ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------
TRẦN QUANG THÀNH
NGHIÊN CỨU ĐẶC TRƯNG NGỮ ÂM, TỪ VỰNG
CỦA MỘT SỐ THỔ NGỮ Ở HÀ NỘI, ỨNG DỤNG
TRONG VIỆC GIÁM ĐỊNH NHẬN DẠNG TIẾNG NÓI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Hà Nội-2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------
TRẦN QUANG THÀNH
NGHIÊN CỨU ĐẶC TRƯNG NGỮ ÂM, TỪ VỰNG
CỦA MỘT SỐ THỔ NGỮ Ở HÀ NỘI, ỨNG DỤNG
TRONG VIỆC GIÁM ĐỊNH NHẬN DẠNG TIẾNG NÓI
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số: 60 22 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Vũ Kim Bảng
Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Ban Chủ nhiệm Khoa
Ngôn ngữ học và Ban Giám hiệu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Hà Nội, ngày 25 tháng 6 năm 2015
Học viên
Trần Quang Thành
BẢNG CHÚ THÍCH KÍ HIỆU VIẾT TẮT
1. PNB: Phương ngữ Bắc
2. PNN: Phương ngữ Nam
3. PNT: Phương ngữ Trung
4. PÂ : phát âm
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ,
SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH PHỔ
Trang
BẢNG BIỂU
1. Bảng 1.1 Lược đồ âm tiết tiếng Việt
17
2. Bảng 1.2 Hệ thống phụ âm tiếng Việt
19
3. Bảng 1.3 Bảng biểu diễn các âm vị phụ âm đầu tiếng Việt
11. Bảng 2.6 Bảng thống kê về hiện tượng phát âm /ɔ/ -> /ɔː/ ở 5
39
12. Bảng 2.7 Bảng thống kê về hiện tượng phát âm chưa đúng khác
40
13. Bảng 2.8 Bảng thống kê số lượng từ phát âm chưa đúng theo hình thức
phỏng vấn ở xã Kim Lũ- huyện Sóc Sơn
41
14. Bảng 2.9 Bảng thống kê số lượng từ phát âm chưa đúng theo hình thức
phỏng vấn ở xã Phương Đình- huyện Đan Phượng
43
15. Bảng 2.10 Bảng thống kê số lượng từ phát âm chưa đúng theo hình thức phỏng
vấn ở xã Ngọc Tảo- huyện Phúc Thọ
44
16. Bảng 2.11 Bảng thống kê số lượng từ phát âm chưa đúng theo hình thức phỏng
vấn ở xã Cát Quế - huyện Hoài Đức
45
17. Bảng 2.12 Bảng thống kê số lượng từ phát âm chưa đúng theo hình thức phỏng
vấn ở xã Canh Nậu- huyện Thạch Thất
Phúc Thọ, Thạch Thất
70
24. Bảng 3.7 Hệ thống phụ âm xã Cát Quế- huyện Hoài Đức
71
25. Bảng 3.8 Bảng miêu tả sự biến đổi nguyên âm /o/, /ɔ/ thành nguyên âm /ɔː/
74
26. Bảng 3.9 Bảng giá trị trung bình F1 và F2 (nguyên âm đơn)
của Vũ Kim Bảng
77
BIỂU ĐỒ
1. Biểu đồ 2.1 Biểu đồ về sự biến đổi /l/-/n/ và /n/-/l/ theo hình thức
đọc bảng từ ở 5 xã
33
2. Biểu đồ về hiện tượng nhập làm một các âm /z/-/ʐ/ ở 5 xã
35
3. Biểu đồ 2.3 Biểu đồ về hiện tượng nhập /ʈ/-/c/ ở 5 xã
36
89
4. Đồ thị 3.4 Đồ thị hệ thống thanh điệu xã Cát Quế- huyện Hoài Đức
93
5. Đồ thị 3.5 Đồ thị hệ thống thanh điệu xã Canh Nậu-huyện Thạch Thất
97
SƠ ĐỒ
1. Sơ đồ 1.1 Sơ đồ về 3 tiêu chí khu biệt cho sáu âm vị thanh điệu
31
HÌNH ẢNH PHỔ
1. Hình ảnh phổ 3.1
66
2. Hình ảnh phổ 3.2
67
3. Hình ảnh phổ 3.3
68
4. Hình ảnh phổ 3.4
12. Hình ảnh phổ 3.12
80
13. Hình ảnh phổ 3.13
80
14. Hình ảnh phổ 3.14
81
15. Hình ảnh phổ 3.15
82
16. Hình ảnh phổ 3.16
83
17. Hình ảnh phổ 3.17
83
18. Hình ảnh phổ 3.18
84
19. Hình ảnh phổ 3.19
27. Hình ảnh phổ 3.27
90
28. Hình ảnh phổ 3.28
91
29. Hình ảnh phổ 3.29
91
30. Hình ảnh phổ 3.30
92
31. Hình ảnh phổ 3.31
92
32. Hình ảnh phổ 3.32
93
33. Hình ảnh phổ 3.33
94
34. Hình ảnh phổ 3.34
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN .......... 6
1.1 Một số nội dung về lịch sử vấn đề nghiên cứu .......................................................... 6
1.2 Ngôn ngữ toàn dân, phương ngữ và thổ ngữ ............................................................ 9
1.3 Từ và từ địa phương ................................................................................................. 13
1.4 Đặc điểm âm tiết và lược đồ (cấu trúc) âm tiết tiếng Việt..................................... 16
1.5 Đặc điểm của phụ âm, nguyên âm, thanh điệu tiếng Việt ..................................... 18
1.6 Chuẩn ngôn ngữ và một số hiện tượng lệch chuẩn trong tiếng Việt .................... 23
1.7 Giới thiệu tổng quan khu vực Hà Nội mới. Ý nghĩa và tính thời sự
của nghiên cứu này ................................................................................................... 25
1.8 Về khái niệm “tiếng Hà Nội” hay “giọng Hà Nội” ................................................. 27
1.9 Tiểu kết chương 1...................................................................................................... 30
CHƯƠNG 2. MÔ TẢ CÁC ĐẶC TRƯNG NGỮ ÂM- TỪ VỰNG
CỦA MỘT SỐ THỔ NGỮ Ở HÀ NỘI ......................................................... 32
...............................................................................................................................................
2.1 Mô tả theo hình thức ghi âm bảng từ ...................................................................... 32
2.2 Mô tả theo hình thức phỏng vấn.............................................................................. 41
2.3 Tiểu kết chương 2...................................................................................................... 48
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ ỨNG DỤNG
TRONG VIỆC GIÁM ĐỊNH NHẬN DẠNG TIẾNG NÓI ........................ 50
3.1 Phân tích các đặc trưng ngữ âm khác biệt của
một số thổ ngữ ở Hà Nội so với tiếng toàn dân ...................................................... 50
3.1.1 Khác biệt về phụ âm ................................................................................................ 50
3.1.2 Khác biệt về nguyên âm .......................................................................................... 71
3.1.3 Khác biệt về thanh điệu .......................................................................................... 78
3.2 Phân tích các đặc trưng từ vựng khác biệt của một số thổ ngữ ở Hà Nội so với
tiếng toàn dân ....................................................................................................................... 97
3.3 Tiểu kết chương 3.................................................................................................... 100
KẾT LUẬN ......................................................................................................................... 101
mẫu so sánh cũng như âm thanh giọng nói thu thập được. Để nâng cao hiệu quả phục
vụ công tác giám định giọng nói cần thiết phải nghiên cứu, làm rõ các nội dung này.
Với nghiên cứu này, chúng tôi cũng muốn tìm hiểu về lời ăn tiếng nói, văn hóa của
một số nơi trong khu vực Hà Nội mới, qua đó tìm hiểu về nếp sống sinh hoạt, phong
tục tập quán của người Hà Nội hiện nay. Đây cũng sẽ là nguồn tư liệu quý giá giúp
các nhà nghiên cứu có thêm những kiến thức mới về Hà Nội hiện nay, đặc biệt là về
mặt ngôn ngữ, văn hóa.
1
1.2 Mục tiêu của luận văn
- Nghiên cứu đặc trưng âm vị đoạn tính của thổ ngữ ở các huyện Thạch Thất,
Sóc Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội.
- Nghiên cứu đặc trưng của hệ thống thanh điệu (âm vị siêu đoạn tính) của thổ
ngữ ở các huyện Thạch Thất, Sóc Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội.
- Nghiên cứu một số đặc điểm về từ vựng của thổ ngữ ở các huyện Thạch Thất,
Sóc Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội.
- Nghiên cứu các tiêu chí phân vùng thổ ngữ ở Hà Nội mới mở rộng.
- Bước đầu thử nghiệm xây dựng hệ thống đặc trưng ngữ âm giúp giám định
nhanh thổ ngữ ở Hà Nội mới mở rộng.
2. Đối tượng, phạm vi và đóng góp mới của luận văn
2.1 Đối tượng, phạm vi
Đối tượng và phạm vi của luận văn là các đặc trưng ngữ âm và một số đặc
trưng từ vựng của thổ ngữ ở các huyện Thạch Thất, Sóc Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ,
Hoài Đức - Hà Nội.
2.2 Đóng góp mới của luận văn
2.2.1 Về mặt lí luận
- So sánh sự khác biệt về đặc điểm ngữ âm và từ vựng của một số thổ ngữ ở
Hà Nội so với tiếng phổ thông.
- Nghiên cứu thực nghiệm trên cơ sở các tư liệu thu được sau quá trình điều tra
điền dã thực địa (băng ghi âm đọc bảng từ và băng ghi âm phỏng vấn), dùng phần
mềm trên máy tính phân tích một số âm vị đoạn tính (nguyên âm, phụ âm) và âm vị
siêu đoạn tính (các thanh điệu) của thổ ngữ các huyện Thạch Thất, Sóc Sơn, Đan
Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội để tìm ra đặc trưng ngữ âm của thổ ngữ các
huyện này.
- Nhận xét, đánh giá về đặc trưng ngữ âm- từ vựng của một số thổ ngữ ở Hà
Nội và ứng dụng vào trong việc giám định nhận dạng tiếng nói.
4. Phương pháp nghiên cứu
3
* Phương pháp chung
Luận văn này được thực hiện chủ yếu bằng phương pháp nghiên cứu điền dã
ngôn ngữ học và nghiên cứu ngữ âm thực nghiệm giám định tiếng nói. Trên cơ sở các
kết quả thu được sau quá trình điền dã, chúng tôi sử dụng phương pháp thu thập, lựa
chọn, thống kê, phân tích tư liệu để tìm hiểu, khảo sát, nhận định và phân tích các đặc
trưng ngữ âm và một số đặc điểm từ vựng của thổ ngữ ở các huyện Thạch Thất, Sóc
Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội (nghiên cứu định lượng kết hợp với
nghiên cứu định tính ; nghiên cứu thực nghiệm bằng cách dùng máy đo để đo các âm
vị đoạn tính và siêu đoạn tính).
* Phương pháp cụ thể
- Phương pháp điền dã ngôn ngữ học: Để thực hiện phương pháp này, chúng tôi
đến từng huyện Thạch Thất, Sóc Sơn, Đan Phượng, Phúc Thọ, Hoài Đức - Hà Nội để
thực hiện việc ghi âm tiếng nói của người dân bằng bảng từ và bằng các câu phỏng
vấn. Với mỗi huyện, chúng tôi lựa chọn khảo sát 1 hoặc 2 xã có đặc trưng ngữ âm
khác biệt so với tiếng toàn dân. Sau đó, chúng tôi thực hiện các bước cụ thể sau:
vấn.
Luận văn cũng sẽ tham khảo thêm các quan điểm của các giáo trình, công
trình nghiên cứu về phương ngữ tiếng Việt của các tác giả đi trước.
5.2 Bố cục của luận văn
Luận văn gồm các phần: mục lục, mở đầu, nội dung, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ
lục. Trong đó, phần Nội dung gồm có 3 chương:
Chương 1. Một số cơ sở lí thuyết có liên quan đến luận văn
Chương 2. Đặc trưng ngữ âm- từ vựng của một số thổ ngữ ở Hà Nội
Chương 3. Một số ứng dụng trong việc giám định nhận dạng tiếng nói
5
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
1.1 Một số nội dung về lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1 Ngoài nước
Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài về
tiếng Việt nói chung và về ngữ âm tiếng Việt nói riêng như: Emeneau, M.B. nghiên
cứu về ngữ pháp tiếng Việt (Studies in Vietnamese Grammar, 1951), Ferlus (1982),
Gordina, M.V., Bystrov, S.I. (Về giải thuyết âm vị học những nguyên âm đôi trong
tiếng Việt, 1961, tiếng Nga), Gordina, M.V., Bystrov, S.I. (Cơ cấu ngữ âm tiếng Việt,
1984, tiếng Nga), Mkhitarian, T.T. (Ngữ âm tiếng Việt, 1959, tiếng Nga), Haudricourt
A.G. (các bài nghiên cứu về ngữ âm tiếng Việt trên tạp chí tiếng Pháp, 1954,
1961)… Các tác giả nói trên đều có những nghiên cứu cụ thể về ngữ âm tiếng Việt.
Đặc biệt là, trong số đó còn có những tác giả có ý kiến cụ thể về việc phân vùng
phương ngữ tiếng Việt. “Chẳng hạn, H. Maspéro (1912) một học giả Pháp trong công
trình Nghiên cứu ngữ âm lịch sử tiếng Việt có ý kiến phân chia tiếng Việt ra thành hai
Thuật trình bày rất kĩ và rõ ràng trong công trình “Ngữ âm tiếng Việt” [33].
Bên cạnh đó, các khái niệm về phương ngữ xã hội, phương ngữ đã được
Nguyễn Văn Khang trình bày trong cuốn “Ngôn ngữ học xã hội- những vấn đề cơ
bản” [18].
Tuy thế, khái niệm phương ngữ và các vùng phương ngữ mới chỉ được nghiên
cứu một cách tương đối hệ thống, rõ ràng ở công trình của tác giả Hoàng Thị Châu
“Phương ngữ học tiếng Việt” [4]. Trong cuốn sách này, tác giả Hoàng Thị Châu cũng
có đưa ra khái niệm về thổ ngữ và một số vùng thổ ngữ của Việt Nam.
Ở Việt Nam cũng có một số tác giả đã nêu quan điểm về phân vùng phương
ngữ tiếng Việt của mình trong các bài trên tạp chí hoặc trong các công trình nghiên
cứu như: Phan Kế Bính (1914), Hoàng Phê (1963), Nguyễn Bạt Tụy (1950), Hoàng
Thị Châu (1963), Vương Hữu Lễ (1974), Nguyễn Kim Thản (1982). Trong số đó,
“Phan Kế Bính (1914; 1990, 316-324) tuy có ý kiến chia tiếng Việt ra làm ba vùng
ứng với Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ nhưng cũng nhấn mạnh tính chất trung gian
7
của nhóm phương ngữ ở Trung Bộ.” (theo [4, 88]). “Hoàng Phê (1963) trong khi phát
biểu ý kiến về vấn đề thống nhất và chuẩn hóa tiếng Việt cũng chỉ công nhận có hai
phương ngữ chủ yếu là tiếng miền Bắc, nơi có thủ đô Hà Nội và tiếng miền Nam, nơi
có thành phố Hồ Chí Minh, còn ở Trung Bộ là một chuỗi phương ngữ nhỏ có tính
chuyển tiếp” (theo [4, 88]).
Ý kiến chung của nhiều nhà nghiên cứu là chia tiếng Việt thành 3 vùng phương
ngữ lớn: phương ngữ Bắc, phương ngữ Trung và phương ngữ Nam. Tuy nhiên, có 2 ý
kiến hơi khác so với hầu hết các ý kiến đó là ý kiến của Nguyễn Kim Thản (1982) và
ý kiến của Nguyễn Bạt Tụy (1961). Tác giả “Nguyễn Kim Thản (1982) chia tiếng
Việt thành 4 vùng phương ngữ: phương ngữ Bắc (Bắc Bộ và một phần Thanh Hóa),
phương ngữ Trung Bắc (phía nam Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh, Bình Trị Thiên), phương
ngữ Trung Nam (từ Quảng Nam tới Phú Khánh) và phương ngữ Nam (từ Thuận Hải
trở vào). Trong khi đó, ông Nguyễn Bạt Tụy (1950) lúc đầu chia tiếng Việt thành 3
ngữ Bắc, từ đó khảo sát và nghiên cứu về các thổ ngữ Hà Nội thuộc phương ngữ Bắc.
1.2 Ngôn ngữ toàn dân, phương ngữ và thổ ngữ
1.2.1 Ngôn ngữ toàn dân
Theo tác giả Hoàng Thị Châu , “ngôn ngữ toàn dân được dùng làm ngôn ngữ
văn học” (vào thời kỳ tư bản phát triển và xã hội chủ nghĩa). “Đồng thời, khái niệm
ngôn ngữ văn học cũng thay đổi. Ngôn ngữ văn học là ngôn ngữ viết trong sách vở,
báo chí thuộc mọi lĩnh vực của văn hóa không phải chỉ bó hẹp vào các tác phẩm văn
học. Nó còn là ngôn ngữ nói trên sân khấu, điện ảnh, phát thanh, truyền hình trong
các hoạt động khoa học kỹ thuật, thương nghiệp, công nghiệp…” [4,53]
1.2.2 Phương ngữ
1.2.2.1 Khái niệm “phương ngữ”
Phương ngữ học là một bộ môn của ngôn ngữ học để nghiên cứu một hay
nhiều phương ngữ (dialect). Trong cuốn “Phương ngữ học tiếng Việt”, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội năm 2004, giáo sư Hoàng Thị Châu cho rằng: “Trước đây, trong các
sách thường dùng thuật ngữ “phương ngôn” theo cách dùng của Trung Quốc. Nhưng
từ “phương ngôn” ở trong tiếng Việt đã được dùng để chỉ “tục ngữ ở địa phương”.
(Từ điển Văn Tân – Hà Nội, 1967) cho nên theo quan điểm của một số nhà nghiên
9
cứu thì dùng từ này dễ gây hiểu lầm. Từ “tiếng địa phương” cũng có thể dùng được
nhưng hình thức cấu tạo không mang tính chặt chẽ của thuật ngữ như từ “phương
ngữ”. Từ ngữ “thổ âm” hay “giọng địa phương chỉ nhấn mạnh khía cạnh ngữ âm hay
giọng địa phương” [4,29]. Trên cơ sở đó, giáo sư Hoàng Thị Châu cũng đưa ra quan
điểm về phương ngữ: “Phương ngữ là một thuật ngữ ngôn ngữ học để chỉ sự biểu
hiện của ngôn ngữ toàn dân ở một địa phương cụ thể với những nét khác biệt của nó
so với ngôn ngữ toàn dân hay với một phương ngữ khác”[4,29]. Chúng tôi sử dụng
quan điểm này của giáo sư Hoàng Thị Châu để làm cơ sở xác định, nghiên cứu
phương ngữ.
điểm tổng quát của 3 vùng phương ngữ:
a. Những đặc điểm ngữ âm của phương ngữ Bắc.
- Hệ thống thanh điệu: có 6 thanh (sắc, nặng, huyền, hỏi, ngã, không) và có đối
lập từng đôi một về âm vực và thanh điệu.
- Hệ thống phụ âm đầu: có 20 âm vị, không có những phụ âm ghi trong chính
tả là s, r, gi, tr tức là không phân biệt s/x, r/d/gi, tr/ch.
- Hệ thống âm cuối: có đủ các âm cuối ghi trong chính tả.
PNB có thể chia làm 3 vùng nhỏ hơn:
* Phương ngữ vòng cung biên giới phía Bắc nước ta: Phần lớn người Việt ở
đây mới đến từ các tỉnh đồng bằng có mật độ cao như: Thái Bình, Nam Định, Ninh
Bình. Do quá trình cộng cư diễn ra trong thời gian gần đây nên ở vùng này không chia
manh mún thành nhiều thổ ngữ.
* Phương ngữ vùng Hà Nội và các tỉnh đồng bằng và trung du bao quanh Hà
Nội mang những đặc trưng tiêu biểu của phương ngữ Bắc.
* Phương ngữ miền hạ lưu sông Hồng và ven biển (Thái Bình, Nam Định,
Ninh Bình, Quảng Ninh) còn giữ lại cách phát âm khu biệt d với gi, r; s với x; tr với
ch mà ở PNB khác không có phân biệt nữa. Còn có nơi phát âm /ʈ/ thành “t” và “s”
thành “th”.
b. Những đặc điểm ngữ âm của phương ngữ Trung.
- Hệ thống thanh điệu: có 5 thanh, khác với hệ thống thanh điệu PNB cả về số
lượng lẫn chất lượng.
11
- Hệ thống phụ âm đầu: có 23 phụ âm đầu, hơn PNB 3 phụ âm uốn lưỡi [s, z, t]
chữ quốc ngữ ghi bằng s, r, tr. Trong nhiều thổ ngữ có 2 phụ âm bật hơi [ph, kh] thay
cho 2 phụ âm xát [f, x] trong PNB. PNT cũng gồm ba phương ngữ nhỏ khác nhau về
thanh điệu:
* Phương ngữ Thanh Hóa lẫn lộn thanh hỏi và thanh ngã (phát âm không phân
biệt), nhưng các thanh khác lại giống PNB.
nhiều mà chỉ cần một vài nét khu biệt nhỏ cũng đủ để tự khẳng định mình và khu biệt
với nhau. Nếu xét như vậy, thì có thể nói, hầu hết các xã ở miền Bắc đều có thổ ngữ
riêng.” [4, 232] Cả phương ngữ và thổ ngữ đều được hình thành bởi các yếu tố về địa
lí (sự cách biệt về địa lí không gian), lịch sử và sự biến đổi bên trong của ngôn ngữ.
Tuy nhiên nếu như sự khác nhau giữa các phương ngữ là một chùm các yếu tố khác
biệt thì sự khác nhau giữa hai thổ ngữ chỉ cần một yếu tố khác biệt. Thổ ngữ tồn tại
lâu đời hơn phương ngữ, nó gắn bó mật thiết với đời sống cư dân của một thôn hay
một xã nào đó. Bởi lẽ trong quá trình ra đời và phát triển, thổ ngữ gắn liền với công
xã. Chính Mác đã nhận thấy điều này khi khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa thổ ngữ
với công xã trong công trình “Những hình thái xuất hiện trước khi có nền sản xuất tư
bản chủ nghĩa”: “ Thổ ngữ là sản phẩm của một công xã, cũng như nếu xét theo một
quan điểm nào đó, nó là bản thân sự tồn tại của công xã, là cách công xã tự biểu
hiện”[4, 232].
1.3 Từ và từ địa phương
1.3.1 Các quan điểm về từ
Hầu hết các nhà ngôn ngữ học thừa nhận từ là đơn vị cơ bản của ngôn ngữ
nhưng cho đến nay, vấn đề nhận diện và định nghĩa từ lại rất khó. F.de. Saussure đã
viết: “…từ là một đơn vị luôn luôn ám ảnh tư tưởng chúng ta như một cái gì đó trung
tâm trong toàn bộ cơ cấu ngôn ngữ, mặc dù khái niệm này khó định nghĩa”[9,21].
Hiện nay có trên 300 định nghĩa về từ. Trong các tài liệu ngôn ngữ học hiện đại có ba
khuynh hướng cơ bản trong việc miêu tả bản chất và những nguyên nhân định nghĩa
từ:
Từ chỉ được khảo sát theo quan điểm ngôn ngữ học một phần nào, còn việc
giải quyết nó là nhiệm vụ của các ngành triết học, lôgic, tâm lí học…Theo quan điểm
này, Ju. D. Apresjan đã coi những kiểu ý kiến khác nhau của từ là những đối tượng
của những khoa học khác nhau, trong đó có ngữ nghĩa học lôgic và ngôn ngữ học tâm
lí.
13
14
Copyright: Tài liệu đại học ©