BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----  -----

ĐÀO THỊ YÊN

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC,
THÀNH PHỐ THANH HÓA, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, tháng 5 năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-----  -----

ĐÀO THỊ YÊN

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC,
THÀNH PHỐ THANH HÓA, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hà Văn Hùng


2. Mục đích nghiên cứu…………………………………………….…………....3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu…………………………….…………......4
4. Giả thuyết khoa học…………………………………………….……………..4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………….…………...4
6. Phương pháp nghiên cứu………………………………………….…………..4
7. Dự kiến nghiên cứu……………………………………………….…………..4
8. Cấu trúc của luận văn…………………………………………….…………...5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC……...6
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề…………………………………………………...6
1.2 Một số khái niệm cơ bản ……………………..............................................12
1.3 Một số vấn đề về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở Tiểu học………. 25
1.4 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở Tiểu học.…..…..31
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường Tiểu học………………………………………………………………...36
Kết luận chương 1……...………………………………………………………40
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC …………………..42
2.1. Khái quát về giáo dục tiểu học thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa….42
2.2 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học….51
2.3 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các
trường Tiểu học thành phố Thanh Hóa Tỉnh Thanh Hóa……………….…….. 66
Kết luận chương 2……...………………………………………………………71
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ
THANH HÓA, TỈNH THANH HÓA………………………………………..73


3.1 Các nguyên tắc đề xuất các giải pháp…………………..………………….73
3.2 Một số giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường

CSVC

: Cơ sở vật chất

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

TTGDTX

: Trung tâm giáo dục thường xuyên

CBQL

: Cán bộ quản lý

CBGV

: Cán bộ giáo viên

GV

: Giáo viên

TNTP


người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và
nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình


8
thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu
cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” .
Đó là những phẩm chất và năng lực cơ bản của con người trong xã hội
hiện nay. Những phẩm chất và năng lực của người lao động được hình thành
không những bằng các giờ học văn hóa ở trên lớp mà còn được hình thành, củng
cố, rèn luyện và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục, trong đó có hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Giáo dục là quá trình tác động để hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ
theo mục đích của xã hội. Quá trình này được thực hiện bằng nhiều con đường.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường đó. Thông
qua các hoạt động, học sinh củng cố, mở rộng những kiến thức, rèn luyện các kỹ
năng, xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức của mình. Các hoạt động ngoài
giờ lên lớp không gò bó, không máy móc giúp các em học sinh tăng cường ý
thức tự quản, tính tích cực, chủ động sáng tạo của tuổi trẻ.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với nội dung và hình thức phong
phú, đa dạng, phù hợp với tính hiếu động, thích khám phá cái mới của học sinh
tiểu học. Chính vì vậy, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thường có hiệu
quả cao, hỗ trợ tích cực trong việc giáo dục toàn diện đối với học sinh nói
chung, đặc biệt là học sinh tiểu học.
Thực tế là: hiện nay tại các trường học của Việt Nam, đồ chơi, trò chơi,
sân chơi, thiết bị vận động, và kể cả việc tổ chức vui chơi cho trẻ rất thiếu và
yếu. Hoạt động vui chơi của trẻ bị hạn chế về mặt thời gian, hình thức tổ chức,
không gian thể hiện. Các em thường tổ chức chơi một cách tự phát, thụ động bắt
chước lẫn nhau; vì vậy có những trò chơi có ích và có những trò chơi vô bổ, có
hại mà các em không phân biệt được. Sức nặng từ bài vở học tập đã đánh mất

qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
các trường Tiểu học thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.


10
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Giải pháp quản lý giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học thành phố
Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
4. Giả thuyết khoa học:
Nếu đề xuất được các giải pháp khoa học có tính khả thi thì sẽ quản lý có
hiệu quả hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học thành phố Thanh
Hóa,tỉnh Thanh Hóa
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ở trường Tiểu học.
5.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường Tiểu học thành phố Thanh Hóa,tỉnh Thanh Hóa.
5.3. Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
ở trường Tiểu học thành phố Thanh Hóa,tỉnh Thanh Hóa.
6. Phương pháp nghiên cứu:
Để nghiên cứu đề tài này, chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:
6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
Phân tích và tổng hợp các tài liệu, khái quát các nhận định độc lập, các cơ
sở lí thuyết có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
* Phương pháp quan sát.
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

1.1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Bất kỳ một lĩnh vực nào, một ngành nào đều cần có quản lý. Quản lý đã và
đang trở thành một khoa học chuyên ngành, một lĩnh vực không thể thiếu và
cũng là yếu tố quyết định tới sự phát triển của các hoạt động kinh tế - Xã hội.
Đến nay khoa học quản lý đã trở thành cẩm nang không thể thiếu và ngày càng
được hoàn thiện để đáp ứng tốt hơn những yêu cầu ngày càng cao của đời sống
xã hội nói chung. Vì xét cho cùng ở tất cả các quốc gia, ở tất cả mọi ngành, mọi
lĩnh vực thì mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo sự tăng trưởng kinh tế, xã hội, văn
hóa, khoa học. Hoạt động quản lý đã có từ rất lâu, đơn giản là việc sắp xếp kế
hoạch, chuẩn bị từ những khâu nhỏ nhất đến cả một hệ thống tổ chức phức tạp.
Cao hơn nữa, quản lí còn là một nghệ thuật. Đặc biệt, trong giáo dục, quản lí cần
có thêm tính nghệ thuật.
Hoạt động dạy học và giáo dục là một lĩnh vực đặc biệt vì nó phục vụ chiến
lược giáo dục, hình thành nhân cách và phát triển toàn diện con người. Do đó
quản lý giáo dục nói chung được xác định là một nội dung cơ bản nhằm hiện
thực hóa các mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục. Chúng ta
biết rằng giáo dục bao gồm cả các hoạt động dạy học, con đường giáo dục được
tiến hành dưới các hình thức khác nhau, bản thân hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp cũng là một hình thức giáo dục nhưng cho dù ở dưới hình thức nào thì
cũng không thể thiếu vai trò quản lý mà chúng ta gọi là quản lý giáo dục. Như
vậy ngay từ khi con người có nhu cầu học tập và hoàn thiện phẩm chất thì cũng
ngay từ đó khái niệm giáo dục được hình thành và tất nhiên giáo dục cái gì, giáo
dục như thế nào, đối tượng giáo dục là ai, các yếu tố liên quan ảnh hưởng tới
quá trình giáo dục đó ra sao thì đó chính là nội dung của quá trình quản lý giáo
dục. Đến nay quản lý đã trở thành một khoa học thực sự, vì vậy có thể nói quản


2
lý giáo dục nói chung và quản lý giáo dục ngoài giờ lên lớp nói riêng được tiến
hành song song và thực chất xét về mục đích yêu cầu của giáo dục thì đó chỉ là

kiến thức từ mặt trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ...
Nhà giáo dục Pextalozi ( Thụy Sĩ, 1746-1827) lập ra các “ tại mới” giúp trẻ
mồ côi vừa được học văn hóa vừa lao động. Theo ông, các hoạt động lao động
ngoài giờ học chính là con đường tốt nhất để góp phần giáo dục toàn diện cho
học sinh.
C.Mác (1818-1883) và F.Angghen( 1820-1895), những người sáng lập lên
học thuyết về chủ nghĩa xã hội, mở đầu cho nền giáo dục hiện đại- giáo dục xã
hội chủ nghĩa với mục tiêu con người xã hội chủ nghĩa, đó là những con người
phát triển toàn diện và để làm được điều này nhất thiết phải theo phương thức “
giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”.
V.I.Lenin (1870-1939) đã phát triển về học thuyết chủ nghĩa xã hội của
C.Mác và F.Angghen lên tầm cao vĩ đại và vận dụng phương thức “giáo dục kết
hợp với lao động sản xuất” vào thực tiễn, coi nó là một trong những nguyên tắc
của giáo dục xã hội chủ nghĩa [24].
Vào những năm đầu của thế kỷ thứ XX, A.s.Makarenco- nhà sư phạm lỗi
lạc người Nga đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục học sinh ngoài
giờ học: “Tôi kiên trì rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể
hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục
chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước
chúng ta... Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm
rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp. Công tác giáo dục chỉ đạo
toàn bộ cuộc sống của trẻ”. Từ thực tiễn công tác giáo dục của mình, Macarenco
đã tổ chức thành công nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, như là thành
lập các tổ: tổ đồng ca, tổ văn học Nga, tổ khiêu vũ, xưởng tự do, tổ thực nghiệm
khoa học tự nhiên, tổ hóa, tổ thể dục thể thao...Việc tham gia vào các tổ dựa trên
tinh thần tự nguyện, nhưng đã tham gia phải tuân thủ kỷ luật của tổ trong quá
trình hoạt động. Thực nghiệm của Macarenco thành công đã chứng minh chân lý


4

đạt hiệu quả tốt nhất, quản lý giáo dục ngoài giờ lên lớp đến nay đã thực sự trở
thành nhiệm vụ và "Kỹ năng" quan trọng cần thiết của những nhà quản lý giáo
dục. Nhất là xác định đối tượng được giáo dục lứa tuổi học sinh mới lớn đang có


7
những hoài bão và lý tưởng song việc nhận thức các vấn đề còn chưa chín chắn.
Quản lý giáo dục ngoài giờ lên lớp làm sao hướng cho các em có được những
buổi sinh hoạt tập thể sống động, hấp dẫn, lành mạnh để từ đó các em hình thành
lên thế giới quan, nhân sinh quan đúng đắn, tự mình rèn luyện nhân cách mang
đầy đủ những giá trị chân, thiện, mỹ góp phần tích cực cho sự phát triển chung
của xã hội, của đất nước.
Riêng ở bậc tiểu học, hầu như rất ít công trình nghiên cứu khoa học hay
văn bản chỉ đạo nào cụ thể hướng dẫn hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường tiểu học.
Nhìn chung, các tác giả nước ngoài và trong nước khi bàn về các hoạt động
của quá trình giáo dục luôn đề cao vai trò, vị trí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp trong quá trình giáo dục học sinh, là hoạt động không thể thiếu trong quá
trình dạy học và giáo dục học sinh.
1.2. Một số khái niệm cơ bản:
1.2.1. Khái niệm về quản lý.
Có nhiều ý kiến khác nhau khi định nghĩa về Quản lý. Tùy theo mục đích
nghiên cứu và cách tiếp cận, khái niệm “Quản lý” được định nghĩa theo nhiều
cách khác nhau. Theo từ điển Tiếng Việt do trung tâm từ điển ngôn ngữ biên
soạn 1998: Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định; là tổ
chức và điều khiển các hoạt độngtheo những yêu cầu nhất định [22; 23].
Frederick Winslow Taylor ở đầu thế kỷ 20 đã định nghĩa: "Quản lý là biết
được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn
thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất".
Nhà nghiên cứu Henry Fayol (1845 - 1925) có định nghĩa: "Quản lý hành

đối với thế hệ trẻ. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động
ngoại khóa, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu
văn hóa; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động khác.
1.2.3. Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Trước hết ta cần xuất phát từ một số khái niệm quản lý giáo dục, quản lý
các hoạt động giáo dục và dạy học,
Quản lý các hoạt động dạy học và giáo dục là những tác động có mục đích,
có kế hoạch của hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và học sinh và lực lượng giáo


10
dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ tham gia cộng tác phối hợp
trong các hoạt động của nhà trường, giúp quá trình dạy học và giáo dục vận
động tối ưu tới các mục tiêu dự kiến [13].
Hoạt động dạy học và giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường.
Quản lý nhà trường nói chung nhưng về cơ bản là quản lý các hoạt động giáo
dục và dạy học trong đó có quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà
quản lý .
Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Quang đã đưa ra khái niệm quản lý giáo dục
như sau: "Quản lý giáo dục (quản lý trường học nói riêng) là hệ thống những tác
động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục)
nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng thực
hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm
hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự
kiến tiến lên trạng thái mới về chất" [17].
1.2.3.1.Định nghĩa quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp .
Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động có mục đích, có
tổ chức, và có kế hoạch của hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và những lực
lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động điều khiển họ tổ chức,
chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo những quy luật khách quan

hữu cơ trong toàn bộ hệ thống nhà trường [3; 20].
Nguyên tắc quản lý giáo dục là các yêu cầu cơ bản quy định chỉ đạo công
tác quản lý hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường. Nguyên tắc tập
trung dân chủ yêu cầu trong quản lý hoạt động giáo dục phải phát huy cao độ
mọi khả năng trí tuệ của cả tập thể. Nguyên tắc kết hợp hài hoà lợi ích nhằm
đảm bảo lợi ích của mọi người, của tổ chức, của cả xã hội. Vì lợi ích chính là
động lực tạo ra hiệu quả giáo dục.
Nguyên tắc sử dụng toàn diện các phương pháp quản lý. Trong công tác,
người cán bộ quản lý phải biết kết hợp các nguyên tắc hành chính, kinh tế, với
sự chú ý thích đáng tới tâm lý người được giáo dục nhằm tạo ra sự thống nhất
giữa các khâu, các cấp quản lý, đồng thời tác động lên tâm lý, tình cảm, tư tưởng
của đối tượng giáo dục làm cho đối tượng giáo dục thấy được nghĩa vụ và trách


12
nhiệm của mình với tập thể, xã hội cũng như các thành viên trong nhà trường
tích cực, say mê, sáng tạo với công việc mình đang làm. Phương pháp kinh tế là
nhấn mạnh đến lợi ích của mọi cá nhân trong tổ chức, người hiệu trưởng quản lý
thông qua việc điều hoà lợi ích giữa cá nhân, tập thể, xã hội tạo động lực cho
mọi hoạt động của mỗi người .
Bên cạnh đó cần nắm vững nguyên tắc toàn diện thống nhất: Bên cạnh việc
tác động đồng bộ đến các khâu, các mặt, chú ý có biện pháp xử lý kịp thời có
hiệu quả các khâu còn yếu. Muốn vậy nhà quản lý phải có những thông tin chính
xác về tất cả những vấn đề liên quan ảnh hưởng tới hoạt động giáo dục ở cả bên
trong và bên ngoài nhà trường. Nắm bắt một cách toàn diện quá trình để xác
định được chỗ nào còn yếu kém cần khắc phục và tìm giải pháp kịp thời giải
quyết những yếu kém tránh việc hoạt động tràn lan, phân tán kém hiệu quả mà
phải tập trung mọi nguồn lực, điều kiện để hoàn thành tốt mục tiêu .
Cuối cùng là nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả. Hiệu quả của hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp phải tính đến cả hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và

tổ chức, duy trì kỷ luật, tự quản đối với tập thể học sinh của mỗi cán bộ lớp, từ
đó có ảnh hưởng tới kết quả của mỗi tập thể lớp trong tuần như thế nào .
- Kế hoạch hàng tháng theo chủ điểm cụ thể .
Ví dụ: chủ điểm chào mừng ngày nhà giáo việt nam (20/11 ), chào mừng
ngày quân đội nhân dân và ngày hội quốc phòng toàn dân ( 22/12), chào mừng
ngày thành lập Đảng (3/2), chào mừng ngày quốc tế phụ nữ, thành lập đoàn
thanh niên CSHCM, ngày giải phóng miền nam, ngày quốc tế lao động, ngày
sinh chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Kế hoạch cả năm .
Được tiến hành với các nội dung, mỗi nội dung thực chất cũng là một loại
hình hoạt động. Theo thông tư số 32/TT ngày 15/10/1988 của Bộ giáo dục - đào
tạo và TW Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp có các nội dung là :
- Hoạt động chính trị - xã hội .
- Hoạt động văn hoá, nghệ thuật .
- Hoạt động tìm hiểu khoa học phục vụ học tập .


14
- Hoạt động tham quan du lịch, thể thao, quốc phòng.
- Hoạt động công ích xã hội .
Việc phân định rõ ràng nội dung sẽ được tiến hành trong một thời gian cụ
thể từ tháng 9 năm học này đến hết tháng 8 năm sau. mỗi tháng là một hoạt động
cụ thể.
Chủ điểm 1: Truyền thống nhà trường (Thực hiện trong tháng 9)
Chủ điểm 2: Chăm ngoan học giỏi(Thực hiện trong tháng 10)
Chủ điểm 3: Tôn sư trọng đạo (Thực hiện trong tháng 11) Chủ điểm
Chủ điểm 4: Uống nước nhớ nguồn(Thực hiện trong tháng 12)
Chủ điểm 5: Mừng Đảng, Mừng xuân(Thực hiện trong tháng 1+2)
Chủ điểm 6: Tiến bước lên Đoàn (Thực hiện trong tháng 3)