1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_____________________

VŨ TRUNG THÁI

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN YÊN ĐỊNH,
TỈNH THANH HOÁ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, NĂM 2015


2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_____________________

VŨ TRUNG THÁI

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN YÊN ĐỊNH,
TỈNH THANH HOÁ

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã sô: 60.14.01.14

Xin chân thành cảm ơn!
Nghệ An, tháng 5 năm 2015
Tác giả

Vũ Trung Thái
MỤC LỤC


4

+ C: Không cần thiết (Không khả thi)................................................................................106


5
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Ký hiệu
BGH
CBQL
CNH
CB-VC
CSVC
GV
HĐH
HS
HSG
HT
KTĐG
MN
NV
PHT

Tiểu học
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Tổ trưởng chuyên môn


6
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
+ C: Không cần thiết (Không khả thi)................................................................................106


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Đất nước ta đang bước vào một kỉ nguyên mới, kỉ nguyên đánh dấu
một thời kì cả dân tộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm thực
hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
Đại hội Đảng IX đã khẳng định nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát
triển đất nước trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá nên cần tạo chuyển
biến cơ bản, toàn diện về GD&ĐT. Đến Đại hội Đảng X tiếp tục chỉ rõ:
"Giáo dục phải nhằm đào tạo những con người Việt Nam có lý tưởng độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có phẩm chất tốt đẹp của dân tộc, có năng lực,
bản lĩnh để thích ứng với những biến đổi của xã hội trong kinh tế thị trường,
những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi
mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện
đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ
chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo
dục là khâu then chốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân
trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi thấy cần thiết phải nghiên
cứu đề tài: "Một sô biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở
các trường trung học phổ thông huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá " để
nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Từ nghiên cứu cơ sở lý luận, phân tích thực trạng đề tài đề xuất một số
biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện
Yên Định, Thanh Hoá để nâng cao chất lượng giáo dục của các nhà trường.
3. Khách thể và đôi tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của các trường THPT


4

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THPT
huyện Yên Định, Thanh Hoá.
4. Giả thuyết khoa học
Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THPT có thể
được nâng cao nếu đề xuất được các biện pháp quản lý có tính khoa học và
tính khả thi, phù hợp với điều kiện của nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xây dựng cơ sở lí luận của đề tài.
5.2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của
các trường THPT huyện Yên Định, Thanh Hoá.
5.3. Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các
trường THPT huyện Yên Định, Thanh Hoá và khảo sát tính khả thi của các
biện pháp đó.
6. Các phương pháp nghiên cứu

6
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA
TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hoạt động chủ yếu của một nhà trường là hoạt động dạy và học, hai
hoạt động này chủ yếu diễn ra ở các TCM, đây là hoạt động quan trọng, chủ
yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của mỗi nhà trường. Ở trường THPT,
tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong bộ máy tổ chức, quản lý, nơi
thực thi trực tiếp nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh.
Hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn là hoạt động thiết yếu, chủ
lực cho tất cả các hoạt động giáo dục. Vì vậy, nghiên cứu công tác quản lý,
xây dựng và phát triển các hoạt động dạy học - giáo dục trong nhà trường nói
chung, hoạt động tổ chuyên môn nói riêng ở các trường THPT là nhiệm vụ
quan trọng và là điều kiện cơ bản để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Trong công tác quản lý nhà trường, nếu quản lý có hiệu quả hoạt động của tổ
chuyên môn cùng với việc đề ra được các biện pháp quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn có cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tiễn sẽ là con
đường tốt nhất để đạt được chất lượng giáo dục theo mục tiêu đề ra.
Trong bức thư gửi cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh ngày 16
tháng 10 năm 1968, Hồ Chí Minh có dạy: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải
tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo
tư tưởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hoá và chuyên môn
nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra trong một
thời gian không xa đạt những đỉnh cao của khoa học kỹ thuật” [30].
Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 với mục tiêu tổng quát đến
năm 2020, nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo
hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế;




8
trong cuốn: Phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại tác giả Thái Duy
Tuyên cho rằng: tổ chuyên môn là tế bào cơ bản, giữ vị trí quan trọng nhất
trong việc triển khai công tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy học, là đầu
mối để thực hiện các quyết định, các chủ trương của Hiệu trưởng, là nơi tổ
chức học tập, ứng dụng, thể nghiệm những phương pháp dạy học mới. Ông
cũng đề xuất biện pháp “Để quản lý chất lượng của tổ bộ môn, trước hết cần
cụ thể hoá các chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của các cấp quản lý
thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện. Hiệu trưởng cần giao trách nhiệm
cho Hiệu phó hoặc trực tiếp hướng dẫn tổ trưởng bộ môn xây dựng kế hoạch
đổi mới phương pháp dạy học cho từng năm học. Đặc biệt cần đổi mới nội
dung sinh hoạt tổ bộ môn, phải chú trọng bồi dưỡng cho giáo viên những vấn
đề cụ thể của từng môn học. Đồng thời, Hiệu trưởng phải kiểm tra tất cả các
khâu từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch và tự
kiểm tra đánh giá của tổ” [41].
Thời gian qua, nghiên cứu về lĩnh vực QLGD đã được sự quan tâm của
nhiều tác giả như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo,
Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ Văn
Chấn, Trần Kiểm... Ngoài ra trên các tạp chí, bài báo, các đề tài khoa học,
một số Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ trong nước nghiên cứu về hoạt động
của TCM và đội ngũ TTCM ở các cơ sở giáo dục, các nhà trường.
Trên địa bàn huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa từ trước đến nay chưa
có công trình nào nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động của TCM trong
các trường THPT. Chúng tôi nhận thấy, vấn đề quản lý hoạt động của TCM là
một nhiệm vụ quan trọng, vì vậy đã chọn vấn đề này làm đề tài nghiên cứu
cho luận văn nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục trong
nhà trường, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo, phát triển kinh tế
xã hội trong giai đoạn hiện nay.


10
Mục tiêu của quản lý: Là cần tạo dựng một môi trường mà trong đó
mỗi người có thể hoàn thành được mục đích của mình, của nhóm với thời
gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn của cá nhân ít nhất.
Đối tượng của quản lý: Là các quan hệ quản lý, tức là quan hệ giữa
người và người trong quản lý, quan hệ giữa chủ thể và đối tượng quản lý.
Quản lý nghiên cứu các mối quan hệ này nhằm tìm ra quy luật và cơ chế vận
dụng những quy luật đó trong quá trình tác động lên con người, thông qua đó
tác động lên các yếu tố vật chất và phi vật chất khác. Quản lý là một khoa
học, là một nghệ thuật và là một nghề.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Giáo dục là hoạt động chuyên môn của xã hội nhằm hình thành và phát
triển nhân cách con người theo những yêu cầu của xã hội trong những giai
đoạn lịch sử nhất định. Ở Việt Nam, quản lý giáo dục cũng là một lĩnh vực
được đặc biệt quan tâm. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 BCH TW Đảng khoá
VIII đã viết: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý
tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục
đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất”.
Theo tác giả M.I Kondacop: “Quản lý giáo dục là tập hợp những biện
pháp tổ chức, phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính,… nhằm
đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục,
bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng cả về mặt số lượng cũng như chất
lượng” [22,29].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì: “Quản lý giáo dục thực chất là
tác động đến nhà trường, làm cho nó tổ chức tối ưu được quá trình dạy học,
giáo dục thể chất theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng, quán triệt
được những tính chất trường THPT xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bằng cách đó
tiến tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới”.




12
“Thầy - Trò”. “Trường học là bộ phận của cộng đồng và trong guồng máy của
hệ thông giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở” [4].
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường là hệ thống những hoạt
động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật)
của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh,
cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài trường nhằm thực
hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của Nhà trường” [23].
* Mục tiêu quản lý nhà trường: Mục tiêu của quản lý nhà trường là đưa
nhà trường từ trạng thái đang có, tiến lên một trạng thái phát triển mới. Bằng
phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực giáo dục và
hướng các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo
dục. Các nguồn lực giáo dục bao gồm: Nhân lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị
và ngân sách.
Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục đối với nhà trường là tổ
chức quá trình giáo dục có hiệu quả để thực hiện được sứ mạng của một
nhà trường.
* Nội dung quản lý nhà trường: Công tác quản lý trong nhà trường bao
gồm các nội dung sau:
- Quản lý toàn bộ các cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường nhằm phục
vụ tốt nhất cho việc giảng dạy, học tập và giáo dục học sinh.
- Quản lý tốt nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên
tắc quản lý tài chính của Nhà nước. Đồng thời biết động viên, thu hút các
nguồn tài chính khác nhằm xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị phục vụ
các hoạt động giáo dục và dạy học.
- Quản lý đội ngũ các thầy cô giáo, cán bộ, nhân viên và tập thể học
sinh thực hiện tốt các nhiệm vụ trong chương trình công tác của nhà trường.




14
Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp
loại các thành viên của tổ theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên.
Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần.
Như vậy có thể nói tổ chuyên môn trong nhà trường là đơn vị cơ sở cơ
bản để thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước
cũng như của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, địa phương và của nhà trường. Hoạt
động của tổ chuyên môn có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của
nhà trường, Chính vì vậy, nếu quản lý tốt hoạt động của tổ chuyên môn trong
nhà trường thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục của trường.
Từ nhiệm vụ của tổ chuyên môn ta có thể thấy các hoạt động của tổ
chuyên môn bao gồm:
- Hoạt động giảng dạy của giáo viên trên cơ sở kế hoạch và phân phối
chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo được nhà trường cụ thể hoá bằng
thời khoá biểu và sổ đầu bài.
- Công tác chủ nhiệm lớp.
- Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém.
- Hoạt động tự học, tự bồi dưỡng dưới hình thức lên lớp mẫu theo
chuyên đề hoặc đăng ký dạy tốt để không ngừng đổi mới phương pháp giảng
dạy nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
- Hoạt động bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ theo
quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức.
- Hoạt động nghiên cứu khoa học, viết chuyên đề sáng kiến kinh
nghiệm, làm đồ dùng dạy học.
- Hoạt động ngoại khoá do nhà trường, đoàn thể hoặc tổ chuyên môn tự
tổ chức.
Trực tiếp điều hành, theo dõi các hoạt động trên của tổ chuyên môn là
người tổ trưởng chuyên môn. Tổ trưởng chuyên môn chịu trách nhiệm trước



16
1.2.3. Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
Quản lý hoạt động TCM là những tác động có tổ chức, có định hướng
của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng) đến đối tượng quản lý (tổ chuyên môn)
nhằm đảm bảo cho hoạt động của TCM đi vào nề nếp đạt hiệu quả và phù hợp
với điều kiện thực tế của trường, trong đó sử dụng và khai thác có hiệu quả
nhất các tiềm năng, các cở hội để nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục
trong nhà trường theo ý chí của chủ thể quản lý [14].
Quản lý hoạt động TCM là hoạt động của chủ thể quản lý (Hiệu
trưởng) nhằm tập hợp vào tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn, giáo
viên, học sinh, các lực lượng giáo dục khác cũng như huy động tối đa các
nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà
trường.
Quản lý hoạt động TCM chủ yếu là tác động đến TTCM và tập thể
giáo viên trong TCM để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình
giáo dục học sinh để đạt mục tiêu giáo dục. Dạy học - giáo dục là hoạt động
trung tâm của nhà trường. Mọi hoạt động khác trong nhà trường đều đề hướng
vào nội dung này. Vì vậy quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường
thực chất là quản lý quá trình dạy học - giáo dục. Tổ chuyên môn là đơn vị
trực tiếp “sản xuất ” ra sản phẩm giáo dục.
Vì vậy theo chúng tôi thì quản lý hoạt động TCM trong trường THPT
chính là một loại lao động để điều khiển lao động. Đó là quá trình tác động có
định hướng của Hiệu trưởng đến các TCM và các yếu tố khác nhằm giúp
TCM đạt được mục tiêu, kế hoạch đề ra.
1.2.4. Biện pháp Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
1.2.4.1. Khái niệm biện pháp
Theo Từ điển Tiếng Việt năm 1992 của Viện khoa học xã hội Việt
Nam thì biện pháp có nghĩa là: Cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể.



18
1.3.1.2. Mục tiêu của giáo dục phổ thông
Luật Giáo dục nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học
sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng
cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành
nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách
nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống
lao động, tham gia xây dựng và bảo vể Tổ quốc” [28].
Mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông:
Nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục
trung học, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về
kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên
nghiệp hoặc đi vào cuộc sống lao động [28].
Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển
những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và
có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện
phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học,
cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.
Với các mục tiêu như trên, giáo dục trung học phổ thông có chức năng
trang bị cho thế hệ trẻ khả năng thích ứng và đáp ứng những yêu cầu của cuộc
sống, làm việc một cách khoa học. Nhà trường trung học phổ thông có nhiệm
vụ chuẩn bị cho thế hệ trẻ những tầm nhìn rộng rãi. Khả năng sống và làm
việc độc lập, tự chủ được phát triển đầy đủ về trí tuệ. Giáo dục trung học phổ
thông xem xét việc trang bị kiến thức các môn học như một bộ phận của việc
giúp cho học sinh bước vào đời. Hoạt động giáo dục - dạy học ở trường trung
học phổ thông phải tập trung vào việc trang bị cho học sinh kiến thức cơ bản
và kỹ năng để các em biết định hướng nghề nghiệp, tiếp tục học lên, sẵn sàng
bước vào cuộc sống lao động hoặc tiếp tục học và học suốt đời. Những năng