BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
ĐẠI
HỌC
VINH
BỘTRƯỜNG
GIÁO DỤC
VÀ
ĐÀO
TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
LƯTHỊ
THỊNGỌC
NGỌCANH
ANH
LƯ
LƯ THỊ NGỌC ANH

NÂNG CAO BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ
CHO
THANH
PHỐ CẦN
NÂNG
CAONIÊN
BẢN THÀNH
LĨNH CHÍNH
TRỊ THƠ
NÂNG CAO BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ
TRONG
GIAI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LƯ THỊ NGỌC ANH

NÂNG CAO BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ
CHO THANH NIÊN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Trần Viết Quang

LỜI CẢM ƠN


Tác giả đề tài trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo và Quý Thầy cô giáo của
Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Đồng Tháp đã tận tình giúp đỡ tác giả
trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Đặc biệt, tác giả bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với Phó Giáo Sư,
Tiến sĩ Trần Viết Quang, Phó Trưởng khoa Giáo dục Chính trị Trường Đại học
Vinh, đã tận tâm hướng dẫn khoa học, giúp tác giả hoàn thành được luận văn
này.
Tác giả chân thành cảm ơn quý Lãnh đạo cơ quan Thành Đoàn Cần
Thơ, các bạn đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tác giả trong quá
trình học tập và hoàn thành luận văn.
Dù đã nổ lực rất nhiều, song trong quá trình thực hiện luận văn, không
thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tác giả rất mong nhận được sự quan
tâm góp ý kiến quý báu của quý lãnh đạo, quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp


lĩnh

chính

trị

......………………………………………….Error: Reference source not found
1.2.

Bản

lĩnh

chính

trị

của

thanh

niên

Việt

Nam

............................……………………….....Error: Reference source not found1
1.3. Tính tất yếu nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên trong giai đoạn

cuộc sống của con người. Bản lĩnh chính trị là khả năng nhận thức và hành động
đúng quy luật phát triển khách quan, là trình độ và trí tuệ, nhạy bén với thực
tiễn, là năng lực hành động, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Bản
lĩnh chính trị là kết quả của một quá trình tu dưỡng, rèn luyện của con người
trong lĩnh vực chính trị, là một phần thuộc tính xã hội của nhân cách con người
trong lĩnh vực chính trị, trong các hoạt động và quan hệ chính trị.
Trong sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, thanh niên là lực lượng
đóng vai trò rất quan trọng, họ là lực lượng xung kích trong các cuộc đấu tranh
cách mạng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của lịch sử xã hội, là lực lượng đi
đầu trong việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới. Đánh giá về
vai trò và vị trí của thanh niên trong quá trình phát triển lịch sử xã hội, các nhà
kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá là
lực lượng đông đảo đang góp phần quan trọng vào mọi hoạt động của đời sống
xã hội, là lực lượng đang lớn lên, đang trưởng thành, có khả năng thích ứng
nhanh nhạy trước những biến động của xã hội.
Đánh giá về vai trò thanh niên trong sự nghiệp cách mạng. Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ X đã có nhận định: Ở bất kỳ giai đoạn cách mạng nào, thanh
niên và công tác thanh niên cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Ở mỗi giai
đoạn cách mạng khác nhau thì yêu cầu, tiêu chuẩn về bản lĩnh và bản lĩnh chính
trị của thanh niên cũng khác nhau và liên tục được đổi mới và phát triển.
Đại hội IX của Đoàn Thanh niên Hồ Chí Minh, đã có một số nhận định về
thanh niên như sau:
Thanh niên ngày nay có trình độ học vấn cao hơn trước, thông minh, nhanh
nhạy có năng lực tiếp cận và sáng tạo công nghệ mới, tích cực đi trước, đón đầu
ở những ngành khoa học công nghệ mũi nhọn… Tính tích cực chính trị xã hội,


2

tinh thần xung phong tình nguyện, xung kích cách mạng của thanh niên tiếp tục


Nhóm 1: Vấn đề về công tác thanh niên
- Dương Tự Đam (2002), Định hướng giá trị cho thanh niên sinh viên
trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Thanh niên, Hà Nội
- Đoàn Văn Thái (2002), Nhiệm vụ cơ bản của thanh niên Việt Nam trong
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
- Trần Thành (Chủ biên) (2006), Bản lĩnh chính trị với năng lực của cán bộ
lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
- Trần Thị Quy Nhơn (2000), Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên
trong cách mạng Việt Nam, Tạp chí Lịch sử Đảng,
Các công trình nghiên cứu trên đều có chung quan điểm là: Thanh niên có
vị trí, vai trò quan trọng trong xã hội, cho nên Đảng, Nhà nước và các tổ chức xã
hội cần phải quan tâm tác động một cách có ý thức tới thanh niên, tạo điều kiện
thuận lợi cho thanh niên phát triển, trưởng thành và phát huy vai trò làm chủ
trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhóm 2: Vấn đề giáo dục thanh niên
- Trần Viết Hơn (2005), Giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên trong
điều kiện cơ chế thị trường và mở cửa, Tạp chí Dân vận.
- Nguyễn Văn Bắc (2006), Bản lĩnh chính trị Hồ Chí Minh và ý nghĩa của
nó đối với việc giáo dục, rèn luyện cán bộ, Đảng viên ở nước ta hiện nay, Luận
văn thạc sĩ chính trị học, Hà Nội.
Vấn đề giáo dục thanh niên phải được xem là nhiệm vụ quan trọng hàng
đầu trong toàn bộ hoạt động của Đảng, đồng thời là nhiệm vụ chung của toàn xã
hội, trong đó Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh là nòng cốt.
Nhóm 3: Vấn đề giáo dục nâng cao bản lĩnh chính trị cho thanh niên
- Trần Hùng Phi (2006), Xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên ở nước
ta hiện nay, Tạp chí khoa học Chính trị, [2].
- Đào Văn Mừng (2008), Tự học, tự rèn – nhân tố quyết định chất lượng,
hiệu quả hoạt động nâng cao bản lĩnh chính trị của cán bộ, Tạp chí Khoa học

Cần Thơ hiện nay.
- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị cho
thanh niên thành phố Cần Thơ hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu


5

- Luận văn nghiên cứu vấn đề bản lĩnh chính trị của thanh niên.
- Luận văn tập trung nghiên cứu bản lĩnh chính trị của thanh niên thành phố
Cần Thơ qua các tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh và Hội Liên
Hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Cần Thơ.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và các quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về chính trị và bản lĩnh
chính trị, về thanh niên và công tác thanh niên hiện nay; các văn kiện Đại hội
của Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên Việt
Nam, thanh niên thành phố Cần Thơ qua các nhiệm kỳ về thanh niên và công tác
thanh niên.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật
lịch sử, luận văn sử dụng các phương pháp cụ thể như lôgic – lịch sử, phân tích tổng hợp, điều tra xã hội học, thống kê...
6. Đóng góp mới của luận văn
- Luận văn làm rõ thêm một số khái niệm về bản lĩnh, bản lĩnh chính trị;
các nhân tố ảnh hưởng đến bản lĩnh chính trị của thanh niên. Đồng thời, đề xuất
một số giải pháp chủ yếu để rèn luyện bản lĩnh chính trị của thanh niên thành
phố Cần Thơ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay.
- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo đối với việc nghiên cứu
các khoa học chính trị trong đó có Chính trị học về vấn đề bản lĩnh chính trị nói

thành nhân cách con người, nhưng đối với yếu tố bản lĩnh cá nhân, cơ sở quyết
định phụ thuộc vào sự hoạt động tích cực của chủ thể trong quá trình sống, phấn
đấu và rèn luyện không ngừng.
Xét dưới góc độ văn hóa chính trị, con người chính trị thì:
Bản lĩnh là khái niệm thuộc phạm trù Người. Nó là hiện thân và chỉ có ý
nghĩa đối với con người sống trong xã hội. Đây là phẩm chất có tính tổng hợp
của con người, nó thể hiện tính kiên định và khả năng quyết định một cách độc
lập thái độ, hành vi (hành động) của chủ thể (người); không vì một tác động,
một áp lực bên ngoài làm thay đổi quan điểm, thay đổi chí hướng của mình;
bằng ý chí và năng lực của chính mình, chủ thể quyết tâm thực hiện mục đích
theo chí hướng kiên định của chủ thể [41; 11]
Bản lĩnh của một con người không phải và không chỉ thể hiện ở các yếu tố
riêng biệt mà là tổng hòa các yếu tố tâm- sinh lý của con người, trong đó quan
trọng nhất là khí chất, phẩm chất và năng lực.
Khí chất là nền tảng về bản chất sinh lý- tâm lý của con người, nó xây
dựng nên mặt vật chất của cấu trúc bản lĩnh. Sinh lý và tâm lý là cái quy định
khí chất của con người. Khí chất mạnh mẽ, cứng rắn và kiên quyết là cơ sở cho
ý chí quyết tâm, không nghiêng ngã trước những xáo động của thời cuộc, trước
những thách thức của cuộc sống. Khí chất mạnh mẽ không chỉ có ở những cá
nhân sôi nổi, mà còn tồn tại ở cả những cá nhân có khí chất trầm tĩnh; tính kiên


10

định và quyết tâm không chỉ thể hiện ở người mạnh mẽ, mà cả ở người hòa nhã,
nhẹ nhàng.
Phẩm chất được hình thành cơ bản trên khí chất, nhưng do các điều kiện
xã hội quyết định và phát triển. Khí chất cứng rắn, kiên quyết, kiên định được
nuôi dưỡng trong môi trường xã hội tốt làm nở rộ các phẩm chất tốt đẹp của con
người. Phẩm chất con người là những yếu tố có giá trị xã hội do các yếu tố dân

mục đích đã lựa chọn.
Bản lĩnh là một phẩm chất xã hội cơ bản, phản ánh vai trò của chủ thể con
người trong mối quan hệ biện chứng với hoàn cảnh và với chính mình. Ở mỗi
người có bản lĩnh khác nhau, phụ thuộc vào sự khác nhau về khả năng tâm- sinh
lý, về lĩnh vực hoạt động, môi trường công tác, chức vụ, địa vị xã hội, học vấn,
độ tuổi, sự trải nghiệm thực tiễn của họ. Trong những điều kiện, hoàn cảnh xã
hội như nhau nhưng ở mỗi người cũng có thể có những bản lĩnh khác nhau.
* Khái niệm chính trị
Trong lịch sử tư tưởng chính trị của nhân loại, có nhiều cách hiểu, cách
định nghĩa khác nhau về chính trị. Mỗi học thuyết chính trị, mỗi nhà tư tưởng
chính trị có những cách tiếp cận, cách hiểu khác nhau về chính trị trên cơ sở
những lợi ích, mục đích và trình độ tư duy của họ. Do đó chính trị là lĩnh vực rất
phức tạp bao hàm nhiều quan hệ, khía cạnh khác nhau, thậm chí đối lập nhau.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, chính trị thực chất là việc giải
quyết các mối quan hệ về lợi ích giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc
gia- dân tộc, mà trong đó cơ bản nhất là lợi ích về kinh tế.
Tất cả cuộc đấu tranh chính trị đều là đấu tranh giai cấp, và tất cả các cuộc
đấu tranh giải phóng giai cấp, dù hình thức chính trị tất yếu của chúng là thế nào đi
nữa - vì bất cứ cuộc đấu tranh giai cấp nào cũng đều là đấu tranh chính trị- xét đến
cùng, đều xoay quanh vấn đề giải phóng về kinh tế. Do đó, ít ra ở đây, nhà nước,
tức là chế độ chính trị, cũng là yếu tố tùy thuộc, còn xã hội công dân, tức là lĩnh
vực của những quan hệ kinh tế, là yếu tố quyết định [27; 441].
Chính trị chịu sự quy định của kinh tế, đồng thời nó có tác động to lớn đối
với kinh tế và các lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Chính trị có quá trình hình


12

thành, tồn tại, phát triển và tiêu vong như một hiện tượng lịch sử. Chính trị ra
đời khi xã hội phân chia thành các giai cấp và các mâu thuẫn giữa các giai cấp

lý các mối quan hệ của công dân với đất nước và cộng đồng, liên quan đến
quyền lực của chính quyền nhà nước, của quốc gia, dân tộc.
Từ các khái quát trên, chúng ta có thể hiểu, bản lĩnh chính trị là tập hợp
những phẩm chất tích cực, tiến bộ của mỗi người được thể hiện ra trong hoạt
động chính trị, thể hiện trình độ làm chủ các tình huống chính trị, sự vững vàng
trước mọi khó khăn, thử thách, kiên định mục đích chính trị đã lựa chọn và
mang lại những thắng lợi nhất định cho một sự kiện chính trị.
Bản lĩnh chính trị có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, có khả năng chi phối
các loại bản lĩnh khác trong sự phát triển của mỗi cá nhân trong điều kiện xã hội
còn giai cấp, còn nhà nước và còn chính trị. Bởi vì chính trị là lĩnh vực tập trung
các quan hệ kinh tế, quyền lực kinh tế, trong khi kinh tế có khả năng chi phối các
yếu tố khác, xét đến cùng chính trị là nhân tố chi phối đời sống xã hội.
* Cấu trúc của bản lĩnh chính trị
Là tập hợp những phẩm chất tích cực, tiến bộ của mỗi người thể hiện ra
trong hoạt động chính trị. Đó là tri thức chính trị, niềm tin chính trị và ý chí
chính trị. Để có bản lĩnh chính trị nhất thiết ba yếu tố này phải có sự thống nhất,
sự phát triển nhất định, phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn xã hội và được khẳng
định trong các tình huống chính trị.
+ Vấn đề tri thức chính trị
Bản lĩnh chính trị thể hiện tầm cao của trí tuệ, là sản phẩm của tổng thể sự
phát triển văn hóa, trong đó, bộ phận tri thức đóng vai trò quan trọng là tri thức
chính trị.
Tri thức chính trị là toàn bộ những hiểu biết về lợi ích và quyền lực, về
quy luật và những tính quy luật của việc giành, giữ và sử dụng quyền lực chính


15

trị của các giai cấp và các dân tộc mà cơ bản nhất là quyền lực nhà nước, cùng
những biểu hiện đặc thù trong tiến trình lịch sử về con đường, phương thức hiện

cách. Niềm tin chính trị được hình thành trong giao tiếp, trong mối quan hệ xã
hội, trong cuộc sống sinh tồn và phát triển con người [22; 16].
Như vậy, niềm tin chính trị trước hết là một trạng thái tâm lý, tình cảm
thừa nhận sự đúng đắn của một đối tượng đối với một lý tưởng chính trị với,
mục đích cao đẹp mà chủ thể vươn tới. Nó được hình thành từ tri thức chính trị,
là sự hiểu biết về đời sống chính trị, các quan điểm, hệ tư tưởng chính trị, được
biểu hiện tự giác, có tính hướng đích trong hoạt động chính trị thực tiễn.
Niềm tin chính trị là một hình thức biểu hiện, một lĩnh vực của niềm tin
khoa học. Niềm tin chính trị không phải tự nhiên mà có và càng không phải do
áp đặt. Nó xuất phát từ mục đích, nhu cầu cuộc sống và dựa trên sự hiểu biết, tri
thức khoa học, tri thức chính trị đã đạt được thông qua hoạt động thực tiễn.
+ Vấn đề ý chí chính trị
Yếu tố thứ ba trong cấu trúc bản lĩnh chính trị là ý chí chính trị. Ý chí
chính trị là ý chí của con người được thể hiện trên lĩnh vực hoạt động chính trị.
Ý chí con người do hai yếu tố sinh học và giáo dục tạo thành. Đây chính là các
phẩm chất về mặt tinh thần, nhân cách của cá nhân, giúp con người làm chủ
được hành vi của mình khi tham gia vào đời sống xã hội. Ý chí cho phép cá
nhân được thực hiện những định hướng của mình theo đúng mục đích đã đề ra
trên cơ sở loại bỏ được những khó khăn, trở ngại.
Ý chí được thể hiện ra bằng các phẩm chất: tính mục đích trong hành
động, tính nhất quán, tính độc lập tự chủ, tính kiên trì, tính dũng cảm... Đây là
những phẩm chất giúp con người biến những dự định mà mình muốn làm trở
thành hiện thực. Ý chí của con người chịu sự chi phối của quy luật phát triển
không đều trong từng con người và trong cả cộng đồng. Đối với một con người
có thể giỏi lĩnh vực này nhưng lại không giỏi ở lĩnh vực khác, trong một cộng
đồng cũng vậy, có người giỏi mặt này, có người giỏi mặt khác.


17



tương đối bền vững, nó có thể tồn tại trong suốt cuộc đời hoặc ít nhất cũng trong
một quãng đời khá dài của mỗi cá nhân. Tính khí có thể thay đổi được nhưng
không phải là dễ dàng và nhanh chóng.
Con người mang bản chất xã hội và hình thành nhân cách của mình từ sự
tổng hòa các mối quan hệ xã hội mà họ tồn tại. Do đó, việc hiểu được tính khí
đặc trưng của mỗi cá nhân sẽ giúp sử dụng đúng người, từ đó có hướng đào tạo,
bồi dưỡng cho họ. Mỗi người cũng phải hiểu rõ tính khí của mình để tự bồi
dưỡng, phát huy những tính khí thích hợp và kiềm chế những biểu hiện tiêu cực,
không thích hợp.
Hai là, bản lĩnh chính trị được hình thành do sự tự học tập, rèn luyện của
bản thân cùng với sự giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội.
Học tập có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của
bản lĩnh chính trị. Bản lĩnh của con người nói chung, ngoài những yếu tố khách
quan tác động thì học tập và rèn luyện của chính họ là phần quan trọng trong
việc hình thành bản lĩnh của cá nhân con người. Bản lĩnh chính trị cũng vậy,
mỗi con người muốn có bản lĩnh chính trị vững vàng thì phải học tập về chuyên
môn nghiệp vụ để nâng cao trình độ, không ngừng học tập các quan điểm,
đường lối, chủ trương của chính đảng mà mình tham gia, cống hiến, đồng thời
phải tham gia một cách tích cực vào các hoạt động chính trị để tích lũy thêm
những kinh nghiệm.
Bản lĩnh chính trị của mỗi người được hình thành và phát triển trong
những môi trường xã hội nhất định, trong những cộng đồng xã hội nhất định mà
họ là thành viên, trong đó gia đình là nơi có ảnh hưởng đầu tiên, trực tiếp và
mạnh mẽ nhất đến sự hình thành bản lĩnh chính trị của con người. Giáo dục con
người phải bắt đầu từ những năm tháng đầu tiên của cuộc đời. Bởi khoảng thời
gian đầu đời là cơ hội thuận lợi nhất để giáo dục đạo đức đối với một công dân
tương lai khi mà sự trong sáng trong tâm hồn họ là “miếng đất tốt “để gieo" hạt





20

luyện, thử thách. Bản lĩnh chính trị là kết quả của một quá trình rèn luyện, thử
thách trong hoạt động thực tiễn chính trị. Chỉ có từ thực tiễn hoạt động chính trị,
con người mới hình thành và phát triển bản lĩnh chính trị của mình.
Bốn là, bản lĩnh chính trị của con người là sự kế thừa và phát triển tinh
thần, truyền thống của cộng đồng, dân tộc.
Kế thừa là quy luật phát triển của mọi sự vật, hiện tượng. Nó phản ánh sự
vận động không ngừng của thế giới. Sự vận động phát triển của chính trị là một
dòng chảy với những bước thăng trầm khác nhau. Biện chứng vận động phát
triển của chính trị bao hàm trong đó nhân tố của sự phủ định, nhưng không phải
là sự phủ định sạch trơn, mà là sự phủ định coi như vòng khâu của sự liên hệ,
vòng khâu của sự phát triển. Con người là một sinh vật có tính tộc loài, có tính
xã hội, đương nhiên những phẩm chất xã hội của nó cũng tuân theo con đường
biện chứng trên.
Sự hình thành và phát triển bản lĩnh chính trị của mỗi người cũng không
tách rời hoặc nằm ngoài sự hình thành, vận động và biến đổi của đời sống chính
trị của một xã hội có giai cấp. Một giai cấp, một tầng lớp, một dân tộc nhất định,
bản lĩnh của con người chịu sự chi phối ở nhiều mức độ khác nhau của quá trình
hình thành và phát triển bản lĩnh dân tộc. Và ngược lại, bản lĩnh một cộng đồng,
một giai cấp, một dân tộc lại do bản lĩnh của cá nhân tạo nên. Bản lĩnh chính trị
cũng như vậy.
Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã hình thành nên
bản lĩnh và bản lĩnh chính trị của dân tộc ta. Và cũng chính nhờ có bản lĩnh đó
mà ông cha ta đã tạo dựng và gìn giữ non sông Việt Nam chúng ta cho đến ngày
hôm nay. Những giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam mà mỗi người có thể
tiếp nhận để hình thành bản lĩnh chính trị là lòng yêu nước, ý thức tự tôn dân
tộc, tinh thần tự lực tự cường, tính cần cù sáng tạo, sự linh hoạt mềm dẻo, tinh