Tiểu luận môn khoa học quản lý

LỜI NÓI ĐẦU
Phần I
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÁC PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ
DOANH NGHIỆP
I/ Khái niệm:
1. Khái niệm:
Có nhiều khái niệm về phương pháp lãnh đạo, quản lý và mỗi một
phương pháp phụ thuộc vào ý chí, trình độ, năng lực của chủ thể lãnh đạo, quản
lý. Mặc dù vậy, các phương pháp lãnh đạo, quản lý đều có một điểm chung là
tính chủ động, quyết đoán của chủ thể lãnh đạo, quản lý và ý thức chấp hành,
thực hiện của khách thể lãnh đạo, quản lý. “Phương pháp quản lý là tổng thể
các cách thức tác động có thể có và có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối
tượng quản lý (cấp dưới và tiềm năng có được của hệ thống) và khách thể quản
lý (các hệ thống khác, các ràng buộc của môi trường..) để đạt được các mục
tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường”.
Như vậy, phương pháp lãnh đạo, quản lý không có một công thức định
sẵn như trong toán học, mà nó luôn thay đổi cùng với sự thay đổi của cơ chế
quản lý của những điều kiện khách quan và chủ thể, của ý chí, nghệ thuật lãnh
đạo, quản lý. Điều đó cho thấy, phương pháp lãnh đạo, quản lý rất đa dạng và
mỗi một chủ thể lãnh đạo, quản lý có một phương pháp lãnh đạo, quản lý riêng
để đạt mục đích của mình.
2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phương pháp lãnh đạo, quản lý
2.1. Nhân tố khách quan
- Môi trường và điều kiện làm việc. Môi trường và điều kiện làm việc có
ảnh hưởng đến phương pháp lãnh đạo, quản lý ở những khía cạnh sau:

Trang 1





Tiểu luận môn khoa học quản lý
+ Quyền uy thể hiện vị thế của người lãnh đạo, quản lý đối với người bị
lãnh đạo, quản lý. Không có quyền uy hoặc lạm dụng quyền uy để "bắt nạt"
người khác đều làm giảm hiệu lực và hiệu quả của phương pháp lãnh đạo, quản
lý. Đương nhiên, quyền uy của người lãnh đạo, quản lý phải dựa trên cơ sở chức
năng, nhiệm vụ được giao thì mới phát huy được tác dụng trong thực tế. Nếu
không tuân thủ điều đó thì quyền uy sẽ bị vô hiệu hoá. Uy tín của người lãnh
đạo, quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến phương pháp lãnh đạo, quản lý. Người
lãnh đạo có uy tín cao không chỉ tạo được sự tin tưởng, kính trọng đối với cấp
dưới mà còn nâng cao được uy tín cho cơ quan, đơn vị, địa phương mình công
tác. Nhờ đó mà các chủ trương, nhiệm vụ đề ra được mọi người hưởng ứng và
tích cực thực hiện.
- Phương pháp lãnh đạo, quản lý chịu tác động to lớn của nhu cầu và động
cơ làm việc của người bị tác động xét theo thời gian và không gian diễn ra sự
lãnh đạo, quản lý.
3. Vai trò của phương pháp lãnh đạo quản lý:
Phương pháp lãnh đạo, quản lý là nhằm đạt được mục đích của người lãnh
đạo, quản lý đối với công việc được giao trong những điều kiện và môi trường
nhất định. Vì vậy, nó có các vai trò sau:
3.1. Đảm bảo thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của người lãnh đạo,
quản lý đối với công việc được giao:
Suy cho cùng mọi phương pháp lãnh đạo, quản lý cùng nhằm đạt được
mục đích nào đó của người lãnh đạo, quản lý, cụ thể là thực hiện chức năng,
nhiệm vụ của người lãnh đạo, quản lý trong những điều kiện và môi trường nhất
định, chẳng hạn:
- Đối với các đơn vị sản xuất, kinh doanh, phương pháp lãnh đạo, quản lý
của người đứng đầu đơn vị là làm thế nào động viên được tinh thần thi đua của
người lao động, tích cực, hăng hái sản xuất kinh doanh, phát huy sáng kiến, cải

động và học tập, không toàn tâm, toàn ý với công việc được giao.
- Thông quan phương pháp lãnh đạo, quản lý tốt hoặc không tốt mà năng
lực, uy tín của người lãnh đạo, quản lý sẽ được nâng cao hoặc giảm sút. Điều đó
thể hiện ở kết quả và hiệu quả của công tác lãnh đạo, quản lý, ở kết quả hoạt
Trang 4


Tiểu luận môn khoa học quản lý
động của từng tập thể và cá nhân trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ, trong
việc thực hiện kế hoạch, chủ trương công tác của người lãnh đạo, quản lý.
3.3. Nâng cao khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin giữa người lãnh
đạo và người bị lãnh đạo:
- Người lãnh đạo có phương pháp lãnh đạo, quản lý tốt sẽ làm cho mối
quan hệ giữa người lãnh đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý ngày càng
chặt chẽ, gắn bó hơn, cấp trên tin tưởng vào cấp dưới và ngược lại. Nhờ đó mà
khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin được nâng cao. Đây chính là
điều kiện thuận lợi để người lãnh đạo, quản lý nắm bắt thông tin được kịp thời,
chính xác, thường xuyên từ cơ sở, từ các tập thể và cá nhân, trên cơ sở đó sáng
lọc, xử lý thông tin phục vụ cho công tác lãnh đạo, quản lý của mình. Mặt khác,
người bị lãnh đạo, đồng thời tiếp nhận những thông tin từ người lãnh đạo, quản
lý về những điều mình quan tâm đối với công việc chung cũng như đối với
những vấn đề có liên quan đến bản thân mình.
- Chính việc nâng cao khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin
giữa người lãnh đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý càng làm cho các
mối quan hệ giữa các tập thể và cá nhân ngày càng chặt chẽ, thân thiện và hiểu
biết nhau hơn, tạo được sự thông cảm, gần gũi, gắn bó nhau trong công tác và
trong cuộc sống; tạo được sự đoàn kết, nhất trí, sự đồng thuận trong cơ quan,
đơn vị...
3.4. Khơi dậy và phát huy được sức mạnh của mỗi tập thể và cá nhân,
chống bệnh quan liêu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm giữa người lãnh đạo, quản

- Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định.
Các phương pháp hành chính tác động vào đối tượng quản trị theo hai
hướng:
- Tác động về mặt tổ chức
- Tác động điều chỉnh hành vi của đối tượng quản trị.
Sử dụng các phương pháp hành chính đòi hỏi các cấp quản lý phải nắm
vững những yêu cầu chặt chẽ sau:

Trang 6


Tiểu luận môn khoa học quản lý
- Một là, quyết định hành chính chỉ có hiệu quả cao khi quyết định có căn
cứ khoa học, được luận chứng đầy đủ về mọi mặt.
- Hai là, khi sử dụng các biện pháp hành chính phải gắn chặt quyền hạn và
trách nhiệm của người ra quyết định.
- Ba là, trong mọi trường hợp, cần tránh những hình thức quản lý mệnh
lệnh tuyệt đối, xem nhẹ nhân cách của người chấp hành.
Tóm lại, các phương pháp hành chính là hoàn toàn cần thiết, không có
phương pháp hành chính thì không thể quản lý hiệu quả. Nhưng cũng cần lưu ý
rằng không nên tuyệt đối hoá phương pháp hành chính vì nó sẽ dẫn đến quản lý
hành chính mệnh lệnh quan liêu, duy ý chí và nôn nóng vội vàng sẽ gây ra hậu
quả xấu.
2. Các phương pháp kinh tế
- Các phương pháp kinh tế là các phương pháp tác động vào đối tượng
quản lý thông qua các lợi ích kinh tế, để cho đối tượng bị quản trị tự lựa chọn
phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động có hiệu quả nhất
trong phạm vi hoạt động của họ.
- Các phương pháp kinh tế tác động thông qua các lợi ích kinh tế, các đòn
bẩy kích thích kinh tế, các định mức kinh tế kỹ thuật. Đó thực chất là sự vận

quan hệ hàng hoá- tiền tệ, quan hệ thị trường.
- Hai là, để áp dụng phương pháp kinh tế phải thực hiện sự phân cấp đúng
đắn giữa các cấp lãnh đạo, quản lý. Bởi vì, khi quá trình phân công lao động
được mở rộng và ngày càng trở nên sâu sắc thì mối quan hệ trong đời sống kinh
tế càng trở nên phức tạp hơn, việc quản lý sẽ phức tạp và kết quả sẽ đạt tốt nhất
ở nơi nào việc áp dụng các phương pháp kinh tế được mở rộng. Khi sử dụng
rộng rãi các phương pháp kinh tế, các cơ quan cấp dưới không chỉ là người thực
hiện mà họ còn có trách nhiệm với công việc của mình. Có những vấn đề trước
đây do cơ quan cấp trên giải quyết, bây giờ do chính cơ quan cấp dưới tự giải
quyết. Như vậy việc mở rộng quyền hạn cho cấp dưới không chỉ còn là hình
thức mà còn trở thành hiện thực có hiệu quả.
- Ba là, sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý kinh tế phải
có trình độ và năng lực về nhiều mặt. Bởi vì sử dụng các phương pháp kinh tế
Trang 8


Tiểu luận môn khoa học quản lý
đòi hỏi cán bộ lãnh đạo, quản lý phải hiểu biết và thông thạo nhiều loại kiến
thức và kinh nghiệm quản lý, đồng thời phải có bản lĩnh và tính tự chủ cao.
3. Các phương pháp giáo dục, động viên:
Các phương pháp giáo dục là cách tác động vào nhận thức và tình cảm
của con người trong hệ thống nhằm nâng cao tính tự giác và nhiệt tình lao động
của họ trong việc thực hiện các nhiệm vụ.
Các phương pháp giáo dục có ý nghĩa lớn trong quản lý vì đối tượng của
quản lý là con người - một thực thể năng động, là tổng hoà của nhiều mối quản
hệ. Tác động vào con người không chỉ có hành chính, kinh tế, mà còn có tác
động tinh thần, tâm lý - xã hội,...
Các phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật tâm lý.
Đặc trưng của các phương pháp này là tính thuyết phục, tức là làm cho con
người phân biệt được phải - trái, đúng - sai, lợi - hại, đẹp - xấu, thiện - ác, từ đó

- Các hình thức vận động, giáo dục cá biệt trong hệ thống.

Trang 10


Tiểu luận môn khoa học quản lý
Phần II:
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP LÃNH
ĐẠO QUẢN LÝ TẠI CHI NHÁNH NHCSXH THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
1. Khái quát chung về Chi nhánh NHCSXH thành phố Đà Nẵng:
Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội thành phố Đà Nẵng được thành lập
theo quyết định số 50/QĐ-HĐQT ngày 14/01/2003 của Chủ tịch Hội đồng quản
trị Ngân hàng Chính sách xã hội Việt nam, ngày 26/3/2003 chính thức khai
trương và đi vào hoạt động. Nhiệm vụ chính của chi nhánh là cho vay hộ nghèo
và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn, thực hiện mục tiêu quốc gia về
xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm, ổn định xã hội và phát triển kinh tế trên địa
bàn thành phố Đà Nẵng. Về cơ cấu tổ chức bộ máy của chi nhánh như sau:
SƠ ĐỒ CƠ CẤU BỘ MÁY TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ CHI NHÁNH
NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
BAN ĐẠI DIỆN HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ
BAN GIÁM ĐỐC

PHÒNG
KẾ
HOẠCH
NGHIỆP
VỤ

PHÒNG
GIAO


PHÒNG
GIAO
DỊCH
LIÊN
CHIỂU

Trang 11
: Quan hệ chức năng
: Quan hệ trực tuyến

PHÒNG
HÀNH
CHÍNH
TỔ
CHỨC

PHÒNG
GIAO
DỊCH
HOÀ
VANG

PHÒNG
TIN
HỌC

PHÒNG
GIAO
DỊCH

làm ngòai giờ mới đảm bảo hoàn thành công việc được giao, một số khác phải
thực hiện công tác giao dịch theo lịch cố định tại xã, phường, nếu lịch giao dịch
vào ngày nghỉ vẫn phải thực hiện nghiêm túc nhưng khó có thể sắp xếp bố trí
nghỉ bù. Vì vậy, này nếu sử dụng các phương pháp hành chính đối với nhóm cán
bộ sẽ không có hiệu quả cao và có thể có tác dụng phản tác dụng, vì không kêu
gọi được sự cống hiến và sức chiến đấu của họ.
- Mặt khác, việc sử dụng các phương pháp hành chính tại Chi nhánh đôi
lúc chưa nghiêm, còn mang tính nể vì của loại hình doanh nghiệp Nhà nước nên
đôi lúc vẫn chưa xử lý đối với các trường hợp cán bộ làm việc mang tính đối

Trang 12


Tiểu luận môn khoa học quản lý
phó, điều đó gây ra những ảnh hưởng xấu, tư tưởng nhìn lại người khác, hạn chế
sức sáng tạo, cống hiến của người lao động.
Đối với các phương pháp kinh tế tại Chi nhánh được đánh giá là hiệu quả
nhất. Từ khi nhận được cơ chế khoán tài chính của NHCSXH Việt Nam, Chi
nhánh tiến hành khoán đến các Phòng giao dịch NHCSXH (PGD) Quận, huyện.
Thu nhập từng cán bộ đạt được gắn với kết quả cán bộ đóng góp cho đơn vị.
PGD nào hoạt động hiệu quả, tăng thu, tiết giảm chi thì tiền lương đạt được cao,
vì thế đã động viên được cán bộ hăng say công việc, tăng thu, tăng trưởng được
dư nợ và tích cực tiết kiệm chi phí.
Như vậy, các phương pháp kinh tế tạo ra sự quan tâm vật chất thiết thân
của đối tượng quản trị, chứa đựng nhiều yếu tố kích thích kinh tế, cho nên tác
động nhạy bén, linh hoạt, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của người lao
động và các tập thể người lao động. Với một biện pháp kinh tế đúng đắn, các lợi
ích được thực hiện thoả đáng thì tập thể con người trong doanh nghiệp quan tâm
hoàn thành nhiệm vụ, người lao động hăng hái sản xuất và nhiệm vụ chung được
giải quyết nhanh chóng có hiệu quả.

kết quả đạt được năm sau đã cao hơn năm trước. Chênh lệch thu – chi chưa có
lương năm 2011 đạt 15.792 triệu đồng, tăng 19,8% so với năm 2010 (13.183
triệu đồng). Quỹ lương đạt được trong năm 2011 là 13.008 triệu đồng đạt 136%
quỹ lương kế hoạch và tăng 25% so với năm 2010 (10.400 triệu đồng).
Bảng: Kết quả hoàn thành khoán thu chi năm 2011 và so sánh 2010
Đơn vị : triệu đồng
STT

Nội dung

A

DƯ NỢ BÌNH QUÂN

I

Dư nợ bình quân KH A

Năm 2011

Năm 2010

Tăng (+)

Tỷ lệ

Giảm(-)

(%)


Dư nợ bình quân KH B

23.845

19.235

4.610

24,0

B

KẾT QUẢ TÀI CHÍNH

I

Tổng thu nhập

51.616

43.364

8.252

19

II

Tổng Chi phí


+25%

Trang 14


Tiểu luận môn khoa học quản lý
Phần III:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU
QUẢ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TẠI CHI
NHÁNH NHCSXH ĐÀ NẴNG.
1. Hoàn thiện các cơ chế, quy chế, quy định có liên quan đến phương pháp
lãnh đạo, quản lý:
Để nâng cao phương pháp lãnh đạo, quản lý, trước hết cần phải hoàn thiện
các cơ chế, quy chế, quy định có liên quan, vì đây là những vấn đề có tính pháp
lý để điều chỉnh hành vi của người lãnh đạo, quản lý trong quá trình thực thi
nhiệm vụ của mình, đồng thời là những điều kiện ràng buộc để người bị lãnh
đạo, chấp hành và thực hiện nghiêm túc, đầy đủ mệnh lệnh của người lãnh đạo,
quản lý. Vì vậy, việc hoàn thiện các cơ chế, quy chế, quy định có liên quan đảm
bảo cho người lãnh đạo, quản lý là một tất yếu khách quan nhằm đảm bảo cho
người lãnh đạo và người bị lãnh đạo thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của
mình. Điều đó có nghĩa là, những gì không còn phù hợp hoặc làm hạn chế đến
phương pháp lãnh đạo, quản lý thì cần phải được điều chỉnh bổ sung, sửa đổi
một cách kịp thời, đầy đủ cho phù hợp với điều kiện thực tế, tạo thuận lợi cho
việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả của phương pháp lãnh đạo, quản lý trước yêu
cầu mới, trước đòi hỏi của thực tiễn.
Sự lạc hậu của cơ chế quản lý, của những quy chế, quy định không chỉ
ảnh hưởng đến việc phát huy tính năng động, sáng tạo của các tập thể và cá nhân
trong công tác, trong hoạt động sản xuất kinh doanh, mà còn làm giảm hiệu lực,
hiệu quả của phương pháp lãnh đạo, quản lý vốn là một vấn đề luôn đòi hỏi ở
người lãnh đạo phải năng động, sáng tạo thì mới giải quyết được những vấn đề

chức, viên chức có ảnh hưởng nhất định đến việc nâng cao phương pháp lãnh
đạo, quản lý. Nếu thiếu trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức thì dù phương
pháp lãnh đạo, quản lý có tối ưu đến mấy cũng không đem lại hiệu quả. Do đó,
các cấp lãnh đạo, quản lý, các cơ quan đơn vị cần có kế hoạch, biện pháp để
nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của mình
theo tinh thần các nghị quyết của Đảng về tiêu chuẩn cán bộ trong thời kỳ đẩy
mạnh CNH-HĐH đất nước cả về chuyên môn nghiệp vụ và cả về lý luận chính
trị, nhằm tạo ra một đội ngũ cán bộ vừa hồng, vừa chuyên.
Trang 16


Tiểu luận môn khoa học quản lý

KẾT LUẬN
Phương pháp lãnh đạo, quản lý có vai trò quan trọng trong hệ thống quản
trị, là một yếu tố quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Quản trị có hiệu quả
cao nhất khi biết lựa chọn đúng đắn và kết hợp linh hoạt các phương pháp lãnh
đạo, quản lý. Một nhà quản trị cần phải nắm rõ các phương pháp và phải biết sử
dụng các phương pháp đó một cách linh hoạt, đúng lúc, đúng với tình hình cụ
thể, về quản trị kinh doanh vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật.
Trong vi một tiểu luận, tôi đã nêu lên những lý luận cơ bản về các phương
pháp lãnh đạo, quản lý. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm
riêng, và được áp dụng khác nhau trong các doanh nghiệp hiện nay ở nước ta.
Bằng những hiểu biết của mình, tôi cũng xin mạnh dạn đưa ra một số ý kiến đề
xuất nhằm góp phần nhỏ bé vào việc hoàn thiện, nâng cao tính hiệu quả của việc
sử dụng các phương pháp lãnh đạo, quản lý.
Tiểu luận còn có những thiếu sót, tôi rất mong các thầy cô góp ý để tôi
hoàn thiện thêm về phần lý luận và thực tiễn về các phương pháp quản lý. Tôi
xin chân thành cảm ơn.


2. Xác lập mối quan hệ bình đẳng, dân chủ giữa người lãnh đạo, quản lý và
người bị lãnh đạo, quản lý.....................................................................................16

Trang 18


Tiểu luận môn khoa học quản lý
3. Nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong gương mẫu của người lãnh
đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý...........................................................17
4. Nâng cao trình độ, năng lực công tác, phẩm chất đạo đức cho đội ngũ cán bộ,
công chức, viên chức (cả cán bộ lãnh đạo, quản lý).............................................17
Kết luận................................................................................................................18

Trang 19


Tiểu luận môn khoa học quản lý
Tài liệu tham khảo

1. Giáo trình Lý Thuyết Quản Trị Kinh Doanh,TS Mai Văn Bưu và TS Phan
Kim Chiến chủ biên, 2001
2. Giáo trình Tổ Chức Quản Lý, KS - THS - Phạm Quang Lê chủ biên, trường
Đại Học Quản Lý và Kinh Doanh (lưu hành nội bộ ), 2000
3. Giáo trình Khoa Học Quản Lý, nhà xuất bản Khoa học &Kỹ thuật,1999

Trang 20