1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa ở Thủ đô Hà Nội đang diễn
ra với tốc độ nhanh. Trong quá trình đó, công tác quy hoạch phát triển kinh tế
- xã hội của thành phố nói chung và của từng quận, huyện nói riêng phải đi
trước một bước, định hướng đúng cho các kế hoạch và chương trình phát triển
trung hạn và ngắn hạn. Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội vẫn được coi là
một khâu quan trọng trong công tác kế hoạch hóa, làm căn cứ cho việc xây dựng
định hướng phát triển và là cơ sở cho quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch
xây dựng đô thị, hoạch định các kế hoạch 5 năm và hàng năm. Điều này càng
đặc biệt quan trọng đối với Hà Nội là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị lớn,
là Thủ đô của cả nước.
Long Biên là một quận mới được tách ra từ huyện Gia Lâm với 14 đơn
vị hành chính cấp phường [13]. Quy hoạch của huyện Gia Lâm trước đây đã
được xây dựng trên cơ sở coi Gia Lâm (cũ) là một huyện ngoại thành, chứa đựng
nhiều nội dung cho mục tiêu phát triển nông nghiệp và nông thôn. Trong định
hướng phát triển các khu công nghiệp tập trung lớn trên địa bàn quận Long Biên
hiện nay như Sài Đồng A, Sài Đồng B, Đài Tư..., công nghệ sản xuất được quy
hoạch chưa phải là công nghệ hiện đại, còn nhiều khả năng gây ô nhiễm môi
trường. Các khu đô thị cũ hầu hết là nhà thấp tầng, chia lô với cơ sở hạ tầng còn
thiếu và chưa đồng bộ. Quy hoạch cũ chưa thực sự gắn kết với hướng quy
hoạch nguồn nhân lực, chưa giải quyết được vấn đề việc làm cho dân cư trên
địa bàn, chưa thực sự phát huy có hiệu quả những tiềm năng cho sự phát triển
kinh tế - xã hội.
Hiện nay, Long Biên là một quận nội thành với định hướng trước mắt
cũng như lâu dài phải phù hợp với quy hoạch chung của Thủ đô. Chính vì



3

xã hội các quận, huyện Hai Bà Trưng, Gia Lâm, Thanh Trì, Long Biên và
Hoàng Mai, v.v...
Ngoài ra, có một số đề tài luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản lý quy
hoạch đô thị, như: Hoàn thiện quản lý quy hoạch xây dựng đô thị trên địa bàn
Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của
Huỳnh Khương Ninh, Hà Nội, 2005; Cải cách hành chính trong quản lý nhà
nước về kinh tế cấp quận/ huyện tại Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc
sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của Trần Công Lý, Hà Nội, 2005; Phát triển
các dịch vụ xã hội cho người nghèo trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn
thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của Phạm Thị Thanh Mai, Hà Nội, 2005...
Tuy vậy, đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một
cách hoàn chỉnh về quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích: Trên cơ sở nhận thức lý luận và đánh giá thực trạng quy
hoạch phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên từ khi thành lập đến nay, đề
ra những giải pháp nhằm hoàn thiện việc quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội
quận Long Biên đến năm 2015.
- Nhiệm vụ
+ Làm rõ một số vấn đề lý luận về quy hoạch phát triển kinh tế - xã
hội cấp quận.
+ Phân tích, đánh giá các yếu tố tiềm năng, nguồn lực, những nét đặc
thù và thực trạng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên từ khi
thành lập đến nay, chỉ ra những nguyên nhân của thành tựu và hạn chế, yếu kém.
+ Đề ra những định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quy hoạch
phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên đến năm 2015.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu



5

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
nội dung luận văn gồm 3 chương, 7 tiết.


6

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOÀN THIỆN QUY HOẠCH
PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI QUẬN LONG BIÊN

1.1. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ NỘI DUNG QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH
TẾ - XÃ HỘI CẤP QUẬN

1.1.1. Vị trí, vai trò và chức năng cấp quận
* Vị trí, vai trò cấp quận trong hệ thống tổ chức hành chính nhà nước
Theo quy định của luật pháp Việt Nam, quận/ huyện là một trong bốn
cấp hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời
quận/ huyện còn được tổ chức là một cấp chính quyền thuộc hệ thống chính
quyền địa phương, là cấp trên của xã, phường - chính quyền cơ sở và cấp dưới
của tỉnh/ thành phố.
Về tổ chức không gian địa lý, quận là địa bàn lãnh thổ với cư dân và
tổ chức xã hội đô thị, bao gồm diện tích tự nhiên và một lượng dân cư nhất
định, tuỳ thuộc vị trí, tính chất và điều kiện phát triển về kinh tế, văn hóa, xã
hội. Về hành chính, quận là cơ quan nhà nước địa phương quản lý một số
phường nhất định. Số lượng phường thuộc mỗi quận không có chỉ tiêu thống
nhất, tùy theo đặc điểm và tính chất của từng khu vực quyết định hình thành
quận và địa giới quận thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Trong mối quan hệ ấy, đơn vị hành chính cấp quận có vai trò rất quan
trọng, quyết định sự thành công hay thất bại trong thực hiện nhiệm vụ của
thành phố. Các hoạt động trong quản lý hành chính nhà nước ở quận, sự lãnh
đạo của cấp uỷ đảng được thể hiện ở đường lối, chủ trương, chính sách và các
biện pháp lớn; đó là những vấn đề quan hệ với tất cả lĩnh vực trong đời sống
xã hội có tầm chiến lược, tác động, ảnh hưởng lâu dài đối với công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhưng những vấn đề về đường lối, chủ trương,


8

chính sách và các biện pháp lớn ấy chỉ trở thành hiện thực khi thông qua hoạt
động của hệ thống chính quyền cấp quận là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân
dân, qua sự hưởng ứng thực hiện của quần chúng nhân dân. Để quần chúng
nhân dân hiểu rõ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và tự
giác thực hiện tất yếu phải thông qua quá trình tổ chức thực hiện trên phạm vi
địa bàn hoạt động của mỗi địa phương, cơ sở. Vì vậy, không thể thiếu vai trò
trung gian của cấp quận.
Cấp quận là một cấp hành chính được lập ra ở các thành phố trực thuộc
trung ương trong cả nước. Cấp quận trực tiếp lĩnh hội mọi vấn đề về đường lối,
chủ trương, chính sách từ cấp thành phố, chịu sự lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp
của thành phố. Đối với cấp quận, nhiều vấn đề trên địa bàn bị chi phối rất lớn và
gắn bó về kinh tế, kế hoạch và sự quản lý của thành phố. Do sự phát triển về
kinh tế - xã hội và quá trình đô thị hoá đang diễn ra ngày càng nhanh ở nước ta,
việc hình thành đơn vị hành chính cấp quận là rất cần thiết.
Trong vài thập kỷ qua, qua việc cải cách thí điểm, một số quận, huyện,
tỉnh, thành phố ở nước ta được sáp nhập với quy mô không thích hợp với điều
kiện thực tế. Đến nay, Nhà nước đã phải hoạch định lại địa giới theo hướng
nhỏ và gọn hơn, phù hợp thực tế của từng vùng, cấp quận trở thành đơn vị
hành chính có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, khuyến công và phát huy
mọi tiềm năng của các thành phần kinh tế ở địa phương, bảo đảm quyền tự chủ
sản xuất, kinh doanh của các cơ sở kinh tế theo quy định của pháp luật. Dự toán
thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu chi ngân sách địa phương và
phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa
phương; quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách;
điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; giám sát
việc thực hiện ngân sách đã được Hội đồng nhân dân quyết định. Quy hoạch, kế
hoạch mạng lưới giao thông, thủy lợi và biện pháp bảo vệ đê điều, công trình
thủy lợi theo quy định của pháp luật. Quyết định biện pháp thực hành tiết kiệm,
chống lãng phí, chống tham nhũng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.


10

- Quyết định các biện pháp và điều kiện cần thiết để xây dựng mạng lưới
giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông trên địa bàn theo quy hoạch chung.
Quyết định biện pháp bảo đảm cơ sở vật chất, điều kiện phát triển sự nghiệp văn
hóa, thông tin, thể dục thể thao tại địa phương. Giữ gìn, bảo quản, trùng tu và
phát huy giá trị các công trình văn hóa, nghệ thuật, di tích lịch sử - văn hóa và
danh lam thắng cảnh theo phân cấp. Quyết định biện pháp phòng, chống tệ nạn
xã hội ở địa phương; bảo vệ chăm sóc sức khỏe nhân dân, phòng chống dịch
bệnh; chăm sóc người già, người tàn tật, trẻ mồ côi không nơi nương tựa; bảo vệ,
chăm sóc bà mẹ, trẻ em; thực hiện chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình;
chính sách ưu đãi đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, những người
và gia đình có công với nước; thực hiện chính sách bảo hộ lao động, bảo hiểm xã
hội, cứu trợ xã hội, xóa đói, giảm nghèo.
- Quyết định biện pháp ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, phát huy
sáng kiến cải tiến kỹ thuật để phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống của
nhân dân ở địa phương. Quản lý và sử dụng đất đai, rừng núi, sống hồ, nguồn

- Xây dựng và trình hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua các
chương trình khuyết khích phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp ở
địa phương và tổ chức thực hiện các chương trình đó. Chỉ đạo Ủy ban nhân
dân phường (xã) thực hiện các biện pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát
triển nông nghiệp, bảo vệ rừng, trồng rừng và khai thác lâm sản, phát triển
ngành, nghề đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy sản. Thực hiện giao đất,
cho thuê đất và thu hồi đất đối với cá nhân và hộ gia đình, giải quyết các tranh
chấp đất đai, thanh tra đất đai theo quy định của pháp luật. Xét duyệt quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai của Ủy ban nhân dân phường (xã). Xây dựng
quy hoạch thủy lợi; tổ chức bảo vệ đê điều, các công trình thủy lợi vừa và
nhỏ; quản lý mạng lưới thủy nông trên địa bàn theo quy định của pháp luật.
- Tham gia với Ủy ban nhân dân tỉnh (thành phố) trong việc xây dựng
quy hoạch, kế hoạch phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn.


12

Xây dựng và phát triển các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ ở
các phường (xã). Tổ chức thực hiện xây dựng và phát triển các làng nghề truyền
thống sản xuất các sản phẩm có giá trị tiêu dùng và xuất khẩu; phát triển các cơ
sở chế biến nông, lâm, thủy sản và các cơ sở công nghiệp khác theo sự chỉ đạo
của Ủy ban nhân dân tỉnh (thành phố).
- Tổ chức lập, trình duyệt hoặc xét duyệt theo thẩm quyền quy hoạch xây
dựng phường, điểm dân cư nông thôn trên địa bàn quận; quản lý việc thực hiện
quy hoạch xây dựng đã được duyệt. Quản lý, khai thác, sử dụng các công trình
giao thông và kết cấu hạ tầng cơ sở theo sự phân cấp. Quản lý việc xây dựng,
cấp giấy phép xây dựng và kiểm tra việc thực hiện pháp luật về xây dựng; tổ
chức thực hiện các chính sách về nhà ở; quản lý đất đai và quỹ nhà thuộc sở hữu
nhà nước trên địa bàn. Quản lý việc khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây
dựng theo phân cấp của Ủy ban nhân dân tỉnh (thành phố).

xuất và đời sống nhân dân ở địa phương. Tổ chức thực hiện bảo vệ môi trường;
phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, lũ lụt. Tổ chức thực hiện các quy
định của pháp luật về tiêu chuẩn đo lường và chất lượng sản phẩm; kiểm tra chất
lượng sản phẩm và hàng hóa trên địa bàn; ngăn chặn việc sản xuất và lưu hành
hàng giả, hàng kém chất lượng ở địa phương.
- Tổ chức phong trào quần chúng tham gia lực lượng vũ trang và quốc
phòng toàn dân; thực hiện kế hoạch xây dựng khu vực phòng thủ quận
(huyện); quản lý lực lượng dự bị động viên; chỉ đạo việc xây dựng lực lượng
dân quân tự vệ, công tác huấn luyện dân quân tự vệ. Tổ chức đăng ký, khám
tuyển nghĩa vụ quân sự; quyết định việc nhập ngũ, giao quân, việc hoãn, miễn
thi hành nghĩa vụ quân sự và xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định của
pháp luật. Tổ chức thực hiện nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội,
xây dựng lực lượng công an nhân dân vững mạnh, bảo vệ bí mật nhà nước;
thực hiện các biện pháp phòng ngừa, chống tội phạm, các tệ nạn xã hội và các
hành vi vi phạm pháp luật khác ở địa phương. Chỉ đạo và kiểm tra việc thực
hiện các quy định của pháp luật về quản lý hộ khẩu, quản lý việc cư trú, đi lại


14

của người nước ngoài ở địa phương. Tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân
dân tham gia phong trào bảo vệ an ninh, trật tự, an toàn xã hội [11, tr. 82-89].
Ngoài ra, theo Điều 26 Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban
nhân dân, Hội đồng nhân dân cấp quận còn được giao thực hiện những nhiệm
vụ, quyền hạn sau đây: quyết định các biện pháp đảm bảo thực hiện thống nhất
kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị của thành phố; quyết
định biện pháp bảo đảm trật tự công cộng, giao thông, phòng, chống cháy, nổ và
bảo vệ môi trường, cảnh quan đô thị; quyết định biện pháp quản lý dân cư đô thị
và tổ chức đời sống nhân dân [11].
Như vậy, cấp quận không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính

sản xuất toàn xã hội nhằm đạt được mục tiêu chiến lược đã đề ra [28, tr. 616].
Chất lượng của quy hoạch phụ thuộc vào công tác điều tra cơ bản, dự
đoán phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật và khả năng mở rộng sự hợp tác
kinh tế với nước ngoài.
Có các loại quy hoạch: Quy hoạch đô thị, quy hoạch vùng, quy hoạch
xây dựng, quy hoạch kinh tế, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn...
Quy hoạch đô thị là nghiên cứu những quy luật phát triển của đô thị
nhằm giúp cho việc hoạch định những chính sách, kế hoạch, quy hoạch phát
triển đô thị đảm bảo việc sắp xếp, bố trí các yếu tố tạo nên đô thị và tạo ra
một cấu trúc hợp lý đảm bảo sự hoạt động nhịp nhàng của các yếu tố đó và sự
hài hòa của đô thị với môi trường.
Quy hoạch vùng là "dự án thiết kế sử dụng tổng hợp lãnh thổ từng
vùng đất đai của một nước về sử dụng đất đai, về xây dựng cơ bản, tổ chức
cân đối giữa các ngành công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, dựa theo thế
mạnh của mỗi vùng" [1, tr. 1381].
Nội dung của quy hoạch vùng là bố trí hiệu quả các cơ sở sản xuất kinh doanh trên cơ sở sử dụng tổng hợp nguyên liệu, vật tư, lao động, kỹ thuật


16

và tổ chức hợp tác liên doanh giữa các cơ sở, bố trí dân cư hợp lý nhằm đảm
bảo kiến trúc xây dựng, vệ sinh thuận tiện cho dân, phối hợp sử dụng chung
hệ thống cấu trúc hạ tầng và dịch vụ. Quy hoạch vùng được tiến hành trên cơ
sở các vùng kinh tế có ranh giới tương đối ổn định, làm cơ sở cho việc lập các
đồ án thiết kế xây dựng.
Quy hoạch xây dựng là việc tổ chức không gian đô thị và điểm dân cư
nông thôn, hệ thống công trình kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường
sống thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài
hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng các mục tiêu phát
triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường. Quy hoạch xây

làm và chính những quy định pháp lý được đề xuất nhằm mang lại phúc lợi và
an toàn cho dân cư. Trong nhiều trường hợp, quy hoạch có tác dụng định
hướng cho sự phát triển kinh tế - xã hội và kiểm soát, ngăn chặn các hoạt
động xây dựng, sản xuất không theo định hướng, tùy tiện, bất chấp lợi ích
công cộng.
Bên cạnh quy hoạch tổng thể chung cho quận, trong quản lý còn chú ý
đến quy hoạch cấp cộng đồng vì nó gắn liền với việc cải tạo công trình ở các
phường. Việc cải tạo có hai phương thức: Một là, xây dựng lại, tức là phá bỏ
những công trình cũ (nhà cũ, đường phố cũ…) để xây dựng lại hoàn toàn mới;
hai là, tu bổ tức là chỉ sửa sang chút ít. Ở nhiều nước, trước đây người ta thực
hiện quy hoạch cải tạo ban đầu nặng về xây dựng lại và tái trang bị vật chất,
gần đây lại thiên về tu bổ và thực hiện các chương trình xã hội; đây cũng là
khuynh hướng chủ yếu của một số nước mới phát triển trong việc xác định
bước quy hoạch xây dựng đô thị của mình. Kinh nghiệm cho thấy, việc cải tạo
đô thị nhiều khi lại làm trầm trọng thêm những vấn đề mà người ta muốn giải
quyết. Ví dụ, nhà cũ nát muốn phá đi để làm cao ốc sang trọng, nhưng khi
thực hiện giá thành nhà ở mới lại quá đắt so với túi tiền của người có thu nhập
thấp, một đối tượng chiếm tỷ trọng khá lớn tại các nước nghèo và đang phát
triển. Do vậy, khi tiến hành cải tạo các khu phố cũ nát, người nghèo bắt buộc


18

phải chuyển chỗ ở, nhường cho những người giàu để tìm những "ổ chuột"
mới hợp với thu nhập của họ.
Đối với việc quy hoạch phát triển các khu đô thị mới, ai cũng biết là
các khu đô thị đều rất khác nhau ở mỗi nước hoặc ở mỗi giai đoạn phát triển
trong cùng một nước, nhất là về quy mô, chuyên biệt hóa trong nội bộ, về
phương thức xây dựng khu dân cư, về cơ cấu dân cư… nhưng khi thiết kế,
nhà quy hoạch đều hướng trực tiếp vào việc cải thiện các vấn đề đô thị. Tại

phát triển ổn định, bền vững.
- Xác định được hệ thống các khu đô thị các điểm dân cư để phục vụ
cho quy hoạch các khu công nghiệp, nông nghiệp và du lịch, các khu vực bảo
vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên và các khu chức năng khác. Bố trí hệ
thống các công trình hạ tầng kỹ thuật, không gian và các biện pháp bảo vệ
môi trường. Định hướng phát triển các công trình chuyên ngành. Xác định đất
dự trữ để phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế và sử dụng đất có hiệu quả.
- Nội dung quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp quận phải xác
định tổng mặt bằng sử dụng đất của quận theo quy mô dân số của từng giai
đoạn quy hoạch; phân khu chức năng đô thị; mật độ dân số, hệ số sử dụng đất
và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật khác của từng khu chức năng và của đô thị;
bố trí tổng thể các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, xác định chỉ giới xây
dựng, chỉ giới đường đỏ của các tuyến đường giao thông chính đô thị, xác
định cốt xây dựng khống chế của từng khu vực và toàn đô thị. Quy hoạch đô
thị phải được thiết kế theo quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng, phải tận dụng địa
hình, cây xanh, mặt nước và các điều kiện thiên nhiên nơi quy hoạch, giữ gìn
bản sắc văn hóa dân tộc. Trong trường hợp quy hoạch chung xây dựng cải tạo
đô thị phải đề xuất được các giải pháp giữ lại những công trình, cảnh quan
hiện có phù hợp với nhiệm vụ đề ra.
- Xác định các khu chức năng, hệ thống các công trình hạ tầng kỹ
thuật, hạ tầng xã hội, hướng phát triển cho từng điểm dân cư, thiết kế mẫu nhà
ở phù hợp với điều kiện tự nhiên, phong tục tập quán cho từng vùng để hướng
dẫn nhân dân xây dựng. Quy hoạch chi tiết xây dựng khu trung tâm quận phải
xác định vị trí, diện tích xây dựng của các công trình: trụ sở làm việc của các
cơ quan, tổ chức, các công trình giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao,
thương mại dịch vụ và các công trình khác. Đối với các điểm dân cư phường


22


"treo", nhưng thực tế cho thấy còn có quy hoạch kết hợp với đầu cơ đất, quy
hoạch "điều chỉnh"…
Quy hoạch "treo" là loại quy hoạch không mang tính khả thi, làm ra để
đó, gây tốn tiền của, thời gian và luôn đe dọa sự ổn định nơi ở của người dân,
kìm hãm sự phát triển.
Quy hoạch kết hợp với đầu cơ đất được ngụy trang với tên gọi quy hoạch
chính danh, không kinh doanh để có thể tiến hành tự đền bù đất trên những
diện tích khá rộng, thường dừng ở việc phân lô và tuy có khá đủ các cơ sở hạ
tầng kỹ thuật đô thị, nhưng thường thiếu cơ sở hạ tầng xã hội. Những lô đất
được khoanh vùng rồi để đó, không thấy xây dựng mà chỉ được thực hiện việc
mua đi bán lại tìm chênh lệch giá, tạo nên một thị trường ảo về nhu cầu nhà ở.
Với quy hoạch "điều chỉnh" tuy ban đầu thực hiện quy hoạch chi tiết
rất công phu, đầy đủ. Sau thời gian thực hiện quy hoạch, thông qua đền bù,
giải tỏa và đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, các bất cập bắt đầu nảy
sinh: đền bù không dứt điểm, lợi nhuận thực tế đối với một số loại hình nhà ở
đột biến cao lên, dễ kinh doanh, lợi nhuận siêu ngạch mà không cần bỏ thêm
vốn, không cần thực hiện những công trình hạ tầng xã hội mang tính nghĩa
vụ, tuy nhiên vẫn phải điều chỉnh lại quy hoạch để đảm bảo cho lợi nhuận
siêu ngạch thấy trước. Thông qua những báo cáo, yêu cầu điều chỉnh quy
hoạch tại một số điểm của dự án sẽ được xem là sự cần thiết, khả thi hơn… để
có được ủng hộ, phê duyệt từ những đơn vị nhà nước quản lý quy hoạch.
- Yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và sự phối
hợp các ngành, các cấp trong quản lý quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp
quận. Việc quản lý quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp quận phải có một
bộ máy thích hợp với các yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra. Quản lý cấp quận khác
với quản lý cấp huyện trên nhiều lĩnh vực, bởi tính phức tạp, đa dạng của nó.
Nếu việc quản lý ở cấp quận cũng theo một khung với chế độ quản lý vùng


24

25

1.2.1. Các yếu tố tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên
* Về vị trí địa lý
Quận Long Biên được thành lập theo Nghị định 132/2003/NĐ-CP
ngày 06-11-2003 trên cơ sở điều chỉnh địa giới hành chính của huyện Gia
Lâm với 14 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm các phường Gia Thụy, Ngọc
Lâm, Bồ Đề, Phúc Đồng, Phúc Lợi, Thượng Thanh, Giang Biên, Ngọc Thụy,
Việt Hưng, Long Biên, Thạch Bàn, Cự Khối, Đức Giang, Sài Đồng.
Quận Long Biên nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc của Thủ đô Hà Nội, phía
Bắc giáp sông Đuống, phía Đông giáp huyện Gia Lâm, phía Tây giáp huyện
Đông Anh, phía Nam giáp sông Hồng. Vị trí địa lý đặc thù của quận, nằm giữa
hai con sông lớn là sông Hồng và sông Đuống, tạo cho Long Biên có tiềm năng
quan trọng cho phát triển các cụm công nghiệp kỹ thuật cao, cho quá trình phát
triển đô thị hiện đại, đồng thời tạo được sự giao lưu trong hoạt động kinh tế.
Quận Long Biên cũng là nơi tập trung nhiều đầu mối giao thông quan trọng với
nhiều đường giao thông lớn như đường sắt, quốc lộ, đường thủy nối liền các tỉnh
phía Bắc (Lạng Sơn, Bắc Ninh, Bắc Giang), các tỉnh phía Đông Bắc (Hải
Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh). Đây là điều kiện thuận lợi cho sự liên kết kinh
tế giữa quận với các tỉnh và thành phố lân cận, mở rộng thị trường kinh doanh và
dịch vụ.
Nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, và ở trên trục tam
giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Vị trí địa lý này tạo nên một
sức hút mạnh để quận Long Biên phát triển nhanh về kinh tế - xã hội, theo kịp
nhịp độ phát triển chung của Thủ đô Hà Nội.
Quận Long Biên có vị trí địa lý rất thuận lợi gần các trục giao thông
chính: đường bộ, đường hàng không, đường sông, đường sắt nên rất dễ dàng
cho các phương tiện vận chuyển tập kết nguyên vật liệu đầu vào và các sản
phẩm đầu ra của quá trình sản xuất. Long Biên là điểm xuất phát của đường