MỤC LỤC
Mở đầu………………………………………………………………………...1
Nội dung
A.Cơ sở lí luận
I.Khái niệm thực hiện pháp luật……………………………………..1
II.Mục đích của thực hiện pháp luật………………………………...1
III.Vai trò của thực hiện pháp luật…………………………………..1
B.Các yếu tố ảnh hưởng tới việc thực hiện pháp luật
I.Ý thức pháp luật
1.Khái niệm ý thức pháp luật………………………………………...2
2.Ảnh hưởng của tư tưởng pháp luật đến thực hiện pháp luật……….2
3.Ảnh hưởng của yếu tố tâm lí đến việc thực hiện pháp luật
a.Khái niệm tâm lí pháp luật………………………………………….3
b.Ảnh hưởng của tôn trọng pháp luật đến việc thực hiện pháp
luật……………………………………………………………………………………3
c.Ảnh hưởng của xúc cảm,tình cảm đến việc thực hiện pháp
luật……………………………………………………………………………………3
d.Ảnh hưởng của tâm lí sợ hãi đến việc thực hiện pháp luật……..4
e.Ảnh hưởng của niềm tin đến thực hiện pháp luật………………...4
f.Ảnh hưởng của sự tự tin,sự thiếu tự tin đến thực hiện pháp luật..4
g.Ảnh hưởng của thói quen đến việc thực hiện pháp luật………….5
II.Quá trình tổ chức thực hiện pháp luật.............................................5
III.Phong tục tập quán...........................................................................5
IV.Đạo đức.............................................................................................6
Kết
luận...........................................................................................7
1
hình thức gắn với hoạt động của các chủ thể tương ứng và theo đó là những
nguyên tắc,những phạm vi thẩm quyền,nội dung phương pháp và trình tự thực
hiện pháp luật tương ứng và thích hợp.Thứ hai,thực hiện pháp luật là tổng thể
những hoạt động và hành vi hết sức đa dạng,ở những cấp độ khác nhau,từ hành
vi của cá nhân công dân trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ chủ thể
2
pháp lí của mình,việc thực hiện các điều kiện tổ chức và hoạt động của một pháp
nhân,thực hiện các thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan công quyền …
cho đến hoạt động lập pháp của Quốc hội.
B.Các yếu tố ảnh hưởng tới thực hiện pháp luật
I.Ý thức pháp luật
Ý thức pháp luật giữ vai trò chi phối tất cả các giai đoạn của quá trình điều
chỉnh bằng pháp luật đối với hành vi con người,từ xây dựng tổ chức thực hiện
và bảo vệ pháp luật .Có thể nói trong quản lí xã hội,việc pháp luật được thực
hiện như thế nào phụ thuộc rất lớn vào ý thức pháp luật của các chủ thể trong xã
hội.
1.Khái niệm ý thức pháp luật
Ý thức pháp luật là tổng thể những quan điểm,quan niệm,tư tưởng thịnh
hành trong xã hội về pháp luật,là thái độ,tình cảm,sự đánh giá của con người đối
với pháp luật cũng như đối với hành vi pháp luật của các chủ thế trong xã hội,là
cơ sở để các chủ thể nhận thức và thể hiện thái độ của mình đối với các quy định
của pháp luật,từ đó xác lập động cơ,mục đích,lựa chọn phương án xử sự và thực
hiện hành vi pháp luật.
2.Ảnh hưởng của tư tưởng pháp luật đến việc thực hiện pháp luật
Tư tưởng pháp luật là một bộ phận của ý thức pháp luật được hình thành từ
những quan điểm,quan niệm và học thuyết pháp luật thịnh hành trong xã
hội,phản ánh ,luận giải về các khía cạnh khác nhau của đời sống Nhà nước và
để hoàn thành công việc của mình,thậm chí áp dụng pháp luật không đúng.
Ví dụ:Vì có ý thức tốt và trình độ chuyên môn cao mà thẩm phán đã độc
lập,sáng tạo áp dụng pháp luật để tuyên những bản án thấu tình đạt lí hay những
người phải thi hành bản án,quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền vì
có thái độ,cảm xúc,tâm tư,tình cảm tốt đẹp đối với pháp luật mà tin tưởng vào sự
công bằng,minh bạch của pháp luật,sẽ tự nguyện thi hành.
3.Ảnh hưởng của yếu tố tâm lí đến thực hiện pháp luật
a.Khái niệm tâm lí pháp luật
Tâm lí pháp luật là phạm trù thể hiện rõ nhất động cơ,mục đích,động lực
bên trong của con người trước việc có hay không sự tuân thủ,thi hành,sử dụng
và áp dụng pháp luật.Nó thể hiện xúc cảm,tình cảm,thái độ của mỗi người đối
với các quy định của pháp luật,tôn trọng hay coi thường,ủng hộ hay chống đối
pháp luật.
b.Ảnh hưởng của tôn trọng pháp luật đến thực hiện pháp luật
Tôn trọng pháp luật là động lực mạnh mẽ thúc đẩy chủ thể luôn xử sự theo
pháp luật.Với thái độ tôn trọng pháp luật,có tình cảm đúng mực đối với pháp
luật,các chủ thể có thể kiềm chế,không thực hiện những hành vi bị pháp luật
cấm;tự giác,tích cực thực hiện đúng đắn,đầy đủ các quyền,nghĩa vụ pháp lí của
mình.Trong trường hợp vì vô ý mà vi phạm pháp luật,người ta có thể nhanh
chóng nhận ra lỗi lầm,thành khẩn hối lỗi,nghiêm chỉnh gánh chịu trách nhiệm
pháp lí.Ngược lại,với thái độ coi thường pháp luật,coi thường nhà chức trách ,có
ác cảm đối với pháp luật…người ta khó có thể thực hiện pháp luật một cách
nghiêm chỉnh.Thái độ coi thường pháp luật càng cao thì sự thực hiện pháp luật
càng kém,biểu hiện rõ nhất của sự coi thường pháp luật là sự chống đối pháp
luật,vi phạm pháp luật một cách có chủ định,có ý thức.
c.Ảnh hưởng của xúc cảm,tình cảm đến việc thực hiện pháp luật
Xúc cảm,tình cảm là nét đặc trưng của đời sống tâm lí cá nhân.Xúc cảm,tình
cảm có thể thôi thúc con người hoạt động,vượt qua khó khăn,trở ngại để thực
hiện hành vi,bằng mọi cách để đạt được mục đích.Trong trường hợp này,nếu
mục đích của chủ thể phù hợp với lợi ích của cộng đồng,lợi ích của Nhà
các biện pháp cưỡng chế,nâng cao mức chế tài không phải khi nào cũng có ý
nghĩa.
e.Ảnh hưởng của niềm tin đến thực hiện pháp luật
Niềm tin đóng vai trò quan trọng trong đời sống.Tin tưởng vào pháp luật
cũng như hoạt động của nhà chức trách là cơ sở vững chắc của hành vi hợp
pháp.Ngược lại mất lòng tin vào pháp luật,mất lòng tin vào hoạt động của nhà
chức trách sẽ làm nảy sinh tâm trạng “bất cần”,khi đó Nhà nước và pháp luật
đều trở nên không cần thiết đối với họ,vì thế họ dễ dàng tìm đến những hành vi
bất hợp pháp.Với niềm tin sắt đá vào công lí,tin tưởng tuyệt đối vào tính nghiêm
minh của luật pháp,người ta kiên trì thực hiện các hành vi pháp luật mà họ cho
là đúng đắn.Trong trường hợp này,niềm tin đã củng cố nghị lực cho chủ thể
trong hành trình đi tìm công lí.
f.Ảnh hưởng của sự tự tin,thiếu tự tin đến thực hiện pháp luật
Sự tự tin hay thiếu tự tin có ảnh hưởng khá lớn đến hành vi pháp luật của
các chủ thể.Sự tự tin là động lực mạnh mẽ thúc đẩy chủ thể nhanh chóng,quyết
5
đoán trong việc lựa chọn phương án hành vi và thực hiện nó với lập trường vững
vàng,tác phong đàng hoàng.Đồng thời sự tự tin cũng là nhân tố quan trọng khiến
chủ thể dễ dàng vượt lên sự sợ hãi,vượt qua khó khăn trở ngại để đạt được mục
đích đã đề ra.Ngược lại,sự thiếu tự tin làm chủ thể chần chừ,do dự,không dám
quyết đoán,dẫn đến sự chậm trễ,mấ bình tĩnh trong việc thực hiện hành vi.
Đối với những chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật,sự tự tin là yếu tố
hết sức quan trọng ảnh hưởng tới kết quả của hoạt động áp dụng pháp luật.Nếu
không có niềm tịn vững chắc vào nhận thức của mình về nội dung của các quy
định trong pháp luật cũng như diễn biến của vụ việc cần áp dụng pháp luật đã
xảy ra,nhà chức trách không thể tiến hành hoạt động áp dụng một cách nhanh
chóng,chính xác,họ có thể không giữ vững được lập trường,dễ bị dao động,điều
này có ảnh hưởng rất tiêu cực tới quyết định áp dụng pháp luật của họ.
III.Phong tục tập quán
Phong tục tập quán là những thói quen trong suy nghĩ,ứng xử của cộng
đồng địa phương hoặc tộc người được xem là khuôn mẫu,quy tắc chi phối hành
vi của các thành viên trong cộng đồng,hình thành và phát triển trong quá trình
phát triển của xã hội.
Phong tục tập quán có ảnh hưởng quan trọng đối với việc thực hiện pháp
luật.Sự tác động của phong tục tập quán đến việc thực hiện pháp luật được thể
hiện dưới hai khuynh hướng:
Khuynh hướng thứ nhất:đối với những phong tục tập quán mang bản sắc
truyền thống dân tộc phù hợp với pháp luật thì nó có tác động rất lớn tới các chủ
thể khi thực hiện pháp luật.Khi đó nó có tác dụng làm cho những quy định của
pháp luật dễ dàng đi vào cuộc sống và được mọi người tự giác thực hiện.Chính
vì vậy,các phong tục tập quán tốt đẹp phù hợp với truyền thống dân tộc được
Nhà nước bảo vệ bằng việc tạo lập môi trường pháp lí cần thiết cho sự phát triển
thuận lợi của chúng trong đời sống xã hội.
Khuynh hướng thứ hai:bên cạnh sự tác động tích cực của phong tục tập
quán đối với việc thực hiện pháp luật thì bản thân phong tục tập quán cũng có
những hạn chế nên ảnh hưởng không tốt đến việc thực hiện pháp luật.
Phong tục tập quán có tính đa dạng,có những phong tục tập quán tiến bộ
nhưng cũng có phong tục tập quán là hủ tục,trái pháp luật cho nên ảnh hưởng
lớn đến việc thực hiện pháp luậtcủa các chủ thể.Ví dụ:tục cưới vợ tảo hôn,tục
cướp dâu của đồng bào…ảnh hưởng rất lớn trong việc thực hiện những quy định
của luật hôn nhân gia đình.
Phong tục tập quán-luật tục có tính bảo thủ,khép kín trong các buôn làng
và có phong tục tập quán lạc hậu được hình thành và phát triển trên nền tảng của
xã hội còn nhiều lạc hậu.Cho nên những quy định chưa phù hợp với pháp luật
hiện hành nhưng nó vẫn tồn tại hàng ngàn đời nay,nó đã ăn sâu bám rễ ảnh
hưởng nặng nề trong đời sống của họ nên thường xảy ra tâm lí cục bộ địa
phương “phép vua thua lệ làng” đã ảnh hưởng đến đời sống trong đồng bào các
ăn năn hối lỗi,lập công chuộc tội.Ngược lại,đối với những người có ý thức đạo
đức thấp,sống trong môi trường mà các chuẩn mực đạo đức bị coi thường thì
thái độ tôn trọng pháp luật,ý thức tuân thủ pháp luật cũng không cao;họ dễ có
các hành vi vi phạm pháp luật.Họ có thể thực hiện các hành vi phạm pháp mà
không hề thấy “bận tâm”,không hề cảm thấy lương tâm bị day dứt,vò xé;thậm
chí có kẻ còn tìm mọi cách lợi dụng khe hở của pháp luật để thu lợi bất chính .
Tóm lại,pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh hay không một phần rất
quan trọng là do ý thức đạo đức của các thành viên trong xã hội.Đạo đức chi
phối,ảnh hưởng đến hành vi pháp luật của các chủ thể theo hai hướng:nếu đạo
đức trong xã hội được củng cố,nâng cao,các thành viên trong xã hội đều coi
trọng các giá trị chuẩn mực đạo đức…thì việc thực hiện pháp luật sẽ nghiêm
chỉnh hơn;ngược lại nếu đạo đức xã hội bị xuống cấp,trong xã hội không coi
trọng việc giáo dục đạo đức,ý thức đạo đức của các chủ thể thấp thì việc thực
hiện pháp luật sẽ không nghiêm chỉnh,vi phạm phápluật vì thế sẽ gia tăng.Đạo
đức xã hội bị thoái hóa,xuống cấp là một trong những nguyên nhân của các hành
vi man rợ,các hành vi “phi nhân tính”.Chính vì thế,cùng với việc tuyên
truyền,cần phải tăng cường giáo dục đạo đức.
KẾT LUẬN
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật trong đó những
yếu tố đã phân tích ở trên có ảnh hưởng lớn tới quá trình thực hiện pháp luật.Để
thực hiện pháp luật đạt được hiệu quả tốt cần phải sự phối hợp hài hòa,khoa học
8
giữa các yếu tố với nhau,như vậy mới phát huy được tối đa hiệu quả của pháp
luật trong cuộc sống.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO