MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Phát triển công nghiệp nông thôn là một trong những nhiệm vụ
cơ bản của công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn.
Thừa Thiên Huế là một tỉnh thuộc khu vực trung Trung bộ, án
ngữ quốc lộ 1A xuyên qua là điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu
kinh tế, phát triển công nghiệp, dịch vụ. Đây là khu vực, điều kiện tự
nhiên khá khắc nghiệt, ít thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp,
nhưng điều kiện khá thuận lợi về những yếu tố cho phát triển công
nghiệp nông thôn như có tài nguyên phong phú, có nhiều loại khoáng
sản, vùng nguyên liệu,.. có nhiều ngành nghề thủ công với các
phường nghề, làng nghề truyền thống và phát triển ra ven đô cũng
như các khu vực khác ở nông thôn Thừa Thiên Huế
Do đó, việc phát triển công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên
Huế là vấn đề cần thiết hiện nay nhằm tận dụng các lợi thế của địa
phương, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Vì vậy “Phát triển
công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế” được chọn làm đề tài
luận văn thạc sĩ này.
2. Tình hình nghiên cứu
Tuy có cách tiếp cận khác nhau về công nghiệp nông thôn song
các tác giả đã có sự thống nhất khi đề cập đến những vấn đề cơ bản
sau:
- Công nghiệp nông thôn là một bộ phận của kinh tế nông thôn
nằm trong cơ cấu công nghiệp chung của cả nước.
- Công nghiệp nông thôn có vai trò quan trọng trong việc phát
triển kinh tế xã hội ở nông thôn. Việc phát triển kinh tế nông thôn là
vấn đề tất yếu trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
nghiệp, nông thôn.

1


2


sản xuất kinh doanh đang tồn tại và phát triển ở nông thôn trên đại
bàn tỉnh.
- Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu sự phát triển của công
nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế trong khoảng thời gian từ
năm 2000 đến nay.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận được sử dụng để nghiên cứu là duy vật biện
chứng và duy vật lịch sử. Trên cơ sở kế thừa những yếu tố hợp lý của
các công trình nghiên cứu đã được công bố tác giả luận văn xây dựng
cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp nông thôn và sử
dụng nó để phân tích thực trạng và đề ra các giải pháp để phát triển
công nghiệp nông thôn ở Thừa Thiên Huế trong thời gian tới.
Phương pháp cụ thể là phân tích và tổng hợp, lôgic và lịch sử để
tổng hợp các tài liệu, điều tra, phân tích, so sánh, đối chiếu các số
liệu liên quan đến đề tài.
6. Đóng góp của luận văn
Nghiên cứu này góp phần làm rõ thêm phạm trù công nghiệp
nông thôn và ý nghĩa của nó trong quá trình công nghiệp hoá, hiện
đại hoá nông nghiệp nông thôn.
Phân tích làm rõ những luận cứ khoa học cho việc phát triển
công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế.
Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển công nghiệp
nông thôn trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Thừa
Thiên Huế.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và
phụ lục luận văn gồm 3 chương 9 tiết.

cần thiết về vốn, kỹ thuật công nghệ, lao động, thị trường và chính

4


sách thuận lợi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất công nghiệp nông
thôn.
Phát triển công nghiệp nông thôn phải gồm các nội dung sau:
- Tạo ra cơ sở vật chất cần thiết nâng cao năng suất lao động xã
hội trong công nghiệp nông thôn.
- Tạo ra quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo
hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông
nghiệp.
- Thúc đẩy tiến trình phân công lại lao động trên địa bàn nông
thôn theo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
- Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân ở nông
thôn.
- Bảo vệ môi trường sinh thái và xây dựng nông thôn mới văn
minh, hiện đại.
1.1.2. Những tiền đề phát triển công nghiệp nông thôn
Thứ nhất, công tác quy hoạch phát triển kinh tế xã hội và quy
hoạch phát triển công nghiệp.
Thứ hai, sự phát triển của kết cấu hạ tầng nông thôn
Thứ ba, trình độ phát triển của thị trường
Thứ tư, trình độ phát triển kinh tế xã hội ở nông thôn
Thứ năm, quản lý nhà nước
1.2. Vai trò của việc phát triển công nghiệp nông thôn
1.2.1 Thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
1.2.2. Thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp,
nông thôn

chú trọng công tác bảo vệ môi trường.
Thứ bảy, cần có chính sách hỗ trợ cho công nghiệp nông thôn.

6


Chương 2
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN
Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TỪ NĂM 2000 ĐẾN NAY
2.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế

2.1.1. Khái quát chung về điều kiện tự nhiên
Luận văn đã phân tích một số yếu tố cơ bản tác động đến sự phát
triển của công nghiệp nông thôn như tài nguyên khoáng sản, rừng,
đầm phá, biển.
Một số khoáng sản ở Thừa Thiên Huế thể hiện qua Bảng 2.1.1.
2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội
Luận văn trình bày một số vấn đề chung về kinh tế, xã hội tác
động đến sự phát triển của công nghiệp nông thôn như: dân số và lao
động, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, là các yếu tố làm nền tảng cho
sự phát triển của công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế.
2.2. Tình hình phát triển công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa
Thiên Huế trong những năm qua
2.2.1. Các hình thức sở hữu và các hình thức tổ chức sản xuất
kinh doanh
Hiện nay trên toàn tỉnh có 7.568 cơ sở công nghiệp nông thôn
tăng 15% so với năm 2005 và tăng 30% so với năm 2000. Trong đó
số hộ cá thể là 7.328 cơ sở, chiếm 96,83%; doanh nghiệp tư nhân và
công ty trách nhiệm hữu hạn là 215 cơ sở, chiếm 2,84%; hợp tác xã
là 25 cơ sở, chiếm 0,33%.

Ti tan

5 triệu tấn

hợp kim

5

Vàng

1-1,5 tấn

khó khai thác

6

Cao lanh

14 triệu tấn

sứ cao cấp

7

Đất sét

23 triệu tấn

8


xây dựng

(*) loại này chủ yếu ở các lòng sông trôi về theo dòng nước đã
được khai thác từ rất lâu nhưng chưa có số liệu thống kê.
Nguồn: UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, Báo cáo Quy hoạch tổng
thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020,
Huế, 2008.

8


Tốc độ gia tăng của các cơ sở sản xuất khá chậm, trung bình
khoảng 3,3%/năm, điều này cho thấy sự phát triển của công
nghiệp nông thôn ở Thừa Thiên Huế còn yếu chỉ lại ở quy mô gia
đình, nó phản ánh trình độ lạc hậu của công nghiệp nông thôn
Thừa Thiên Huế.
2.2.2. Tình hình lao động
Lao động trong các hộ sản xuất công nghiệp nông thôn ở
Thừa Thiên Huế còn yếu kém, thể hiện qua Bảng 2.2.2.
2.2.3. Cơ cấu ngành nghề và công nghệ sản xuất
* Về cơ cấu các ngành nghề
Công nghiệp nông thôn ở Thừa Thiên Huế cũng như cả nước
có thể khái quát thành ba nhóm ngành nghề sau: nhóm chế biến
lương thực, thực phẩm chiếm 45,0% số cơ sở; nhóm sản xuất
hàng tiêu dùng, thủ công mỹ nghệ là 41,5%; nhóm khai thác và
sản xuất vật liệu xây dựng 13,5%.
* Về công nghệ sản xuất
Công nghệ sản xuất trong công nghiệp nông thôn Thừa Thiên
Huế còn yếu, mức độ cơ khí hóa còn thấp thể hiện qua Bảng
2.2.1.


25

Sản xuất hàng tiêu dùng,
thủ công mỹ nghệ

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu điều tra

9


2.2.4. Tình hình thị trường
* Thị trường nguyên liệu
Thị trường nguyên liệu của công nghiệp nông thôn Thừa
Thiên Huế còn chậm phát triển, chất lượng nguyên liệu không
cao.
* Thị trường sản phẩm
Thị trường sản phẩm công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế
chưa phát triển mạnh, chủ yếu bó hẹp trong địa phương và bị cạnh
tranh bởi sản phẩm của các địa phương khác. Một số rất ít sản
phẩm được bán ra bên ngoài. Thị trường công nghiệp nông thôn
thể hiện qua Bảng: 2.2.3.
2.2.5 tình hình vốn sản xuất
* Về cơ cấu vốn phân theo tính chất chu chuyển
Vốn cố định chiếm một tỷ trọng khá nhỏ trong tổng số vốn
sản xuất kinh doanh của các cơ sở công nghiệp nông thôn. Cơ cấu
vốn cố định và vốn lưu động trung bình của các cơ sở sản xuất là
43,0% và 57,0%.
* Về cơ cấu vốn phân theo nguồn gốc
Vốn tự có của các cơ sở chủ yếu do tích lũy lại chiếm 78,3%,

100

1.1

Trong tỉnh

90,5

100

82,5

1.2

Ngoài tỉnh

9,5

-

17,5

Hình thức mua

100

100

100


Trong tỉnh

94,5

100

97,0

3.2

Ngoài tỉnh

4,5

-

3,0

Hình thức bán hàng

100

100

100

4.1

Trực tiếp




Bảng: 2.2.4. Cơ cấu vốn của các cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế
(Tính bình quân cho một cơ sở)

TT

Chỉ tiêu

Nhóm ngành sản xuất

Nhóm ngành sản xuất

chế biến thực phẩm

vật liệu xây dựng

Số lượng

Tỷ lệ

Số lượng

1.000 đồng

%

1.000 đồng

79.578,5

hàng tiêu dùng, thủ

Bình quân

công mỹ nghệ
Số lượng

Tỷ lệ

Số lượng

1.000 đồng

%

1.000 đồng

100

187.235,6

100

134.527,8

100

136.769,4

100


85.753,9

45,8

76.649,6

57,0

79.578,5

100

136.769,4

100

187.235,6

100

134.527,8

100

Tỷ lệ %

Tỷ lệ %

2.1


29.583,2

15,8

29.252,6

21,7

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu điều tra

12


2.2.7. Chính sách cho công nghiệp nông thôn
Nghị định Số 134/2004/NĐ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2004
của Chính phủ Về khuyến khích phát triển công nghiệp nông thôn,
Nghị định Số 66/2006/NĐ-CP ngày 07 tháng 7 năm 2006 của
Chính phủ Về phát triển ngành nghề nông thôn;
Quyết định Số 136/2007/QĐ-TTg ngày 20 tháng 8 năm 2007
của thủ tướng Chính phủ Về việc phê duyệt Chương trình khuyến
công quốc gia đến năm 2012;
Thông tư Số 116 /2006/TT- BNN, ngày 18 tháng 12 năm
2006 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Về Hướng dẫn
thực hiện một số nội dung của Nghị định số 66/2006/NĐ-CP;
Thông tư số Số 113/2006/TT-BTC ngày 28 tháng 12 năm
2006 của Bộ Tài chính Về Hướng dẫn một số nội dung về ngân
sách nhà nước hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn theo
Nghị định số 66/2006/NĐ-CP;
Quyết định Số 29/2007/QĐ-BCN, ngày 11 tháng 7 năm 2007

2.3. Đánh giá chung về công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa
Thiên Huế
2.3.1. Những thành tựu và hạn chế trong quá trình phát
triển của công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế trong thời
gian qua
* Một số thành tựu chủ yếu trong quá trình phát triển của
công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế trong thời gian qua
Thứ nhất, sự phát triển của công nghiệp nông thôn góp phần
chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế theo hướng hiệu
quả hơn. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế thể
hiện qua Bảng 2.2.5.

14


Bảng 2.2.5. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Thừa
Thiên Huế từ năm 2000 đến 2008
Đơn vị tính %
Chỉ tiêu

Năm 200

Công nghiệp, 30,90

Năm 2005

Năm 2008

35,90


Thứ tư, sự phát triển của công nghiệp nông thôn Thừa Thiên
Huế đã góp phần thúc đẩy quá trình đô thị hóa nông thôn.
* Một số hạn chế cần khắc phục trong quá trình phát triển
của công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế
Thứ nhất, sự phát triển của công nghiệp nông thôn Thừa
Thiên Huế còn chậm.
Thứ hai, các ngành nghề trong công nghiệp nông thôn còn
yếu.

15


Thứ ba, thu nhập của lao động trong công nghiệp nông thôn
Thừa Thiên Huế còn thấp.
Thứ tư, sự phát triển của công nghiệp nông thôn Thừa Thiên
Huế thiếu tính bền vững.
2.3.2. Những vấn đề đặt ra đối với quá trình phát triển công
nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn hiện
nay
* Về công tác quy hoạch phát triển
* Về nguồn lực phát triển công nghiệp nông thôn
* Về thị trường
* Về môi trường sinh thái
Một số khó khăn của các cơ sở sản xuất thể hiện qua Bảng
2.5 như sau:

16


Bảng 2.5 Một số khó khăn của các cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế

67,5

62,7

2

Thiếu nhà xưởng

60,5

38,5

75,0

58,2

3

Thiếu năng lực lý

80,0

78,2

76,5

78,2

4


phẩm
Thiếu thiết bị xử lý môi
trường

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu điều tra

17


Chương 3
QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP
CƠ BẢN PHÁT TRIỂNCÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG THỜI GIAN TỚI
3.1. Bối cảnh kinh tế xã hội và tác động của nó đến việc
phát triển công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế
3.2. Những quan điểm và phương hướng cơ bản nhằm
phát triển công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế
Thứ nhất, phát triển công nghiệp nông thôn phải đảm bảo hài
hòa với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.
Thứ hai, phát triển công nghiệp nông thôn trên cơ sở nhiều
thành phần.
Thứ ba, phát triển công nghiệp nông thôn trên cơ sở đa dạng
hóa các ngành nghề, quy mô và công nghệ.
Thứ tư, phát triển công nghiệp nông thôn phải đảm bảo đáp
ứng nhu cầu của thị trường.
Thứ năm, phát triển công nghiệp nông thôn phải đảm bảo
khai thác tối đa các nguồn lực sẵn có của địa phương đồng thời
thu hút thêm nguồn lực từ bên ngoài để nâng cao hiệu quả sản
xuất.
Thứ sáu, phát triển công nghiệp nông thôn phải gắn liền với

thủ công nghiệp thuộc nhiều thành phần kinh tế, nhiều hình thức
tổ chức sản xuất khác nhau, gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh
tế xã hội ở nông thôn do chính quyền địa phương quản lý về mặt
nhà nước. Công nghiệp nông thôn có vai trò rất quan trọng trong
quá trình phát triển kinh tế xã hội, thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa ở các nước đang
phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng. Phát triển công
nghiệp nông thôn là một yếu cầu bức thiết hiện nay nhằm góp
phần đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả tiến trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế.
2. Thừa Thiên Huế là một tỉnh miền Trung, có vị trí địa lý
thuận lợi cho giao lưu kinh tế, văn hóa với các vùng khác trong cả
nước cũng như có những tiềm năng cho sự phát triển của công
nghiệp nông thôn. Công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế phát
triển đa dạng với nhiều thành phần kinh tế và hình thức tổ chức
sản xuất kinh doanh ở nhiều ngành nghề khác nhau, trong đó chủ
yếu là kinh tế tư nhân sản xuất theo kiểu hộ gia đình. Quá trình
phát triển công nghiệp nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế trong
những năm qua đã có những thành tựu đáng kể trong vấn đề giải
quyết việc làm, thu nhập cho người dân ở nông thôn. Song trong
quá trình phát triển, công nghiệp nông thôn Thừa Thiên Huế vẫn
còn một số hạn chế bất cập cần khắc phục. Để công nghiệp nông

20


thôn Thừa Thiên Huế phát triển ổn định và bền vững, trong thời
gian tới đòi hỏi phải có nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học
cũng như sự tác động từ phía các cơ quan quản lý nhà nước và
các cơ sở sản xuất để tìm ra những giải pháp thích hợp cho sự