Lời mở đầu
Trong những năm gần đây xã hội đang thay đổi từng ngày với một tốc độ chóng mặt. Nó
bị ảnh hưởng bởi những luồng tư tưởng từ khắp nơi xâm nhập vào. Vì thế mà xã hội ngày
càng phát triển nhưng bên cạnh đó nó cũng làm thay đổi về tư tưởng về văn hóa ứng xử
của nhiều người.
Đặc biệt ở đây , một vấn đề rất được quan tâm là văn hóa ứng xử của sinh viên ngày
nay. Nói đến sinh viên tức là nói đến thế hệ đang nắm trong tay tri thức cùng với những
hiểu biết về tiến bộ xã hội nói chung và sự phát triển đất nước nói riêng. Về mặt số lượng,
sinh viên là một lực lượng không nhỏ. Họ là lớp người đang được đào tạo toàn diện và
đầy đủ nhất, bao gồm các chuyên ngành học trên khắp các lĩnh vực tự nhiên, xã hội, khoa
học…
Nói đến sinh viên Việt Nam tức là nói đến một thế hệ trẻ đầy sức sống và sức sáng
tạo. Họ nắm trong tay tri thức của thời đại, chìa khóa mở ra cánh cửa cho tiến bộ xã hội
nói chung và sự phát triển đất nước nói riêng. Về mặt số lượng, sinh viên là một lực
lượng không nhỏ .Hiện nay Việt Nam có tổng số 376 trường đại học, cao đẳng trên cả
nước, trong đó bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp quản lý 54 trường, các Bộ, ngành khác
quản lý 116 trường, Các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ quản của 125 trường. Tổng số
sinh viên bậc đại học hiện nay khoảng 1.7000.000 người, số lượng tuyển sinh hằng năm
trong những năm gần đây khoảng 500.000 người/kỳ thi.
Về mặt chất lượng, sinh viên là lớp người trẻ được đào tạo toàn diện và đấy đủ nhất,
bao gồm các chuyên ngành học trên khắp các lĩnh vực tự nhiên, xã hội, khoa học… chịu
ảnh hưởng của nhiều yếu tố: chuyên ngành theo học, sự phân bố các trường, khu vực sinh
sống và học tập…, văn hóa ứng xử của sinh viên Việt Nam nhìn chung cực kỳ đa dạng và
phong phú
Nhưng xã hội ngày càng văn minh hiện đại, công nghệ thông tin ngày càng phát triển,
công cuộc hội nhập với thế giới càng cao, đời sống con người càng được nâng cao thì
càng đặt ra cho sinh viên, tầng lớp tri thức, giới trẻ ngày nay càng nhiều thử thách. Khi
mà các nền văn hóa phương tây đang du nhập vào Việt Nam, có những điều tốt đẹp nhưng
cũng không ít những giá trị văn hóa không thích hợp với tư tưởng, truyền thống của người
phương đông, câu hỏi đặt ra là sinh viên, tầng lớp trí thức sẽ thích ứng thế nào với một
môi trường mới? Họ sẽ chọn lọc học những cái hay, cái đẹp phù hợp với bản thân hay

Văn hóa ứng xử là gì ?
Văn hóa ứng xử là những quy định thành văn và bất thành văn trong tất cả các xã hội.
Văn hóa ứng xử còn được hiểu dùng để chỉ thái độ hành vi của con người trong giao
tiếp đời sống với những người xung quanh. Văn hóa ứng xử còn bao gôm cả cách ứng
xử với thiên nhiên và môi trường nhân văn xung quanh đời sống con người.

2. Văn hóa ứng xử trong đời sống:

Trong quan hệ ứng xử của đời sống cũng thật là phong phú, diễn ra trên nhiều lĩnh vực,
nhiều tầng lớp, nhiều nền văn hóa, nhiều địa phương. Văn hóa trong đời sống rất đa
dạng ở đây em chỉ tóm gọn lại ở vài nét chính sau:
 Văn hóa giao tiếp

Thế nào là văn hóa trong giao tiếp ?
Giao tiếp là bản chất văn hoá của con người, nó phản ảnh quá trình lao động tạo ra lối
suy nghĩ của con người. Giao tiếp gắn liền với học vấn và tính cách của con người, nó
cho phép chia sẻ xúc cảm, tính cảm, ý nghĩ và tư tưởng, kinh nghiệm, khát vọng, thị
hiếu, nhu cầu lý tưởng của con người. Thông qua ngôn ngữ người ta có thể hiểu được
sự phát triển của văn hoá cá nhân và thời đại văn hoá của xã hội.
Trang 2 - Trần Anh Tiếng


Vì vậy giao tiếp có văn hóa biểu hiện thông qua cả nói, nghe, viết và hành động. Điều
đầu tiên của giao tiếp có văn hóa là biết tôn trọng bản thân và người(đối tượng) mình
giao tiếp. Ứng xử có văn hóa thể hiện rất đa dạng như trên đã nêu nó thể hiện bằng:
tính cách, cảm xúc, tình cảm, học thức.
 Văn hóa ăn mặc

Muốn đánh giá tính cách một con người, nhiều khi chỉ cần nhìn cách ăn mặc, thái độ
đi đứng, cách nói năng, giao tiếp… Trong đó, cách ăn mặc gây ấn tượng ban đầu có ý

bàn. Đang lúc ăn, không nên cười nói ồn ào, vì như thế nếu thức ăn phiêu lưu ra khỏi
miệng thì bất lịch sự lắm. Cũng không nên ra bộ tịch, bàn ăn không rộng rãi như sân
khấu, hãy coi chừng ly cốc mỏng manh lắm đấy.
Đừng nói chuyện gì buồn bực hay ghê tởm, đừng bàn cãi hoặc tranh luận làm mất hoà
khí, vì vệ sinh đấy. Bạn giận thì bạn ăn mất ngon. Nói chuyện với người cùng bàn bạn
đường nhìn vào miệng người ta, chỉ nhên nhìn ở dưới cằm hoặc hơi xiên. Khi bạn nói
Trang 3 - Trần Anh Tiếng


thì bạn nhìn ngay ở khoảng giữa đôi mắt. Cũng nên nhắc lại: sặc, ợ, ngáp ở bàn ăn là
điều tối kỵ, người lịch sự phải biết cố gắng để tiết chế được mình.
Người Việt Nam chúng ta rất coi trọng cái ăn. Ăn là động từ có thể được ghép cho bất
cứ một túc từ nào. Nhưng tệ hại nhất hẳn phải là ăn gian, ăn tham, ăn hối lộ. Lịch lãm
đến đâu trên bàn ăn, nhưng nếu lòng dạ là túi tham không đáy chất chứa đầy những
mánh mung, gian tham, hối lộ, hãm hại người khác, thì phép lịch sự trên bàn ăn ấy là
điều đáng phỉ nhổ nhất.
 Văn hóa cộng đồng

Văn hóa cộng đồng là là văn hóa ứng xử của cộng đồng tức là phương thức và nguyên
tắc ứng xử của một cộng đồng trong môi trường, không gian và thời gian lịch sử xác
định.
Trong văn hóa cộng đồng thì được chia làm 2 phần là văn hóa ứng xử nội bộ cộng
đồng và ứng xử của cộng đồng đối với môi trường xung quanh. Văn hóa cộng đồng có
tính tích hợp và phức tạp cao.
Văn hóa cộng đồng được tạo thành bởi những tế bào đó là gia đình và cá nhân, để văn
hóa cộng đồng hiện đại, văn minh, lành mạnh phát huy tốt sức mạnh, bản sắc của một
cộng đồng thì mỗi cá nhân mỗi gia đình phải là những tế bào văn minh lành mạnh của
cộng đồng.

II.


là chửi yêu để bày tỏ tình cảm. Các cô cậu sinh viên còn tung hẳn “cẩm nang”
chửi cho bài bản. Không biết từ bao giờ, giới trẻ đã quen thay những câu
khẳng định, câu hỏi của mình bằng loại ngôn ngữ “văng tứ tung”. Thậm chí
còn bị coi là quê, nếu không mở đầu câu chuyện bằng một câu chửi thề.
Chuyện học sinh chửi bậy thời nay đã trở thành bình thường. Hiếm khi đứng
trước cổng trường cấp 3 nào (kể cả trường chuyên, trường điểm) mà không
thấy bóng dáng vài áo trắng văng “phụ khoa” tứ tung.
Không chỉ nói tục, các bạn trẻ này còn chửi bới ủm tỏi nhau. Những từ như:
trâu, chó, heo,...được tận dụng tối đa. Thậm chí nhiều học sinh, sinh viên còn
gọi thầy, cô giáo đứng lớp dạy họ là “lão” ấy, “mụ” nọ... ... Đó là một thực tế
trong giới trẻ nói chung và sinh viên nói riêng hiện nay.
o Văn hóa ăn mặc:
Ăn mặc một cách tự do, “phóng khoáng” tới mức lố lăng. Sự thái quá trong
giới trẻ nói chung và sinh viên nói riêng về cách ăn mặc là sự đua đòi, bắt
chước nhau diễn ra ngày càng phổ biến và luôn không có điểm dừng. Ra phố,
nhất là vào mùa hè hẳn chúng ta đã quá quen mắt với hình ảnh các chàng trai,
cô gái trẻ trung, đẹp đẽ lại mang trên mình những bộ trang phục ngắn cũn
cỡn, te tua, hở hang… đến phát sợ. Có chàng trai mặc quần bò thì xé rách ở
nhiều chỗ tới hở cả đùi, đồ lót. Có anh thì chỉ mặc mỗi cái quần đùi, cởi trần
đi xe máy mà người thì còm nhom trông chẳng khác gì bộ xương di động;
nhiều chị, nhiều cô thì váy ngắn, váy xẻ hết cỡ, phía trên chỉ mặc mỗi chiếc
áo nịt có chiều rộng chỉ bằng hai bàn tay khiến cho thân thể hở dưới lộ trên
trông rất phản cảm. Cách mặc như vậy ở trên phố đã là khó chấp nhận, vậy
mà nhiều cô, cậu trẻ còn “diễn” cả vào chùa, nhà thờ, đền, miếu - những nơi
luôn cần sự nghiêm trang kín đáo. Thử hỏi, như vậy dù họ có học, có văn hoá
kiểu gì đi chăng nữa thì mọi người sẽ nhìn họ với con mắt ác cảm và đánh giá
họ là những người không có văn hoá, thậm chí là vô học, vô văn hoá!
Văn hóa ăn uống:
Thực trạng nam SV nhậu nhẹt quá đà. Không chỉ “hết mình” ở quán xá, SV

trước kia đua xe chỉ xảy ra ở một số tuyến đường của vài quận trung tâm hay
con đường lớn vắng người thì nay lan ra khắp các con đường lớn nhỏ trong
các quận của thành phố. Khách quan mà nói, giới trẻ đam mê tốc độ và sẵn
sàng đánh đổi cả tính mạng của mình mà không chút băn khoăn. Khi gặp nạn
“quái xế” được bạn đua quay lại thu dọn “chiến trường” sạch sẽ và bốc hốt
người bị nạn khỏi hiện trường để thoát khỏi sự điều tra của cơ quan chức
năng. Đây cũng là điều đáng báo động đối với sinh viên nói riêng và giới trẻ
nói chung.
o Văn hóa cộng đồng:
Ở một góc độ nào đấy có thể coi "sống thử" là một chiêu bài để thử nghiệm.
Nếu coi "sống thử" như "sống thật" thì đây là cơ hội để trải nghiệm, để tích
luỹ cho việc xây dựng cuộc sống hôn nhân bền vững sau này. Sống thử không
có trong truyền thống người Việt Nam. Nó là một xu hướng đã xảy ra ở châu
Âu vào thời kỳ giải phóng tình dục. Sau thời gian thoái trào, người châu Âu
đã quay lại với cuộc sống hôn nhân bền vững. Theo điều tra của một trường
đại học trên địa bàn Hà Nội, có 6.5% sinh viên sống thử trong tổng số 691
sinh viên được điều tra. Tỉ lệ sống thử ở sinh viên đến từ thành thị, nông thôn,
sống ở nhà trọ hay ký túc xá là khá phổ biến. Tỉ lệ “sống thử” cao nhất ở
những sinh viên ít giao tiếp với xung quanh. Có 47,1% sinh viên “sống thử”
cho rằng được sự đồng ý của gia đình, 45,1% sinh viên đó “sống thử” trên 1
năm. 100% sinh viên sống thử có quan hệ tình dục, nhưng chỉ có 48% có sử
dụng biện pháp tránh thai. Khi có thai 43,% chọn giải pháp nạo phá thai, chỉ
có 36% sẽ cưới. Một tình trạng đáng báo động về sự thiếu trách nhiệm và ý
thức trong vấn đề đạo đức của một bộ phận sinh viên khi xem nhẹ việc nạo
phá thai. Bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết và đua đòi của một bộ phận sinh viên
thiếu thốn tình cảm cũng như ham muốn nhất thời đã làm những tệ nạn nạo
phá thai, trẻ em mồ côi, … làm ảnh hưởng đến cộng đồng.
2. Nguyên nhân:
 Bản thân sinh viên:
Do lối sống thiếu ý thức, sống buông thả, đua đòi; đặc biệt là các bạn lạm dụng tự

cha mẹ hiện nay chịu bỏ thời gian dạy con cái biết cách đối nhân xử thế, biết tôn
trọng mình và tôn trọng người khác, dạy con lòng khoan dung, độ lượng, vị tha và
những chuẩn mực giá trị đạo đức mà con người phải sống theo và tôn trọng với tư
cách là một con người?
 Nhà Trường:

Nhà trường cũng không khác gia đình mấy, bởi nhà trường hiện nay cũng chỉ đề
cao việc nhồi nhét kiến thức, đề cao việc “đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng nhu
cầu nhân lực của nền kinh tế”. Việc giáo dục văn hóa ứng xử cho người học gần
như bị bỏ quên hoặc bị xem là thứ yếu. Trong khi đó, vai trò của trường học đâu
chỉ bó hẹp trong việc dạy nghề mà còn phải truyền tải cho người học những giá
trị, chuẩn mực của xã hội để họ trở thành những con người toàn diện, biết sống và
biết tôn trọng người khác. Thậm chí một số trường học còn là nơi dung dưỡng
điều xấu, bởi ta mới chỉ nói không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục.
Chính vì chỉ quan tâm đến việc nhồi nhét kiến thức nên trường học chỉ có thể đào
tạo ra những con người đầy tri thức, thông thạo các kỹ năng mang tính công cụ
nhưng không phải là những người trí thức thật sự. Chính vì không phải là người
trí thức nên những “sản phẩm giáo dục” ấy rất “hồn nhiên” gây tổn hại đến người
khác và vi phạm pháp luật. Lối sống tha hóa đạo đức thiếu văn hóa ứng xử của
một bộ phận không nhỏ của giới trẻ trong xã hội ta có một nguyên nhân cần nhấn
mạnh là do ảnh hưởng của những gì đang diễn ra trong cuộc sống hiện nay.
 Xã hội:

Nếu chúng ta nhìn vào những gì đã và đang diễn ra hằng ngày sẽ thấy những hiện
tượng thiếu văn hóa ứng xử không phải là hành động bộc phát, mà hầu như chúng
tuân theo “quy luật nhân quả”; những hành vi đáng tiếc đó được “lập trình” từ
trước do những ảnh hưởng không mong muốn của xã hội. Lối sống đó là do ảnh
hưởng của cuộc sống hiện đại. Có người đã nói: cuộc sống càng hiện đại bao
nhiêu thì giới trẻ ngày càng hư hỏng bấy nhiêu. Và cuộc sống càng văn minh hiện
đại bao nhiêu thì hình như con người càng làm nô lệ cho nhiều thứ chán nản, thất

phương Tây đăc biệt trong thời kỳ kinh tế hội nhập chúng ta những chủ nhân của
đất nước cần phải sáng suốt và vững vàng trước những cám dổ và thử thách.
Xứng đáng là thế hệ nòng cốt và là tương lai của đất nước ta.
 Đối với gia đình sinh viên:

Gia đình đóng một vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách con
người. Gia đình là ngôi trường đầu tiên của con người, từ đó những đứa trẻ học
được nhân cách làm người, văn hóa ứng xử. Vì thế, muốn cho con cái trở nên tốt,
gia đình phải là nơi mọi người sống yêu thương, nâng đỡ và đùm bọc lẫn nhau,
ứng xử đúng mực có văn hóa. Các thế hệ cùng chung sống phải biết quan tâm tới
nhau, thì người trẻ sẽ có nền tảng đạo đức tốt. Hay nói cách khác, giới trẻ sống
trong gia đình đó sẽ rập theo nếp sống của cha ông họ. Đồng thời, gia đình phải
sống hạnh phúc, nơi đó cha mẹ và con cái sống hài hoà với nhau, người trẻ sẽ
cảm nhận được những giá trị cao đẹp như: hạnh phúc, lắng nghe, yêu thương, tha
thứ, nâng đỡ và chấp nhận những khác biệt của nhau…
Đặc biệt quan tâm hỏi hang đối với những gia đình có con cái là sinh viên đi học
xa nhà vừa thiếu thốn tình cảm cũng như không được quản lý, thường xuyên
khuyên răng và dạy bảo từ xa.

 Về phía nhà Trường:
Trang 8 - Trần Anh Tiếng


Môi trường giáo dục nhà trường không chỉ là nơi trang bị kiến thức mà còn phải
quan tâm đến việc giáo dục nhân cách, đạo đức cho các bạn trẻ. Một khi nhà
trường biết quan tâm đúng mức về giáo dục đạo đức cho giới trẻ thì kết quả sẽ
khả quan hơn. Vấn đề này thấy rõ trong các trường Công giáo và các cơ sở nội
trú của các nhà Dòng. Các học sinh, sinh viên khi được giáo dục ở đó, họ không
chỉ biết sống lễ phép với mọi người mà còn sống gương mẫu, ngoan ngoãn, biết
quan tâm yêu thương mọi ngưòi. “Nhà trường không nên chú tâm vào việc dạy

người lao động trí óc, có trình độ học vấn cao về một lĩnh vực chuyên môn nhất định,
có năng lực tư duy độc lập. Do đó, sinh viên cũng có vị trí và vai trò của thanh niên.
Nhưng với những đặc điểm riêng của mình, sinh viên sẽ là những người chủ tương lai
của đất nước, là những người sẽ nắm vận mệnh của đất nước, là thuyền trưởng lèo lái
con tàu cách mạng Việt Nam vượt qua những con sóng dữ của thời đại. Do đó, sinh
viên phải tu dưỡng đạo đức, văn hóa nói chung và văn hóa ứng xử nói riêng, không
ngừng nâng cao năng lực học vấn cũng như năng lực chính trị và không ngừng rèn
luyện, thử thách để có một tư tưởng chính trị và đạo đức vững vàng.
Sinh viên nên tham gia các chương trình giao lưu văn hóa, du học, thì sinh viên sẽ là
những đại sứ văn hóa đem những tinh hoa văn hóa dân tộc đến với bạn bè quốc tế. Họ
Trang 10 - Trần Anh Tiếng


sẽ giới thiệu cho bạn bè quốc tế biết về con người, đất nước, phong tục tập quán, các
di sản văn hóa cũng như danh lam thắng cảm của đất nước, từ đó thu hút về cho đất
nước một lượng lớn khách du lịch và làm nền du lịch nước nhà phát triển hơn.
Trong thời buổi kinh tế hội nhập và phát triển thì việc trao dồi và rèn luyện văn hóa
ứng xử cho sinh viên không còn là vấn đề bình thường mà là một vấn đề cấp bách hết
sức cần thiết. Bởi sinh viên là những chủ nhân của đất nước là tâm gương cho đàn em
sau này, một tấm gương sáng về vấn đề đạo đức, văn hóa, trí thức và cả ứng xử.

Tài liệu tham khảo.
1. Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của Chủ Nghĩa Mac-Lenin- TS
2.
3.
4.
5.

Hoàng Phong Hà.
Vị trí vai trò của sinh viên trong công cuộc xây dựng và phát triển đất