Dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học theo phương pháp giao tiếp

Dạy và học ngoại ngữ chuyên
ngành khoa học theo phương
pháp giao tiếp
Bởi:
TS Đào Hồng Thu
Có thể nói rằng dạy ngoại ngữ chuyên ngành khoa học mang tính đặc thù của việc dạy
ngôn ngữ nước ngoài và truyền đạt văn hóa, kiến thức khoa học được diễn đạt bằng
ngôn ngữ đó. Thực tế cho thấy rằng dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học phải
dựa trên các nguyên tắc phương pháp luận về dạy và học ngoại ngữ nói chung, cũng
như phương pháp tiếp nhận kiến thức của ngành khoa học trên cơ sở ngoại ngữ được
lựa chọn. Hiện nay, phương pháp giao tiếp là phương pháp được sử dụng phổ biến trong
giảng dạy ngoại ngữ ở các cấp độ.

Dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học như một quá trình
Trong phương pháp dạy và học ngoại ngữ nói chung, vấn đề dạy và học lời độc thoại
và đối thoại được coi là quan trọng nhất ở giai đoạn đầu tiên của việc dạy và học tiếng
nước ngoài. Trong đó, phương pháp giao tiếp được đặc biệt coi trọng ở mọi cấp độ dạy
và học bất kì ngoại ngữ nào.
Giao tiếp bằng đối thoại là loại hình giao tiếp đặc trưng nhất để thể hiện chức năng
giao tiếp của ngôn ngữ. Ở giai đoạn cơ bản của quá trình dạy và học tiếng nước ngoài,
phương pháp dạy giao tiếp qua đối thoại đòi hỏi người học phải tiếp nhận, nắm vững và
tham gia được vào các tình huống giao tiếp cơ bản. Ở giai đoạn nâng cao của quá trình
dạy và học ngoại ngữ phương pháp dạy giao tiếp qua đối thoại đòi hỏi người học phải
biết cách sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để tham gia vào các cuộc thảo luận, đàm
thoại về các vấn đề nhất định của cuộc sống, trong đó bao gồm cả các vấn đề về khoa
học và thời sự khoa học.
Lời độc thoại là thành phần của quá trình giao tiếp ở tất cả các mức độ giao tiếp. Đây là
thông báo luôn hướng tới địa chỉ nhất định với nội dung nhất định. Ở giai đoạn cơ bản
của quá trình dạy và học tiếng nước ngoài, phương pháp dạy giao tiếp qua độc thoại đòi

học. Về vấn đề này, chúng tôi đã có các nghiên cứu được trình bày trong các bài báo
(Tài liệu tham khảo: 12, 13, 14, 15). Ở đây, chúng tôi cho rằng để dạy và học tốt ngoại
ngữ chuyên ngành khoa học cần kết hợp giảng dạy đồng thời ngôn ngữ nước ngoài và
kiến thức về các lĩnh vực khoa học cần thiết.
Khả năng giao tiếp của người học là một trong các mục tiêu cơ bản của quá trình dạy và
học ngoại ngữ. Người học ngoại ngữ khi tham gia giao tiếp với những người nói bằng
ngôn ngữ khác luôn có xu hướng giải quyết các vấn đề nẩy sinh trong hoạt động lời nói
bằng ngoại ngữ được học. Hiện tượng này được thể hiện rất rõ trong hoạt động khoa
học do mang tính quốc tế rất cao và là đặc trưng của phương pháp dạy và học ngoại
ngữ chuyên ngành khoa học. Thuật ngữ "giao tiếp" trong dạy và học ngoại ngữ chuyên
ngành cần được hiểu một cách rộng hơn, không chỉ đơn giản là sự hỏi thăm, nói chuyện

2/3


Dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học theo phương pháp giao tiếp

thông thường. Ở đây, phương pháp giao tiếp đòi hỏi người học phải nắm vững các kĩ
năng, kĩ xảo trong hoạt động lời nói khoa học, có khả năng báo cáo, thảo luận các vấn
đề khoa học tại các hội nghị, hội thảo khoa học quốc tế, các buổi sinh hoạt chuyên đề
bằng ngoại ngữ được học.
Theo quan sát của chúng tôi, dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học theo phương
pháp giao tiếp có đặc điểm đặc thù và các nguyên tắc đặc trưng.
Các nguyên tắc dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học theo phương pháp giao
tiếp
Hoạt động lời là quá trình giao tiếp tích cực, có mục đích thông qua ngôn ngữ và được
chế định bởi tình huống nhất định. Thực tế cho thấy, hoạt động lời nói chính là quá trình
giao lưu giữa con người trong các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống. Trong lĩnh vực
khoa học, hoạt động lời được thể hiện qua giao tiếp giữa các nhà khoa học về các vấn
đề khoa học bằng các ngôn ngữ được lựa chọn và sử dụng. Theo nghiên cứu của chúng