TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
KHOÁ 33 (2007-2011)
Đề tài:
TÌNH HÌNH MUA BÁN NGƯỜI Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY
Giảng viên hướng dẫn
Sinh viên thực hiện
NGUYỄN CHÍ HIẾU
Bộ môn: Luật Tư Pháp
PHAN THỊ CẨM TÚ
MSSV: 5075156
Lớp: Luật Hành chính-k33
Cần Thơ-04/2011
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN:
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN:
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
1.1.2.1 Đối với bản thân của nạn nhân ............................................................... 15
1.1.2.2 Đối với toàn xã hội.................................................................................. 16
CHƯƠNG 2. NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG MUA
BÁN NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ................................................................... 19
2.1 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng mua bán người ở Việt Nam hiện nay ......... 19
2.1.1 Người thực hiện hành vi ham lợi ích vật chất.................................................. 20
2.1.2 Do người thực hiện hành vi đói nghèo, thất nghiệp ........................................ 25
2.2 Điều kiện dẫn đến tình trạng mua bán người ở Việt Nam hiện nay................ 26
2.2.1 Từ phía bản thân nạn nhân............................................................................... 27
2.2.1.1 Do bản thân nạn nhân nhẹ dạ, cả tin........................................................ 27
2.2.1.2 Do nạn nhân đói nghèo, thất nghiệp dẫn đến ham lợi ích vất chất .......... 32
2.2.1.3 Trình độ dân trí của nạn nhân thấp nên hạn chế trong việc hiểu biết và
nhận thức ...................................................................................................................... 35
2.2.2 Từ phía xã hội .................................................................................................. 37
2.2.2.1 Công tác quản lý những hoạt động liên quan đến tội phạm này chưa được
chặt chẽ......................................................................................................................... 37
2.2.2.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục và pháp luật chưa dàn trải..... 39
2.2.2.3 Hệ thống pháp luật trong nước chưa thật sự hoàn thiện .......................... 39
CHƯƠNG 3. NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM LÀM HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG MUA
BÁN NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ................................................................... 41
3.1 Cải thiện kinh tế.................................................................................................... 41
3.1.1 Tạo công ăn việc làm cho người dân ............................................................... 41
3.1.2 Xóa đói giảm nghèo- Nâng cao nhận thức ...................................................... 42
3.1.3 Phát triển kinh tế – xã hội và hạn chế các tác động tiêu cực của việc phát triển
kinh tế – xã hội ở khu vực nông thôn, miền núi........................................................... 44
3.2 Tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng ............................................................ 45
3.2.1 Tích cực tuyên truyền và tăng cường hiệu quả của việc tuyền truyền, phổ biến
giáo dục, pháp luật trong cộng đồng ............................................................................ 45
pháp tích cực kiên quyết đấu tranh phòng chống tôi phạm này và đã đạt được những
kết quả nhất định. Tuy nhiên, hoat động của bọn tội phạm mua bán người vẫn diễn
biến rất phức tạp với những thủ đoạn và phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, xảo
quyệt hơn. Không những vậy tội mua bán người hiện nay còn là loại tội phạm mang
tình chất xuyên quốc gia, không chỉ xảy ra ở một nước riêng lẻ mà nó xảy ra ở nhiều
nước, liên quan đến nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Do đó cần có sự phối hợp
chặt chẽ giữa các nước để phòng chống loại tội phạm này. Chính vì lẽ đó đã đặt ra
thánh thức lớn đối với các nhà làm luật, đòi hỏi các nhà làm luật phải sáng suốt, phải
có tầm nhìn để tránh những trường hợp lừa dối, lẩn tránh hay hợp thức hóa pháp luật
để thực hiện hành vi mua bán người.
Trước những yêu cầu cấp thiết đó, tội mua bán người đã ra đời, nó được quy
định ở điều 119 Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009. Để hiểu rõ hơn
thế nào là hành vi mua bán người và điểm qua thực trạng của nó trong những năm gần
đây ra sao, đồng thời đi tìm ra nguyên nhân tại sao tội phạm này ngày một gia tăng
trong xã hội nước ta hiện nay, để từ đó có thể đưa ra những giải pháp nhằm hạn chế
đáng kể sự gia tăng của loại tội phạm này. Vì vậy người viết đã chọn đề tài “Tình hình
1
[14/04/2011]
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
1
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
mua bán người ở Việt Nam hiện nay” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp
Chương II: Nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tình trạng mua bán người ở Việt
Nam hiện nay
Chương III: Những giải pháp nhằm làm hạn chế tình trạng mua bán người ở Việt
Nam hiện nay.
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
2
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
Lời cảm ơn!
Qua đây em xin gửi lời cám ơn đến quý Thầy cô trong khoa Luật và những
người bạn đã nhiệt tình ủng hộ, tạo điều kiện cho em trong thời gian qua để em hoàn
thành luận văn tốt nghiệp này, tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu đề tài luận văn,
mặc dù em đã có sự cố gắng rất nhiều để hoàn thiện bài tốt nhưng do hạn chế nhiều
mặc như: thời gian nghiên cứu đề tài ngắn, nguồn tài liệu hạn hẹp, cũng như kiến thức
bản thân còn hạn chế nên trong quá trình viết luận văn em không tránh khỏi những
thiếu sót, hạn chế nhất định. Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp từ phía
quý Thầy cô và các bạn để đề tài luận văn em được hoàn thiện hơn. Một lần nữa em
xin gửi lời cám ơn chân thành đến giáo viên hướng dẫn Thầy Nguyễn Chí Hiếu đã
tận tình hướng dẫn và truyền đạt kiến thức cần thiết cũng như giải đáp những thắc mắc
mà em gặp phải trong quá trình viết Luận văn, để giúp em hoàn thành tốt bài Luận văn
này. Em xin chân thành cám ơn!
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
bán người. Cụ thể, Bộ luật Hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009 không có
quy định tội buôn bán người mà chỉ có tội “Mua bán người”, thuật ngữ mua bán người
được chuyển hóa từ thuật ngữ mua bán phụ nữ. Vì vậy có thể rút ra khái niệm về mua
bán người thông qua khái niệm mua bán phụ nữ. Theo Giáo trình luật hình sự Việt
Nam phần các tội phạm của TS. Phạm Văn Beo (Khoa luật trường Đại học Cần Thơ)
thì khái niệm mua bán phụ nữ được hiểu là “hành vi của một người coi phụ nữ như
hàng hóa để mua bán, trao đổi lấy tiền hay lợi ích vật chất khác”. Từ đó có thể suy ra
khái niệm mua bán người được hiểu là “hành vi của một người coi con người như
hàng hóa để mua bán, trao đổi lấy tiền hoặc lợi ích vật chất khác”. Nhưng từ thực tiển
của đấu tranh phòng chống tệ nạn mua bán người hiện nay cho thấy mua bán người
không chỉ còn là “hành vi của một người” mà còn là “hành vi của nhiều người hoặc
của tổ chức”.
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
4
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
Còn theo dự thảo luật phòng chống mua bán người (lần thứ 9) của Quốc Hội, tại
khoản 1 điều 3 quy định hành vi mua bán người và hành vi liên quan đến mua bán
người bao gồm những hành vi sau:2
a. Chuyển giao người có nhận tiền, tài sản, lợi ích khác;
b. Chuyển giao người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy các bộ phận
cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác;
c. Tiếp nhận người có trả tiền, tài sản, lợi ích khác;
d. Tiếp nhận người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy các bộ phận cơ
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
5
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
Hoạt động mua bán chủ yếu xảy ra ở các vùng xa xôi, hẻo lánh hay các tỉnh
thành giáp biên giới có điều kiện kinh tế khó khăn, tình trạng thất nghiệp nhiều, hiểu
biết pháp luật ít, công tác tuyên truyền và phòng chống mua bán người chưa được chú
trọng. Mua bán người chủ yếu là để bóc lột tình dục, bóc lột sức lao động, sử dụng các
bộ phận của cơ thể,….cho dù nó diễn ra nhằm mục đích gì hay sử dụng những phương
thức phạm tội gì đi nữa nhưng cả về mặt lý luận và thực tiễn đều cho thấy hành vi
phạm tội trong nước có tính chất và mức độ nguy hiểm không bằng hành vi mua bán
người ra nước ngoài.
Mua bán người ra nước ngoài chủ yếu là qua các nước như: Trung Quốc,
CamPuChia, Lào, các nước Đông Âu, Đài Loan, Hồng Kông,.. Phương thức phổ biến
mà chúng sử dụng là dùng người Việt Nam móc nối với một số đối tượng là người
nước ngoài hoặc người Việt Nam sinh sống, làm ăn ở nước ngoài tạo thành đường dây
hoạt động mua bán người.
* Thủ đoạn hoat động
Chủ yếu là lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của nạn nhân, sự nhẹ dạ cả tin, tình
trạng không nghề nghiệp, thất học của nạn nhân để thực hiện hành vi như hứa giới
thiệu việc làm nhẹ nhàng có thu nhập cao, hoặc lấy một người chồng nước ngoài khá
giả, những cô gái nghèo, nhẹ dạ sẽ dễ dàng bị lừa đưa sang đất khách. Nhưng cũng có
những có gái trẻ, thích hưởng thụ, bị dụ dỗ đi du lịch, tham quan… và rơi vào cảnh
ngộ bị bán. Đau đớn hơn, có những nạn nhân bị chính những người thân của mình lừa
không phải chịu trách nhiệm về tội này nhưng có thể chịu trách nhiệm theo khoản 2
điều này là phạm tội trong trường hợp rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.
1.1.2.4. Về mặt khách thể
Khách thể của loại tội phạm này là xâm phạm tới danh dự, nhân phẩm, quyền tự
do của con người. Đối với loại tội phạm này con người bị coi là hàng hóa để mua bán,
trao đổi, bóc lột nhằm kiếm được những lợi ích vật chất hoặc phi vật chất khác, ở đây
về mặt khách thể chỉ cần có sự xâm hại là đã thỏa mãn về mặt khách thể của tội này.
1.1.3 Chế tài của tội mua bán người
Theo điều 119 bô luật hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009 thì khung
pháp lý đối với tội mua bán người được quy định như sau:
1. Người nào mua bán người thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ năm năm
đến hai mươi năm:
a) Vì mục đích mại dâm;
b) Có tổ chức;
c) Có tính chất chuyên nghiệp;
d) Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân;
đ) Để đưa ra nước ngoài;
e) Đối với nhiều người;
g) Phạm tội nhiều lần;
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu
đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm.
Có thể thấy ở đây chế tài dành cho tội mua bán người cũng tương đối nghiêm
khắc, trường hợp phạt tù cao nhất có thể lên đến hai mươi năm, nhưng nhìn chung từ
khi bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, đã có sự chuyển hóa từ tội danh mua bán phụ nữ
sang tội mua bán người nhằm bảo vệ quyền và lợi ích cho những đối tượng bị mua bán
là nam giới thì chế tài của tội này không có gì khác so với tội mua bán phụ nữ lúc
trước, chỉ khác là đối tương được bảo vệ rộng hơn. Từ khi tội danh này ra đời thì tình
hình mua bán người vẫn diễn ra phức tạp và đang ngày càng gia tăng. Vì vậy trong
tương lai để có thể chặn đứng tội phạm này cần có những quy định cụ thể hơn cũng
qua Trung Quốc.
Không chỉ trên đường bộ, mua bán người còn được thực hiện qua cả đường
hàng không, đường biển, tập trung đến một số nước và vùng lãnh thổ thiếu nữ trầm
trọng hoặc giá nhân công lao động cao như Hàn Quốc, Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po, Hồng
Kông, thậm chí cả một số nước châu Âu, châu Mỹ... Phụ nữ và trẻ em được đưa đi
theo đường này sẽ bị bán để "làm vợ", bán vào các động mại dâm của người địa
phương hoặc cộng đồng người gốc Việt ở nước đó, một số khác bị đưa đi lao động
cưỡng bức. Ngoài ra còn xuất hiện tình trạng mua bán người thông qua con đường
xuất khẩu lao động và du lịch.
Bên cạnh đó thì việc mua bán nam giới xảy ra ngày càng nhiều tại một số địa
phương, có nhiều trường hợp lừa gạt nam giới để bán sang Trung Quốc làm việc tại
các lò gạch, mỏ đá hoặc những công việc nặng nhọc, độc hại khác. Ngoài ra việc bắt
con đi ở đợ, trừ nợ cho cha mẹ cũng là một trong những hình thức buôn bán người.
Khái niệm khá mới mẻ này còn cách xa nếp nghĩ “bán vợ, đợ con” của nhiều người
Việt, nhất là những người đang sống ở nông thôn, dân trí thấp.
1.1.5 Lịch sử của quy định về tội mua bán người
Buôn bán nô lệ thời xưa là tiền đề của việc mua bán người ngày nay. Vì vậy để
hiểu rõ hơn bản chất của tội mua bán người ta cần tìm hiểu tội mua bán người được
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
8
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
hình thành như thế nào trong luật hình sự Việt Nam. Từ xa xưa cho tới nay trong các
văn bản quy định về hành vi phạm tội chưa hề có xuất hiện thuật ngữ mua bán người,
thuật ngữ này chỉ có trong luật hình sự năm 1999 sữa đổi, bổ sung năm 2009, do thuật
ứng nhu cầu cầp thiết đó năm 1999 tại kỳ hợp thứ 6 Quốc Hội khóa 10 ngày
21/12/1999 Quốc Hội đã thông qua việc sửa đổi bổ sung bộ luật hình sự, trong đó tại
điều 119 của bộ luật hình sự năm 1999 quy định về tội mua bán phụ nữ, về cơ bản
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
9
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
không có gì mới, chỉ bổ sung thêm một số tình tiết là yếu tố khung phạt và quy định
hình phạt bổ sung ngay trong điều luật.
Nhưng trong thực tế từ sau khi bộ luật hình sự năm 1999 ra đời thì tệ nạn mua
bán phụ nữ ngày càng phát triển, do nước ta mở cửa hội nhập, nến khi tế thị trường
kéo theo sự xuất hiện nhiều tôi phạm mới, hình thức mua bán phụ nữ cũng đa dạng,
phng phú, đối tượng ngày càng được mở rộng hơn, không chỉ có phu nữ là đối tượng
mua bán của bọn tội phạm mà nam giới cung là đối tượng của chúng, đăc biệt là những
nam giới từ 16 tuổi trở lên, nhưng trong bộ luật hình sự 1999 không có quy định về tội
mua bán nam giới, vậy thì những đối tượng là nam giới bị mua bán, làm sao pháp luật
có thể bảo vệ được họ, trước những yêu cầu đó, tại kỳ hợp thứ 5 Quốc Hội khóa XII
ngày 19/06/2009 đã thông qua sửa đổi điều 119 của bộ luật hình sự năm 1999 thành
quy định về tội mua bán người. Đây là lần đầu tiên thuật ngữ mua bán người được xuất
hiện trong luật hình sự Việt Nam.
1.2 Thực trạng của nạn mua bán người ở Việt Nam hiện nay
1.2.1. Thực trạng của nạn mua bán người
Vấn đề mua bán người tại Việt Nam nói riêng, trên toàn thế giới nói chung hiện
là nỗi nhức nhối đau xót chung của cả nhân loại. Chế độ nô lệ dã man buôn bán phụ
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
Báo cáo trên chỉ rõ, trên thế giới có 127 quốc gia “cung cấp” nạn nhân, nhưng có
tới 137 quốc gia là đích đến của các đường dây buôn người. Trong đó 11 quốc gia
đứng đầu về đích đến là Bỉ, Đức, Hy Lạp, Israel, Italia, Nhật Bản, Hà Lan, Thái Lan,
Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ và Anh. Điều này chứng tỏ, nhu cầu về nô lệ tình dục vẫn gia tăng
trên thế giới. Các khu vực trung chuyển mà những đường dây này thường chọn là
Albania, Bulgaria, Hungary, Italia, Ba Lan và Thái Lan.
Liên Hiệp Quốc cho rằng nạn buôn bán người hiện nay lớn gấp 10 lần về quy mô
so với nạn buôn nô lệ vào thế kỷ 19 và đang là vấn đề nhức nhối của toàn cầu. Ước
tính, hằng năm có khoảng 4 triệu người, phần lớn là phụ nữ, trẻ em bị buôn bán. Riêng
ở khu vực Đông Nam Á có khoảng 200-250.000 phụ nữ và trẻ em trở thành nạn nhân
của các băng nhóm tội phạm. Các nạn nhân thường bị bóc lột tình dục, bóc lột sức lao
động và phải đi ăn xin có tổ chức.
Theo Văn phòng Liên Hiệp Quốc về ma túy và tội phạm (UNODC), nô lệ hiện
đại ảnh hưởng tới hàng triệu người trên thế giới. Buôn người hiện là một thị trường có
giá trị 30-40 tỷ USD, thường liên quan tới tội phạm có tổ chức. Sự gia tăng nhanh
chóng hoạt động buôn người chủ yếu là kết quả của toàn cầu hóa.4
Tuy không có thống kê chính xác về số người bị ảnh hưởng toàn cầu. Tuy nhiên,
các chuyên gia tin rằng khoảng 2,5 triệu người trên thế giới là nạn nhân của nạn buôn
người. Nhiều người trong số đó là phụ nữ và các bé gái bị buộc làm việc trong ngành
công nghiệp tình dục trong khi những người khác là nam giới bị buộc làm việc trong
điều kiện nguy hiểm với tiền lương thấp hoặc không được trả công. Tiền lương của
những lao động này quá thấp, không đủ để bù đắp các nhu cầu cơ bản của họ hoặc để
họ trở về nhà. Do vậy, họ trở thành tù nhân của chủ sử dụng lao động.
Tổ chức Lao động quốc tế ước tính có 12,3 triệu người buộc phải làm lao động
cưỡng bức. Chính phủ Mỹ cho biết có tới 800.000 bị vận chuyển giống hàng hóa qua
các đường biên giới quốc tế như là nguồn lao động với giá rẻ. Khoảng 50% người bị
buôn bán và bị bán để lao động cưỡng bức là người vị thành niên và 80% là phụ nữ.5
Trước tình hình chung đó của thế giới thì vấn đề mua bán người ở Việt Nam
Nam - Trung Quốc với hơn 65% tổng số vụ. Tuyến Việt Nam - Cam-pu-chia cũng
chiếm đến 15% tổng số vụ buôn bán phụ nữ và trẻ em, tuyến Việt Nam - Lào chiếm
khoảng 6,5% số vụ. Toàn quốc hiện nay có 54 tuyến trọng điểm về buôn bán người,
trong đó có năm tuyến quốc tế và 18 tuyến liên tỉnh. Nhìn chung các tỉnh có tệ nạn này
diễn ra nhiều nhất là đa số là các tỉnh ở miền núi, nông thôn nước ta. Ở những nơi này
do những điều kiện khác quan nhất định đã làm cho tệ nạn này gia tăng một cách
nhanh chóng.6
Theo Thứ trưởng Bộ Công an, Thượng tướng Lê Thế Tiệm: Trong 5 năm thực
hiện Chương trình 130/CP, trên phạm vi cả nước đã phát hiện 1.586 vụ việc buôn bán
người với 2.888 đối tượng, lừa bán 4.008 nạn nhân. Tình hình buôn bán phụ nữ, trẻ em
trên các tuyến biên giới diễn biến ngày càng phức tạp, tập trung tại các tỉnh Quảng
Ninh, Lạng Sơn, Hà Giang, Lào Cai, Nghệ An, Lai Châu, tuyến biên giới Việt Nam Trung Quốc, Hà Tĩnh, Quảng Trị tuyến biên giới Việt Nam-Lào, Tây Ninh, An Giang
tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia… Trong đó hơn 60% tổng số vụ mua bán sang
Trung Quốc, 11% sang Campuchia, số còn lại sang Lào qua tuyến hàng không, tuyến
biển để bán ra một số nước khác. Cả nước có 33 tuyến và gần 140 địa bàn trọng điểm
về buôn người. Năm 2006, số vụ phát hiện nhiều hơn 72% so với 2005, số bị hại tăng
gần 140%. Gần 1.300 phụ nữ, trẻ em đã được giải thoát trở về Việt Nam, trong số này
hơn 120 trường hợp qua đường ngoại giao.7
Hoạt động tội phạm buôn bán người vẫn đang diễn biến phức tạp, tính chất qui
mô và thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt và đang gia tăng dưới nhiều
hình thức, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội,
gây tổn hại đến thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội. Bọn tội phạm tổ chức thành nhiều
đường dây, ổ nhóm liên tỉnh, xuyên quốc gia, hoạt động lại không theo quy luật nhất
định, lấy khu vực biên giới là nơi tập kết, trung chuyển, đồng thời là địa bàn để lẩn
trốn do đó mức độ tiềm ẩn tội phạm do đó rất lớn.
6
/> [15/02/2011]
7
nhân của bọn buôn người. Theo thống kê, hiện nay toàn quốc có 251.000 phụ nữ kết
hôn với công dân của 50 nước trên thế giới, riêng các tỉnh miền Tây và 7 tỉnh giáp
ranh TP.HCM chiếm 79%. Hiện cơ quan công an đã xác định có trên 3.600 đối tượng
có nghi vấn hoạt động liên quan đến mua bán phụ nữ, trẻ em nằm trong 235 đường
dây, tổ chức… Đồng thời, xác định được 51 tuyến và 182 địa bàn thường xuyên hoạt
động của bọn tội phạm này.9
Trong thời gian 5 năm thực hiện Chương trình 130/CP Tổng cục Cảnh sát và Bộ
tư lệnh Biên phòng đã ký quy chế phối hợp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm
buôn bán người ở địa bàn biên giới, cửa khẩu và nội địa. Thời gian qua, hai lực lượng
Công an - Quân đội đã mở nhiều đợt cao điểm trấn áp, điều tra, khám phá 1.292 vụ với
2.257 đối tượng. Lực lượng Công an, Biên phòng các địa phương đã giải cứu 1.238
nạn nhân bị bọn buôn người đưa ra nước ngoài, đồng thời phối hợp với ngành Lao
Động Thương Binh-Xã Hội, Hội liên hiệp phụ nữ đã tiếp nhận 2936 nạn nhân bị buôn
bán trở về.
8
9
[19/03/2011]
[15/04/2011]
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
13
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
Quốc. Mặt khác, phần lớn dân số Lạng Sơn là dân tộc thiểu số (Nùng 43% và Tày
36%), có trình độ dân trí thấp nên dễ trở thành nạn nhân của bọn buôn bán người.12
Thủ đoạn lừa gạt của bọn tội phạm chủ yếu dưới danh nghĩa giúp tìm việc làm,
rủ đi làm ăn, buôn bán, mang vác hàng hóa, du lịch và một vài năm trở lại đây là dưới
10
/> />12
/>11
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
14
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
hình thức kết hôn với người nước ngoài. Một hình thức khá phổ biến hiện nay, thủ
phạm (là nam giới), giả vờ yêu các cô gái rồi rủ rê họ về nhà ra mắt bố mẹ hoặc đi
Lạng Sơn, Quảng Ninh... mua sắm đồ cưới. Nhiều cô gái nhẹ dạ cả tin đã dễ dàng sa
bẫy của "người yêu". Đến lúc các cô rõ chân tướng của người đã từng thề non hẹn biển
với mình thì không còn đường quay trở về nữa.
Nghiêm trọng hơn cả là tình trạng bọn buôn người lợi dụng đêm tối, sơ hở của
gia đình nạn nhân và lực lượng chức năng, để tấn công, cướp, chiếm đoạt trẻ em bán ra
nước ngoài. Tại Hà Giang, có huyện chỉ trong một tháng xảy ra 4 vụ, bắt cóc 4 trẻ em,
có huyện từ tháng 1-2009 đến tháng 5-2009 xảy ra 6 vụ, 7 trẻ em bị bắt cóc. Ngoài ra,
các tỉnh phía Nam, đặc biệt là các tỉnh miền Tây Nam Bộ, hoạt động môi giới hôn
nhân bất hợp pháp để đưa phụ nữ ra nước ngoài vẫn thường xuyên xảy ra dưới nhiều
hình thức trá hình khác nhau.13
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
sức cũng không được nghỉ ngơi, các chủ chứa sẽ truyền nước cho khoẻ để “tiếp tục
công việc”. Họ luôn bị quản thúc chặt chẽ, không có cơ hội trốn chạy. Nhiều chủ chứa
còn dùng thủ đoạn hứa hẹn trả lương cao, lại còn sắm cho mỗi cô một quyển sổ “ghi
nợ” bằng cách ghi số lượt. Có cô trong ba năm ghi sổ thì chủ động mại dâm đã nợ đến
400- 500 triệu đồng, có cô được hứa cứ làm 1-2 tháng sẽ được thả về nhưng “đường về
còn xa lắm”.14
Hầu như tất cả nạn nhân đều bị bóc lột cực kỳ dã man, thậm tệ, bị đánh đập tàn
nhẫn để phục vụ cho lòng tham vô đáy của các chủ động mại dâm vốn đã vô nhân tính.
Chỉ có số ít trường hợp may mắn được giải cứu qua trao đổi thông tin giữa công an hai
nước hay những đợt quét vét của công an nước bạn. Những trường hợp bị bán đi lấy
chồng người Trung Quốc thì cực kỳ khó khăn trong việc giải cứu, nếu không muốn nói
là không thể. Bởi vì, những nạn nhân của thường bị bán vào tận các vùng sâu, vùng xa,
vùng dân tộc ít người của Trung Quốc, những nơi người đàn ông bản xứ không đủ tiền
cưới một cô vợ bản xứ.
Rất hiếm người trong số họ được hạnh phúc bởi một khi đã bị mua về làm vợ, họ
phải lao động vất vả ở nơi rừng sâu núi thẳm, có khi phải làm vợ những người đáng
tuổi cha, tuổi ông mình, thậm chí còn làm vợ cho số đàn ông của cả một đại gia đình
người dân tộc nghèo khổ, không đủ tiền mua mỗi người một vợ. Không tiền, không
biết tiếng, không biết đường về…và những người một khi đã trở thành vợ bất đắc dỉ
của những người đàn ông bản xứ hầu như không bao giờ còn thấy được quê nhà.
1.2.2.2 Đối với toàn xã hội
Nạn mua bán ở mức độ nào đó thì nó chỉ gây ảnh hưởng đối với chính bản thân
của nạn nhân, nhưng ở mức độ lớn hơn thì nó có tác động to lớn đến xã hội, trước tiên
là gây ảnh hưởng đối với sức khoẻ cộng đồng. Theo báo cáo kết quả của những nghiên
Thứ ba là hành vi mua bán người vi phạm quyền được sống, quyền tự do và
quyền được giải phóng khỏi mọi hình thức nô lệ của con người. Mua bán trẻ em vi
phạm quyền thiêng liêng của trẻ em được lớn lên trong một môi trường được bảo vệ và
quyền không bị lạm dụng hay bóc lột dưới bất cứ hình thức nào. Bên cạnh đó, nạn mua
bán người cũng dẫn đến nguy cơ phá vỡ cấu trúc xã hội : mua bán người chia lìa trẻ
em với cha mẹ và gia đình. Lợi nhuận từ việc mua bán người khiến cho tệ nạn này bén
rễ ở một cộng đồng nhất định và cộng đồng này sau đó lại nhiều lần bị khai thác như
một nguồn cung cấp nạn nhân. Nguy cơ trở thành nạn nhân của bọn mua bán người
khiến cho các nhóm dễ trở thành nạn nhân như phụ nữ, trẻ em và nam giới phải trốn
đi, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học hành và cơ cấu gia đình họ. Những nạn
nhân trở về được với cộng đồng thường bị bêu riếu hoặc tẩy chay. Việc hồi phục từ
các chấn thương, nếu có, cũng phải mất cả đời.
Mặt khác, nạn mua bán người làm gia tăng tội phạm có tổ chức: Theo Cục Điều
tra Liên bang Hoa Kỳ, việc mua bán người có doanh thu hàng năm ước tính lên tới 9,5
tỷ đô-la Mỹ. Mua bán người có liên hệ chặt chẽ với nạn rửa tiền, buôn ma túy, giả mạo
giấy tờ và nhập cư trái phép. Những nơi mà tội phạm có tổ chức phát triển thì chính
phủ và luật pháp trở nên yếu kém và mất tác dụng. Tiếp đó, nó làm suy yếu nguồn vốn
con người của các quốc gia và kìm hãm sự phát triển, theo đó là tổn hại đến sức khoẻ
con người và làm suy yếu quyền lực của chính phủ. Cuối cùng, nó cũng thúc đẩy sự
hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực ngày càng khăng khít hơn trong việc chống
nạn mua bán người.16
Nạn mua bán người thật sự đã trở thành vấn nạn toàn cầu, đe dọa không chỉ trong từng
quốc gia mà còn cả toàn bộ thế giới. Thực tế của nạn mua bán người thì không thể thống kê
toàn bộ được, nhưng đây là vấn đề có tầm ảnh hưởng rất lớn, không một quốc gia riêng rẽ nào
có thể giải quyết được, mà cần có sự phối hợp giữa các quốc gia trong khu vực nói riêng và
trên thế giới nói chung. Vậy có nên thiết lập một khung pháp lý để xử lý các vấn đề toàn cầu,
trong đó, cốt lõi là vấn đề về nạn buôn người. Bản thân mỗi quốc gia cũng cần có những biện
pháp thiết thực nhất nhằm ngăn chặn tình trạng buôn người đang ngày càng phát triển trên
khắp thế giới.
một khoản tiền nhất định. Vậy thì người đưa phụ nữ sang Trung Quốc có bị truy tố về
tội mua bán người hay không? Đây là một trong những vụ án điển hình bắt gặp sự tự
nguyên ở cả hai phía. Năm 1990, Nguyễn Thị Nh. (Hà Tây) sang lấy chồng và cư trú
tại Quảng Đông (Trung Quốc). Tháng 7/2006, một người đàn ông tên A Thành nhờ
Nh. về Việt Nam tìm phụ nữ đưa sang Trung Quốc làm vợ A Thành với giá 3.000 nhân
dân tệ. Nh. về quê đưa người quen là M. sang Trung Quốc tìm việc và lấy chồng. Chị
M. đồng ý nhưng khi cả hai đến biên giới thì bị bắt giữ. Quá trình điều tra cho thấy
Nh. đã từng đưa em là N. sang Trung Quốc gả cho một người tên A Théo và được
người này trả cho 5.000 nhân dân tệ17. Tuy nhiên, tại phiên tòa xét xử, cả hai người bị
hại và đại diện của họ đều khai việc họ sang Trung Quốc theo Nh. là hoàn toàn tự
nguyện và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự cho Nh.
Hay trường hợp những người đã từng là nạn nhân giờ đây trở thành nhửng kẻ
buôn người chỉ vì một lý do hết sức đơn giản “trả thù đời”, họ mong muốn nhiều cô
gái khác cũng sẽ là nạn nhân giống như mình. Đây là một ý nghĩ hết sức ngây thơ và
ích kỷ, nếu như họ muốn trả thù thì hãy trả thù những người đã gây ra cho họ những
đau thương, tổn thất đó, chứ không phải những cô gái ngây thơ, nhẹ dạ, cả tin kia,
những người đó đâu có gây đau thương, tổn thất gì cho ai đâu mà phải chịu gánh lấy
những hậu quả vô cùng đáng thương như vậy. Khá nhiều vụ án cho thấy, nhiều cô gái
trẻ từng là nạn nhân của bọn buôn người, nhưng khi trở về Việt Nam đã trở thành kẻ
phạm tội khi trực tiếp lừa gạt những cô gái khác để bán sang biên giới. Cũng có khi họ
17
[11/02/2011]
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
18
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
mưu sinh, ….Nhưng ở đây người viết chỉ tập trung phân tích hai nguyên nhân trực tiếp
từ người thực hiện hành vi là do người thực hiện hành vi ham lợi ích vật chất và do đói
nghèo, thất nghiệp để làm sáng tỏa cho cho việc xuất phát điểm từ đâu mà người thực
hiện hành vi trở thành nguyên nhân trực tiếp của tội mua bán người.
2.1.1 Do người thực hiện hành vi ham lợi ích vật chất
Đây là một trong những nguyên nhân tất yếu và cơ bản nhất dẫn đến mua bán
người hiện nay, ham lợi ích vật chất là yếu tố đầu tiên dẫn đến việc mua bán người xảy
ra. Có thể nói đây là mục đích quan trọng nhất để người phạm tội thực hiện hành vi
phạm tội của mình, khi có hành vi mua bán xảy ra thì nhất định họ sẽ thu về một lợi
ích nào đó, bởi vậy những kẻ mua bán người bất chấp pháp luật và đạo lý bởi đây là
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu
19
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Luận văn tốt nghiệp- Đề tài: Tình hình mua bán người ở Việt Nam hiện nay
một hình thức kinh doanh không mất vốn mà thu được lợi nhuận quá lớn. Lợi nhuận
cao và nhanh chóng trở nên giàu có nên khiến loại tội phạm này ngày một gia tăng và
đang trong tình trạng báo động. Dưới đây là một số vụ án điển hình cho tình trạng mua
bán người đã xảy ra trong thời gian vừa qua.
“Vào khoảng tháng 6-2009, Xí thường sang Trung Quốc để mua bán mỹ phẩm
và quen biết với một người tên Bùi Thị Hồng. Hồng thỏa thuận với Xí phụ giúp Hồng
về Việt Nam tìm kiếm, dụ dỗ và tuyển chọn các cô gái đưa sang Trung Quốc giao cho
Hồng để gả bán cho đàn ông Trung Quốc. Mỗi phụ nữ tuyển chọn được, Hồng sẽ trả
tiền công cho Xí 5.000 nhân dân tệ (khoảng 12-13 triệu đồng).
Sau khi thỏa thuận với Hồng, Xí về Việt Nam bàn bạc với Trinh, Nhuần tìm kiếm,
dụ dỗ, tuyển chọn người với giá tiền công 1 triệu đồng/người. Tính đến ngày bị bắt, Xí
SVTH: Phan Thị Cẩm Tú
Copyright: Tài liệu đại học ©