Phần 1
loại hoa này đã trở nên gần gũi, thân
MỞ thiết
ĐẦU với người tiêu dùng.Cùng với sự
1.1. Đặt vấn đề
phát triến của nền kinh tế như hiện nay ở nước ta, nhu cầu choi hoa nói chung
ơ Việt Nam những năm gần đây, cơ cấu cây trồng nông nghiệp chuyến
và hoa cúc bất tử nói riêng cũng đã trở nên rất phố biến đối với mọi nhà, mọi
đối nhanh chóng trong nền kinh tế thị trường, một hướng chuyển đối quan
người. Nhưng trên thực tế, hoa cúc bất tử do Đà Lạt cung cấp không đáp ứng
trọng ở nông thôn các vùng ven đô là phát triển trồng hoa cây cảnh. Việc kinh
đủ nhu cầu chăm sóc và thưởng ngoạn loại hoa này.
doanh hoa
cây cảnh
đã trênchúng
được xã hội
biệt hành
quan đề
tâmtàivì“Nghiên
hoa không
đem
lại
Từ những
lí do
tôi đặc
đã tiến
cứuchỉ
khả
năng
sinh trưởng và phát triến của giống hoa cúc bất tử với điều kiện khí hậu
giá trị trong đồi sống tinh thần, mà thực tế đã đem lại hiệu quả cao cho người

dạng,
dùng
đế trang
làmphần
dượcnâng
liệu,cao
và độ
được
nơi
phú
các giống
hoathích
cúc bất
phục
nhu cầu
về hoa
xã
trên của
thế giới
bởi tính
nghitô,cao,
dễ vụ
sảnngày
xuất,càng
vận tốt
chuyển
và tiêu
thụ.của
Thực
hội.

Phân lớp :
Bộ :
Họ :
Chi
Loài

Plantae
Hạt kín - Angiospermatophyta (Magnoliophyta)
: 2 lá mầm - Dicotyledoneae (Magnoliopsidạ)
2.1.1.2.
Vị trí phân loại của cây
Phần 2
Hoa
cúc bất
tử cúc - Asteridae
TỐNG QUAN TÀI LIỆU
Cúc - Asteraleae
Cúc - Asteraceae (Compositae)
2.1. MỘT SỐ NÉT KHÁI QUÁT VỀ CÂY HOA cúc BẤT TỬ
Helichrysum
2.1.1.
Nguồn gốc, vị trí phân loại của cây hoa cúc bất tử
: H.brateatum
2.1.1.1.
Nguồn gốc
Hoa cúc có nguồn gốc tù’ Trung Quốc và Nhật Bản. Các nhà khảo cổ
học Trung Quốc đã chứng minh rằng từ đời Khổng Tử người ta đã làm lễ
thắng lợi hoa vàng (hoa cúc) và cây hoa cúc đã đi vào các tác phẩm hội họa,
điêu khắc tù' đó. Một thành phố cố xưa của Trung Quốc đã đặt tên là Ju - Xian,
có nghĩa là: “Thành phố hoa cúc”. Cây này sử dụng chính trong các lễ hội và

ta.
Theo
thông
tin
tại
Website
hơn 7.000 giống cúc đã đưa vào sử dụng với sự đa dạng về chủng loại, phong
thì cây hoa cúc bất tủ' có nguồn
phú về màu sắc (Anderson, N.o (1987), Langton, F.A (1989).
gốc ở Autralia, được gây trồng rộng rãi ở các tỉnh miền Bắc và vùng núi cao
miền Nam.
43


Tính riêng chi Helichrysum ước tính bao gồm một 600 loài, nguồn gốc
tù' châu Phi (với 244 loài ở Nam Phi), Madagascar, úc và Âu Á. Các loài của
chi này có thể là cây một năm, cây lâu năm thân thảo hoặc cây bụi, chiều cao
cây đạt khoảng từ 60 - 90 cm. Một vài loài được trồng làm cây cảnh, và cho
hoa khô. Helichrysum bracteatum là cây bản địa lâu năm ở úc, nó phát triến ở
tất cả các vùng trên đất nước này. Heỉichrysum là một loài hoa nối tiếng biếu
tượng

của

thành

phố

Baguio,



vực núi đá. Nó bị đe dọa bởi mất môi trường sống như hiện nay. Nó
đang nằm trong tình trạng "nguy cấp".
•

Helichrysum sp. nov. D - môi trường sống tự nhiên của loài là các khu
vực núi đá. Nó nằm trong tình trạng "nguy cấp".

5


• Heỉichrysum sp. nov. E - môi trường sống tự nhiên của loài là các khu
vục núi đá. Nó đang nằm trong tình trạng "cần được bảo tồn".
2.1.2.

Đặc điếm thực vật học và nông học của cây hoa cúc bất tử
2.1.2.1. Đặc điểm thực vật học của cây hoa cúc bất tử
Theo thông tin tại Website />thì cây hoa cúc bất tử về cơ bản có những đặc điểm thực vật học như sau:

-

Rễ: rễ là cơ quan sinh sản dưới mặt đất, có nhiệm vụ hút chất dinh dưỡng và
nước cho cây, giữ cho cây không đố. Cây trồng chủ yếu bằng hạt, ươm gieo
như các loại hoa cúc một năm khác. Hiện nay các nhà ươm tạo ra được nhiều
chủng có cụm hoa màu sắc hoa khác nhau, nếu trồng xen kẽ nhau hay xếp
chúng vào một bó, cắm lọ rất đẹp.

-

Thân: Cây thuộc loại thân cỏ, nhỏ, cứng, sống hàng năm, vươn cao, đôi khi


sắc

ban

đầu

(

/Tianyon/Index.aspx/ArticlelD=3056978&ChannellD=414).
2.1.2.2.
Đặc điểm nông học của cây hoa cúc
Hoa cúc có nguồn gốc ôn đới nên đa số ưa khí hậu mát mẻ. Ớ Việt Nam
cúc được trồng chủ yếu vào mùa thu, nhiệt độ thích hợp dao động từ 15 20°c, bên cạnh đó có một số giống chịu nhiệt 30 - 35°c. Cúc bất tử được xếp
vào loại cây ngắn ngày, ánh sáng có ảnh hưởng rất lớn đến sự phân hóa mầm
hoa và sự nở hoa. Ngày dài có ảnh hưởng đến sự ra hoa của cúc. Nắm được
đặc điểm trên khi trồng hoa cúc có thể che lưới để giảm bớt cường độ nóng
cho cúc sinh trưởng tốt.
Cúc là cây trồng cạn, không chịu được úng nhưng đồng thời có sinh
khối lớn, bộ lá to, do vậy cũng chịu hạn kém. Độ ẩm đất từ 60 - 70%, độ ẩm
không khí 55 - 65% thuận lợi cho cúc sinh trưởng. Ngoài ra đất và dinh dưỡng
cũng là những yếu tố quan trọng cho sự sinh trưởng của cúc. Đất cung cấp
nước, dinh dường, không khí cho cây, đất trồng phải cao ráo, thoáng, không
ngập úng. Ngoài ra, các loại phân như đạm, lân, kali cũng cần cho sự sinh
trưởng, phát triển, hình thành nụ và hoa. Bên cạnh đó các phân vi lượng và
canxi không thể thiếu được cho bộ rễ, cũng như quá trình phát triến của cây
(Nguyễn Quang Thạch, 2002).
2.1.2.3.
Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế của cây hoa cúc
Hoa cúc có giá trị trang trí, trồng làm cảnh, theo những nền văn hóa

-

Làm cảnh: 30 loài (toàn bộ là nhập nội có nguồn gốc nước ngoài)

-

Rau ăn: 31 loài tự nhiên, 4 loài trồng.

-

Thuốc trù’ sâu: 3 loài (không gây độc).

-

Phân xanh: 1 loài, cúc quỳ ở Mỹ được sử dụng phủ đất trống bạc mầu.

-

Chất béo và tinh dầu: 12 loài, đặc biệt phải kể đến cây thanh hao.
Cây thanh hao hay còn gọi là cây thanh hao hoa vàng có tên khoa học là

Artemisia annua L. có tác dụng chữa sốt rét , có chứa chất Artemisinin một
loại tinh dầu quý mà không tìm thấy ở nhũng cây cùng loại trong họ cúc.
Riêng với chi Chrysanthemum có cúc Đại đóa: với nhiều loài, hoa có
màu sắc khác nhau: vàng, trắng, đỏ tía, tím. Bông lớn, dáng đẹp, hoa nở nhiều
vào dịp tết, nhưng gần đây một số loài trồng gần như quanh năm, phục vụ nhu
cầu trang trí vào những ngày lễ.
Một số loài khác của chi Chrysanthemum như cúc vàng hay kim cúc (C.
indicum L.) có bông nhở hơn, dùng đế pha chè, ngâm rượu, cũng trồng làm
cảnh; cúc trắng hay bạch cúc (C. morfolium ramat) còn dùng đế pha chè,

).
Trong những tháng đầu năm 2009, kim ngạch xuất khẩu hoa các loại
sang thị trường Nhật Bản đạt khá cao. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải
quan, kim ngạch xuất khẩu hoa tươi, hoa khô và các loại lá trong tháng 3/2009
đạt hơn 1 triệu USD, tăng 36% so với tháng trước và tăng tới 54,1% so với
cùng kỳ năm 2008. Tính chung 3 tháng đầu năm 2009, kim ngạch xuất khẩu
hoa các loại đạt hơn 2,3 triệu USD, tăng 35% so với cùng kỳ 2008. Trong đó,
kim ngạch xuất khẩu hoa Cúc trong tháng 3/2009 đạt cao nhất với 672,7 nghìn
USD; tiếp đến là hoa cẩm chướng với kim ngạch đạt 140,8 nghìn USD; hoa
Hồng đạt 74,6 nghìn USD và Lan Hồ Điệp là 29,7 nghìn USD (
).
Xuất khẩu hoa các loại tiếp tục tăng cao trong 10 tháng năm 2010 với
kim ngạch đạt 11,5 triệu USD, tăng 37,9%. Trong đó, kim ngạch xuất khấu
hoa cúc các loại đạt cao nhất với 7 triệu USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ 2009
().
Công ty cổ phần Công nghệ sinh học Rừng hoa Đà Lạt (Công ty Rừng
hoa Đà Lạt), đang xúc tiến kế hoạch xuất khẩu hoa cúc cắt cành sang Nhật
Bản trong năm 2010. Đây là lượng hoa của Liên minh sản xuất hoa cúc - gồm
Công ty Rừng hoa Đà Lạt và 41 hộ trồng hoa cúc ở địa phương - họp tác sản
xuất trong khuôn khố dự án cạnh tranh nông nghiệp do Ngân hàng Thế giới tài
trợ với tống vốn trên 5,4 tỉ đồng trong thời gian 18 tháng. Hiện liên minh này
có khoảng lOha chuyên sản xuất hoa cúc ở Đà Lạt và dự kiến bước đầu xuất
khẩu khoảng 40.000 cành hoa cúc/tuần
truong-hang-hoa-viet-am).

9

( />

Đáng chú ý, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm hoa khô trang trí tại thị

Đà Lạt với mục đích phục vụ khách thăm quan và du lịch, song với tình hình
sản xuất và phát triển hoa cúc bất tử như hiện nay loài hoa này có tiềm năng
phát triển mạnh trên thị trường trong và ngoài nước.
2.1.4.
Tình hình sản xuất và phát triển hoa cúc trên thế giới và Việt Nam
Với sự đa dạng về chủng loại, hình thái, mầu sắc, hương thơm lâu tàn,
dễ dàng bảo quản, vận chuyển tiêu thụ hoa cúc là một mặt hàng đặc biệt hấp
dẫn các nhà sản xuất kinh doanh hoa. Đồng thời việc nghiên cún cũng rất
được quan tâm nhằm tạo được nhiều giống mới phục vụ cho nhu cầu của con
người cũng như nghiên cứu phục vụ cho mục đích thương mại và y học.
2.1.4.1.
Tình hình sản xuất và phát triển hoa cúc trên thế giới
Tuy cây hoa cúc có nguồn gốc từ lâu đời nhưng đến năm 1688 Jacob
Layn người Hà Lan mới trồng, phát triến mang tính thương mại trên đất nước
của ông và đến tận thế kỷ XX nó mới có ý nghĩa thương mại trên thế giới.
Những năm 1961 - 1970 cúc được trồng rất nhiều và là cây hoa quan trọng
nhất đối với Trung Quốc, Nhật Bản và là cây quan trọng đứng thứ hai sau hoa
hồng ở Hà Lan. Hàng năm kim ngạch giao lưu buôn bán về hoa cúc trên thế
giới ước đạt tới 1,5 tỉ USD (Nguyễn Quang Thạch, 2002).
Một số nước nhập và xuất khấu hoa cúc trên thế giới như Trung Quốc,
Nhật Bản, Hà Lan, Pháp, Đức, Nga, Mỹ, Xingapore, Isaren... Trong đó dẫn
đầu là Hà Lan phục vụ cho thị trường tiêu thụ rộng lớn gồm 80 nước trên thế
giới với diện tích trồng cúc chiếm tới 30% tổng diện tích trồng hoa tươi. Bốn
nước sản xuất chính là Hà Lan 80 triệu cành cúc mồi năm, Colombia 600 triệu
cành cúc mỗi năm, tiếp theo là Ý 500 triệu cành, và Mỹ 300 triệu cành
(Nguyễn Quang Thạch, 2002).
Năm 1982, Hà Lan đã sản xuất 3.119.000 cây cúc từ nuôi cấy trong ống
nghiệm đến năm 1986 con số này đã tăng tới 73.650.000 cây. Công nhệ nhân
giống tiên tiến này đã trở thành nền tảng cho ngành sản xuất hoa và cây cảnh


độ cao, khí hậu và đầu tư cơ sở kỹ thuật của bạn tương lai như Đà Lạt, họ đã
sản xuất hoa cúc có chất lượng cao đế xuất khấu. Với diện tích canh tác 40ha

12


trong năm 2006, họ xuất khẩu đuợc 300 triệu cành hoa cúc các loại, trong đó
100 triệu cành xuất khâu sang thị trường khó tính là Nhật Bản
.

(

vn/rauhoadI/DesktopDefault.aspx?tabid=75&Mid=763&

ItemID=245).
Bên cạnh đó, với địa hình đồi núi cao, chia cắt mạnh đã tạo nên những
tiểu vùng khí hậu nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới, hoa là cây trồng đang trở
thành ưu thế trong sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Lào Cai, đặc biệt là những
loại hoa ôn đới có giá trị kinh tế cao như hoa cúc. Lào Cai có 97,5ha hoa các
loại, đạt giá trị 16.033 triệu đồng, riêng hoa cúc các loại chiếm 5,1 ha diện tích
trồng và sản lượng đạt 1,53 triệu bông trồng tập trung tại thị xã Lào Cai và
huyện Bảo Thắng ().
Ngoài ra phải kể đến vùng Trung du và miền núi phía Bắc, trong tổng
diện tích gần 136ha trồng hoa, diện tích trồng hoa cúc lớn thứ hai với 14,5ha
với sản lượng 5 triệu cành/năm ().
Theo chương trình phát triển sản xuất hoa của Bộ nông nghiệp và Phát
triển Nông thôn, đến năm 2010, Việt Nam sẽ xuất khẩu 1 tỷ cành hoa các loại
trong đó hoa hồng, cúc và phong lan chiếm 85%. Theo chương trình này diện
tích trồng hoa của cả nước sẽ đạt 8.000ha cho sản lượng 4,5 triệu cành. Doanh
thu từ xuất khấu hoa đạt 60 triệu USD. Trong đó ngoài Đà Lạt, Lào Cai,

13


có cúc chùm từ Hà Lan, Đài Loan, Singapore... đặc biệt là các loại cúc đơn từ
Hà Nội vào với giá tù' 400 - 600 đồng/cành (Nguyễn Quang Thạch, 2002).
Đe đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ hoa trong nước cũng như trên thế giới
đòi hỏi các nhà sản xuất hoa của Việt Nam phải có kế hoạch đầu tư và phát
triển một cách thích hợp, đặc biệt là trong công tác chọn tạo giống và nhân
giống... công nghệ đóng gói bảo quản đế nâng cao năng xuất chất lượng hoa.
Hiện nay cả trên thế giới và Việt Nam đều chưa có tài liệu nào nói về tình hình
sản xuất và phát triển hoa cúc bất tủ' do loài hoa này hiện nay vẫn chỉ dùng ở
mức độ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chưa được đầu tư thích hợp và mới chỉ
được trồng chủ yếu ở Đà Lạt. Đây cũng là vấn đề khó khăn mà chúng tôi gặp
phải khi nghiên cứu đề tài này.
2.2. KỸ THUẬT TRỒNG CÂY HOA cúc
2.2.1.

Khái quát về một sổ yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa cúc
Theo Nguyễn Xuân Linh và cs (2005) về cơ bản cây hoa cúc có một số
về yêu cầu ngoại cảnh như sau:

2.2.1.1.

Nhiệt độ

Cây hoa cúc có nguồn gốc ôn đới, nên ưa khí hậu mát mẻ, nhiệt dộ thích
họp cho cây sinh trưởng và phát triển là từ 15 - 20°c, cúc có thể chịu được
nhiệt độ từ 10 - 35°c, nhưng nhiệt độ trên 35°c và dưới 10°c sẽ làm cho cúc
sinh trưởng phát triến kém. ơ thời kì cây con cúc yêu cầu nhiệt độ cao hơn.
Đặc biệt trong thời kì ra hoa, đảm bảo cho cúc nhiệt độ cần thiết thì hoa sẽ to

Dinh dường

Đối với cây hoa nói chung và hoa cúc nói riêng phân bón phải đảm bảo
đầy đủ và cân đổi. Neu thiếu phân cây sẽ còi cọc và hoa nhỏ, dễ bị sâu bệnh
phá hoại. Nhưng nếu phân bón thừa thân cây sẽ vống cao, dễ bị đố, khả năng
chống chịu kém. Các loại phân mà cây hoa cúc cần bao gồm phân vô cơ như
đạm, lân, kali, phân hữu cơ như phân bắc, phân chuồng, phân vi sinh và các
loại phân vi lượng như Cu, Fe, Zn, Mn....
- Phân vô cơ: Đạm (N): Đạm là thành phần cơ bản của chất nguyên sinh trong
tế bào, quyết định sự sinh trưởng của cây, tham gia cấu tạo chất diệp lục của
lá, là thành phần chính cho sự quang hợp. Vai trò của đạm đặc biệt quan trọng
nhất là trong thời kì sinh trưởng và phát triển, liên quan đến mầu sắc và kích
thước của hoa. Thiếu đạm cây cằn cỗi, lá úa vàng, hoa nhỏ và xấu, nhưng nếu
bón nhiều đạm cho cúc, cành nhánh sẽ phát triển nhiều, thân béo mập có thế

15


không ra hoa. Lượng N nguyên chất sử dụng cho 1 ha đất trồng cúc bất tử tử
140 - 160 kg/ha.
-

Lân (P): Lân rất cần thiết đế hình thành chất nucleoproteit của nhân tế bào,
toàn bộ co thể hoa quả đều cần lân. Cây đủ lân bộ rễ phát triển mạnh, cây con
khỏe, tỷ lệ sống cao, thân cứng, hoa bền màu sắc đẹp, chóng ra hoa, giúp cho
cây hút đạm nhiều hơn và tăng khả năng chống rét cho cây. Lượng p nguyên
chất cần bón cho 1 ha tù’ 120 - 140 kg/ha. Trong đó 3/4 dùng đế bón lót còn
1/4 dùng đế bón thúc hoặc có thế dùng bón lót toàn bộ.

-


Hiện nay loại phân này được dùng đế tưới phun qua lá rất dễ sử dụng như
Antormik, Komix, PBL, Thiên nông....
2.2.2. Khái quát về các kỹ thuật gieo trồng cây hoa cúc
2.2.2.1.

Thời vụ trồng

Tùy theo đặc điểm của giống có khả năng chịu rét hay không và phản
ứng của giống đối với thời gian chiếu sáng mà xắp xếp các thời vụ, ngoài ra
còn phải căn cứ vào điều kiện thời tiết của tùng năm mà điều chỉnh cho hợp
lý.
2.2.2.2.

Làm đất

Do cúc có bộ rễ chùm ăn ngang, phát triển mạnh vầ nhiều các rễ phụ
nên đất thích hợp nhất cho cúc là đất thịt nhẹ, tơi xốp, hay đất sét pha nhiều
mùn, có tầng canh tác dày, tương đối bằng phang, hơi dốc về một phía, có hệ
thống tưới tiêu tốt và độ pH từ 6 - 6,5. Đất kiềm và đất chua thường không
thích hợp với cúc, không nên trồng cúc ở nơi trũng thấp, quá ấm, thoát nước
chậm và nước ứ đọng sẽ làm cho đất thiếu oxi làm ảnh hưởng đến sự hô hấp
của bộ rễ và trong điều kiện thiếu không khí các vi sinh vật trong đất hoạt
động yếu. Việc phân giải các chất hữu cơ chậm làm cho việc hút dinh dưỡng
của cây bị cản trở, cúc sẽ bị thối rễ, lá úa vàng, ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh
trưởng và phát triển của cây.
Đất trồng cúc cần phải được cày sâu, bừa kỹ rồi phơi ải đế tăng cường
sự hoạt động của vi sinh vật háo khí, tăng cường sự lưu thông khí trong đất,
làm đất giữ nước, giữ phân tốt. Ngoài ra cày sâu là yêu cầu quan trọng khi
muốn tăng số cây trên một đơn vị diện tích. Vì mật độ trên một đơn vị diện

làm giảm chất lượng của phân như không trộn vôi và tro trước 5-7 ngày, sau
đó mới bón loại phân hữu cơ. Lượng phân bón tốt nhất cho cúc là 30 tấn/ha.
Đi đôi với bón lót, trong tùng giai đoạn sinh trưởng và phát triến của cây cần
phải bón thúc các loại phân có hiệu quả nhanh như N, p, K... phân bắc, nước
giải có tác dụng quyết định tăng năng suất và phẩm chất của hoa.
Ngoài ra việc bón phân cho cúc còn phụ thuộc vào tòng giống, từng
thời vụ và điều kiện thời tiết khi bón.
2.2.3.5.
Kỹ thuật chăm sóc cây hoa cúc

18


Đối với cây hoa cúc công việc chăm sóc cần chú ý đúng mức vì không
những đảm bảo cho sinh trưởng và phát triến của cây được cân đối mà còn
làm tăng chất lượng hoa. Công việc chăm sóc bao gồm:
-Bấm ngọn: Việc bấm ngọn hay không thường căn cứ vào mục đích, ý thích
của người trồng và người chơi hoa. Neu muốn cây cúc có hoa to, ta không
bấm ngọn mà chỉ tỉa bỏ hết các cành nhánh phụ mọc từ nách lá, chỉ đế 1 nụ
chính trên thân (hoặc thêm 1 nụ phụ) đề phòng khi nụ chính bị gãy hoặc hỏng.
Tất cả các nụ còn lại phải được loại bỏ hết.
- Tưới nước:
Do đặc điếm cây hoa cúc có khả năng chịu hạn hơn chịu úng, nên phải
trồng cúc ở những nơi cao thoát nước, tránh nơi trũng thấp và ứ nước. Việc
tưới nước cũng chỉ cần vừa phải đế giữ ấm cho cây, không nên tưới nhiều vì
sẽ làm cho cây phát triển cành lá, hoa bé và xấu. Ngoài ra tưới nhiều sẽ làm
cho đất mùn dễ bị rửa trôi, hoặc thấm sâu xuống các tầng đất xa rễ hoặc khi
tưới nhiều nước thoát không kịp làm cho cây bị bệnh vàng lá, ảnh hưởng rất
lớn đến sinh trưởng và ra hoa của cây.
- Vun xới, làm cọc dàn:

Sau khi cắt khỏi gốc cây mẹ, sự sống của cành hoa bắt đầu giảm và khả
năng hút chất dinh dưỡng, hút nước không còn nữa. Cây chỉ sống nhờ vào chất
dinh dưỡng dự trữ còn lại trong cành, dần dần sẽ héo tàn và khô chết do sự
bốc hơi nước hay do nấm hoặc vi khuẩn xâm nhập vào các tế bào mô dẫn, làm
thối rữa các mạch dẫn truyền. Muốn giữ hoa cúc được tưoi lâu phải bảo vệ hoa
ngay tù' lúc chưa cắt đến khi cắt và cả khi vận chuyến đi xa. Bởi vậy kỹ thuật
bảo quản hoa sau khi cắt là rất cần thiết nhằm hạn chế sự tiêu hao chất dinh
dưỡng trong cây, sự thoát hơi nước, sự xâm nhập phá hại của nấm bệnh đồng
thời cung cấp 1 phần thức ăn cho cây.
+ Trước và sau khi cắt hoa: Phải đảm bảo việc chăm bón đầy đủ. Trước khi cắt
1 ngày cần phải tưới nước đẫm đế cho cây ở trạng thái tươi và chỉ tưới dưới

20


gốc để cánh hoa không bị dập. Nên cắt hoa bằng dao, kéo sắc và cắt hoa vào
lúc sáng sớm khi cành hoa còn sung nhựa nhiều nuóc hay vào lúc chiều râm
mát để tránh sự thoát hơi nước của cây. Tuyệt đổi không nên cắt vào giữa trưa
vì lúc này nhiệt độ cao, ánh sáng mạnh sẽ làm cho cành hoa héo tàn nhanh.
Cần ngâm cành trong dung dịch dinh dưỡng đế hoa tươi lâu hơn. Đưa vào nơi
tối, mát và kín gió hoặc phòng lạnh đế bảo quản trước khi đem đến nơi sử
dụng.
+ Trong khi cắm hoa: Khi cắm hoa vào lọ cần cắt vát hoặc cắt xiên cành đế
làm tăng diện tích hút nước của cành. Bình hoa phải rửa sạch đế tránh vi
khuẩn xâm nhập vào cành hoa, nước trong bình phải sạch, tốt nhất nên thay
nước hàng ngày. Rửa sạch đoạn cuối của cành và cắt bỏ những vết cắt cũ bị
thối, ngoài ra cũng có thế dùng dung dịch cắm hoa để hoa lâu tàn hơn.

21



Cấy chuyển cây con sang luống mới: Sau 30 ngày tuổi cây con có chiều cao
từ 3 - 4cm được cấy chuyển sang luống đất mói đã làm sẵn và đầy đủ phân
bón. Trồng với mật độ cây cách cây 25cm, hàng cách hàng 30cm. Tưới nước
và chăm sóc cấn thận gian đoạn đầu. Neu trời nắng quá hoặc hanh khô thì có
thể dùng nilon che phủ 3-5 ngày đầu để giữ ẩm cho cây.

-

Cấy chuyển cây con sang chậu: Chậu trồng cây có kích thước 25x20cm, đất
trồng và chế độ chăm sóc cũng giống như cây trồng trên luống.

-

Chăm sóc: Chăm sóc hoa cúc bất tử là một trong những công đoạn hết sức
quan trọng đế đảm bảo cho cây phát triến tốt và tăng chất lượng hoa.

+ Bón phân: Phân bón đóng vai trò quan trọng trong chu kỳ phát triến và ra
hoa của cây. Hoa cúc bất tử đòi hỏi nguồn dinh dưỡng thích hợp về số lượng
và thành phần để cây có thể ra hoa.

22


Hoa cúc bất tử tương đối dễ trồng, chúng cần ít chất dinh dường. Chúng
ta chỉ cần chú ý cung cấp dầy đủ chất dinh dưỡng cho cây vào thời kì gieo hạt
và chăm sóc cây non.
+ Tưới nước: Tránh trồng nơi thấp, úng trũng và ứ nước. Lượng nước tưới nên
vừa phải đế giữa ấm, không tưới quá nhiều làm cho nụ hoa bé và xấu, đất mùn
bị rửa trôi, nước không kịp thoát dẫn đến bệnh vàng lá...

này với rất nhiều mục đích khác nhau như đế trang trí, buôn bán, làm quà
tặng....
+ Thu hoạch cành: Kiếu thu hoạch này với mục đích cắt cành đế cắm lọ là chủ
yếu hoặc cũng có thế sử dụng đế làm hoa khô. Khi thu hoạch hoa cúc bất tử
theo kiểu cắt cành ta có một vài lưu ý sau:
Cắt hoa vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Dùng dao, kéo sắc cắt riêng
các cành hoa có 2/3 số cánh đã nở cách mặt đất 5-10cm. Thân hoa phải mềm ở
ngay chỗ vết cắt vì các mô cứng có thể không hút nước tốt. Tuy nhiên có thế
giải quyết vấn đề này bằng cách ép nhẹ phần cuối của thân.
Ngắt bở phần lá ở cuối thân đế tránh làm hôi nước.
Hoa thu hoạch có độ dài và kích thước hoa bằng nhau được bó lại với
nhau thành từng bó nhỏ 10-15 cành, bọc trong giấy nilon và cột bằng dây cao
su. Đầu bó hoa được mở ra đế không khí có thể lưu chuyển và bớt hơi nóng,
tránh giập hoa. Sau đó cho bó hoa vào chậu nước.
Sau khi thu hoạch phân loại hoa đã cắt theo từng loại chất lượng khác
nhau bó riêng vận chuyển đến nơi tiêu thụ.
3.2.2.
Các chỉ tiêu theo dõi và cách sử lý số liệu
3.2.2.1. Các chỉ tiêu theo dõi
- Tỷ lệ nảy mầm của hạt
Hạt được gieo trên nền đất nhỏ mịn, tưới giữ ẩm hàng ngày. Mỗi ô thí
nghiệm có kích thước 0,2m2 gieo 200hạt, một lần thí nghiệm trên 3 ô. Thí
nghiệm được lặp lại 3 lần, mỗi lần cách nhau 7 ngày. Tỷ lệ nảy mầm được tính
bằng công thức:
b
a = -------X 100
c


a: Tỷ lệ % hạt nảy mầm


-

Chiều rộng lá: Đo chiều rộng các lá ở từng thời điểm lấy số liệu, đo 3 lá của
mỗi cây cách đỉnh sinh trưởng 5cm.

-

Số cành (nhánh)/cây: số cành/cây được tính bằng số cành cấp 1 của phát
sinh từ thân chính, số liệu được thống kê đến khi cây bắt đầu có nụ hoa đầu

-

tiên.
Số nụ hoa /cây: số hoa /cây được tổng họp theo từng giai đoạn thu hoạch
25


STT

Lần gieo hạt

Số hạt gieo

Số hạt nảy mầm

Tỷ lệ hạt nảy mầm (%)

1


STT

Lô thí nghiệm
1
2
3

I
II
II
Tổng số

3.2.2.2.
1.800

Phương
xử QUẢ
lý số liệu
KÉT
VÀ
THẢO
1658pháp
TB:
92,11LUẬN

Số liệu thu thập được phân tích và sử lý theo các phương pháp thống kê
Số cây con cấy
Số cây sống
Tỷ cây sống (%)
sinh học.

3.2. Tỷ lệ sốngBảng
của cây
conlệsau
Cây con sau 30 ngày tuối có chiều cao 3-4 cm đuợc cấy chuyến sang
các chậu hoặc luống đất đã làm sẵn, nên trồng trên luống cao, dễ chống úng
hạn. Giai đoạn đầu sau khi trồng cần chế độ chăm sóc đặc biệt vì nó ảnh
hưởng trực tiếp đến sức sống của cây cũng như năng suất và chất lượng hoa
giai đoạn sau này.
Bảng 2: Tỷ lệ cây sống sau 7 ngày cấy chuyển

Kết quả thu được ở bảng 1 và hình 1 cho thấy cả 3 lần gieo hạt đều có tỷ
lệ nảy mầm cao, cao nhất ở lần gieo hạt thứ II có tỷ lệ là 94,83%. Tỷ lệ hạt nảy
mầm trung bình cả 3 lần thí nghiệm đạt 92,11%. Như vậy trong điều kiện khí
hậu ở miền Bắc, hạt giống hoa cúc bất tử vẫn nảy mầm đạt tỷ lệ cao và có sức
sổng tốt, sau khi hạt nảy mầm thì cây con sinh trưởng phát trien rất nhanh và
khỏe, sau 30 ngày chiều dài toàn thân đã đạt 3-4cm. Tuy nhiên, trong thời gian
cuối tháng 10 khí hậu miền Bắc bất đầu hanh khô, nên khi gieo hạt cần chú ý
Ket quả thu được ở bảng 2 cho thấy, cây con sau khi cấy chuyển có tỷ lệ
chế độ nước đế giữ ấm cho tốt, nếu không thì cây con dễ bị khô héo làm ảnh
sổng khá cao, cao nhất ở lô thí nghiệm thứ II đạt 97,77%, tỷ lệ cây con sống
hưởng đến sức sống sau này.
trung bình là 97,77%. Nhìn chung cây cúc bất tử là cây hoa tương đối dễ trồng
và chăm sóc, trong điều kiện nhà lưới cây sinh trưởng tốt và khá đồng đều.

28
27
26


STT

13/12/2010

42
29.30
1.18
Sự sinh trưởng
các chỉ tiêu
về± lá
thể hiện sức sinh trưởng của cây ở giai

đoạn sinh sản sinh
thời ±tạo
tiền đề cho sự phát triến của cây trong
21/12/2010
54 dưỡng, đồng33.97
1.46

4

6

giai đoạn tiếp theo.
31/12/2010
64
39.70 ± 1.66
Bảng 4: Sự sinh trưởng và phát triển của lá
69
44.58 ±2.03
05/01/2011



STT

Ngày đo
sổ liệu
1 17/11/2010
2

01/12/2010

3 13/12/2010
4 21/12/2010
5 31/12/2010
6 05/01/2011
7 21/01/2011
8

21/02/2011

9 25/03/2011
10 15/04/2011

150
101.91 ±2.27
Hình 2: Cây cúc bất tủ’ trồng trong nhà lưới sau 30 ngày cấy chuyến

Số ngày3.3.1.
sau

Sự

54

18.91 ±0.65

17.18
±0.43
3.463 ±0.09
22.77
Số liệu thu
được
ở bảng
cho thấy, khi
cấy ±0.96
chuyển chiều cao cây đạt

khoảng
4cm, nhưng
khi cấy
ra đất±0.85
15 ngày tuối cây đã đạt
64
17.33sau
±0.40
3.57chuyến
±0.10 trồng 26.24
chiều cao là 8,92cm, sau 30 ngày chiều cao cây đã đạt hơn 20cm. Sau đó chiều
69
18.39 ±0.43 3.59 ±0.09
27.28 ±0.93
cao cây phát triển chậm dần, giai đoạn này cây tập trung tạo tán, phân cành và

phát
116sau
17.73
±0.28 đây
3.15
±0.09
35.11
lá
42 ngày
cấy ngày),
chuyển
là
khá
ổnlà định,
chiều
dài
khoảng
16,19
triến
của cây.
Nhưng
sau
116 ngày
chiềutuối
cao tất
cây tăng
thờithước
gian
18,39cm.
ơ giai

giai
câysinh
phát trưởng
triển nhanh
ra nhiềuphát
nụ hoa
nhất.
giai đoạn
đoạnnày
cây
sinhvàdưỡng
triển
nhất, thân chính bắt đầu
phân nhánh mạnh, thân cây to, lá dày có màu xanh đậm. Sau 116 ngày thì
Hình 3: Cây cú bất tử trong nhà lưới giai đoạn ra hoa

30
29
31