Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BộTRƯỜNG
GIÁO DỤC
VÀHỌC
ĐÀOVĨNH
TẠO
DẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
---------i- -1-----

PHẠM THỊ THỦY
PHẠM THỊ THỦY

MỘT SÓ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO
CHÁT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN
MỘT
SÓ GIẢI
PHÁP TRUNG
QUẢN LÝ
NÂNG
CAO
Ỏ CÁC
TRƯỜNG
HỌC
cơ SỞ
CHÁT
LƯỢNG
ĐỘNG
DẠYPHÓ
HỌCHÒ
MÔN


Một lần nữa, tôi chân thành cảm on Ban giảm hiệu trưòng Đại học Vinh,
trường Đại học Sài Gòn, Khoa đào tạo Quản lý giáo dục và Hội đồng khoa
học trường Đại học Vinh, phòng Giáo dục và Đào tạo quận Bình Thạnh, quỷ
thầy giáo, cô giáo, tô trưởng tô Ngữ văn, giảo viên bộ môn Ngữ vãn, đội ngũ
cán bộ quản lý 5 tnròng Trung học cơ sở quận Bình Thạnh, thành pho Hồ Chí
Minh, cùng đông đảo bạn đồng nghiệp dã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu,
tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, tham gia dóng góp những ỷ kiến quý
báu cho việc nghiên cứu để tài.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, PGS.TS. Nguyễn Viết Ngoạn Người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và
viết luận văn.

Mặc dù đã có nhiều co gắng, song chắc chan luận văn không tránh khỏi


MỤC LỤC

Trang
MỞ ĐẦU......................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu...........................................................................2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.....................................................2
4. Giả thuyết khoa học.............................................................................2
5. Nhiệm vụ nghiên cún...........................................................................3
6. Phạm vi nghiên cứu.............................................................................3
7. Phương pháp nghiên cứu......................................................................3
8. Cấu trúc của luận văn...........................................................................4
9. Đóng góp của luận văn........................................................................4


trường trung
học cơ sở trên địa bàn quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh...........66
3.3. Thăm dò tính cần thiết, khả thi của các giải pháp được đề xuất. 82

Kết luận chương 3......................................................................................83
KÉT LUẬN VÀ KIÉN NGHỊ....................................................................84


1
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐÈ TÀI

Trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, việc
nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện nói chung và môn Ngữ văn nói riêng trong
trường
phổ thông ngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Trong năm học 2012 2013,
Bộ giáo dục và Đào tạo đã định hướng rất rõ mục tiêu nhiệm vụ chính của
ngành
giáo dục và đầo tạo qua chủ đế năm học “ Tiếp tục đồỉ mói cồng tác quản lý,
nâng
cao chất lượng giáo dục Đối với nhà trường thì việc nâng cao chất lượng giáo
dục,
chất lượng dạy học luôn được coi là nhiệm vụ đầu tiên, quan trọng nhất, là điều
kiện
để mô hình của các nhà trường tồn tại và phát triển.
Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trưng ương khóa VIII Đảng Cộng sản
Việt
Nam đã khẳng định: “Đe nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo thì giải
pháp

quận Bình Thạnh, thành pho Hồ Chí Minh
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN cửu

Đe xuất một số giải pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động dạy học
môn Ngũ' văn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Ngữ văn,
chất lượng giáo dục học sinh trong nhà trường trung học cơ sở trên địa bàn
quận
Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
3. KHÁCH THẺ VÀ ĐÓI TƯỢNG NGHIÊN cửu

3.1. Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung


3
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN cửu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ

văn

ở

các

truờng trung học cơ sở quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
5.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở

các


nghiên
cứu, các quan điểm đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước v.v...nhằm xây


4
8. CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Ngoài Phần mở đầu, Ket luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn
được
bố trí trong 3 chuông:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của để tài

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các

trường trung học cơ sở quận Bỉnh Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.

- Chương 3: Một so giải pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động

dạy

học

môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận Bình
Thạnh,
thành pho Hồ Chí Minh.
9. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
- Luận văn góp phần làm sáng tỏ một số khái niệm về hoạt động dạy học,



Thời Phục hưng, Komensky (1592-1670), nhà sư phạm, nhà lý luận
lỗi

lạc

đã sáng tạo lý luận dạy học cho rằng công việc của ngành sư phạm là ở chỗ tìm
tòi

và

phát hiện ra một phương pháp giúp cho người học lao lực ít hơn, nhà trường đỡ
vất
vả hơn. Cho đến nay, các chuyên gia sư phạm trên thế giới đều coi Komensky
là
người đặt nền móng cho nền lý luận dạy học hiện đại. Nhà giáo dục học, nhà


6

duy và phương pháp quản lý để đáp ứng yêu cầu đao tạo nguồn nhân lực phục
vụ
công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Trên cơ sở đó nhiều công trình nghiên cứu, nhiều luận văn tiến sỹ, luận
văn
thạc sỹ (Lê Thị Lan Anh, năm 2011, Một so biện pháp quản lý nhằm nâng cao
chất
lượng hoạt động dạy học môn Ngữ văn ở các trường Trung học cơ sở, Quận
Thanh
Xuân Hà Nội; Phạm Thị Thanh Thủy, năm 2010, Biện pháp quản lý hoạt động
dạy


Marry Parker Follett khẳng định: “Ouản lý là một quá trình động liên
tục,
kế tiếp nhau chứ không tĩnh tại” [29, tr 33 ].
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Quản lý
là
“Tác động có định hướng của chủ thế quản lý đến khách thể quản lý trong một
tổ
chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [29,
trl].

Từ các quan niệm trên, ta thấy: Ouản lý là một quá trình tác động có
ỷ
thức, có định hướng và có tô chức của chủ thê quản lý đến khách thê quản lý
nhằm
đạt được mục tiêu đã đề ra một cách hiệu quả nhất trong điều kiện biến động
của
môi trường.
Các khái niệm trên tuy khác nhau nhưng đều nói lên bản chất của
hoạt
động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật


8

cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kế hoạch. Thông tin chuyển tải
mệnh lệnh chỉ đạo (thông tin xuôi) và phản hồi (thông tin ngược). Thông tin
giúp

cho

định lựa chọn đường lối hành động của một tổ chức và các bộ phận của
nó

phải

theo nhằm hoàn thành các mục tiêu của tổ chức.

tuân


9

chức. Vai trò của người chỉ đạo là phải chuyển được ý tưởng của mình vào
nhận

thức

của người khác, hướng mọi người trong tổ chức về mục tiêu chung của đơn vị.
ả. Chức năng kiểm tra: là một chức năng quan trọng của quản lý, quản lý mà
không kiểm tra coi như không quản lý. Nhờ có kiểm tra mà nhà quản lý đánh
giá
được kết quả công việc, điều chinh kịp thời những hạn chế, từ đó có biện pháp
phù
hợp điều chinh kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo.

1.2.2.

Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục cũng như quản lý xã hội nói chung là hoạt động có ý

tố này luôn tương tác với nhau.
Quản lý giáo dục vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Ngày nay, quản
lý
giáo dục đang phát triển thành một ngành khoa học, có cơ sơ lý luận riêng của
nó.

Đe

quản lý tốt, không chỉ cần nam các luận điểm cơ bản của khoa học quản lý giáo
dục,
mà còn cần nắm các quy luật cơ bản về sự phát triến giáo dục cũng như các
khoa

học

liên quan đến giáo dục. Chủ thể quản lý phải biết sử dụng không chỉ những
chuẩn
mực pháp quyền, mà còn sử dụng cả những chuẩn mực đạo đức, xã hội, tâm
lý.. .nhàm bảo đảm sự thống nhất và những mối quan hệ trong quá trình quản
lý.
Ngoài trình độ khoa học về quản lý, nhà quản lý còn phải có nghệ
thuật
quản lý nữa. Nghệ thuật quản lý giáo dục được hiểu là sự tích hợp của khoa học
giáo
dục, khoa học quản lý giáo dục, kinh nghiệm quản lý và sáng tạo của chủ thế
quản

lý.

Nghệ thuật bao gồm kỹ năng sử dụng phương pháp, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng

12

Bản chất của quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy, quản lý hoạt
động
học và các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường để đạt được các mục tiêu
giáo
dục đề ra.
1.2.4. Ouản lý hoạt động dạy học

1.2.4.1. Hoạt động dạy học
Iioạt động dạy học là hoạt động đặc trung của nhà trường. Dó là hoạt
động

có

tổ chức, có kế hoạch, có mục đích dưới sự chỉ đạo của nhà quản lý giáo dục.
Đồng
thời có sự hoạt động tích cực, tự giác của người học với mục tiêu phát triển
nhân
cách. Hoạt động dạy học bao gồm 2 mặt: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt
động
học của học sinh.

Theo tác giả Phan Trọng Luận: “Học là quá trình tương tác giữa cá thê
vói

môi

trường kết quả dân đến sự biến đối bền vững về nhận thức, trình độ hay hành
vi

động

học của học sinh.
Neu xét quá trình dạy học như là một hệ thống thì trong đó, quan hệ giữa
hoạt
động dạy của thầy với hoạt động học của trò thực chất là mối quan hệ điều
khiển.
Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động của trò.
Từ

đó,

chúng ta có thể thấy công việc của người quản lý nhà trường là: hành động
quản

lý

(điều khiển hoạt động dạy học) của Hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt
động

dạy

của thầy và trực tiếp đối với thầy; thông qua hoạt động dạy của thầy mà quản
lý

hoạt

động học của trò.

1.2.4.2. Ọuản lý hoạt động dạy học



15

purpose); Chất lượng là sự đảng giá với đồng tiền [bỏ ra] (quality as value for
money); Chất lượng là sự chuyển đổi về chất (quality as transíòrmation)
Các quan niệm về chất lượng tổng quát tuy có khác nhau, nhưng đều có
chung
một ý tưởng: chất lượng là sự thoả mãn một yêu cầu nào đó. Thực vậy, trong
sản
xuất, chất lượng của một sản phẩm được đánh giá qua mức độ đạt các tiêu
chuẩn

chất

lượng đã đề ra của sản phẩm. Còn trong giáo dục đào tạo, chất lượng được
đánh

giá

qua mức độ đạt được mục tiêu đã đề ra của chương trình giáo dục đào tạo.
1.2.5.2.

Chat lượng dạy học

Chất lượng dạy và học là mối quan tâm hàng đau của nền giáo dục ừên
thế

giới.


nay
coi kết quả học tập của môn học chính là chất luợng dạy học của môn học đó.

1.2.6.

Nhà trường trung học cơ sở

Trường trung học cơ sở là cơ sở giáo dục của bậc trung học, bậc học nối
tiếp
giữa bậc tiểu học và bậc trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc
dân
Việt Nam.Trường trung học cơ sở là cơ sở giáo dục thực hiện các mục tiêu
giáo
dục cấp trung học cơ sở.

a) Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở:

Giáo dục trung học cơ sở nhằm giúp cho học sinh củng cố và phát triển
những kết quả ở Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những
hiểu
biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực
cá

nhân

để tiếp tục học trung học phố thông, trung cấp, trung học nghề hoặc đi vào
cuộc
sống lao động.





18

truyền thống dân tộc, vừa giữ gìn bản sắc vừa hòa nhập xu thế phát triển chung của
thế giới.
Ngữ văn là một trong 3 môn học Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ có số giờ
học

cao

nhất trong trường trung học cơ sở. Ngoài tính chất là một môn học công cụ,
góp

phần

hình thành 4 kỹ năng cơ bản, thiết yếu cho học sinh: nghe, nói, đọc, viết; môn
học
còn có nhũng đặc thù riêng biệt. Nó giữ một vai trò quan trọng trong việc thực
hiện
những mục tiêu giáo dục chung của trường trung học cơ sở, trang bị cho học
sinh
công cụ để giao tiếp, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đặc biệt góp phần hình
thành
những con người có trình độ học vấn phổ thông để họ hoặc ra đời tham gia vào
lực
lượng lao động hoặc tiếp tục học tập ở bậc cao hơn. Theo định hướng đôi mới
giáo
dục nhằm tăng cường sự tích cực, chủ động sáng tạo của người học, phát triển
năng

Có thể nói xây dựng chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn theo
hướng

tích

hợp là đúng, là một bước tiến trong việc phát triến chương trình, nhưng vẫn
còn

bất

cập. Chương trình Ngữ văn sau 2015 đòi hỏi nhiều vấn đề cần thay đổi, trước
hết

là

xác định trục chính của chương trình, cấu trúc nội dung chương trình phải tập
trung
vào mục tiêu phát triển năng lực và vì thế trục chính của chương trình ngữ văn,
như
nhiều nước đã làm phải là trục kỹ năng: đọc, viết, nghe, nói. Việc trang bị kiến
thức
văn học và tiếng Việt, ngôn ngữ... vẫn cần thiết nhưng cần thông qua rèn luyện
kỹ
năng, liên quan mật thiết và phục vục trực tiếp cho rèn luyện kỹ năng.
1.3.1.3. Phưong pháp dạy học môn Ngữ vãn:


20

Tuy nhiên tư tường và phương pháp đọc hiểu nhìn chung mới dừng lại ở

hoạt

động dạy Ngữ văn của thầy; quản lý hoạt động học Ngữ văn của trò; quản lý
công

tác

đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy Ngữ văn; quản lý việc đổi mới các hình
thức
kiểm tra, đánh giá cho phù họp chương trình, phương pháp giảng dạy và yêu
cầu

của


21

tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành, năng lực tự học, coi trọng kiến
thức
khoa học xã hội và nhân văn, bổ sung những thành tựu khoa học và công nghệ
hiện
đại phù họp với khả năng tiếp thu của học sinh”.
Chương trình dạy học truyền thống chủ yếu gồm các đích cần đạt và
danh
mục các nội dung cần học. Với quan niệm mới hiện nay, chương trình ừung
học

cơ

sở là sự cụ thể hóa mục tiêu giáo dục trung học cơ sở bằng một kế hoạch hành