A. LỜI MỞ ĐẦU
Bí mật đời tư là một trong những chế định pháp luật vô cùng quan trọng trong
thực tiễn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của một công dân. Trong đời sống thực tiễn có
những bí mật đời tư của cá nhân bị xâm phạm cần sự bảo vệ của pháp luật. Trước
những tình huống thực tiễn nhóm em lựa chọn đề tài: “Sưu tầm 2 vụ việc để phân
tích về quyền bí mật đời tư của cá nhân liên quan đến lợi ích công cộng, lợi ích hợp
pháp của người khác. Đưa ra bình luận, kiến nghị của nhóm”. Từ đó, chúng em có
những kiến thức cần thiết về lĩnh vực này.
B. NỘI DUNG
I. Lý luận chung
1.1.Khái niệm quyền nhân thân.
Quyền nhân thân là quyền dân sự do pháp luật quy định gắn liền với đời sống
tinh thần của mỗi chủ thể, không định giá được thành tiền và không thể chuyển giao
trừ trường hợp pháp luật quy định khác.
Quyền bí mật đời tư là một trong những quyền nhân thân được ghi nhận tại Điều
38 BLDS 2005 quy định:
1.
Quyền bí mật đời tư của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo
vệ.
2.
Việc thu thập, công bố thông tin, tư liệu về đời tư của cá nhân phải được
người đó đồng ý; trong trường hợp người đó đã chết, mất năng lực hành vi dân sự,
chưa đủ mười năm tuổi thì phải được cha, mẹ, vợ, chồng, con đã thành niên hoặc
người đại diện của người đó đồng ý, trừ trường hợp thu thập, công bố thông tin, tư
liệu theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
3.
Thư tín, điện thoại, điện tín, các hình thức thông tin điện tử khác của cá
nhân được bảo đảm an toàn và bí mật.
Việc kiểm soát thư tín, điện thoại, điện tín, các hình thức thông tin điện tử khác
chính các quy định của pháp luật liên quan như quy định về tự do ngôn luận, tự do báo
chí… Hay trong trường hợp bí mật này xâm phạm đến lợi ích hợp pháp của người
khác như thông tin về hành vi chuẩn bị phạm tội, trong trương hợp này việc tiết lộ
thông tin cũng sẽ không bị coi là “xâm phạm bí mật đời tư”.
2
II. Thực tiễn
2.1. Vụ việc 1
2.1.1. Tóm tắt nội dung vụ việc
Tóm tắt vụ việc ca sỹ Tim (tên thật Cát Vũ) đã có những hành động ảnh
hưởng đến danh dự nhân phẩm của ca sỹ, diễn viên Minh Hằng
Ca sỹ Tim và ca sỹ Minh Hằng quen biết và thân nhau từ năm 2003 khi cả 2 còn
đang học tập lớp “Ước mơ trong tầm tay”, sau một thời gian thì hai người có tình cảm
và trở thành người yêu của nhau.
Trong một bài phỏng vấn có nhan đề “Sự thật về người yêu đầu của anh Tim”
được một fan hâm mộ đăng tải lên mạng ngày 7/5/2010, ca sỹ Tim đã tiết lộ một số
chi tiết như Minh Hằng và anh là mối tình đầu của nhau. Tim và Minh Hằng quen
nhau được 2 năm và khi bước vào nghệ thuật thì tình cảm bắt đầu rạn nứt vì lý do
không có thời gian dành cho nhau. Ngoài ra, Tim còn tiết lộ anh đã “vượt rào” với nữ
ca sỹ khi ca sỹ này tròn 17 tuổi.
Ngay sau đó, Minh Hằng đã trả lời trong một cuộc phỏng vấn khi được hỏi về
vấn đề này, nữ ca sỹ này lại cho rằng đây chỉ là một trong những việc làm mà Tim sử
dụng để tạo scandal đánh bóng tên tuổi.
Còn đối với Tim, sau bài phỏng vấn cũng đã lên tiếng về vụ việc này đồng thời
cho rằng đó chỉ là hiểu lầm do cách trả lời của anh về những câu hỏi nhà báo đã đặt ra
đối với anh. Ngoài ra cũng có thông tin cho biết, Tim đã gửi lời xin lỗi tới Minh Hằng.
2.1.2. Phân tích vụ việc
Trên thực tế, quyền bí mật đời tư của cá nhân được luật pháp bảo vệ theo quy
nhân phẩm, uy tín của cá nhân. Khi bị xâm phạm về đời tư thì đương sự “Minh Hằng”
có quyền yêu cầu người vi phạm hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền buộc
người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai; yêu cầu bồi
thường thiệt hại.
“Trường hợp hai bên không thể thỏa thuận được việc đăng cải chính, xin lỗi
công khai và bồi thường thiệt hại thì người bị xâm phạm có thể khởi kiện ra tòa án.
4
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 2 năm, kể từ ngày quyền và lợi ích
hợp pháp bị xâm phạm”.
2.1.3. Bình luận
Điều 38 Bộ luật Dân sự quy định về Quyền bí mật đời tư của cá nhân. Tuy
nhiên, luật không giải thích rõ thế nào là bí mật đời tư. Do đó, có thể thấy khái niệm
này mang ý nghĩa tương đối.
Thông tin về đời tư có thể liên quan đến đời sống vật chất, tinh thần, hoặc những
quan hệ xã hội khác trong quá khứ và hiện tại và được pháp luật bảo vệ. Nghĩa là
những thông tin về đời tư phải hợp pháp mới được pháp luật bảo vệ.
Bí mật đời tư còn được xem xét ở một khía cạnh khác là đối với người nổi tiếng
(nghệ sĩ, chính khách, chính trị gia, doanh nhân, chuyên gia, luật sư… là những
người có tầm ảnh hưởng và nhiều người biết đến), nhà báo được quyền thông tin
nhưng việc thu thập và công bố thông tin phải xin phép. Nếu vi phạm thì phải bồi
thường thiệt hại, thậm chí nếu gây hậu quả nghiêm trọng thì phải chịu trách nhiệm
hình sự.
Ở trường hợp này, có thể thấy hành vi của ca sỹ Tim là xâm phạm đến bí mật đời
tư của ca sỹ Minh Hằng. Đây là chuyện tình cảm liên quan đến cả Tim và Minh Hằng,
được coi là bí mật của cả hai, nhưng Tim đã công bố thông tin mà không được sự
đồng ý của Minh Hằng. Hơn nữa, Tim và Minh Hằng đều là ca sỹ, được công chúng
biết đến nên thông tin khi được công bố sẽ thu hút sự quan tâm của nhiều người, mức
bằng điện thoại di động. Đoạn video này được Việt lưu vào máy tính cá nhân, Linh
lưu vào điện thoại cá nhân nhưng sau đó đã xóa đi. Ngày 06/08/2007 Việt cho bạn là
Nguyễn Xuân Hiền mượn máy tính, Hiền mang máy đến nhà Tạ Quang Phú (sinh viên
đại học RMIT) để sử dụng, phát hiện đoạn video nên xem rồi sao chép đoạn video này
cho Phạm Trung Đức.
Từ đó, qua nhiều khâu, đoạn video trên đến tay của Vũ Thị Thùy Linh, Linh đã
gửi cho các bạn là Võ Thanh Hiệp, Nguyễn Thu Linh và Nguyễn Hữu Tài. Tài phụ
trách việc biên tập rồi cùng các đối tượng trên phát tán đoạn video clip qua Internet.
6
Sự việc này đã gây ra một làn sóng phẫn nộ trong cả cộng đồng ảo lẫn cuộc sống
hiện tại đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống riêng tư và sự nghiệp của 2
nhân vật chính trong clip là diễn viên Hoàng Thùy Linh và Vũ Hoàng Việt.
2.2.2. Phân tích vụ việc
Với việc phát triển của Internet, sự phát triển của khoa học công nghệ, không giải
quyết, ngăn chặn triệt để từ bây giờ sẽ thành trào lưu xấu trong xã hội, mà nạn nhân sẽ
không chỉ dừng ở những người được công chúng biết đến, mà có thể là mọi đối tượng
đều có thể bị xâm phạm quyền nhân thân. Nghiêm trọng hơn, không xử lý dạng vi
phạm này, nó sẽ còn tái diễn.
Như ta đã biết, các quyền nhân thân của công dân đã được quy định tại Hiến
pháp và quy định cụ thể hơn tại Mục 2 Chương II Bộ luật dân sự 2005. Và hình ảnh
cá nhân là quyền về nhân thân của cá nhân người đó, quyền này được pháp luật bảo vệ
và được quy định cụ thể trong các Điều 31, 33, 34 Bộ luật Dân sự. Việc sử dụng hình
ảnh cá nhân, thậm chí chỉ công bố thông tin về bí mật đời tư cũng phải được người đó
đồng ý, trừ trường hợp công bố thông tin, tư liệu theo quyết định của cơ quan nhà
nước có thẩm quyền. Không ai có quyền phát tán hình ảnh, thông tin bí mật đời tư
nhằm xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác. Trong vụ việc này,
Hoàng Thùy Linh và Vũ Hoàng Việt đã đủ 18 tuổi, pháp luật không cấm họ có quan
tới gia đình các nạn nhân và quan trọng hơn, ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng tới
quan điểm, nhận thức của giới trẻ. Xét thấy, một vụ việc cá nhân gây ra ảnh hưởng
nghiêm trọng tới cộng đồng, khó có thể cứu vãn.
2.2.4. Kiến nghị
Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải đề cao chế tài xử phạt vi phạm bí mật đời tư, sự
tôn trọng bí mật của người khác; đồng thời cũng cần chú ý tới một số vấn đề sau:
Thứ nhất: Bộ luật Dân sự không quy định rõ như thế nào là đồng ý. Đồng ý ở
đây được hiểu là có sự thoả thuận giữa người sử dụng hình ảnh của cá nhân với cá
nhân có hình ảnh đó hay chỉ cần việc sử dụng hình ảnh không có sự phản đối của
8
người có hình ảnh thì được hiểu là người đó đương nhiên đồng ý. Vì vậy, cần có sự
giải thích rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn.
Thứ hai: Nên quy định trong Bộ luật Hình sự tội vi phạm quyền nhân thân như
tội sử dụng hình ảnh, thông tin, tư liệu của cá nhân khi chưa được sự đồng ý của
người đó.
Thứ ba: Hiện nay, vấn đề vi phạm bí mật đời tư của cá nhân diễn ra khá phổ biến
gây hậu quả nghiêm trọng về tinh thần và vật chất , nhưng những hình phạt đối với
hành vi này chưa tương xứng với mức độ vi phạm. Những quy định của Bộ luật Dân
sự còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Vì vậy, cần thiết phải có những chế tài xử phạt nặng
hơn nữa như tăng tiền phạt, cấm đảm nhiệm chức vụ trong một thời gian.
Thứ tư : Pháp luật Việt Nam cũng chưa quy định rõ những trường hợp nào thì
pháp luật cho phép sử dụng hình ảnh của cá nhân. Điều này dẫn đến tâm lý e ngại của
người sử dụng hình ảnh trong nhiều trường hợp cần thiết như ảnh chụp đưa tin, ảnh tư
liệu, ảnh phóng sự… trong đó có hình ảnh của cá nhân. Vấn đề này cần phải được quy
định và giải thích cụ thể hơn trong các văn bản luật, dưới luật cũng như các văn bản
hướng dẫn thi hành Bộ luật Dân sự.
Thứ năm: Khi quyền nhân thân của cá nhân bi xâm phạm họ có quyền yêu cầu
bồi thường thiệt hại, nhưng mức bồi thường cũng như cách thức bồi thường chưa được
chính và xin lỗi hoặc đăng, phát sóng lời cải chính của tổ chức, công dân…”
Hành vi làm lộ bí mật đời tư của người khác nảy sinh trong quan hệ xã hội và
không loại trừ quan hệ trong những người thân với nhau. Đây là một hành vi xấu mà ở
xã hội văn minh cần phải cố gắng loại bỏ và có những biện pháp ngăn chặn hữu hiệu.
Hành vi làm lộ bí mật đời tư của cá nhân đôi khi dồn người bị hại vào một hoàn
cảnh không thể vượt qua, sống tự ti, thiếu lòng tin, tình yêu với cuộc sống, nghi ngờ
những người tốt sống xung quanh mình…
Về mặt pháp lí, hành vi làm lộ bí mật đời tư của cá nhân là hành vi gây thiệt hại
ngoài hợp đồng và trách nhiệm dân sự của người của người có hành vi làm lộ bí mật
đời tư của người khác là trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng.
C.KẾT LUẬN
10
Quyền bí mật đời tư cá nhân là một quyền có liên quan mật thiết đến lợi ích của
cộng đồng và lợi ích hợp pháp của người khác. Bởi vậy, việc tôn trọng bí mật đời tư
của cá nhân là một trong những cơ sở bền vừng để nâng cao chất lượng cuộc sống của
mỗi cá nhân cũng như của cộng đồng xã hội. Pháp luật cần quy định chặt chẽ hơn nữa
để ngăn chặn triệt để những vụ việc tiêu cực như trên, để đưa xã hội phát triển theo
một trật tự bền vững và ổn định.
MỤC LỤC
Trang
A.
B.
I.
I.1.
I.2.
LỜI MỞ ĐẦU…………………………………………………..……1
2. Hiến pháp Việt Nam 1992.
3. Trang web:
http://dantri.com.vn/c23/s23-398312/minh-hang-khong-muon-doi-co-voitim-tren-bao.htm
http://hn.24h.com.vn/ca-nhac-mtv/tim-da-vuot-rao-voi-minh-hangc73a298587.html
http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2008/05/3ba02d5c/
http://www.tienphong.vn/Topic/Index.html?TopicID=241
12