Chuyên đề:
GIÁM SÁT THI CÔNG VÀ NGHIỆM THU
CÁC CÔNG TRÌNH HẠ TẦNG KỸ THUẬT
TRONG ĐÔ THỊ
Biên soạn: Ths. Lâm Văn Phong
Khoa Kỹ thuật xây dựng, Trường Đại học Bách Khoa Tp.HCM.
ĐT: (08) 2934591 (NR) - 090.3734.332
Mail: ;
I. GIỚI THIỆU CÁC CÔNG TRÌNH HẠ TẦNG
KỸ THUẬT ĐÔ THỊ
Các công trình hạ tầng đô thị gồm:
 Công trình hạ tầng xã hội:
Công trình y tế
Công trình văn hóa
Công trình giáo dục
Công trình thể thao
Công trình thương mại
Công trình dịch vụ công cộng (công viên, cây xanh, mặt nước,…)
V.v…
 Công trình hạ tầng kỹ thuật:
1
29/08/2008
2. Giao thông đường thủy: bến cảng, luồng lạch chạy tàu, báo hiệu đường thủy; các công
trình đặc biệt: âu tàu, thiết bị nâng tàu,…
Lâm Văn Phong
2
29/08/2008
3. Giao thông đường hàng không: sân bay, không lưu, báo hiệu đường hàng không,…
4. Giao thông đường sắt: nhà ga, đường sắt, báo hiệu đường sắt; các công trình đặc biệt:
cầu đường sắt, hầm đường sắt,…
Lâm Văn Phong
3
29/08/2008
liệu chế tạo các đường ống cũng khá đa dạng: thép, gang, BTCT, chất dẻo, fibrô xi
măng,… hoặc hỗn hợp các loại vật liệu với nhau.
I.3. Công trình cung cấp năng lượng:
1. Công trình cung cấp điện năng: nhà máy phát điện, trạm biến áp, mạng lưới đường dây
tải điện.
Lâm Văn Phong
5
29/08/2008
Nhà máy phát điện có loại sử dụng năng lượng từ than đá, dầu mỏ, khí đốt, từ sức
nước, từ ánh sáng, từ gió,… Hiện nay nước ta sắp khởi công xây dựng nhà máy điện
hạt nhân công suất 2.000MW, dự kiến đặt tại tỉnh Ninh Thuận.
Trạm biến áp: nâng cao điện áp để giảm tổn hao khi vận chuyển và hạ thấp điện áp
để đảm bảo an toàn khi đến nơi tiêu thụ.
Mạng lưới đường dây tải điện: gồm hệ thống dây dẫn điện và các công trình bảo vệ
dây dẫn, các thiết bị điều hành - quản lý hệ thống điện (đồng hồ điện, cầu dao,…);
có thể đi ngầm hoặc đi nổi.
Khi đi ngầm, đường dây điện được đặt trong các hào, cống chuyên dụng hoặc trong
một bộ phận của tuy nen kỹ thuật.
Khi đi nổi, đường dây điện được đặt trên các trụ đỡ; trụ đỡ có thể bằng gỗ, bằng
hổi không chỉ ở phạm vi nước ta mà là của toàn thế giới. Rác thải ngày càng đa dạng, khối
lượng ngày càng nhiều, nếu không có biện pháp phân loại và xử lý thích hợp sẽ ảnh hưởng
rất lớn đến sự phát triển bền vững của đô thị.
Các chất thải lỏng và khí đa phần do quá trình sản xuất sinh ra, thường gặp ở các
khu công nghiệp. Ở các khu này đều có xây dựng các công trình để thu gom và xử lý
chung, ngoài ra còn có các hệ thống xử lý cục bộ của từng đơn vị sản xuất trước khi
chuyển đến khu vực xử lý chung. Một phần chất thải lỏng do sinh hoạt hàng ngày và dịch
vụ (tắm, giặt, rửa, vệ sinh cá nhân,…) sinh ra cần được xử lý (thông qua hình thức bể tự
hoại, bể thu dầu mỡ,…) trước khi thải ra hệ thống cống chung.
I.5. Công trình thoát nước mưa và nước thải đã xử lý:
Công trình thoát nước mưa và nước thải đã xử lý gồm các bộ phận: miệng thu nước, miệng
xả nước, bể trữ tạm thời nước mưa, hố ga, mạng lưới đường cống hoặc mương rãnh. Nếu
việc thoát nước không dùng hình thức tự chảy thì có thêm trạm bơm cưỡng bức để chuyển
nước thải từ nơi thấp đến nơi cao hơn.
Lâm Văn Phong
7
29/08/2008
Ở nước ta, trong các khu đô thị, hiện nay tinh thần tự giác của người dân chưa cao,
đôi khi đưa chất thải lỏng trực tiếp vào đường thoát chung mà không qua xử lý hoặc xử lý
Lâm Văn Phong
8
Hệ thống chiếu sáng công cộng tùy theo mục đích, có thể phân thành 3 nhóm:
1. Hệ thống chiếu sáng dùng cho mục đích thắp sáng: cung cấp ánh sáng đảm bảo cho các
hoạt động của đô thị vào ban đêm. Thường gồm trụ đèn, cần đèn, chóa đèn, bóng đèn,
mạng lưới dây dẫn và các bộ phận điều khiển việc tắt - mở cho đèn. Hiện nay hệ thống này
thường kết hợp thêm mục đích trang trí cho đô thị vào ban ngày. Trụ đèn, cần đèn, chóa
đèn được thiết kế mang tính thẩm mỹ cao hơn. Phần dây điện được đi ngầm dưới nền và
trong lòng trụ cũng góp phần tăng tính mỹ thuật của công trình.
Lâm Văn Phong
10
29/08/2008
2. Hệ thống chiếu sáng dùng cho mục đích trang trí: tăng cường tính thẩm mỹ cho đô thị và
các công trình kiến trúc vào ban đêm. Loại này có thể gặp dưới dạng trụ độc lập mang
nhiều bóng đèn công suất nhỏ, thân trụ có nhiều hoa văn, chóa đèn có hình dạng và màu
sắc mang tính thẩm mỹ cao. Cũng có loại dùng các đèn pha công suất lớn để chiếu sáng
cho các công trình kiến trúc như mặt tiền nhà hát, bưu điện, viện bảo tàng, tháp phát
sóng,…
Lâm Văn Phong
11
29/08/2008
chữa, lắp đặt các thành phần trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
II. NHIỆM VỤ GIÁM SÁT THI CÔNG CÁC CÔNG TRÌNH HẠ
TẦNG KỸ THUẬT ĐÔ THỊ
II.1. Giám sát về chất lượng công trình xây dựng:
Công trình xây dựng chỉ đảm bảo chất lượng khi các yếu tố cấu thành nên nó có chất
lượng. Một trong các yếu tố đó là vật tư sử dụng cho công trình. Vật tư ở đây được hiểu
theo nghĩa rộng, bao gồm các nguyên vật liệu, các bán thành phẩm và thành phẩm, các
thiết bị, máy móc,… Sự đa dạng của vật tư đòi hỏi người kỹ sư giám sát phải có chuyên
môn tương ứng, đồng thời cần có thêm kinh nghiệm mới có thể giám sát tốt các vật tư sử
dụng cho công trình. Các vật tư này được "nối kết" lại với nhau tạo thành công trình hoàn
chỉnh nhờ vào kỹ thuật thi công của từng công việc. Kỹ thuật thi công đúng qui định sẽ tạo
nên một công trình đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên nếu quá trình thi công không có biện
pháp hợp lý cũng sẽ ảnh hưởng một phần đến chất lượng công trình. Như vậy, việc giám
sát chất lượng công trình xây dựng đòi hỏi phải:
Lâm Văn Phong
12
29/08/2008
Giám sát về vật tư
Giám sát về kỹ thuật thi công
HẠ TẦNG KỸ THUẬT TRONG ĐÔ THỊ
Nội dung chung:
 Kiểm tra năng lực đơn vị thi công: kiểm tra danh sách ban chỉ huy công trình, cán bộ
kỹ thuật, đội ngũ công nhân (cả số lượng và trình độ chuyên môn), thiết bị thi công và
thiết bị thí nghiệm, đối chiếu với hồ sơ dự thầu; nếu có sai khác phải đề nghị đơn vị
thi công giải trình. Chỉ khi có sự phê chuẩn của chủ đầu tư thì mới được chấp nhận.
Trước khi khởi công ĐVTC phải hoàn tất bảng thông báo về công trình theo đúng qui
định và các công trình phụ, tạm phục vụ thi công.
 Kiểm tra vật tư xây dựng ở tất cả các dạng (nguyên liệu, bán thành phẩm và thành
phẩm) khi nhập về công trường và cả trong quá trình thi công (bảo quản, sử dụng).
Các vật tư dùng trong các công trình xây dựng nói chung, trong các công trình hạ
tầng kỹ thuật đô thị nói riêng, rất đa dạng về chủng loại, qui cách và thuộc nhiều
chuyên ngành khác nhau. Có loại vật tư ở dạng nguyên liệu thô (xi măng, cát, đá, cốt
thép,…), có loại ở dạng bán thành phẩm (vữa BT thương phẩm, các chi tiết lắp ghép
Lâm Văn Phong
13
29/08/2008
chế tạo sẵn,…), có loại ở dạng thành phẩm (động cơ, các cấu kiện BTCT hoàn chỉnh
đúc sẵn,…). Có những loại vật tư chỉ cần quan tâm đến các thông số kỹ thuật mà thiết
kế qui định (thông qua các chứng chỉ chất lượng của nhà sản xuất hoặc thí nghiệm
kiểm tra), có những loại phải xem xét đến cả mã hiệu, xuất xứ (nhà sản xuất, nơi lắp
ráp, đơn vị cung cấp,…). Cần đặc biệt lưu ý những vật tư có nhiều loại (loại 1, loại 2,
loại 3,…) và những thiết bị, máy móc dễ tân trang vì rất dễ bị qua mặt nếu không
kiểm tra kỹ cũng như ít kinh nghiệm thực tế. Nếu cảm thấy có dấu hiệu nghi ngờ cần
đề nghị ĐVTC làm thí nghiệm để kiểm tra.
• Kiểm tra việc điều tra mạng lưới hạ tầng kỹ thuật nằm ngầm trong phạm vi thi
công của đơn vị thi công trước khi khởi công để hạn chế tối đa các sự cố và tai
nạn có thể xảy ra.
• Kiểm tra việc lắp đặt hàng rào che chắn, các biển báo hiệu nguy hiểm để cảnh
báo người đi bộ và các phương tiện giao thông.
Kiểm tra công tác vệ sinh - môi trường:
• Kiểm tra việc thu dọn rác sinh hoạt trong công trường.
• Kiểm tra việc thu dọn, để tạm đất đào, đất đắp, xà bần,… xem có hợp lý chưa.
• Kiểm tra các biện pháp khi tháo nước trong cống, nạo vét bùn cặn,… có gây
ngập đường hoặc bốc mùi hôi thối quá mức hay không.
Dưới đây là một số nội dung cần lưu ý khi giám sát đối với các hạng mục hạ tầng kỹ thuật:
Lâm Văn Phong
14
29/08/2008
III.1. Công tác duy tu, sửa chữa công trình giao thông trong đô thị:
Ở đây chỉ xét phần đường giao thông gồm lòng đường, vỉa hè và các hạng mục khác
như dải phân cách, báo hiệu giao thông.
1. Đặc điểm chung của công trình:
- Công trình chạy dài theo tuyến.
- Khi thi công sẽ ảnh hưởng đến giao thông, nhất là phần lòng đường. Thường không
thể ngăn toàn bộ lòng đường để thi công một lần vì công trình lúc nào cũng phục vụ
cho giao thông, tuy nhiên cần lưu ý là mật độ lưu thông giảm nhiều vào ban đêm.
- Chất lượng nước yêu cầu khá cao (phục vụ cho ăn uống, sinh hoạt, sản xuất và dịch
vụ,…).
- Đường ống đặt trong nền đất, nhất là nền yếu hoặc nền đắp, sẽ có chuyển vị lún ít
nhiều, có thể gây hư hỏng đường ống, nhất là các mối nối. Khi nước bị rò rỉ sẽ làm hư
hỏng nền xung quanh, gây hiện tượng nước ngầm giả tạo, chưa kể nước bẩn bên
ngoài xâm nhập vào gây ô nhiễm nguồn nước cấp.
Lâm Văn Phong
15
29/08/2008
2. Một số lưu ý:
- Nếu công trình nằm dưới lòng đường sẽ chịu tải của các phương tiện giao thông nên
giám sát thật cẩn thật kỹ thuật thi công mối nối ống, độ sâu đặt ống, vật liệu lấp ống
và độ chặt của nền sau khi lấp ống.
- Khi thi công lắp các đoạn ống phải kiểm tra độ sạch bên trong lòng ống; khi tạm
ngưng thi công phải đề nghị ĐVTC bịt kín đầu ống, không để bùn đất, rác cũng như
nước bẩn chảy vào bên trong.
- Nhắc nhở và kiểm tra công tác thu dọn đất đào, không để vương vãi gây cản trở giao
thông và có thể gây tai nạn cho xe cộ.
- Giám sát công tác tái lập mặt đường, mặt hè đảm bảo đạt yêu cầu kỹ thuật và thẩm
mỹ (lưu ý có biện pháp xử lý đất đắp cố kết).
- Khi công trình đặt trên nền đất yếu cần lưu ý hiện tượng cố kết của nền theo thời gian
sẽ gây lún sụt nền, biến dạng công trình, có thể dẫn đến phá hoại công trình, nhất là
chỗ các mối nối. Nên báo với TVTK để có các biện pháp xử lý thích hợp.
16
29/08/2008
- Nếu công trình nằm dưới lòng đường sẽ chịu tải của các phương tiện giao thông nên
cần kiểm tra độ sâu đặt cống tối thiểu, giám sát thật cẩn thật việc thi công các mối
nối, vật liệu lấp cống và độ chặt của nền sau khi lấp cống.
- Nhắc nhở và kiểm tra công tác thu dọn đất đào, không để vương vãi gây cản trở giao
thông và có thể gây tai nạn cho xe cộ.
- Giám sát công tác tái lập mặt đường, mặt hè đảm bảo đạt yêu cầu kỹ thuật và thẩm
mỹ (lưu ý có biện pháp xử lý đất đắp cố kết).
- Khi đào sâu phải kiểm tra công tác chống đỡ vách hố đào, xử lý thoát nước ngầm,
nước mưa vào hố đào.
- Khi cần làm khô để sửa chữa các đoạn cống phải yêu cầu ĐVTC có biện pháp thoát
nước tạm sang tuyến khác sao cho ít gây cản trở giao thông cũng như ô nhiễm môi
trường. Không cho phép bơm xả tràn trên mặt đường.
- Khi công trình đặt trên nền đất yếu cần lưu ý hiện tượng cố kết của nền theo thời gian
sẽ gây lún sụt nền, biến dạng công trình, có thể dẫn đến phá hoại công trình, nhất là
chỗ các mối nối. Nên báo với TVTK để có các biện pháp xử lý thích hợp.
- Đối với các hố ga bằng gạch xây, cần kiểm tra kỹ công tác trộn vữa và trát thành hố
ga, nếu trong thiết kế mác vữa thấp hơn M100, không có đánh màu xi măng (qua bay
hồ dầu) thì cần đề nghị ĐVTK điều chỉnh lại để đảm bảo tuổi thọ của hố ga.
III.4. Công tác thi công công trình truyền tải điện:
1.
2.
29/08/2008
- Kiểm tra độ căng cho phép của dây tùy thuộc nhịp của trụ, loại dây, nhiệt độ môi
trường tại thời điểm căng dây.
- Đối với các tuyến cáp quan trọng đi ngầm phải yêu cầu ĐVTC làm các ký kiệu trên
lòng, lề đường tại vị trí tuyến cáp.
III.4. Công tác thi công công trình thu gom và xử lý rác:
1. Đặc điểm chung của công trình:
- Tại điểm thu gom phát sinh mùi hôi thối thường xuyên, kéo theo ruồi nhặng mất vệ
sinh.
- Thiết bị hoặc công trình thu gom không kín sẽ làm rỉ nước rác, ngoài mùi hôi thối còn
gây ô nhiễm cho khu vực xung quanh.
2. Một số lưu ý:
- Kiểm tra cẩn thận độ kín yêu cầu, không cho phép để rò rỉ chất lỏng ra bên ngoài
công trình.
- Kiểm tra chiều dày lớp bê tông bảo vệ của các cấu kiện BTCT; chất lượng ngăn nước
và độ bền của các loại màng trải bên dưới, phủ bên trên công trình.
III.5. Công tác thi công công trình chiếu sáng thắp sáng:
1.
Đặc điểm chung của công trình:
- Thường chạy dài theo tuyến đường giao thông, có thể ở trên vỉa hè hoặc ở trên dải
phân cách của đường.
- Phần thi công hệ thống cung cấp điện tương tự như hệ thống điện hạ thế, hệ thống
này thường đi ngầm dưới vỉa hè, dải phân cách.
giám sát thật cẩn thật độ sâu đặt ống chứa cáp, thi công mối nối ống, vật liệu lấp ống
và độ chặt của nền sau khi lấp ống.
- Nhắc nhở và kiểm tra công tác thu dọn đất đào, không để vương vãi gây cản trở giao
thông và có thể gây tai nạn cho xe cộ.
- Giám sát công tác tái lập mặt đường, mặt hè đảm bảo đạt yêu cầu kỹ thuật và thẩm
mỹ (lưu ý có biện pháp xử lý đất đắp cố kết).
- Đối với các tuyến cáp quan trọng đi ngầm phải yêu cầu ĐVTC làm các ký kiệu trên
lòng, lề đường tại vị trí tuyến cáp.
III.7. Công tác thi công công trình tuy nen kỹ thuật:
1. Đặc điểm chung của công trình:
Tương tự các phần mạng lưới kỹ thuật đặt ngầm, lưu ý thêm là kích thước mặt cắt thường
khá lớn.
2. Một số lưu ý:
Tương tự các phần mạng lưới kỹ thuật đặt ngầm.
IV. CÁC TIÊU CHUẨN ÁP DỤNG TRONG THI CÔNG CÔNG
TRÌNH HẠ TẦNG KỸ THUẬT ĐÔ THỊ
Tương tự như các công trình khác, các tiêu chuẩn áp dụng trong thi công công trình hạ tầng
kỹ thuật có thể phân thành các nhóm:
Nhóm các tiêu chuẩn cơ bản:
Các tiêu chuẩn về tải trọng và tác động, về khí hậu, về môi trường, về quản lý, …
Nhóm các tiêu chuẩn cơ sở:
Các tiêu chuẩn về khảo sát, về VLXD và cấu kiện xây dựng,…
Nhóm các tiêu chuẩn chuyên ngành:
Tiêu chuẩn về công trình giao thông đường bộ (đường đô thị, đường ô tô, đường cao tốc,
cầu, hầm ô tô, hè phố, quãng trường, báo hiệu đường bộ,…):
20TCN 104_1983: TK Đường đô thị và quãng trường
TCVN 5729_1997: Đường ô tô cao tốc-Yêu cầu thiết kế
TCVN 4054_1998: Đường ô tô-Yêu cầu thiết kế
Tiêu chuẩn về công trình giao thông đường thủy (bến cảng, báo hiệu đường thủy,…):
22TCN 207_1992: Công trình bến cảng biển - TCTK
22TCN 219_1994: Công trình bến cảng sông - TCTK
22TCN 269_2000: Qui tắc báo hiệu đường thủy nội địa
22TCN 69_1987: Qui trình kỹ thuật thi công và nghiệm thu công trình bến khối xếp thông thường
trong xây dựng cảng biển và cảng sông.
Tiêu chuẩn về cấp nước đô thị:
20TCN 33_1985: Cấp nước mạng ngoài và công trình - TCTK
Tiêu chuẩn về thoát nước đô thị:
20TCN 51_1984: Thoát nước mạng ngoài và công trình - TCTK
Tiêu chuẩn về chiếu sáng công cộng:
TCXDVN 333_2005: Chiếu sáng công cộng
Tiêu chuẩn về công trình chôn lấp chất thải rắn, chất thải nguy hiểm:
TCXDVN 261_2001:Bãi chôn lấp chất thải rắn - TCTK
TCXDVN 320_2004:Bãi chôn lấp chất thải nguy hiểm - TCTK
v.v…
Các tiêu chuẩn do Bộ Xây dựng ban hành trước năm 1999 được tập hợp phần lớn trong 12 tập "Tuyển tập
Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam" - NXB Xây dựng - 1997. Các năm sau này xuất bản thêm các tập nhỏ hơn
(không ghi số tập).
Các tiêu chuẩn do Bộ Giao thông ban hành được tập hợp trong 15 tập "Tiêu chuẩn kỹ thuật công trình giao
thông" - NXB Giao thông vận tải - từ năm 1996 đến nay.
V. NGHIỆM THU CÁC CÔNG TÁC THI CÔNG CÔNG TRÌNH
HẠ TẦNG KỸ THUẬT ĐÔ THỊ
V.1. Các căn cứ để nghiệm thu:
1. Các yêu cầu của Tư vấn thiết kế thông qua hồ sơ thiết kế (cần lưu ý các ý kiến của cơ
quan thẩm định).
2. Các qui chuẩn, tiêu chuẩn, qui phạm hiện hành của Nhà nước (hoặc của các nước khác
nếu được chấp thuận bằng văn bản của Bộ Xây dựng).
3. Các yêu cầu kỹ thuật, qui trình thi công của nhà sản xuất vật liệu, thiết bị.
V.3. Các biên bản nghiệm thu:
Căn cứ theo các mẫu biên bản trong phần Phụ lục của Nghị định 209/2004/NĐ-CP và các
mẫu riêng tùy thuộc từng chuyên ngành (nếu có).
- PL4A: Biên bản nghiệm thu công việc xây dựng.
- PL4B: Biên bản nghiệm thu lắp đặt tĩnh thiết bị.
- PL5A: Biên bản nghiệm thu hoàn thành bộ phận công trình xây dựng, giai đoạn thi công
xây dựng.
- PL5B: Biên bản nghiệm thu thiết bị chạy thử đơn động không tải.
- PL5C: Biên bản nghiệm thu thiết bị chạy thử liên động không tải.
- PL6: Biên bản nghiệm thu thiết bị chạy thử liên động có tải.
VI. GIẢI QUYẾT SỰ CỐ VÀ CÁC VẤN ĐỀ KỸ THUẬT PHÁT
SINH TRONG THI CÔNG CÔNG TRÌNH HẠ TẦNG KỸ
THUẬT ĐÔ THỊ
Một số sự cố và vấn đề kỹ thuật phát sinh thường gặp, cùng các biện pháp phòng ngừa,
khắc phục:
1. Đối với các công trình có đào nền: sạt lở mái hố đào gây tai nạn cho người lao động bên
dưới hố và các phương tiện giao thông trên hố => Thường xuyên theo dõi vách hố đào (cần
quan sát có nước ngầm chảy vào hố không), khi không an tâm phải yêu cầu ĐVTC chống
đỡ vách hố đào, không cho chứa lâu dài vật tư và đất đào gần mép hố đào.
2. Đối với các công trình phải bơm hút nước ngầm (làm khô hố đào hoặc hạ mực nước
ngầm,…): đôi khi gặp hiện tượng cát chảy làm rỗng nền hoặc sụp nền xung quanh => sử
dụng phương pháp lọc ngược hoặc thi công dưới nước.
3. Đối với các công trình thi công trên độ cao cục bộ so với xung quanh: khi trời có giông,
sét có thể gây hư hỏng công trình và thương vong cho người đang thi công => trong những
điều kiện dễ phát sinh sét cần yêu cầu ĐVTC tạm ngưng thi công.
Lâm Văn Phong
21
Phạm Sanh
14. Giáo trình kỹ thuật lắp đặt điện - NXBGD - 2004 - Vụ Trung học chuyên nghiệp - Dạy nghề
15. Giáo trình an toàn điện - NXBGD - 2004 - Vụ Trung học chuyên nghiệp - Dạy nghề
16. Thiết kế và xây dựng mặt đường sân bay - NXBXD - 2005 - Nguyễn Quang Chiêu
17. Thi công hầm và công trình ngầm- NXBXD - 2004 - Nguyễn Xuân Trọng
18. Thi công móng trụ, mố cầu - NXBXD - 2005 - Nguyễn Trâm,…
19. Kỹ thuật thi công công trình cảng - đường thủy - NXBXD - 2003 - Hồ Ngọc Luyện,…
20. Sổ tay hướng dẫn bảo vệ môi trường trong xây dựng công trình giao thông đường bộ - NXBGTVT - 2000 Bộ GTVT
21. Sách tra cứu Xây dựng và khai thác đường ô tô (tập I) - NXBKH&KT - 1983 - Trần Đình Bửu,…
22. Sổ tay xây dựng cầu và cống - NXBGTVT - 1987 - Nguyễn Viết Trung,…
23. Kỹ thuật khai thác nước ngầm - NXBXD - 2005 - Phạm Ngọc Hải, Phạm Việt Hà
24. Công trình cấp thoát nước -NXBĐHQGTPHCM - 2005 - Trương Chí Hiền, Lê Đình Hồng
25. Cấp thoát nước - NXBKH&KT - 2004 - Trần Hiếu Nhuệ, Trần Đức Hạ,…
26. Thoát nước đô thị - một số vấn đề về lý thuyết và thực tiễn ở Việt Nam - NXBXD - 2002 - Trần Văn Mô
Lâm Văn Phong
22
29/08/2008