BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HỒ QUYẾT THẮNG

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO THANH NIÊN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HỒ QUYẾT THẮNG

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO THANH NIÊN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Như An

NGHỆ AN - 2015



8. Cấu trúc luận văn
Chương 1. Lý luận quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh

1
2
2
3
3
3
4
4
5

niên
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.3. Một số vấn đề về quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý công tác đào tạo nghề cho

5
8
13
21

thanh niên
Kết luận chương 1
Chương 2. Thực trạng quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh

25
26



3.1. Nguyên tác xây dựng giải pháp
3.2. Giải pháp quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên tỉnh

57
58

Quảng Bình
3.3. Khảo sát về tính cấp thiết, tính khả thi của các giải pháp

70

Kết luận chương 3
Kết luận và kiến nghị
1. Kết luận
2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Phụ lục

74
75
75
77
79
82


1


trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang là vấn đề cấp bách hiện nay.


2
Để tiến hành thành công công cuộc vĩ đại đó, cần có những con người
có trình độ khoa học công nghệ và lý tưởng cách mạng, và không ai khác
chính là thanh niên - người chủ tương lai của đất nước. Vì thế, để đảm bảo
cho sự phát triển ổn định của xã hội, chúng ta phải đào tạo nghề cho thanh
niên, một lực lượng chiếm phần lớn trong xã hội. Bởi chỉ khi có được một
trình độ kĩ thuật nhất định, họ mới có thể tạo lập được nghề nghiệp từ đó mới
tiếp tục nâng cao trình độ và cống hiến cho xã hội... Tuy nhiên, một thực tế
cho thấy là chất lượng đào tạo nghề cho thanh niên hiện nay chưa cao. Bên
cạnh đó, công tác đào tạo nghề nói chung và cho thanh niên nói riêng còn bộc
lộ nhiều hạn chế, đào tạo chưa bám sát với quy hoạch sử dụng nguồn nhân lực
cho từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội, số lượng và cơ cấu dạy nghề
mất cân đối, dẫn đến một số người đã qua đào tạo nhưng vẫn không tìm được
việc làm phù hợp, gây lãng phí vật chất và tinh thần.
Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Giải pháp quản lý công
tác đào tạo nghề cho thanh niên tỉnh Quảng Bình”.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đề xuất được các giải pháp quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh
niên góp phần nâng cao chất lượng phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh
Quảng Bình.
3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
3.1. Khách thể: Hoạt động quản lý công tác đào tạo nghề.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý công tác đào tạo nghề
cho thanh niên tỉnh Quảng Bình.

4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC


lượng.
7. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN
7.1. Về lý luận: Góp phần bổ sung lý luận quản lý công tác đào tạo
nghề cho thanh niên.
7.2. Về thực tiễn: Đánh giá thực trạng quản lý công tác đào tạo nghề
cho thanh niên của tỉnh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên tỉnh Quảng Bình. Những
kết quả nghiên cứu có thể là tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ công chức,
viên chức đang làm công tác quản lý công tác đào tạo nghề.
8. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
kết quả nghiên cứu được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên
Chương 2. Thực trạng quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên
tỉnh Quảng Bình
Chương 3. Giải pháp quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên tỉnh
Quảng Bình


5

Chương 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO THANH NIÊN

1.1.

LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới

công ty không phải qua kiểm tra về khả năng tổ chức, dạy nghề mà công tác
này được tiến hành ở các phòng công nghiệp và thương mại. Chính phủ Đức
còn tiến hành chương trình đào tạo kép, qua đó, trường dạy nghề sẽ ký kết với
doanh nghiệp một hợp đồng song phương. Hợp đồng quy định trong quá trình
học, học viên sẽ làm việc tại doanh nghiệp từ 3 đến 4 ngày/tuần. Mặc dù nhận
lương thấp, nhưng một người học nghề chỉ tốn ít thời gian và tiền bạc bằng
khoảng ½ một sinh viên đại học phải đầu tư.
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
Giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, học đi đôi với hành, lý luận
gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội, là triết lý giáo dục, là
nguyên lý cơ bản của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa.
Đào tạo nghề không chỉ đơn thuần góp phần giải quyết nạn thất nghiệp
cho thanh niên mà còn có ý nghĩa đối với công cuộc công nghiệp hoá, hiện
đại hóa đất nước. Từ kinh nghiệm của một số nước cho thấy Việt Nam cần
nhanh chóng “ định chế hóa” việc giáo dục dạy nghề, từ sơ cấp đến các nghề
cao cấp. Cần phải giáo dục nhận thức và định hướng nghề cho thanh thiếu
niên. Đặc biệt, cần sự đóng góp nhân lực, vật lực của toàn xã hội cho vấn đề
đào tạo nghề. Việc dạy nghề một cách bài bản và quy mô sẽ tạo ra cho đất


7
nước một nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của
một nền kinh tế hiện đại.
Thanh niên là tương lai của đất nước, là lực lượng xã hội hùng hậu, có
tiềm năng to lớn, xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đây cũng là lực lượng có trình độ, năng động nhiệt huyết, luôn tiên phong đi
đầu trong các phong trào hoạt động. Chính vì vậy, đào tạo, bồi dưỡng và phát
huy thanh niên là trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và xã hội. Hơn lúc nào
hết, công tác đào tạo nghề cho thanh niên đang được đặt ra một cách cấp thiết.
Tuy nhiên, cho đến nay, công tác đào tạo nghề cho thanh niên vẫn đang đứng

một lĩnh vực lao động nhất định, đòi hỏi phải được đào tạo ở một trình độ
nào đó”.
Khái niệm nghề của Việt Nam: “Nghề là công việc chuyên làm theo sự
phân công lao động xã hội”.
Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm nghề, nhưng chung nhất
“Nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao
động của xã hội, là tổng hợp kiến thức (hiểu biết) và kĩ năng trong lao động
mà con người tiếp thu được do kết quả đào tạo chuyên môn và tích lũy kinh
nghiệm trong lao động mà một người lao động cần có để thực hiện một loạt
hoạt động cụ thể trong một lĩnh vực lao động nhất định”.
Theo Luật dạy nghề (2006) “Đào tạo nghề là hoạt động dạy và học
nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người
học nghề để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn
thành khóa học” [8].


9
Khái niệm này đã không chỉ dừng lại ở trang bị những kiến thức kĩ
năng cơ bản mà còn đề cập đến thái độ lao động cơ bản. Điều này thể hiện
tính nhân văn, tinh thần xã hội chủ nghĩa, đề cao người lao động ngay trong
quan niệm về lao động chứ không chỉ coi lao động là một nguồn “Vốn nhân
lực”, coi công nhân như cái máy sản xuất . Nó cũng thể hiện sự đầy đủ hơn
về vấn đề tinh thần và kỉ luật lao động - một yêu cầu vô cùng quan trọng
trong hoạt động sản xuất vớí công nghệ và kĩ thuật tiên tiến hiện nay.
Đào tạo nghề giúp cho người lao động có kiến thức chuyên môn, kỹ
năng và thái độ nghề nghiệp để từ đó học có thể xin được việc làm trong các
cơ quan, doanh nghiệp hoặc có thể tự tạo ra các công việc sản xuất, kinh
doanh, dịch vụ cho bản thân.
Đào tạo nghề cho thanh niên là hoạt động giáo dục nghề nghiệp nhằm
trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho thanh niên để

tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do nhà nước ủy quyền nhằm phát
triển, đào tạo nghề cho thanh niên, duy trì trật tự, kỷ cương, thỏa mãn nhu cầu
được dạy nghề cho thanh niên và thực hiện các mục tiêu phát triển sự nghiệp
đào tạo nghề của Nhà nước.
1.2.3. Giải pháp, giải pháp quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh
niên
1.2.4.1. Giải pháp
Theo Hoàng Phê giải pháp là: “Phương pháp giải quyết một vấn đề cụ
thể nào đó” [7].
Còn theo tác giả Nguyễn Văn Đạm, “Giải pháp là toàn bộ những ý
nghĩa có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới
sự khắc phục một khó khăn” [15].
Để hiểu rõ hơn khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt với một số


11
khái niệm tương tự như: phương pháp, biện pháp.
Theo tác giả Nguyễn Văn Đạm, “phương pháp được hiểu là trình tự cần
theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục
đích nhất định” [15]. Còn theo tác giả Hoàng Phê, “phương pháp là hệ thống
các cách sử dụng để tiến hành một công việc nào đó” [7]. Về khái niệm biện
pháp, theo Hoàng Phê, đó là “cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [7].
Điểm giống nhau của các khái niệm này đều nói về cách làm, cách
tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề. Còn điểm khác nhau ở
chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể,
trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với
nhau để tiến hành một công việc có mục đích.
Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái
niệm trên nhưng nó cũng có điểm riêng. Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này
là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề của chủ thể, với sự

Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính
sách phát triển dạy nghề. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy
phạm pháp luật về dạy nghề. Quy định mục tiêu, nội dung, phương pháp,
chương trình dạy nghề; tiêu chuẩn giáo viên dạy nghề; danh mục nghề đào tạo
ở các cấp trình độ; tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị; quy chế tuyển sinh và
cấp bằng, chứng chỉ nghề. Tổ chức thực hiện việc kiểm định chất lượng dạy
nghề.
Thực hiện công tác thống kê, thông tin về tổ chức và hoạt động dạy
nghề. Tổ chức bộ máy quản lý dạy nghề. Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi
dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề. Huy động, quản lý và sử dụng
các nguồn lực để phát triển dạy nghề. Tổ chức, chỉ đạo công tác nghiên cứu,
ứng dụng khoa học, công nghệ về dạy nghề. Tổ chức, quản lý công tác hợp
tác quốc tế về dạy nghề. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về dạy
nghề; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về dạy nghề.


13
Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến
lược, chính sách, chương trình phát triển thanh niên và dạy nghề cho thanh
niên.
Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ dạy nghề cho thanh niên
có chuyên môn, nghiệp vụ cao, đáp ứng được những đòi hỏi, yêu cầu mới về
dạy nghề cho thanh niên. Nhất là trong tình hình hiện nay, khi mà nhu cầu về
lao động đã qua đào tạo đang tăng nhanh, khoa học, kỹ thuật phát triển mạnh
mẽ, xu hướng toàn cầu hóa diễn ra trên tất cả các lĩnh vực. Đặt ra các tiêu
chuẩn kỹ năng nghề đối với từng cấp đào tạo cụ thể để giúp thanh niên phấn
đấu nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sản xuất, kinh
doanh và để người sử dụng lao động bố trí công việc, trả lương hợp lý, góp
phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và hội nhập quốc tế
trong lĩnh vực nghề nghiệp.

- Định hướng đào tạo nghề cho thanh niên: Định hướng các hoạt động
đào tạo nghề cho thanh niên diễn ra theo đúng chiến lược, chính sách, kế
hoạch, quy hoạch trong từng giai đoạn phát triển. Quá trình CNH - HĐH,
hình thành và biến đổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu công nghiệp đòi hỏi phải có một
cơ cấu lao động hợp lý. Dạy nghề là để đáp ứng một phần nhu cầu chuyển
dịch cơ cấu lao động. Trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, dạy nghề
luôn được coi là vấn đề then chốt nhằm tạo ra đội ngũ công nhân kỹ thuật có
trình độ chuyên môn, kỹ năng lao động phù hợp với yêu cầu phát triển KTXH. Thông qua việc quản lý một cách chặt chẽ và quy mô, Nhà nước sẽ nắm


15
bắt được nhu cầu về nguồn nhân lực, nhu cầu về học nghề, dạy nghề, nhu cầu
chuyển dịch cơ cấu lao động để từ đó có các chính sách điều tiết hợp lý.
- Đảm bảo sự công bằng trong đào tạo nghề cho thanh niên: Thông
qua hệ thống chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, thanh
niên, người lao động cùng tham gia vào hoạt động đào tạo nghề. Làm cho tất
cả các hoạt động đào tạo nghề cho thanh niên đi vào đúng kỷ cương, trật tự,
tuân thủ đúng quy định của pháp luật về đào tạo nghề.
Để xây dựng môi trường thuận lợi cho đào tạo nghề, hiện nay, trong
công tác đào tạo nghề, Nhà nước đã có các chính sách phát triển nhằm đảm
bảo sự công bằng trong hoạt động dạy nghề cho thanh niên. Đầu tư mở rộng
mạng lưới cơ sở dạy nghề, nâng cao chất lượng dạy nghề góp phần đảm bảo
cơ cấu nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp CNH - HĐH đất nước, góp phần
thực hiện phân luồng học sinh tốt nghiệp THCS và THPT, tạo điều kiện phổ
cập cho thanh niên và đáp ứng nhu cầu học nghề cho họ, đào tạo nghề cho
những thanh niên có nhu cầu xuất khẩu lao động.
Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để đổi mới nội dung, chương trình và
phương pháp dạy nghề, phát triển đội ngũ giáo viên, hiện đại hóa thiết bị, đẩy
mạnh nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng dạy nghề, chú trọng
phát triển dạy nghề ở các vùng có điều kiện KT - XH khó khăn. Khuyến khích

là thiếu tiền đề vật chất cho sự phát triển đào tạo nghề. Như chúng ta đã biết,
hàng năm, ngân sách Nhà nước dành cho giáo dục, đào tạo đều tăng, tuy
nhiên, tỷ trọng ngân sách Nhà nước dành cho đào tạo nghề trong tổng chi
ngân sách dành cho giáo dục đào tạo còn thấp, đây là một khó khăn đối với
lĩnh vực đào tạo nghề. Vì vậy, huy động nguồn tài chính trong nhân dân để
phát triển đào tạo nghề là một yêu cầu quan trọng trong sự nghiệp xã hội hóa.
1.3.3.2. Trách nhiệm quản lý công tác đào tạo nghề cho thanh niên


17
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan quản lý nhà nước về
đào tạo nghề ở Trung ương, chịu trách nhiệm trước chính phủ thực hiện quản
lý công tác đào tạo nghề. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có trách
nhiệm chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, cơ quan có liên quan xây dựng
trình Chính phủ xem xét, quyết định: Trình Quốc hội dự án luật, nghị quyết;
trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự thảo pháp lệnh, nghị quyết; Ban hành
nghị định của Chính phủ. Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, cơ quan có liên
quan xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định của Thủ tướng
Chính phủ về dạy nghề theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hàng
năm đã được phê duyệt; Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch dài hạn, năm năm,
hàng năm về dạy nghề; chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án, đề án phát
triển dạy nghề cho thanh niên. Ban hành các thông tư quy định về tiêu chuẩn,
quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ
thuộc lĩnh vực đào tạo nghề. Chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra, đánh giá và chịu
trách nhiệm tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách,
chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình mục tiêu quốc gia và các đề án,
dự án về dạy nghề sau khi được phê duyệt. Tổ chức xây dựng, thẩm định và
ban hành chương trình khung trình độ cao đẳng nghề, trình độ trung cấp nghề
cho từng nghề đào tạo; danh mục nghề đào tạo ở các trình độ. Quy định điều
kiện cụ thể thành lập; thủ tục thành lập, sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt

nghề. Quyết định thành lập trường cao đẳng nghề công lập, cho phép thành
lập trường cao đẳng nghề tư thục; phê duyệt Điều lệ, công nhận Hội đồng
quản trị, hiệu trưởng trường cao đẳng nghề tư thục. Hướng dẫn và kiểm tra
hoạt động của hội, tổ chức phi Chính phủ trong lĩnh vực đào tạo nghề theo
quy định của pháp luật. Tổ chức thực hiện công tác thống kê, thông tin và xây
dựng cơ sở dữ liệu về đào tạo nghề. Chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác
nghiên cứu, phổ biến và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực đào tạo
nghề. Tổ chức, quản lý công tác hợp tác quốc tế về đào tạo nghề. Thanh tra,


19
kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đào tạo nghề; giải quyết khiếu nại, tố
cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đào tạo nghề theo quy định của pháp luật.
Đối với cấp tỉnh, UBND tỉnh chịu trách nhiệm về phát triển công tác
đào tạo nghề của tỉnh, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác đào
tạo nghề trên địa bàn tỉnh. Có trách nhiệm xây dựng quy hoạch, kế hoạch dài
hạn, năm năm, hàng năm về dạy nghề; chương trình, dự án phát triển đào tạo
nghề của tỉnh. Quyết định thành lập trường trung cấp nghề, trung tâm dạy
nghề công lập thuộc tỉnh và cho phép thành lập trường trung cấp nghề, trung
tâm dạy nghề tư thục trên địa bàn; đình chỉ hoạt động dạy nghề, sáp nhập,
chia, tách, giải thể trường trung cấp nghề, trung tâm dạy nghề công lập thuộc
tỉnh và tư thục trên địa bàn theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và
Xã hội. Quyết định phê duyệt Điều lệ trường cao đẳng nghề công lập thuộc
tỉnh, Điều lệ trường trung cấp nghề, Quy chế tổ chức và hoạt động của trung
tâm dạy nghề công lập thuộc tỉnh và tư thục trên địa bàn theo hướng dẫn của
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; quản lý và kiểm tra việc thực hiện quy
chế tuyển sinh, quy chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp và việc cấp văn
bằng, chứng chỉ nghề theo quy định của pháp luật. Quản lý và kiểm tra việc
thực hiện tiêu chuẩn giáo viên và cán bộ quản lý công tác đào tạo nghề;
hướng dẫn, chỉ đạo việc quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ cán

binh và Xã hội và các cơ sở dạy nghề trên địa bàn. Trình Ủy ban nhân dân cấp
tỉnh ban hành những quy định cụ thể về quản lý dạy nghề, chế độ chính sách
đối với cán bộ quản lý và giáo viên dạy nghề, học sinh, sinh viên học nghề
phù hợp với các quy định của pháp luật. Thực hiện đăng ký hoạt động dạy
nghề trình độ trung cấp, sơ cấp theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh
và Xã hội. Tổ chức hội giảng giáo viên dạy nghề, hội thi thiết bị tự làm, hội