Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
LỜI MỞ ĐẦU
Thực hiện chủ trương của Chính phủ và của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng
Ninh về phát triển kinh tế, xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
theo đó yêu cầu các huyện trong tỉnh phải xây dựng quy hoạch tổng thể phát
triển kinh tế - xã hội nhằm thúc đẩy kinh tế các huyện tăng trưởng và phát triển.
Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Đông Triều đến năm 2010
được xây dựng năm 2001 và đã được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt. Đến
nay qua quá trình thực hiện, một số yếu tố và điều kiện đã có sự thay đổi, đặc
biệt là xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế của cả nước yêu cầu chính sách phát
triển kinh tế - xã hội của các tỉnh và huyện cũng phải thay đổi cho phù hợp. Quá
trình hội nhập kinh tế cũng đòi hỏi cần tăng cường mối quan hệ kinh tế giữa các
nước ASEAN với Trung Quốc, trong đó hành lang kinh tế Nam Ninh - Lạng
Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là cầu nối giữa các nước ASEAN với
Trung Quốc, Quảng Ninh là cửa ngõ quan trọng của hành lang kinh tế quốc tế
Đông - Tây. Để phát huy vai trò là cửa ngõ, đòi hỏi tỉnh phải huy động sự nỗ
lực của tất cả các huyện, trong đó có huyện Đông Triều.
Để đáp ứng yêu cầu mở cửa, hội nhập trong thời kỳ mới, đòi hỏi quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đông Triều phải có sự điều chỉnh
cho phù hợp.
Trong quá trình thực tập tại Viện Chiến Lược-Bộ KH ĐT tôi đã được tham
gia chuyến công tác khảo sát, đánh giá tình hình thực tế về kinh tế-xã hội của
huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Vì vậy tôi đã quyết định chọn đề tài: “Một
số giải pháp thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế xã hội huyện Đông
Triều, tỉnh Quang Ninh đế năm 2020” cho bài chuyên đề thực tập này
SV: Cấn Thị Thanh Phương 1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
Mục đích của chuyên đề này nhằm đánh giá việc thực hiện quy hoạch phát
triển kinh tế - xã hội của huyện Đông Triều giai đoạn 2001 – 2008; Đánh giá,
- Quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội: Là một hoạt động nhằm cụ thể hóa
chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và các vùng lãnh thổ nhằm xác
định một cơ cấu ngành không gian của quá trình tái sản xuất xã hội thông qua
việc xác định các cơ sở sản xuất phục vụ sản xuất, phục vụ đời sống nhằm
không ngừng nâng cao mức sống dân cư, hợp lí hóa lãnh thổ và phát triển kinh
tế bền vững.
(Theo giáo trình Quy hoạch phát triển)
SV: Cấn Thị Thanh Phương 3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
1.2. Bản chất của quy hoạch phát triển
Quy hoạch là một công cụ để quản lí sự phát triển của đất nước, thể hiện
tầm nhìn, bố chí chiến lược về thời gian và không gian phát triển một ngành hay
một vùng lãnh thổ
Quy hoạch phát triển là sự cụ thể hóa các chiến lược phát triển, là cơ sở
định hướng cho kế hoạch 5 năm và hàng năm
Trong điều kiện kinh tế thị trường, quy hoạch phát triển có hai nội dung cơ
bản là:
- Dự báo về mặt phát triển, nghĩa là dự báo phát triển đối với các ngành,
lĩnh vực trên phạm vi lãnh thổ nghiên cứu. nó trả lời cho câu hỏi: Làm cái gì?
Làm cho ai? Và làm bao nhiêu?
- Luận chứng các phương án tổ chức kinh tế-xã hội theo lãnh thổ, nó trả lời
cho câu hỏi làm ở đâu?
Hai nội dung trên gắn kết chặt chẽ với nhau, chúng phải được trả lời một
cách thỏa đáng, chính xác và rõ ràng
1.3. Vai trò của quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội
Do xã hội có nhiều thành phần kinh tế, nhiều chủ thể kinh tế khác nhau với
mục tiêu hoạt động của chủ thể là theo đuổi lợi ích tối đa về họ, không quan
tâm đến lợi ích xã hội do đó cần có quy hoạch về: dự kiến bố chí địa điểm,
không gian sử dụng tài nguyên thiên nhiên hợp lí, bảo đảm lợi ích xã hội tốt
SV: Cấn Thị Thanh Phương 5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
này nên đưa ra những định hướng chính, chưa đi vào chi tiết. Tuy nhiên cần bố
trí cụ thể những công trình lớn có tính đột phá trên các vùng lãnh thổ cụ thể.
- Quy hoạch các ngành thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế: Các ngành thuộc kết
cấu hạ tầng kinh tế là các ngành mang tính chất nền tảng đảm bảo cho sự phát
triển. Đây là những ngành đòi hỏi qui hoạch phải có tầm nhìn xa và rất xa
(nhiều năm); cần có đầu tư lớn và thời gian thực hiện đầu tư dài; là điều kiện
đảm bảo cho tất cả các hoạt động kinh tế xã hội. Để phát triển sản xuất các
ngành này cần được đầu tư đi trước một bước và tuân thủ theo những tiêu chuẩn
có tính bắt buộc. Qui hoạch phát triển KCHTKT được xem là qui hoạch
“cứng”.
- Quy hoạch các ngành thuộc kết cấu hạ tầng xã hội: Các ngành thuộc kết
cấu hạ tầng xã hội tạo ra các điều kiện vật chất, đảm bảo trước hết, trực tiếp cho
các hoạt động xã hội, văn hoá tồn tại và phát triển. Đồng thời góp phần đảm bảo
sự phát triển kinh tế của đất nước. Phát triển các ngành kết cấu hạ tầng xã hội là
bắt buộc, xuất phát từ mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế quốc dân.
Quy hoạch phát triển ngành và quy hoạch tổng thể phát triển KT - XH lãnh
thổ có quan hệ chặt chẽ với nhau. Quy hoạch phát triển ngành trên phạm vi cả
nước có trước, làm cơ sở cho quy hoạch tổng thể phát triển KT - XH lãnh thổ.
3. NỘI DUNG LẬP QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KT-XH
3.1. Nội dung quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH lãnh thổ
3.1.1. Nội dung quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH vùng
a) Phân tích, đánh giá và dự báo các yếu tố phát triển vùng.
- Vị trí địa lý, mối quan hệ lãnh thổ và khả năng phát huy các yếu tố này
cho quy hoạch phát triển.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
- Lựa chọn phương án phát triển mạng lưới giao thông.
- Lựa chọn phương án phát triển nguồn và mạng lưới chuyển tải điện.
- Lựa chọn phương án phát triển các công trình thuỷ lợi, cấp nước, bảo vệ
môi trường.
-Lựa chọn phương án phát triển kết cấu hạ tầng xã hôị chủ yếu (bệnh viện,
cơ sở y tế chuyên sâu, trường đại học cao đẳng và dạy nghề; cơ sở nghiên cứu
khoa học và công nghệ cấp vùng).
e) Lựa chọn phương án phát triển hệ thống đô thị và các điểm dân cư
trong vùng.
f) Luận chứng các giải pháp thực hiện quy hoạch.
- Giải pháp về huy động vốn đầu tư.
- Giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực.
- Giải pháp về khoa học công nghệ.
- Giải pháp về cơ chế, chính sách.
- Giải pháp về tổ chức thực hiện.
3.1.2. Nội dung quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh
Ngoài những nội dung đã nêu trong quy hoạch tổng thể phát triển KT -XH
vùng, các nội dung quy hoạch tổng thể phát triển KT - XH tỉnh cần cụ thể hơn.
a) Khi phân tích và dự báo các yếu tố và điều kiện phát triển cần chú trọng
yếu tố thị trường và xác định các lợi thế so sánh so với các tỉnh khác và có tính
tới cạnh tranh quốc tế.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
b) Trong phần xác định vị trí, vai trò của tỉnh đối với các tỉnh, thành phố kề
cận, vùng lớn và cả nước cần làm rõ:
- Mức độ đóng góp của tỉnh vào GDP và tốc độ tăng GDP của vùng lớn
cũng như của cả nước.
- Vai trò của tỉnh trong việc phát triển các sản phẩm quan trọng, xuất khẩu
cho nền kinh tế quốc gia.
thế so sánh của huyện trong tỉnh và so sánh với các huyện lân cận: phân tích,
đánh giá những lợi thế so sánh về các yếu tố và điều kiện phát triển của huyện
trong tổng thể tỉnh và vùng. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế - xã
hội và thực trạng khai thác lãnh thổ huyện; đánh giá tiềm năng đóng góp vào
ngân sách của huyện.
- Phân tích, đánh giá và dự báo khả năng huy động các yếu tố tự nhiên,
kinh tế, xã hội vào mục tiêu phát triển của huyện trong tỉnh và vùng.
+Vị trí địa lý, mối quan hệ lãnh thổ và khả năng phát huy các yếu tố này
cho quy hoạch phát triển của huyện.
+Phân tích, đánh giá các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và dự
báo khả năng khai thác, bảo vệ chúng.
+Phân tích, đánh giá phát triển và dự báo dân số, phân bố dân cư gắn với
yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và các giá trị văn hoá phục vụ phát triển.
+Phân tích, đánh giá hệ thống kết cấu hạ tầng về mức độ đáp ứng yêu cầu
phát triển cao hơn.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
+Phân tích, đánh giá quá trình phát triển và hiện trạng phát triển kinh tế -
xã hội của huyện.
+Khi phân tích và dự báo các yếu tố và điều kiện phát triển cần chú trọng
yếu tố thị trường và xác định các lợi thế so sánh so với các huyện khác và có
tính tới cạnh tranh quốc tế.
- Phân tích, dự báo ảnh hưởng của các yếu tố trong nước và quốc tế đến
phát triển kinh tế - xã hội của huyện; tác động của quy hoạch tổng thể phát triển
kinh tế - xã hội của tỉnh, của vùng đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện.
- Đánh giá về các lợi thế so sánh, hạn chế và cơ hội cùng các thách thức
đối với phát triển huyện trong thời kỳ quy hoạch.
b) Luận chứng mục tiêu, quan điểm và phương hướng phát triển kinh tế, xã
hội phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và vùng.
Tổ chức lãnh thổ khu vực nông thôn; phát triển các vùng cây trồng, vật
nuôi hàng hoá.
Xác định phương hướng phát triển cho những lãnh thổ đang kém phát triển
và những lãnh thổ có vai trò động lực; phát triển các vùng khó khăn gắn với ổn
định dân cư, xoá đói, giảm nghèo.
Xác định biện pháp giải quyết chênh lệch về trình độ phát triển và mức
sống dân cư giữa các khu vực, giữa thành thị và nông thôn và giữa các tầng lớp
dân cư.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
e) Quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng đảm bảo yêu cầu trước mắt và lâu
dài của các hoạt động kinh tế, xã hội của huyện và gắn với huyện khác trong
tỉnh.
- Lựa chọn phương án phát triển mạng lưới giao thông của huyện trong
tổng thể mạng lưới giao thông của cả tỉnh.
- Lựa chọn phương án phát triển thông tin liên lạc, bưu chính, viễn thông.
- Lựa chọn phương án phát triển mạng lưới chuyển tải điện gắn với mạng
lưới chuyển tải điện của cả tỉnh.
- Lựa chọn phương án phát triển các công trình thủy lợi, cấp nước.
- Lựa chọn phương án phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng xã hội và phúc
lợi công cộng. Phát triển mạng lưới giáo dục - đào tạo (cả đào tạo nghề), hệ
thống y tế - chăm sóc sức khỏe và các cơ sở văn hoá - xã hội.
f) Định hướng quy hoạch sử dụng đất (dự báo các phương án sử dụng đất
căn cứ vào định hướng phát triển ngành, lĩnh vực).
g) Luận chứng danh mục dự án đầu tư ưu tiên.
h) Luận chứng bảo vệ môi trường; xác định những lãnh thổ đang bị ô
nhiễm trầm trọng, những lãnh thổ nhạy cảm về môi trường và đề xuất giải pháp
thích ứng để bảo vệ hoặc sử dụng các lãnh thổ này.
i) Xác định các giải pháp về cơ chế, chính sách nhằm thực hiện mục tiêu
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
3.2. Nội dung của quy hoạch phát triển ngành
3.2.1. Nội dung chủ yếu của quy hoạch phát triển ngành sản xuất và sản
phẩm chủ lực
- Xác định vị trí, vai trò của ngành đối với nền kinh tế quốc dân và các mục
tiêu phát triển của ngành.
- Phân tích, dự báo các yếu tố phát triển ngành, trong đó có phân tích, dự
báo đầy đủ yếu tố thị trường và yêu cầu về năng lực cạnh tranh của sản phẩm và
dịch vụ. Phân tích tình hình cạnh tranh trên thế giới và trong nước.
- Phân tích, đánh giá hiện trạng phát triển và phân bố ngành trên các vùng
lãnh thổ. Phân tích cơ cấu ngành, sản phẩm chủ lực, đầu tư, khoa học - công
nghệ, lao động, tổ chức sản xuất.
- Xây dựng quan điểm, mục tiêu và luận chứng các phương án phát triển
cơ cấu ngành, sản phẩm chủ lực và các điều kiện chủ yếu đảm bảo mục tiêu quy
hoạch được thực hiện (đầu tư, công nghệ, lao động).
- Luận chứng phương án phân bố ngành trên các vùng lãnh thổ, nhất là đối
với các công trình then chốt.
- Những vấn đề về bảo môi trường.
- Xác định các giải pháp về cơ chế, chính sách; đề xuất các phương án thực
hiện theo các giai đoạn phát triển (nhất là giai đoạn 5 năm đầu tiên).
- Xây dựng danh mục công trình, dự án đầu tư trọng điểm và tổ chức thực
hiện quy hoạch.
3.2.2. Nội dung chủ yếu của quy hoạch các ngành thuộc kết cấu hạ tầng kinh
tế bao gồm
- Dự báo nhu cầu của phát triển kinh tế - xã hội; vai trò của ngành;
SV: Cấn Thị Thanh Phương 15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
- Dự báo tiến bộ khoa học, công nghệ và phát triển kết cấu hạ tầng của khu
ngành. Thu thập tài liệu điều tra cơ bản về tài nguyên môi trường có liên quan,
nếu thiếu cần có kế hoạch điều tra bổ sung.
Bước 2: Phân tích, đánh giá hiện trạng phát triển ngành (nếu trước đây đã
có quy hoạch thì khi đánh giá hiện trạng cần so sánh với mục tiêu quy hoạch đề
ra).
Bước 3: Dựa vào các mục tiêu đặt ra của chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội quốc gia, yếu tố thị trường trong và ngoài nước, khả năng các nguồn lực để
luận chứng quan điểm, mục tiêu phát triển ngành cho các năm mốc của thời kỳ
quy hoạch. Luận chứng các phương án phát triển và giải pháp chủ yếu đảm bảo
thực hiện quy hoạch phát triển ngành. Dự kiến danh mục công trình đầu tư của
quy hoạch ngành.
Bước 4: Xây dựng báo cáo tổng hợp dự án quy hoạch phát triển ngành.
Bước 5: Cơ quan quản lý nhà nước trình quy hoạch lên cấp có thẩm quyền
để thẩm định và phê duyệt.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập GVHD: TS.Phan Thị Nhiệm
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH THỰC HIỆN QUY
HOẠCH PHÁT TRIỂN KT-XH CỦA HUYỆN ĐÔNG
TRIỀU. TỈNH QUẢNG NINH TRONG THỜI GIAN QUA
1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA HUYỆN ĐÔNG TRIỀU
1.1. Vị trí địa lý.
Huyện Đông Triều nằm ở phía Tây tỉnh Quảng Ninh, có tọa độ địa lý:
- Từ 21
0
29’04’’ đến 21
0
44’55’’ vĩ độ Bắc;
- Từ 106
0
Bao gồm các xã: An Sinh, Bình Khê, Tràng Lương, có độ cao trung bình
300 - 400 m, đỉnh cao nhất là Am Váp cao 1031 m, đoạn giữa đứt gãy tạo thành
thung lũng lớn Bình Khê - Tràng Lương.
Địa hình vùng đồi núi phía bắc thích hợp cho phát triển lâm nghiệp, nông
nghiệp (cây ăn quả, cây công nghiệp v.v.)
* Vùng giữa:
Kéo dài từ Dốc Đỏ thuộc xã Hồng Thái Đông qua phía bắc Mạo Khê, Kim
Sơn, Tràng An là vùng đồi thấp xen kẽ, có nguồn gốc là đất phù sa cổ. thích
hợp phát triển nông nghiệp, chăn nuôi.
* Vùng đồng bằng phía Nam:
Vùng này chủ yếu do phù sa sông Kinh Thầy và sông Đá Bạc bồi đắp tạo
thành vùng đất màu mỡ, bao bọc vùng đồng bằng là hệ thống sông ngòi nối liền
với sông Thái Bình rồi tỏa đi các tỉnh Hải Dương, Bắc Ninh, Hải Phòng và
nhiều nơi khác. Địa hình của vùng thích hợp cho phát triển nông nghiệp, đặc
biệt là cây lúa.
1.3. Khí hậu.
Huyện Đông Triều nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa phía bắc vì
vậy khí hậu nơi đây mang những nét đặc trưng của miền Bắc, đó là khí hậu
nóng, ẩm và mưa nhiều vào mùa hè, lạnh, khô vào mùa đông.
SV: Cấn Thị Thanh Phương 19
Copyright: Tài liệu đại học ©