Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

Trờng đại học khoa học xã hội và nhân văn
Đại học quốc gia hà nội
--***********--

Bài kiểm tra giữa kỳ:

Chính trị học đại cơng

Quyền lực chính trị là gì? Trên các t liệu thực tiễn chính trị, hãy
phân tích làm rõ sự khác nhau và mối quan hệ giữa quyền lực chính trị và
quyền lực nhà nớc.

Nhóm sinh viên thực hiện:
1/
2/
3/
4/


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

bài làm

I. Quyền lực chính trị
1. Quyền lực
Quyền lực là một phạm trù xã hội, thể hiện mối quan hệ giữa con ngời
với con ngời. Quyền lực là một phạm trù ghép, đợc tạo lên từ hai phạm trù
Quyền và Lực.
Quyền là một phạm trù mang tính chất xã hội mà ở đó ngời ta ý thức ra

-Chủ thể quyền lực, là chủ thể nhận đợc quyền từ khách thể quyền lực.
Để thực hiện đợc quyền chi phối, chỉ huy, mệnh lệnh của mình đối với khách
thể quyền lực thì chủ thể quyền lực cần phải có sức mạnh, địa vị xã hội u thế
hơn khách thể quyền lực.
-Khách thể quyền lực, là đối tợng bị chi phối bởi chủ thể quyền lực, là
đối tợng thực hiện một hành động nào đó mà chủ thể quyền lực yêu cầu mối
quan hệ chủ thể và khách thể quyền lực ở đây có thể là mối quan hệ giữa các
cá nhân, mối quan hệ giữa các giai cấp, các lực lợng xã hội, các quốc gia
Từ các phân tích ở trên, chúng ta có thể định nghĩa về quyền lực nh
sau: Quyền lực là mối quan hệ giữa các chủ thể hành động của đời sống xã
hội, trong đó chủ thể này chi phối hoặc buộc chủ thể khác phải phục tùng ý
chí của mình nhờ có sức mạnh, vị thế nào đó trong xã hội. Hoặc, quyền lực là
quyền đợc sử dụng sức mạnh cho một mục tiêu nào đó.

2. Chính trị
Chính trị là quan hệ giữa các giai cấp xét trong việc tổ chức xã hội nh
một chính thể theo sự áp đặt của giai cấp nắm sức mạnh thông qua các công
cụ bạo lực ép buộc toàn xã hội phải tuân theo ý chí của giai cấp đó nhằm duy
trì lợi ích cho giai cấp này.
Cấu trúc chính trị bao gồm các chủ thể chính trị ( cá nhân, tổ chức
chính trị ), khách thể chính trị ( cá nhân, tổ chức chính trị và toàn xã hội ), các
quan hệ chính trị và các hoạt động chính trị. Chủ thể và khách thể chính trị


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

tham gia vào các hoạt động chính trị trong khuôn khổ các quan hệ chính trị.
Quan hệ này là quan hệ trong việc tổ chức toàn bộ xã hội trong tính chất
chính trị cảu nó.do đó, nó quy định, chi phối các loại hình quan hệ và hoạt
động khác trong tổng thể đòi sống xã hội nh kinh tế, văn hóa, tôn giáo.

3. Quyền lực chính trị
a. Khái niệm quyền lực chính trị
Quyền lực chính trị là một phạm trù trung tâm xuất phát từ chính trị
học. Nó đợc ra đời khi xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp. Quyền lực
chính trị đợc cấu thành từ quyền chính trị, lực chính trị và muc tiêu chính trị.
-Quyền chính trị là quyền đợc hoạt động với nội dung chính trị, cho
mục tiêu chính trị và là quyền đợc nhà nớc hiện tồn - giai cấp thống trị hiện
tồn thừa nhận.
-Lực chính trị là sức mạnh vốn có của chủ thể chính trị, con ngời chính
trị, tổ chức chính trị,đợc chủ thể chính trị sử dụng trong các hoạt động với nội
dung chính trị nhằm đạt đợc mục tiêu chính trị.
Đối với một giai cấp, lực chính trị ngoài sức mạnh vốn có của nó, còn
bao gồm cả sức mạnh mà giai cấp đó lấy từ các nguồn khác nhng đợc dùng
cho một hoạt động chính trị, cho một mục tiêu chính trị xác định. Nh vậy,
sức mạnh chính trị của một giai cấp có thể giao động trong một biên độ khá
rộng, tùy ở chỗ giai cấp đó có khả năng đến mức độ nào trong việc sử dụng
các sức mạnh khác có thể có cho hoạt động chính trị, cho mục tiêu chính trị
của mình
- Mục tiêu của hoạt động chính trị bao gồm rất nhiều mục tiêu nh muc
tiêu xóa bỏ giai cấp đối kháng, giành địa vị kinh tế, Trong đó mục tiêu cao
nhất của chính trị của 1 giai cấp là giành đợc quyền tổ chức xã hội thành nhà
nớc theo ý chí của giai cấp mình.
- Mục tiêu chính trị là mục tiêu của các giai cấp, các cá nhân, các tổ
chức và lực lợng xã hội tham gia hoạt động chính trị. Mục tiêu chính trị cao
nhất đối với một giai cấp là mục tiêu giành đợc quyền tổ chức xã hội thành


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

nhà nớc theo ý chí của giai cấp mình, sử dụng bộ máy bạo lực của nhà nớc đó

Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

Quyền lực chính trị, quyền lực công, quyền lực nhà nớc là ba khái niệm
khác nhau nhng có mối liên hệ đan xen, lồng ghép vào nhau.
Quyền lực chính trị : là quyền lực của một giai cấp, một lực lợng xã hội
Quyền lực công: là quyền lực đại diện cho tất cả mọi thành viên trong
xã hội, ở cả những giai cấp, những lực lợng xã hội
Quyền lực nhà nớc: là quyền lực thể hiện quyền lực công, thực hiện
chức năng quyền lực công. Tuy nhiên, quyền lực công bao giờ cũng bị chi
phối bởi một giai cấp, một lực lợng xã hội nhất định - tức nó là quyền lực
chính trị. Nh vậy, quyền lực nhà nớc là hình thức biểu hiện tập trung và cơ
bản quyền lực công và quyền lực chính trị.
- Quyền lực chính trị trong xã hội là quyền lực của giai cấp- lực lợng xã
hội giữ địa vị thống trị về kinh tế. Bởi vì kinh tế là nguồn gốc của quyền lực
chính trị, nên một khi giai cấp giữ địa vị kinh tế thì sớm hay muộn giai cấp đó
cũng có đợc quyền lực chính trị
- Quyền lực chính trị tồn tại trong mối tơng quan lợi ích giữa giai cấp
thống trị và các giai cấp khác trong xã hội. Vì giai cấp thống trị thực hiện
quyền lực chính trị, thông qua quyền lực công, nên khi nắm giữ và thực thi
quyền lực chính trị cần phải đảm bảo mức độ nhất định công bằng xã hội
- Quyền lực nhà nớc là quyền lực của giai cấp thống trị, là một bộ phận
đặc biệt của quyền lực chính trị. Quyền lực nhà nớc mang đầy đủ đặc trng
quyền lực chính trị
c. Cấu trúc của quyền lực chính trị
Quyền lực chính trị là một dạng của quyền lực trong đời sống xã hội, vì
vậy cấu trúc của quyền lực chính trị bao gồm : chủ thể và khách thể quyền lực
chính trị.
Từ khi nhà nớc chiếm hữu nô lệ ra đời cho tới khi nhà nớc t bản chủ
nghĩa không còn ở địa vị thống trị xã hội. Lịch sử loài ngời đã trỉa qua: chế đọ
chuyên chế, thể chế dân chủ. ở mỗi loại thì chủ thể và khách thể quyền lực


Từ mô hình cấu trúc trên ta thấy sự biến đổi, phát triển mô hình cấu
trúc quyền lực chính trị qua các giai đoạn lịch sử. Trong đó mô hình cấu trúc
ở thời kỳ thể chế dân chủ, thể hiện một sự biến đổi rõ rệt. Đảng và các tổ chức
chính trị có sự phối hợp mạnh mẽ đến cấu trúc quyền lực chính trị.


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

Các đảng chính trị xác định :
+ Ai là ngời chi phối bộ máy nhà nớc về tổ chức hoạt động và tác động
về lợi ích giữa các giai cấp, tầng lớp xã hội.
+ Ai là ngời trực tiếp nắm giữ các vị trí chủ chốt của bộ máy điều
hanhd đất nớc.
+ Ai là ngời có vai trò chi phối quá trình điều hành các quá trình kinh
tế kinh tế , văn hóa, an ninh và quan hệ quốc tế.
Các tổ chức đoàn thể tác động đến quyền lực bằng những áp lực khác
liên quan đến lợi ích của các nhóm cộng đồng mà họ đại diện. Cấu trúc quyền
lực chính trị trong xã hội ngày nay đề cập đến cả một hệ thống tổ chức chính
trị, trong đó nhà nớc là một công cụ đắc lực hữu hiệu giải quyết một cách trực
tiếp các lợi ích của quốc gia và các nhóm lợi ích khác. Nếu trong xã hội
chuyên chế, ngời lao động chủ yếu ở vai trò đối tợng của nô dịch và đàn áp từ
phía các thế lực cầm quyền thì trong xã hội dân ch tiến bộ, họ vẫn là đối tợng
của nền cai trị nhng đồng thời trở thành chủ thể của quyền lực chính trị.
II. Quyền lực nhà nớc
1. Khái niệm về quyền lực nhà nớc
Nhà nớc là một hiện tợng lịch sử, ra đời và tồn tại gắn liền với xã hội
dựa trên chế độ chiếm hữu t nhân về t liệu sản xuất, xã hội phân chia giai cấp
và đấu tranh giai cấp. Sự ra đời của nhà nớc, một mặt đáp ứng nhu cầu chung
của xã hội : nhu cầu kiềm chế những mặt đối lập không thể điều hòa đợc, giữ

quyền lực chính trị cũng là quyền lực nhà nớc.
Quyền lực nhà nớc mang yếu tố xã hội, quyền lực nhà nớc thực thi
quyền lực công cộng của nhà nớc, do nhu cầu chung của cả cộng đồng xã hội,
nhu cầu làm dịu xung đột xã hội, giữ cho xung đột trong vòng trật tự ổn
định, phát triển vì lợi ích của cả cộng đồng quốc gia.
Quyền lực nhà nớc thực hiện hai chức năng cơ bản: chức năng xã hội,
chức năng thống trị.
- Chức năng xã hội của quyền lực nhà nớc là chức năng làm giảm, dịu
những xung đột trong xã hội, xây dựng cơ sở vật chất, văn hóa đáp ứng nhu


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

cầu sản xuất và đời sống của cả cộng đồng xã hội, tạo lập môi trờng ổn định,
góp phần vào việc phát triển xã hội trong nớc và quốc tế.
- Chức năng thống trị của quyền lực nhà nớc là chức năng xác lập, bảo
vệ và phát triển kinh tế, t tởng chính trị của giai cấp thống trị, hớng tới việc
chống lại mọi quyền lực thù địch với giai cấp đó từ bên trong lẫn bên ngoài
quốc gia, để giữ vững quyền lực nhà nớc trong vòng kiểm soát của giai cấp
thống trị.
Quyền lực nhà nớc bao gồm năm hệ thống quyền lực lớn : quyền lực
quốc gia, quyền lực lập pháp, hành pháp, t pháp, quyền lực chính trị của chính
quyền địa phơng.
III. Mối quan hệ giữa quyền lực nhà nớc và quyền lực chính trị
Trong một nhà nớc, một xã hội luôn tồn tại các nhóm có lợi ích đối lập
nhau về mặt kinh tế, chính trị và bao giờ cũng tồn tại một giai cấp thống trị và
giai cấp bị trị. Trong đời sống chính trị của một quốc gia, tất cả mọi giai cấp,
tầng lớp, các nhóm, lực lợng xã hội đều tham gia hoạt động chính trị, đều có
một quyền lực nhất định để thực hiện hoạt động chính trị. Tuy nhiên, chỉ có
giai cấp thống trị nắm đợc quyền tổ chc xã hội thành nhà nớc làm công cụ ép

giai cấp chủ nô, quyền lực này thực hiện bằng nhà nớc chủ nô, dới hình thức
quân chủ, cộng hòa dân chủ chủ nô hoặc cộng hòa quý tộc chủ nô. Chúng
mang những đặc điểm cơ bản, sơ khai của quyền lực nhà nớc. Quyền lực nhà
nớc này xuất phát điểm từ quyền lực chính trị, từ những sự kiện chính tri nảy
sinh. Giai cấp chủ nô có sức mạnh to lớn về kinh tế và hớng hoạt động của nó
đến mục tiêu chính trị căn bản là phải giành lấy cho giai cấp mình quyền tổ
chức xã hội thành nhà nớc.
Quyền lực chính trị trong xã hội CHNL về thực chất là quyền lực nhà
nớc mà chính thể quân chủ là hình thức chủ ý để giai cấp chủ nô thực hiện
quyêbf lực chính trị của mình. Bộ máy nhà nớc lúc đầu còn đơn giản với chức
năng nh một công cụ trấn áp. Chủ nô khi đó vừa là nhà chức trách vừa là ngời
xét xử; vừa là ngời đặt ra pháp luật, vừa là ngời tổ chức thực hiện pháp luật,
xét xử những hiện tợng vi phạm pháp luật. Chỉ đến giai đoạn phát triển cao


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

của chế độ CHNL, lực lợng vũ trang và cơ quan xét xử mới đợc phân biệt rõ
ràng hơn.
Tính chất quân phiệt, tàn bạo với đại bộ phận dân c là đặc trng phổ biến
trong hoạt động của hình thức quyền lực chủ nô. Thậm chí một số hình thức
quyền lực chủ nô ở phơng Tây có hình thức dân chu, nhng mới chỉ phản ánh
cách thức tổ chức quyền lực nhiều hơn là cai trị xã hội
Trong thời kỳ CHNL, quyền lực chính trị và quyền lực nhà nớc gần nh
đợc đồng nhất, tuy nhiên vẫn có sự phân biệt ở ngay giai đoạn đầu. ở giai
đoạn đầu quyền lực chính trị xuất hiện khi các sự kiện chính trị xảy ra- khi
mà giai cấp thống trị cố gắng giành lấy quyền lức chính trị để tổ chức lại xã
hội thành nhà nớc. Khi đã thành lập đợc nhà nớc thì giai cấp thống trị lại biến
quyền lực chính trị thành quyền lực nhà nớc buộc xã hội làm việc theo pháp
luật,

vơn lên. Bớc nhảy vọt trong so sánh lực lợng đó sẽ dẫn đến cải biến căn bản
quyền lực phong kiến, quyền lực và hệ thống quyền lực chính trị của giai cấp
mới ra đời.
Trong nhà nớc phong kiến thì quyền lực chính trị đợc thể hiện cũng
giống nh trong nhà nớc CHNL, quyền lực chỉ chủ yếu là biểu hiện trong
quyền lực nhà nớc. Vì quyền lực chính trị tập trung chủ yếu vào tay vua, vào
tay giai cấp thống trị chứ không phải một giai cấp nào khác. Và nó ngay lập
tức trở thành quyền lực nhà nớc. Quyền lực chính trị thể hiện rõ nhất ở giai
đoạn chế độ phong kiến suy tàn. Lúc này chính trị có ở cả giai cấp phong kiến
và tầng lớp thị dân. Đến khi quyền lực chính trị của một trong hai giai cấp và
tầng lớp này bị tan biến suy tàn thì quyền lực chính trị sẽ đợc chuyển thành
quyền lực nhà nớc.
3. Trong chủ nghĩa t bản
Kể từ khi ra đời cho đến nay,chủ nghĩa t bản đã phát triển qua nhiều
giai đoạn, trong đó có thể chia làm hai giai đoạn cơ bản: giai đoạn đầu đợc


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

gọi là giai đoạn chủ nghĩa t bản tự do cạnh tranh; giai đoạn thứ hai la giai
đoạn chủ nghĩa t bản độc quyền (giai đoạn đế quốc chủ nghĩa).
Trong giai đoạn đầu, tự do cạnh tranh về kinh tế là nét đặc trng. Nhà nớc với t cách là công cụ thống trị của giai cấp t sản không chỉ đảm đơng chức
năng ngời lính gác đèn của chế độ t hữu t sản, mà còn đóng vai trò quan
trọng trong quá trình tích lũy t bản. Quyền lực nhà nớc đối với kinh tế hết sức
to lớn, giai cấp t sản ở giai đoạn này còn sử dung bộ máy quyền lực bạo lực
để trở thành đội quân xâm lợc mở rộng thị trờng và khai thác thuộc địa.
Hệ thống tổ chức quyền lực chính trị của giai cấp t sản lúc này đợc tổ
chức theo chính thể quân chủ lập hiến hoặc theo chính thể công hòa.
Nền dân chủ t sản thừa nhận một số quyền dân chủ đối với nhân dân vì
giai cấp t sản lúc này là giai cấp ít nhiều mang tính cách mạng. Nó thừa nhận

thoát khỏi ách chủ nghĩa thực dân mới. Những chuyển biến đó cũng cha vơn
ra ngoài khuôn khổ của các cải cách và cha đạt tới những biến đổi có tính
cách mạng và những mâu thuẫn cơ bản của chế độ t bản vẫn không có chiều
hớng và cơ hội để giải quyết.
Trong chủ nghĩa t bản hiện đại,ngoài quyền lực chính trị của các giai
cấp, các lực lợng chính trị còn có quyền lc chính trị của các giai cấp, tầng lớp
khác. Trong đó tiêu biểu là quyền lực và yêu cầu quyền lực của giai cấp bị trị.
Quyền lực chính trị của giai cấp thống trị, quyền lực của giai cấp bị trị và yêu
cầu quyền lực của họ là hai loại quyền lực đối lập nhau. Ngày nay, các mâu
thuẫn cơ bản vẫn tồn tại nhng chúng biểu hiện dới những hình thức và mức
độ khác nhau,có mặt sâu sắc hơn. Do vậy, sẽ có hai cơ chế th c hiện khác
nhauứng với từng loại quyền lực chính trị cơ bản đó.
Một là, cơ chế thực hiện quyền lực chính trị bị chi phối bởi giai cấp
cầm quyền.
Cơ chế thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền lấy viêc
đảm bảo củng cố quyền lực của giai cấp đó trên tất cả mọi lĩnh vực của đời
sống xã hội nhằm củng cố, duy trì, phát triển chế độ xã hội đơng thời; buộc
tất cả các giai cấp và tầng lớp xã hội khác phải thợc hiện các chủ chơng chính
trị, kinh tế cũng nh chính sách xã hội do nó đa ra.


Website: http://www.kilobooks.com Email : [email protected]

Để hoàn thành chức năng đó, cần có một cơ chế đợc tạo thành từ bốn
khâu, với trật tự sắp xếp nh sau:
- Đảng cầm quyền
- Các cơ quan nhà nớc
- Các tổ chức chính trị- xã hội, các tổ chức xã hội
- Sự tham gia của quần chúng.
Nhà nớc hiện đại thực hiện quyền lực thông qua những cơ chế pháp lý,

bằng những hình thức khác nhau đa nó vào quần chúng, tổ chức quần chúng
đấu tranh Hiệu quả của quyền lực chính trị, tr ớc hết tùy thuộc tính đúng
đắn cũng nh hiệu quả của toàn bộ các khâu nêu trên.
IV. Kết luận
Trong cuộc sống, chúng ta luôn luôn tồn tại rất nhiều các loại quyền
lực, quyền lực chính trị và quyền lực nhà nớc có một vị trí, vai trò quan trọng
nhất đối với một thiết chế xã hội. Quyền lực chính trị rộng hơn quyền lực nhà
nớc nhng quyền lực nhà nớc lại là một bộ phận trung tâm của quyền lực chính
trị. Sự biểu hiện mối quan hệ giữa quyền lực chính trị và quyền lực nhà nớc
trên thực tế rất đa dạng và phong phú, nắm đợc bản chất mối quan hệ giữa
chúng, chúng ta có thể hiểu rõ hơn các sự kiện chính trị đã và đang diễn ra.

MụC LụC