Chuyên đề 1:
Một số vấn đề cơ bản về bào
chế và sinh dược học dạng
thuốc

I. Đại cương về bào chế.
1. Khái niệm về bào chế
Bào chế là môn học nghiên cứu cơ sở lý luận và kỹ thuật thực
hành về pha chế, sản xuất các dạng thuốc; về tiêu chuẩn
chất lượng, cách đóng gói và bảo quản các dạng thuốc đó
nhằm phát huy cao nhất hiệu lực điều trị của thuốc, đảm
bảo an toàn, thuận tiện cho người dùng và đáp ứng được
hiệu quả kinh tế.
Mục tiêu của môn học bào chế là:
- Trình bày được thành phần chính của dạng thuốc.
- Nêu được nguyên tắc bào chế và cấu tạo của dạng thuốc
- Pha chế được các dạng thuốc thông thường
- Nêu được tiêu chuẩn chất lượng của dạng thuốc và cách
đánh giá

- Giải thích được cách đóng gói, bảo quản dạng thuốc
- Hướng dẫn đúng cách dùng
- Giúp thầy thuốc và người bệnh lựa chọn được dạng thuốc
tốt.
Vai trò người dược sĩ trong sản xuất hiện nay là:
- Thiết kế dạng thuốc cho phù hợp với đối tượng điều trị
- Xây dựng công thức bào chế thích hợp nhất cho dạng
thuốc (fomulation)
- Triển khai và kiểm soát quá trình sản xuất theo quan điểm
sản xuất tốt (GMP) để đảm bảo chất lượng của dạng thuốc

đổi mới về hình thức. Tuy nhiên ngành bào chế nước ta
vẫn chỉ là bào chế quy ước.

3. Một số khái niệm hay dùng trong bào chế.
3.1. Dạng thuốc (dạng bào chế):
Dạng thuốc là sản phẩm cuối cùng của quá trình
bào chế, trong đó dược chất được pha chế và trình
bày dưới dạng thích hợp để đảm bảo an toàn hiệu
quả, thuận tiện cho người dùng, dễ bảo quản và giá
thành hợp lý.

Thí dụ: Clramphenicol là dược chất có vị đắng khó
uống. Người ta bào chế thành dạng viên nén, nang
cứng hoặc hỗn dịch để hạn chế vị đắng làm cho
người bệnh dễ tiếp nhận thuốc, nâng cao hiệu quả
điều trị thuốc

Sơ đồ bào chế thuốc:
- Dược chất
- Tá dược
- Bao bì
Dạng thuốc
Đáp ứng
lâm sàng
Kỹ thuật
Bào chế
Sử dụng
Bệnh súc

- Dược chất: là thành phần chính của dạng thuốc, tạo ra tác dụng dược lý để

học (nang cứng, thuốc viên, thuốc bột)
- Theo nguồn gốc công thức: Là những chế phẩm bào chế
mà thành phần, cách pha chế, tiêu chuẩn chất lượng và
cách đánh giá…đều đã được quy định trong các tài liệu
chính thống của ngành.
- Thuốc pha chế theo đơn: là những chế phẩm theo đơn
của thầy thuốc.

3.2. Chế phẩm:
Là sản phẩm bào chế nói chung của một hoặc
nhiều dược chất.Có trường hợp chỉ là sản phẩm
trung gian để bào chế các dạng thuốc khác (cao
thuốc, vi nang, pellet…)
3.3. Biệt dược:
Là chế phẩm bào chế lưu hành trên thị trường với
một tên thương mại do nhà sản xuất đặt ra và giữ
bản quyền mẫu nhãn hàng hóa.

II. Đại cương về sinh dược học:
1. Một số khái niệm hay dùng:
1.1. Khái niệm về sinh dược học (SDH)
Sinh dược học là môn học nghiên cứu các yếu tố thuộc
về lĩnh vực bào chế và thuộc về người dùng thuốc ảnh
hưởng đến quá trình hấp thu dược chất từ một chế phẩm
bào chế trong cơ thể nhằm nâng cao hiệu quả điều trị của
chế phẩm đó.
Trên thực tế SDH chủ yếu nghiên cứu về hai lĩnh vực: Sinh
học và Dược học.
- Sinh học nghiên cứu các yếu tố sinh học thuộc về người
và gia súc dùng thuốc (giới tính, lứa tuổi, đường dùng,