BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHAN THANH DŨNG

PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
TẠI HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGHỆ AN - 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHAN THANH DŨNG

PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
TẠI HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số: 60.31.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

GS. TS. MAI NGỌC CƯỜNG

NGHỆ AN - 2015


rõ ràng.
Tác giả luận văn

Phan Thanh Dũng


iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN....................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN.............................................................................................ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU................................................................vi
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.................................................1
2. Tổng quan nghiên cứu .....................................................................2
3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.........................................................7
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu....................................................7
5. Câu hỏi nghiên cứu và khung phân tích của luận văn......................7
6. Phương pháp nghiên cứu..................................................................9
7. Kết cấu luận văn.............................................................................10
CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LÀNG
NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG........................................................11
1.1. Làng nghề thủ công truyền thống trong phát triển kinh tế - xã hội
của địa phương....................................................................................11
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản.........................................................11
1.1.2. Đặc điểm làng nghề.................................................................15
1.1.3. Các tiêu chí công nhận làng nghề............................................16
1.1.4. Vai trò của làng nghề truyền thống.........................................17
1.2. Nội dung và nhân tố ảnh hưởng đến phát triển làng nghề truyền

thống hiện nay.......................................................................62
2.3.3. Nguyên nhân hạn chế của sự phát triển làng nghề truyền thống
trên địa bàn huyện Thọ Xuân hiện nay.................................65
CHƯƠNG 3
ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ
TRUYỀN THỐNG HUYỆN THỌ XUÂN TỈNH THANH HÓA..................84


v
3.1. Các quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển làng nghề .. .84
3.1.1. Các quan điểm phát triển làng nghề........................................84
3.1.2. Mục tiêu...................................................................................85
3.1.3. Định hướng phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống
những năm tới.......................................................................86
3.2. Các giải pháp góp phần tăng cường sự phát triển của các làng
nghề trên địa bàn huyện Thọ Xuân tỉnh Thanh Hóa...........................88
3.2.1. Giải pháp nâng cao năng lực nội sinh của làng nghề truyền
thống......................................................................................88
3.2.2. Giải pháp về tăng cường kết cấu hạ tầng cho làng nghề.......101
3.2.3. Giải pháp tăng cường công tác tổ chức và quản lý nhà nước102
3.2.4. Giải pháp kết hợp các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh
để phát triển làng nghề........................................................108
3.3. Một số kiến nghị để phát triển làng nghề truyền thống ở huyện
Thọ Xuân những năm tới..................................................................114
3.3.1. Kiến nghị với nhà nước về hoàn thiện cơ chế chính sách.....114
3.3.2. Kiến nghị với tỉnh Thanh Hóa và Huyện Thọ Xuân về những
hỗ trợ cụ thể để phát triển làng nghề truyền thống .............115
KẾT LUẬN...................................................................................................116
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................117


Việc khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống cũng như các
làng nghề mới có ý nghĩa vô cùng quan trọng không chỉ về mặt kinh tế mà về
mặt ổn định chính trị xã hội.
Đã từ hàng ngàn năm bám trụ với đồng ruộng, người dân Thọ Xuân
không chỉ làm nông nghiệp mà còn làm nhiều nghề khác. Thọ Xuân có nhiều
nghề truyền thống được hình thành và phát triển đã từ rất lâu, có đóng góp to
lớn vào phát triển kinh tế huyện như nghề làm bánh gai, bánh răng bừa, nem
nướng, kẹo lạc…và những làng nghề đã hình thành với những bí quyết và
những sinh hoạt văn hoá dân gian, phong tục tập quán riêng có, đăc sắc.
Thông thường vào những lúc nông nhàn người dân Thọ Xuân làm thêm nghề
phụ để tăng thêm thu nhập. Tuy nhiên do nguyên nhân khách quan và chủ
quan các nghề truyền thống ở huyện Thọ Xuân chưa phát triển đúng với tiềm
năng, còn gặp nhiều khó khăn trong sản xuất kinh doanh, chưa đó có nhiều
chính sách khuyến khích phát triển làng nghề. Để nghề truyền thống ở huyện


2
Thọ Xuân thực sự đóng vai trò quan trọng trong tiến trình Công nghiệp hóa,
Hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thì vấn đề đặt ra là xây dựng các giải
pháp nhằm phát huy thế mạnh, khắc phục các hạn chế trên cơ sở đánh giá
đúng thực trạng của nó. Vì thế em đã chọn đề tài: "Phát triển làng nghề
truyền thống tại huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa" làm luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Kinh tế chính trị của mình.
2. Tổng quan nghiên cứu
Nguyễn Hữu Đặng, (2005), “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát
triển 19 làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hoá - hiện
đại hoá nông thôn Đồng bằng sông Cửu long”. Đề tài đã đánh giá hiện trạng
về tình hình tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của các làng nghề truyền
thống ở Đồng bằng sông Cửu long, đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của
các làng nghề truyền thống ở Đồng bằng sông Cửu long, đánh giá hiệu quả

động của các cơ sở ở làng nghề; đề ra các giải pháp nhằm tăng hiệu quả hoạt
động và phát triển làng nghề mộc Chợ Thủ. Tác giả sử dụng phương pháp so
sánh, thống kê mô tả (Descriptive statistics), phân tích lợi ích chi phí - CBA
(Cost Benefit Analysis), phân tích ECBA (Economic Cost Benefit Analysis)
để miêu tả thực trạng tình hình hoạt động của làng nghề, phân tích hồi quy
(Regression Analysis) để thấy rõ các nhân tố ảnh hưởng đến doanh thu của
các cơ sở hoạt động của các làng nghề tại địa phương, sử dụng ma trận
SWOT phân tích các điểm mạnh, điểm yếu, thách thức và cơ hội, để đề ra các
giải pháp. Đề tài tập trung sâu phân tích thực trạng sử dụng nguồn vốn và
hiệu quả hoạt động của làng nghề. Tuy nhiên làng nghề chưa đề cập đến vấn
đề tác động của làng nghề đến môi trường.
Năm 2013, Trần Thu Hằng trong luận văn cao học, bảo vệ tại trường
đại học nông nghiệp, Hà Nội về chủ đề Vai trò phụ nữ trong phát triển làng


4
nghề đồ gỗ mỹ nghệ huyên Đông Anh đã đề cập và góp phần làm sáng tỏ thêm
những các khái niệm có liên quan đến làng nghề và phát triển làng nghề, làng
nghề truyền thống, làng nghề đồ gỗ mỹ nghệ; về đặc điểm của sản phẩm đồ
gỗ mỹ nghệ; vai trò đóng góp của của làng nghề trong phát triển kinh tế xã
hội của Huyện
Nguyễn Phúc Thọ, Lê Xuân Tâm (2012) Một số vấn đề về môi trường
ở các làng nghề Bắc Ninh. Tạp chí Kinh tế và Phát triển Số 180, tháng 6 năm
2012, trang 33-37. Bài viết chỉ ra là khôi phục và phát triển Làng nghề đóng
vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế-xã hội ở nước ta. Bắc Ninh có
một hệ thống với 64 làng nghề, sự tồn tại và phát triển của các làng nghề đã
góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, giải quyết việc
làm cho lao động nông thôn, tăng thu nhập, nâng cao mức sống và bảo đảm
an sinh xã hội. Trong những năm gần đây, với chính sách phát triển kinh tế
nhiều thành phần, các làng nghề và ngành nghề truyền thống được khôi phục

người lao động, công tác đào tạo lao động tại các làng nghề sản xuất hàng
xuất khẩu trên địa bàn Hà Nội; (3) Nhóm tiêu chí xét trên khía cạnh môi
trường: Đánh giá chính sách quản lý môi trường và nhận thức của người
dân về sự ô nhiễm môi trường tại các làng nghề sản xuất hàng xuất khẩu
trên địa bàn Hà Nội. Những điểm mới mà công trình đã đóng góp cho
nghiên cứu về phát triển làng nghề là: Thứ nhất, khẳng định vai trò của các
làng nghề sản xuất hàng xuất khẩu đối với sự phát triển kinh tế xã hội thủ
đô Hà Nội trong giai đoạn hội nhập quốc tế đặc biệt là các đóng góp đối
với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn theo hướng công nghiệp
hóa, hiện đại hóa, giữ vững và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Thứ hai,
đã phân tích và làm rõ những hạn chế chủ yếu trong phát triển làng nghề
sản xuất hàng xuất khẩu của Hà Nội thời gian qua: (1) về mặt kinh tế: quy
mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, kết cấu hạ tầng xuống cấp, nguyên liệu đầu


6
vào chưa đảm bảo, chất lượng sản phẩm, trình độ thẩm mỹ chưa cao, thị
trường tiêu thụ chưa phát triển và mở rộng…; (2) về mặt xã hội: khoảng
cách chênh lệch thu nhập gia tăng, công tác bảo tồn giá trị văn hóa làng
nghề chưa được chú trọng,…; (3) về mặt môi trường: tình trạng ô nhiễm
môi trường tại các làng nghề gia tăng,…Thứ ba, đã đề xuất hệ thống 12
nhóm giải pháp cả dài hạn và ngắn hạn được phân theo 4 nhóm giải pháp
cơ bản: (1) Nhóm giải pháp về kinh tế với 8 nhóm giải pháp cụ thể; (2)
Nhóm giải pháp về xã hội với 2 nhóm giải pháp cụ thể; (3) Nhóm giải pháp
về môi trường và (4) nhóm giải pháp khác; nhằm phát triển các làng nghề
sản xuất hàng xuất khẩu của Hà Nội trong đó trọng tâm là giải pháp phát
triển các làng nghề gắn với du lịch, bảo đảm môi trường sinh thái và xây
dựng các khu/cụm làng nghề ở các vùng ven Hà Nội. Thứ tư, đã kiến nghị
8 vấn đề cụ thể đối với các cơ quan chức năng và Chính phủ nhằm tạo điều
kiện tốt nhất để phát triển các làng nghề sản xuất hàng xuất khẩu của Hà

4.2.1. Phạm vi không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu và khảo sát 2
làng nghề trên địa bàn huyện: Làng nghề truyền thống bánh gai Tứ trụ xã Thọ
Diên và làng nghề truyền thống bánh răng bừa xã Xuân Lập
4.2.2. Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 7/2014 đến
tháng 4/2015. Thông tin thứ cấp sử dụng trong đề tài được thu thập từ 2011 2013; thông tin sơ cấp được thực hiện thông qua điều tra khảo sát năm 2014;
Đề xuất phát triển đến năm 2020.
5. Câu hỏi nghiên cứu và khung phân tích của luận văn
5.1. Câu hỏi nghiên cứu
Thứ nhất, dưới góc độ phát triển kinh tế, phát triển làng nghề truyền
thống là gì? Những nội dung nào phản ánh sự phát triển làng nghề truyền
thống dưới góc độ kinh tế học?
Thứ hai, thực trạng phát triển làng nghề truyền thống trên địa bàn


8
huyện Thọ Xuân hiện nay như thế nào? những điểm mạnh, điểm yếu là gì?
Các yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển làng nghề truyền thống?
Thứ ba, giải pháp nào để phát triển mạnh làng nghề truyền thống những
năm tới?
5.2. Khung phân tích của luận văn
Nhân tố ảnh hưởng đến
phát triển

Nội dung phát
triển làng nghề

Tiêu chí
nghiên cứu

làng nghề


5.2.1. Trong khung phân tích trên, các nhân tố ảnh hưởng đến phát
triển làng nghề truyền thống là các biến độc lập, phản ánh yếu tố đầu vào cho
sự phát triển làng nghề truyền thống. Đó là những nhân tố có liên quan đến
môi trường chính sách, công tác tổ chức quản lý, nguồn lực nội sinh của làng
nghề như vốn, lao động, các công cụ sản xuất, kết cấu hạ tầng và thị trường
tiêu thụ sản phẩm làng nghề.
5.2.2. Nội dung phát triển làng nghề là biến phụ thuộc phản ánh kết
quả đầu ra của sự phát triển làng nghề, được thể hiện ở quy mô, tốc độ phát
triển, cơ cấu ngành nghề trong làng nghề, chất lượng và hiệu quả sản xuất
kinh doanh và sự bền vững về môi trường sinh thái của làng nghề.


9
6. Phương pháp nghiên cứu
Tiếp cận theo quan điểm phát triển, tức là nghiên cứu dưới góc độ quy
mô, tốc độ phát triển, cơ cấu phát triển và chất lượng phát triển
Phương pháp nghiên cứu là tổng thể các phương pháp dùng để nhận
thức hiện tượng nghiên cứu. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu thì cần phải có
phương pháp nghiên cứu phù hợp. Cần phải xây dựng được mục tiêu nghiên
cứu, xác định được nội dung điều tra và phương pháp điều tra, lựa chọn tài
liệu và chuẩn bị khảo sát, xây dựng lịch thời gian thực hiện nhằm đạt được
mục đích yêu cầu.
Trên cơ sở sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với lịch
sử để nhận thức các vấn đề về phát triển làng nghề, luận văn phân tích đánh
giá các vấn đề trong điều kiện thực tế phát triển làng nghề truyền thống trên
địa bàn huyện Thọ Xuân.
6.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
* Đề tài khảo sát thực tế các làng nghề trên địa bàn huyện là bánh gai
làng Mía xã Thọ Diên và bánh lá răng bừa xã Xuân Lập

1.1. Làng nghề thủ công truyền thống trong phát triển kinh tế - xã
hội của địa phương
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1.1. Làng nghề
Từ xa xưa do đặc thù nền sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải có nhiều
lao động tham gia đã khiến cư dân Việt cổ sống quần tụ lại với nhau thành
từng cụm dân cư đông đúc, dần hình thành nên làng xã. Trong từng làng xã đã
có cư dân sản xuất các mặt hàng thủ công, lâu dần lan truyền ra cả làng,xã tạo
nên những làng nghề và truyền nghề từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đề tài
làng nghề truyền thống là đề tài rất thú vị, đã có rất nhiều nhà văn hóa nghiên
cứu về đề tài này.
Theo Tiến sĩ Phạm Côn Sơn trong cuốn “Làng nghề truyền thống Việt
Nam” thì làng nghề được định nghĩa như sau: “làng nghề là một đơn vị hành
chính cổ xưa mà cũng có nghĩa là nơi quần cư đông người, sinh hoạt có tổ
chức, kỉ cương tập quán riêng theo nghĩa rộng. Làng nghề không những là
làng sống chuyên nghề mà cũng hàm ý là những người cùng nghề sống hợp
quần để phát triển công ăn việc làm. Cơ sở vững chắc của các làng nghề là sự
vừa làm ăn tập thể, vừa phát triển kinh tế, vừa giữ gìn bản sắc dân tộc và các
cá biệt của địa phương”.[21]
Xét theo góc độ kinh tế, trong cuốn: “Bảo tồn và phát triển các làng
nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” Tiến sĩ
Dương Bá Phượng cho rằng: “Làng nghề là làng ở nông thôn có một hoặc
một số nghề thủ công tách hẳn ra khỏi thủ công nghiệp và kinh doanh độc lập.


12
Thu thập từ các làng nghề đó chiếm tỉ trọng cao trong tổng giá trị toàn
làng.”[20] .
Làng nghề theo cách phân loại về thời gian gồm có: làng nghề truyền
thống và làng nghề mới. khóa luận chỉ đi sâu tìm hiểu định nghĩa làng nghề

thống, toàn diện của làng nghề thủ công truyền thống đó, trong đó yếu tố
quyết định là nghệ nhân của làng, sản phẩm thủ công, thủ pháp kĩ thuật sản
xuất và nghệ thuật.
Làng nghề thủ công truyền thống là trung tâm sản xuất hàng thủ công,
nơi quy tụ các nghệ nhân và nhiều hộ gia đình chuyên làm nghề mang tính lâu
đời, được truyền đi truyền lại qua các thế hệ, có sự liên kết hỗ trợ trong sản
xuất, bán sản phẩm theo kiểu phường hội, hệ thống doanh nghiệp vừa và nhỏ,
thậm chí là bán lẻ, họ có cùng tổ nghề, các thành viên luôn có ý thức tuân
theo những hương ước, chế độ, gia tộc, cùng phường nghề trong quá trình lịch
sử phát triển đã hình thành nghề ngay trên đơn vị cư vị cư trú của xóm của họ.
Làng nghề thủ công truyền thống thường có đại đa số hoặc một số
lượng lớn dân cư làm nghề cổ truyền, thậm chí là 100% dân cư làm nghề thủ
công hoặc một vài dòng họ chuyên làm nghề lâu đời, kiểu cha truyền con nối.
Sản phẩm của họ không những có tính ứng dụng cao mà còn là những sản
phẩm độc đáo, ấn tượng, tinh xảo.
Ngày nay trong quá trình phát triển của kinh tế xã hội. Làng nghề đã
thực sự thành đơn vị kinh tế tiểu thủ công nghiệp, có vai trò, tác dụng tích cực
rất lớn đối với đời sống kinh tế xã hội.
1.1.1.3. Làng nghề mới
Làng nghề mới được hình thành bằng nhiều con đường, nhưng chủ yếu
do sức ép về kinh tế, đây cũng là nguyên nhân thúc đẩy sự hình thành làng
nghề mới ra đời. Các làng nghề mới thường có vị trí địa lý, nằm ở nơi có đất
chật, người đông, chất đất hoặc khí hậu không phù hợp nên nghề nông khó có


14
điều kiện phát triển, không đảm bảo thu nhập cho người nông dân. Với tốc độ
đô thị hoá như hiện nay, các làng nghề ven đô, làng ven thị trường bị mất đất
sản xuất để xây dựng các khu đô thị, nhà máy, xí nghiệp, đường giao thông và
các công trình khác. Cần phải tạo ra công ăn việc làm cho những người nông

truyền từ đời này sang đời khác có tính chất gia truyền. Do đó, sản phẩm của
các làng nghề mới sản xuất ra thường không tinh tế bằng sản phẩm của làng
nghề gốc làm ra, dẫn đến giá trị sản phẩm trên thị trường cũng thấp hơn hẳn.
1.1.2. Đặc điểm làng nghề
Đặc điểm nổi bật của làng nghề là tồn tại ở nông thôn, gắn bó chặt chẽ
với nông nghiệp. Các làng nghề xuất hiện trong từng làng, xã ở nông thôn, sau
đó các ngành nghề thủ công nghiệp được tách dần nhưng không rời khỏi nông
thôn, sản xuất nông nghiệp và sản xuất kinh doanh thủ công nghiệp trong các
làng nghề đan xen lẫn nhau. Người thợ thủ công cũng là người nông dân.
- Sản xuất thủ công tận dụng nguồn nguyên liệu phong phú với giá
thành rẻ. Hầu hết các làng nghề truyền thống được hình thành xuất phát từ sự
sẵn có của nguồn nguyên liệu tại chỗ trên địa bàn địa phương. Cũng có một số
nguyên liệu phải nhập từ các vùng khác, song không nhiều.
- Ngoài ra, công nghệ kỹ thuật trong các làng nghề, đặc biệt là các làng
nghề truyền thống thường rất thô sơ, lạc hậu, sử dụng kỹ thuật thủ công là chủ
yếu. Nhiều loại sản phẩm của làng nghề không phụ thuộc vào công cụ sản
xuất hiện đại mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, bí quyết, tài hoa của người
thợ. Song cũng có một số không nhiều nghề có khả năng cơ giới hóa được
một số công đoạn trong sản xuất sản phẩm.
- Mặt khác, lao động trong các làng nghề là lao động thủ công, nhờ vào
sự tinh xảo của đôi bàn tay, vào đầu óc thẩm mỹ và sáng tạo của người thợ,
của các nghệ nhân. Trước đây, do trình độ khoa học và công nghệ chưa phát
triển thì hầu hết các công đoạn trong quy trình sản xuất đều là thủ công, giản


16
đơn. Ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ. Việc ứng
dụng khoa học - kỹ thuật mới vào nhiều công đoạn trong sản xuất của làng
nghề đã giảm phần nào lực lượng lao động thủ công. Tuy nhiên, một số loại
sản phẩm còn có một số công đoạn trong quy trình sản xuất phải duy trì kỹ

Nghề gắn với tên tuổi hay nhiều nghệ nhân hoặc tên tuổi của làng nghề.
Làng nghề truyền thống phải đạt tiêu chí làng nghề và có ít nhất một
nghề truyền thống theo quy định tại thông tư này. Đối với những làng nghề
chưa đạt tiêu chuẩn i,ii của tiêu chí công nhận làng nghề nhưng có ít nhất một
nghề truyền thống được công nhận theo quy định của Thông tư này thì cũng
được công nhận là làng nghề truyền thống.
1.1.4. Vai trò của làng nghề truyền thống
Nghề truyền thống và làng nghề truyền thống có ý nghĩa nhiều mặt và
đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế - xã hội của các nước nói chung và
kinh tế xã hội của mỗi địa phương có làng nghề nói riêng.
1.1.4.1. Phát triển làng nghề truyền thống góp phần giải quyết việc làm
tăng thu nhập, cho người lao động nông thôn
Sản xuất của làng nghề chủ yếu bằng phương pháp thủ công, không đòi
hỏi chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ hay trình độ ngoại ngữ. Vì vậy thu hút
được nhiều lao động từ các địa phương. Mặt khác, làng nghề phát triển sẽ
hình thành nên các nghề khác, các hoạt động dịch vụ liên quan, tạo nhiều việc
làm mới, thu hút thêm nhiều lao động. Điều này không chỉ có ý nghĩa về mặt
kinh tế mà còn có ý nghĩa về mặt xã hội, an ninh trật tự. Bởi vì hạn chế được
vấn đề di dân từ vùng này sang vùng khác, từ nông thôn ra thành thị.
Hơn nữa, sự phát triển của các làng nghề đã phát triển và hình thành nhiều
nghề khác; nhiều hoạt động dịch vụ liên quan xuất hiện, tạo thêm nhiều việc làm
mới, thu hút nhiều lao động. Mặt khác, việc phát triển các ngành nghề tại các
làng nghề ở nông thôn sẽ tận dụng tốt thời gian lao động, khắc phục được tính
thời vụ trong sản xuất nông nghiệp, góp phần phân bổ hợp lí lực lượng lao động
nông thôn. Vai trò tạo việc làm của các làng nghề còn thể hiện rất rõ ở sự phát