nhiên,
với thực trạng csvc hiện có của các nhà trường và các TBDH được cấp theo
các dự án giáo dục quốc gia, song song với việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp
CSVC-TBDH, các trường THPT trên địa bàn huyện cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
cần phải tăng cường công tác quản lý CSVC-TBDH nhằm quản lý và sử dụng
các TBDH, csvc một cách hiệu quả và tiết kiệm.
19
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lí, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
1.2.1. ỉ. Quản lý
Quản lý là một khái niệm hình thành ngay từ buổi sơ khai của xã hội
loài người. Trong quá trình lao động, cải tạo thiên nhiên để sinh tồn và phát
triển, con người phải kết hợp với nhau thành từng nhóm (tổ chức) đế cùng
thực hiện mục tiêu của nhóm hay tổ chức. Vì thế phải có người đứng đầu (thủ
lĩnh) đứng ra phối hợp hoạt động của các cá nhân, điều hành, phân công lao
động cho từng thành viên trong tổ chức. Người đứng đầu phải biết cách tổ
chức, phối họp sức mạnh của mọi người trong nhóm và mọi người trong
nhóm phải phục tùng và tuân theo mệnh lệnh của người đứng đầu, từ đó quản
lý ra đời cùng với sự xuất hiện của nhà nước.
Quản lý về cơ bản và trước hết là tác động đến con người đê họ thực
hiện, hoàn thành những công việc được giao; để họ làm những điều bổ ích, có
lợi. Điều đó đòi hỏi ta phải hiếu rõ và sâu sắc về con người như: cấu tạo thể
chất, những nhu cầu, các yếu tố năng lực, các quy luật tham gia hoạt động (
tích cực, tiêu cực), xét trên phương diện nghĩa của từ, quản lý thường được
hiểu là chủ trì hay phụ trách một công việc nào đó.
nguồn lực (con người, các nguồn lực khác) một cách tối ưu, nhằm làm cho tổ
chức vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đề ra.
- Chức năng chỉ đạo: Là phương thức tác động của chủ thẻ quản lý
nhằm điều hành tổ chức vận hành đúng kế hoạch, thực hiện được mục tiêu
quản lý.
- Chức năng kiểm tra: là phương thức tác động của chủ thẻ quản lý lên
đối tượng quản lý nhằm thu thập thông tin phản hồi, đánh giá và xử lý các kết
quả vận hành của tổ chức, từ đó ra các quyết định quản lý điều chỉnh nhằm
thưc hiên đươc muc tiêu đề ra.
22
Bốn chức năng này có mối quan hệ mật thiết với nhau tạo thành một
chu trình quản lý như sơ đồ sau:
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
- Theo p.v. Khuđôminxky: "QLGD là tác động có hệ thống, có kế
hoạch, có ý thức của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các
khâu của hệ thống giáo dục (từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đến trường học) nhằm
đảm bảo cho việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo cho sự
phát triển toàn diện và hài hoà của họ trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy
luật chung của xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học
và giáo dục, của sự phát triên thế chất và tâm lý trẻ em" [2].
- Theo M.M. Mechiti Zade: "QLGD là tập hợp những biện pháp (tổ
khoản 3 Điều 20 của Điều lệ này;
c) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tố chức
thực
hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước
Hội đồng trường và các cấp có thâm quyền;
d) Thành lập các tố chuyên môn, tố văn phòng và các hội đồng tư vấn
trong nhà trường; bố nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội
đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;
24
thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo
viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân
viên theo quy định của Nhà nước;
e) Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tố
chức;
xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận
hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường
phổ
thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;
g) Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;
h) Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên,
nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của
nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;
i) Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của
động và vệ sinh môi trường.
Thiết bị dạy học phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng được
các yêu cầu về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình
giáo dục mà Bộ giáo dục đã qui định.
Thiết bị dạy học phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng,
và phải được bảo dưỡng định kỳ, bổ sung phụ tùng, vật tư tiêu hao.
Hằng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của Nhà nước về
quản lý tài sản, có thê kiểm kê bất thường khi cần thiết.
• Trách nhiệm của Hiệu trưởng: Hiệu trưởng phải nhận thức sâu sắc
rằng: hệ thống thiết bị dạy học là tài sản quan trọng của nhà trường, do nhà
trường quản lý và sử dụng dế thực hiện nhiệm vụ giáo dục.
1.2.2. Thiết bị dạy học và quản lý thiết bị dạy học
1.2.2.1. Thiết bị dạy học
Theo Điều 27 Luật Giáo dục 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) thì mục
tiêu của giáo dục phổ thông:
1. Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện
26
lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt
Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị
cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2. Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban
đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thâm
mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở.
những phương tiện kỹ thuật được GV và HS sử dụng trong quá trình dạy học
nhằm đạt được mục đích dạy học.
1.2.2.2. Quản lý thiết bị dạy học
a) Khái niệm
Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lý nhằm xây
dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH, phục vụ
đắc lực cho công tác đào tạo. Trong quản lý TBDH đó là sự tác động của nhà
quản lý TBDH đến GV, HS và các lực lượng khác trong xã hội nhằm đạt
được các mục tiêu đề ra.
b) Nội dung quản lý TBDH được nhìn nhận theo các cách tiếp cận
khác
nhau:
Cách tiếp cận theo nội dung quản lý công tác thiết bị: Mua sắm và bổ
sung thường xuyên; Duy trì, bảo quản TBDH; Sử dụng TBDH
Cách tiếp cận theo chức năng quản lý: Lập kế hoạch quản lý TBDH; Tổ
chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH; Chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý
TBDH; Đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý TBDH
Trong luận văn, chúng tôi sử dụng phối hợp cả 2 cách tiếp cận nói trên.
1.2.3. Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH
Giải pháp theo "Từ điên Tiếng Việt" của Trung tâm từ điên học - Hà
Nội - 2000 thì giải pháp là: Phương pháp giải quyết một vấn đề nào đó. Khái
Copyright: Tài liệu đại học ©