----------------------Trường PTDT Nội Trú

-----------------------

"Một số phương pháp giảng dạy
môn địa lý lớp 6 ở trường PTDT Nội Trú"

Năm học


Mục lục
Trang
A. Đặt vấn đề…………………………………………………………………..2

B. Tình hình chung về việc giảng dạy địa lý 6 trong trường PTCS

1. Thuận lợi…………………………………………………………………..3

2. Khó khăn…………………………………………………………….…….3

C. Những phương pháp mới trong dạy học Địa lý 6

1. Phương pháp kích thích tư duy……………………………………….
…....4

2. Phương pháp thảo luận
nhóm……………………………………………...6

3. Phương pháp giải quyết vấn đề…………………………………………....7

4. Phương pháp tổ chức trò chơi trong giờ học Địa

mới và tích cực làm việc.
Qua thực tế giảng dạy môn địa lý 6 tại trường PTDT Nội Trú theo tôi để
học sinh hiểu bài có hiệu quả và biết vận dụng vào thực tế, đòi hỏi giáo viên cần
có những phương pháp mới trong giảng dạy để phát huy tính tích cực của học
sinh.
4


.
B. Tình hình chung về việc giảng dạy địa lý 6 ở trường PTDT Nội Trú
1. Thuận lợi:
Trong những năm gần đây các môn học nói chung và bộ môn Địa lý nói
riêng đều được sự quan tâm chỉ đạo của Phòng Giáo dục - Đào tạo về nhiều
mặt.
Cơ sở vật chất, phương tiện dạy học bộ môn ngày càng được tăng cường
như: Bản đồ treo tường, lược đồ, bảng biểu, mô hình, tranh ảnh, các bài tập thực
hành…
Học sinh ăn ở tập trung ngay tại trường nên có điều kiện học tập tốt hơn.
2. Khó khăn:
Đa số các em đều có gia đình ở vùng sâu, vùng xa , gia đình các em có
hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là các em vẫn còn nặng về phong tục tập quán của
địa phương và trường PTDT Nội Trú , đối tượng học sinh chưa đồng đều. Các
em học sinh vừa mới làm quen môn địa lý 6 trong trường PTCS, mới có những
nhận thức mới về Trái đất và các thành phần tự nhiên của trái đất. Chính vì vậy
mà việc sử dụng các phương pháp trong giảng dạy địa lý còn nhiều hạn chế.

5


C. NHỮNG PHƯƠNG PHÁP MỚI TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ 6

- Phân loại ý kiến.
- Làm sáng tỏ ý kiến chưa rõ và thảo luận sâu từng ý.
- Tổng hợp ý kiến của học sinh và bổ sung.
Chú ý: Phương pháp kích thích tư duy có thể dùng lý giải hoặc giải thích
một số vấn đề song nói phải phù hợp với thực tiễn của học sinh.
- Ý kiến ngắn gọn, tất cả ý kiến được hoan nghênh, chấp nhận khéo léo, tế
nhị không phê phán đúng sai của học sinh.
- Cuối giờ thảo luận giáo viên nên tổng hợp lại để học sinh dễ hiểu.
Ví dụ: Như bài 20 mục 2: Mưa và sự phân bố lượng mưa trên trái đất.
* Quan sát biểu đồ lượng mưa của Thành phố Hồ Chí Minh (Hình 53 SGK)
Hãy cho biết:
+ Tháng nào có mưa nhiều nhất? Lượng mưa khoảng bao nhiêu mm?
+ Tháng nào có mưa ít nhất? Lượng mưa khoảng bao nhiêu mm?
* Quan sát bản đồ phân bố lượng mưa trên thế giới (Hình 54 - SGK)
Trả lời các câu hỏi trong SGK
Giáo viên gợi mở qua một số câu hỏi xác định lượng mưa nơi nhiều nhất, ít
nhất, cách sử dụng bản đồ phân bố lượng mưa trên thế giới, mưa nhiều nhất ở
khu vực nào? mưa ít nhất ở khu vực nào? Việt Nam có lượng mưa là bao nhiêu?
+ Kết hợp tóm tắt các ý kiến giáo viên gọi hoặc chỉ định một vài học sinh
đại diện phát biểu ý kiến.
+ Giáo viên tổng hợp các ý kiến và bổ sung kiến thức.
a. Tháng mưa nhiều nhất là tháng 6 (160mm)
Tháng mưa ít nhất là tháng 2 (14mm)
7


b. Sự phân bố lượng mưa trên trái đất không phân bố đều, nơi mưa nhiều,
nơi mưa ít.
2. Phương pháp thảo luận nhóm:
Là phương pháp đã sử dụng rộng rãi nhằm giúp học sinh tham gia một cách chủ

Giáo viên chia nhóm để học sinh thảo luận và giao nhiệm vụ cho các
nhóm.
Học sinh thảo luận theo hai chủ đề.
* Nhóm 1: Chủ đề 1: Quan sát hình ảnh, mô hình hoặc lát cắt hãy tìm
sự giống nhau giữa bình nguyên (đồng bằng) và cao nguyên về đặc điểm bề
mặt, về độ cao tuyệt đối, sườn, giá trị kinh tế.
Các nhóm thảo luận trong thời gian khoảng (3 phút) sau đó cử đại
diện trình bày kết quả, điền nội dung vào bảng so sánh theo các cột hàng ngang,
khi trình bày kết quả có thể kết hợp so sánh kết quả cùng chuẩn xác kiến thức
và đánh giá kết quả của từng nhóm.
3. Phương pháp giải quyết vấn đề:
Là hình thức hướng dẫn học sinh phát hiện ra những vấn đề đã xem
xét, phân tích những yếu tố trong tự nhiên, mối quan hệ giữa các thành phần tự
nhiên, mối liên hệ kinh tế xã hội.
Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp mà trong đó
giáo viên đặt ra trước học sinh một (hay hệ thống) vấn đề nhận thức, chuyển
học sinh vào tình huống có vấn đề, sau đó giáo viên phối hợp cùng học sinh
(học hướng dẫn, điều khiển học sinh) giải quyết vấn đề, đi đến những kết luận
cần thiết của nội dung học tập. Đây là phương pháp được xem xét nhiều về mặt
tính chất hoạt động của học sinh và giáo viên.
Cách vận dụng:
- Nêu ra một số mâu thuẫn trong thực tế về tự nhiên.
9


- Đặt học sinh vào hoàn cảnh phải giải quyết.
Ví dụ: + Chặt, khai thác rừng ở địa phương em gây hậu quả gì? Đối
với em cần phải làm gì để hạn chế được hậu quả đó?
+ Cao nguyên và đồng bằng có giá trị kinh tế gì? Vì sao? Địa
phương em thuộc dạng địa hình nào?

sự chú ý, thay đổi trạng thái tâm lý mệt mỏi trong quá trình nhận thức mà nó
còn là biện pháp rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp, củng cố và phát triển khả
năng tự tin của các em trong học tập và trong hoạt động xã hội.
- Tác dụng:
+ Tăng cường khả năng chú ý của học sinh.
+ Nâng cao hứng thú cho người học, góp phần làm giảm mệt mỏi,
căng thẳng trong giờ học.
+ Thầy và trò dựa vào nội dung bài học sáng tạo ra trò chơi mới.
+ Thông qua trò chơi giáo viên gợi ý cho học sinh thảo luận khai
thác yêu cầu bài học.
- Những điểm cần lưu ý khi tổ chức trò chơi trong giờ học địa lý:
+ Nắm rõ mục đích cuộc chơi dùng để giới thiệu bài học hoặc củng
cố bài…
+ Trò chơi phải dễ tổ chức thực hiện.
+ Sau cuộc chơi giáo viên làm cho học sinh đã học được những gì
qua trò chơi.
Ví dụ: Bài 5: Ký hiệu bản đồ, cách biểu hiện địa hình trên bản đồ
- Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi "đối đáp"
Cách chơi: Giáo viên hoặc lớp trưởng hô tên một số đối tượng địa lý, đại
diện các tổ chức tham dự cuộc chơi phải trả lời nó được thể hiện trên bản đồ
bằng loại ký hiệu gì?
11


VD: + Lớp trưởng hô "cảng biển" thì đại diện các tổ phải trả lời
"Ký hiệu điểm"
+ Lớp trưởng hô "đường ô tô" thì đại diện các tổ phải trả lời
"Ký hiệu đường"…
Tổ nào trả lời trước thì được điểm, kết thúc cuộc chơi tổ nào nhiều điểm
hơn sẽ thắng.


Học sinh nào trả lời trước sẽ được điểm. Kết thúc cuộc chơi ai nhiều điểm
hơn sẽ thắng.
VD: Khi học bài 8. Sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời.
ở bậc tiểu học các em đã được tìm hiểu qua sự chuyển động của trái đất
12


quanh mặt trời. Khi vào bài mới giáo viên có thể tổ chức trò chơi "Trái đất
chuyển động quanh Mặt trời", giáo viên mời hai học sinh thực hiện cuộc chơi.
Một em đóng vai ông mặt trời.
Một em đóng vai trái đất.
Giáo viên hướng dẫn điều khiển cuộc chơi.
"Hãy quan sát sự chuyển động của Trái đất quanh Mặt trời".
Yêu cầu hai em thực hiện đúng quy luật chuyển động.
VD: Em đóng vai trái đất khi chuyển động phải xoay quanh mình từ phải
sang trái và chuyển động đi xung quanh em đóng vai Mặt trời theo chiều kim
đồng hồ. Nếu em nào thực hiện sai cho chạy lò cò xuống cuối lớp, sau đó giáo
viên giới thiệu bài mới.
5. Dạy học địa lý còn có nhiều phương pháp khác đạt được hiệu quả cao
trong học tập như phương pháp đóng vai, phương pháp đề án, phương pháp so
sánh… Phương pháp sử dụng kỹ thuật hiện đại như sử dụng băng hình, vi tính
và một số thiết bị khác. Tuỳ theo nội dung từng chương, từng bài, từng mục mà
sử dụng các phương pháp có hiệu quả.

13


D. KẾT LUẬN
Trên đây là một phương pháp dạy học mà tôi đã từng áp dụng và sử dụng