Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

MỤC LỤC
Tên nội dung
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
2. Thực trạng
a, Thuận lợi, khó khăn
b, Thành công, hạn chế
c, Mặt mạnh, mặt yếu
d, Các nguyên nhân, các yếu tố tác động
e, Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
3. Giải pháp, biện pháp
3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.
3.2 Nội dung, điều kiện và cách thực hiện biện pháp, giải pháp
3.2.1 Phân định dạng bài và các nhóm kênh hình trong sách giáo
khoa đối với phân môn Lịch sử lớp 4,5
3.2.2. Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình sách giáo khoa
theo quy trình
3.2.3 Cung cấp một số tư liệu, kênh hình ngoài sách giáo khoa
3.3 Điều kiện để thực hiện các biện pháp, giải pháp
3.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
3.5 Kết quả khảo nghiệm.
4. Kết quả
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

27

1


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Mục tiêu giáo dục Tiểu học trong thời kỳ mới được xác định:“Giúp học
sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

2


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

đặc điểm, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục
học Trung học cơ sở”. Trên cơ sở đó, chương trình giáo dục Tiểu học được xây
dựng toàn diện ở tất cả các môn học: Toán, Tiếng Việt, Khoa học, …Trong đó
phân môn Lịch sử lớp 4, 5 có ý nghĩa và vị trí quan trọng, tạo nền tảng ban đầu
đối với việc đào tạo thế hệ trẻ. Năm 1941, khi về nước trực tiếp lãnh đạo cách
mạng Việt Nam, Bác Hồ biên soạn tập “Lịch sử nước ta” và mở đầu bằng hai
câu:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
Mục tiêu của phần lịch sử trong chương trình Tiểu học là cung cấp cho
học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật
tiêu biểu, tương đối có hệ thống theo dòng thời gian của lịch sử Việt Nam từ


Nghiên cứu phương pháp dạy học môn Lịch sử từ đó tìm ra phương pháp
dạy học phù hợp với đối tượng học sinh.
Cách sử dụng kênh hình sách giáo khoa giúp học sinh có ý thức tìm tòi,
yêu thích lịch sử dân tộc, nâng cao chất lượng học tập của học sinh và làm nền
tảng vững chắc cho những năm học tiếp theo.
3 . Đối tượng nghiên cứu
Học sinh các lớp 4, 5 tôi đã từng dạy những năm học: 2010-2011; 20112012; 2012-2013
4. Phạm vi nghiên cứu
Hoạt động học tập của học sinh và cách khai thác kênh hình trong sách
giáo khoa, việc chuẩn bị giảng dạy của giáo viên khi dạy phân môn Lịch sử lớp
4, 5.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Đọc tài liệu
- Nhóm Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Nhóm Phương pháp hỗ trợ thống kê
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Mục tiêu học tập của môn Lịch sử nhằm hình thành và phát triển cho học
sinh những kĩ năng cần thiết: nhận biết đúng đắn các nhân vật, sự kiện, hiện
tượng lịch sử, biết trình bày lại kết quả học bằng lời nói, bài viết, sơ đồ, bảng
thống kê, biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống. Đặc thù của
môn Lịch sử là không thể trực tiếp quan sát các sự kiện, hiện tượng, nhân vật
trong quá khứ. Mục đích của việc dạy học lịch sử không phải là cung cấp cho
học sinh những kiến thức sẵn có trong sách giáo khoa mà mục đích cuối cùng là
giúp học sinh biết tái hiện lại những vấn đề có liên quan để hiểu được lịch sử.
Sử dụng kênh hình trong giảng dạy phân môn Lịch sử phát huy tính tích
cực của các đối tượng nhằm tạo hứng thú và làm cho giờ học sinh động hơn.
Khai thác và sử dụng hiệu quả bản đồ, lược đồ, tranh ảnh minh họa sách giáo
khoa sẽ giúp giáo viên và học sinh tốn ít thời gian, công sức mà chất lượng dạy

- Về giáo viên: Ngại dạy phân môn Lịch sử. Một số giáo viên không nắm
chắc các nhân vật, sự kiện lịch sử.
- Về học sinh: Chưa coi trọng phân môn Lịch sử, xem đây là môn phụ,
chưa hiểu hết ý nghĩa của môn học. Phần đa bố mẹ các em có trình độ văn hoá
thấp nên sự hướng dẫn các em còn nhiều hạn chế cả về thời gian và phương
pháp học.
b, Thành công, hạn chế
* Thành công:
Tìm ra được cách khai thác triệt để kênh hình SGK giúp các em dễ hiểu,
nhớ lâu và nắm được bài ngay tại lớp. Học sinh không xem môn học này là môn
phụ, có hứng thú học Lịch sử, có thêm kiến thức về Lịch sử. Giáo viên yêu thích
phân môn này hơn, có hiểu biết sâu hơn về nội dung chương trình và một số
kinh nghiệm trong dạy Lịch sử cho học sinh.
* Hạn chế:
Một số giáo viên chưa hiểu hết ý tưởng tác giả nên chưa khai thác triệt để
các nội dung kênh hình trong sách giáo khoa, mới chỉ dừng lại ở mức độ giới
thiệu là chủ yếu. Nhiều giáo viên nhận thức đầy đủ giá trị ý nghĩa của kênh hình
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

5


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

nhưng lại ngại sử dụng, sợ mất thời gian,… Một số tiết học giáo viên chỉ huy
động một số học sinh khá, giỏi trình bày lược đồ, bản đồ và khám phá tranh ảnh
mà chưa giành cho đối tượng học sinh yếu kém. Cho nên đối tượng học sinh yếu
kém ít được chú ý và không được tham gia hoạt động, điều này làm cho các em
thêm tự ti về năng lực của mình và các em cảm thấy chán nản.
c, Mặt mạnh, mặt yếu

Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

6


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

- Giáo viên giảng giải, thuyết minh quá nhiều nhằm mô tả lại các sự kiện
lịch sử mà giờ dạy vẫn chưa đem lại hiệu quả cao.
- Giáo viên chưa thấy hết vai trò quan trọng của hình ảnh minh họa, đôi
khi còn ngại sử dụng. Do đó còn nhiều hạn chế, bất cập trong khai thác và sử
dụng kênh hình ở tiết dạy Lịch sử.
- Còn nhiều lúng túng trong các tiết dạy về lịch sử địa phương.
* Về phía học sinh:
- Một số em có suy nghĩ không đúng về mục tiêu của môn lịch sử, không
thích học lịch sử, coi lịch sử là môn “phụ”.
- Học sinh ghi nhớ các sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử một cách máy
móc, chóng quên, không hứng thú dẫn đến việc các em bị nhầm lẫn giữa sự kiện
này với các sự kiện khác, thậm chí còn nhầm lẫn tên nhân vật lịch sử trong các
giai đoạn lịch sử quan trọng.
Ví dụ: Trong cuộc thi “Rung chuông vàng” do Liên Đội tổ chức vào ngày
26/3, có một câu hỏi được đưa ra cho các học sinh khối 4, 5 như sau: Người làm
nên chiến thắng lẫy lừng trên sông Như Nguyệt là ai?
Một số em trả lời:

+ Người đó là Trần Hưng Đạo.
+ Người đó là Ngô Quyền.
+ Người đó là Lê Lợi

Do các em không nhớ mốc thời gian lịch sử có liên quan đến các nhân

cần phải làm gì cho Tổ quốc thân yêu.
3.2 Nội dung, điều kiện và cách thực hiện biện pháp, giải pháp
3.2.1 Phân định dạng bài và các nhóm kênh hình trong sách giáo khoa
đối với phân môn Lịch sử lớp 4,5
* Dạng bài: Chương trình Lịch sử lớp 4, 5 được chia thành 3 dạng cơ bản
sau:
- Dạng 1: Cung cấp kiến thức về nhân vật lịch sử, các sự kiện lịch sử tiêu
biểu trong quá trình dựng nước và giữ nước.( Từ buổi đầu dựng nước đến Hoàn
thành thống nhất đất nước)
- Dạng 2: Ôn tập - Kiểm tra.
- Dạng 3: Tìm hiểu lịch sử địa phương (Phần này không có trong SGK,
SGV). Giáo viên tự tìm hiểu và tái hiện lại cho học sinh biết được qua trình hình
thành và phát triển của địa phương nơi em ở như thế nào,...
* Các dạng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử: Trong sách giáo khoa
phân môn Lịch sử lớp 4, 5 có thể kể đến một số dạng kênh hình cơ bản sau:
- Bản đồ hành chính.
- Lược đồ địa phận các vùng miền, lược đồ các trận đánh, các chiến dịch,
biểu đồ.
- Tranh, ảnh minh họa một số di vật, di tích, nhân vật lịch sử tiêu biểu
hoặc mô phỏng một số nét chính về hình thái, kinh tế, chính trị xã hội trong các
thời kỳ dựng nước.
3.2.2. Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình sách giáo khoa theo
quy trình
Do đặc trưng của phân môn Lịch sử là “Con người không thể tri giác trực
tiếp những gì thuộc về quá khứ”, muốn học sinh của mình hiểu và nhớ lâu
những kiến thức lịch sử ấy thì tranh ảnh, lược đồ, bản đồ …là phương tiện hữu
ích nhất giúp giáo viên khai thác nội dung bài. Trong chương trình của phân
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

8

dụng để minh họa cho kết quả của chiến dịch Điện Biên Phủ
+ Hình 5: (Sưu tầm) Những kỷ vật của anh hùng liệt sĩ Phan Đình Giót
đang lưu giữ tại nhà lưu niệm của Nghĩa trang liệt sĩ xã Cẩm Quan, huyện Cẩm
Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Được sử dụng khi giới thiệu tấm gương hy sinh anh dũng
của Phan Đình Giót.

Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

9


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Bước 2: Xác định nội dung trọng tâm của bài học sinh cần phải hiểu
thông qua kênh hình.
Bước 3: Giáo viên phải nói rõ mục đích, yêu cầu cách thức tìm kiếm
thông tin trên kênh hình để học sinh không bị phân tán sự chú ý sang nội dung
khác, điều này giáo viên càng phải đặc biệt quan tâm trong những bài có nhiều
tranh ảnh minh họa trong sách giáo khoa.
Ví dụ: Bài 17 “Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ” (Lịch sử lớp 5)
Hình 2: Đoàn xe thồ phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ.
Khi khai thác hình này nếu giáo viên không nêu rõ mục đích, yêu cầu khi
quan sát thì học sinh rất dễ chăm chú quan sát xem các chú dân công chở cái gì,
hoặc cùng một lúc sẽ quan sát và bàn tán với nhau về nhiều bức ảnh khác bên
cạnh đó.

Vì vậy, giáo viên cần giới thiệu khái quát bức ảnh: “Bức ảnh là cảnh một
đội xe thồ đang chở lương thực phục vụ tiền tuyến, xe nào cũng cắm lá cây ngụy
trang để tránh máy bay địch ném bom. Những ngày Tết năm Giáp Ngọ(1954),
trời rét thấu xương, mưa phùn lất phất nhưng những chiến sĩ dân công với

định hướng để học sinh tư duy, làm việc tích cực với đồ dùng, chủ động nắm bắt
và ghi nhớ kiến thức lịch sử theo đúng mục đích cần đạt của bài học. Đặc biệt
phải luôn có phương án điều chỉnh câu hỏi cho phù hợp với các đối tượng học
sinh trong lớp, đảm bảo tính vừa sức vừa đảm bảo tính phát triển.
Vì vậy, để học sinh làm việc với bản đồ, lược đồ một cách có hiệu quả, tôi
chú ý hướng dẫn các em một số kiến thức, kĩ năng cần thiết như:
Thứ nhất, phải giúp học sinh biết xác định phương hướng trên bản đồ,
lược đồ: theo quy ước đơn giản phía trên là hướng Bắc, phía dưới là hướng
Nam, bên phải là hướng Đông, bên trái là hướng Tây. Ở bài Làm quen với bản
đồ trong sách Lịch sử và Địa lí lớp 4 các em đã được học nhưng giáo viên cũng
cần củng cố thường xuyên kĩ năng này. Chẳng hạn khi học sinh xác định được
phương hướng trên bản đồ, lược đồ thì các em có thể tự biết được tại sao gọi là
giặc phong kiến phương Bắc, hoặc cụ thể như trong bài “Cuộc kháng chiến
chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1075-1077)”. Khi yêu cầu thuật lại cuộc
chiến đấu trên sông Như Nguyệt thì học sinh dễ dàng xác định được vị trí phòng
tuyến của quân ta là ở bờ Nam, quân giặc là ở bờ Bắc sông Như Nguyệt.
Thứ hai, hướng dẫn học sinh đọc chú giải để hiểu được ý nghĩa biểu thị
của các kí hiệu trên lược đồ: Khi nắm được ý nghĩa biểu thị của các kí hiệu, các
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

11


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

em sẽ làm tốt các bài tập yêu cầu thuật lại diễn biến cuộc chiến đấu hoặc cuộc
khởi nghĩa.
Ví dụ: Dựa vào lược đồ, em hãy trình bày lại trận chiến tại phòng tuyến
sông Như Nguyệt (bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai
(1075-1077) trang 34, SGK Lịch sử và Địa lí 4), tôi hướng dẫn như sau:

ra, có thật và tồn tại khách quan. Nhận thức lịch sử là phải thông qua các “dấu
vết” của quá khứ, những chứng cứ về sự tồn tại của các sự kiện, hiện tượng đã
diễn ra, do đó việc đầu tiên, tất yếu không thể bỏ qua là cho học sinh tiếp xúc
với tranh ảnh.
*Khai thác ở khía cạnh thứ nhất: Hệ thống câu hỏi khai thác kiến thức từ
bản đồ:
Ví dụ: Bài 11. “Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ 2
(1075-1077)” Lịch sử lớp 4
* Mục tiêu:
+ Kiến thức: Nắm được mốc thời gian, nguyên nhân, diễn biến và kết
quả của cuộc kháng chiến chống quân Tống dưới thời nhà Lý. Ta thắng được
quân Tống bởi tinh thần dũng cảm và trí thông minh của quân dân ta. Người anh
hùng tiêu biểu của cuộc kháng chiến này là Lý Thường Kiệt.
+ Kỹ năng: Biết tường thuật sinh động trận quyết chiến trên phòng tuyến
sông Cầu.
+ Thái độ: Tự hào về truyền thống anh hùng bất khuất của của cha ông ta
thời xưa.
* Đồ dùng dạy học:
- Bản đồ hành chính
- Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt.
* Xác định kiến thức trong bài mà học sinh cần nắm được qua khai thác
đồ dùng;
- Nhận biết được vị trí của sông Như Nguyệt trên bản đồ hành chính và
tầm quan trọng của phòng tuyến sông Như Nguyệt tại khu vực này.
- Nắm chắc vị trí phòng tuyến sông Như Nguyệt, vị trí trận tuyến của
quân địch, vị trí quân nhà Lý phòng ngự, các mũi tiến công và chặn đánh của ta;
mũi tiến công và đường rút chạy của địch.
- Thấy được trí thông minh, tài thao lược trong xây dựng phòng tuyến và
việc chỉ huy nghĩa quân của Lý Thường Kiệt.
- Sông Như Nguyệt nằm ở vị trí nào của - Sông Như Nguyệt nằm ở phía

vững chắc cho kinh thành Thăng
Long; đánh úp quân giặc vào đêm
khuya làm cho giặc trở tay không
kịp…

- Bài thơ được cất lên trong đêm khuya có - Kích động lòng quân sĩ, làm
tác dụng gì?
hoang mang ý trí của kẻ thù.
- Dựa vào lược đồ, hãy tường thuật lại - Học sinh thuật lại
cuộc chiến đấu bảo vệ phòng tuyến trên bờ
phía Nam sông như Nguyệt của quân ta?
Từ việc khai thác lược đồ theo theo hệ thống các câu hỏi như trên, đã có
nhiều học sinh tham gia xây dựng bài, số lượng học sinh biết tường thuật lại trận
đánh tăng lên. Điều đó chứng tỏ rằng kiến thức lịch sử tại bài học này đã được
các em ghi nhớ sâu sắc.
* Khai thác ở khía cạnh thứ 2: Kỹ năng đọc và làm việc với tranh ảnh,
lược đồ, bản đồ.
Ví dụ: Bài 24: “Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không” Lịch sử lớp 5

Hình 2 trong sách giáo khoa: Máy bay Mỹ bị bắn rơi ở ngoại thành Hà Nội
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

14


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Minh họa cho sự kiện: Trong 12 ngày đêm lịch sử quân và dân Hà Nội đã
hạ gục nhiều máy bay hiện đại của Mỹ, trong đó có 34 chiếc máy bay B52 (Loại
máy bay tối tân nhất lúc bấy giờ của Mỹ) và có nhiều chiếc bị bắn rơi ngay tại


Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

15


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Với bài này giáo viên vẽ đường trục phân biệt các hướng Bắc, Nam,
Đông, Tây lên bảng. Yêu cầu HS dựa vào đường trục, kênh hình, chữ ghi trên
lược đồ và SGK để trả lời các câu hỏi: Nước Văn Lang nằm trên địa phận nào
trên lược đồ? ( Địa phận Bắc bộ và Bắc Trung Bộ)
Sau khi trao đổi GV kẻ tiếp trục thời gian lên bảng để phân biệt năm công
nguyên và năm trước công nguyên, sau công nguyên, yêu cầu HS xác định thời
điểm ra đời của nước Văn Lang.
nước Văn Lang

700

CN
0

2015

Hình 2: Lăng vua Hùng

Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

16


Sử dụng khi dạy về đời sống ăn mặc, vui chơi. Câu hỏi:
- Hình nhà sàn thể hiện người Lạc Việt ở như thế nào?
- Cảnh giã gạo của đôi nam nữ chứng tỏ người Lạc Việt ăn bằng gì?
- Hình 10 thể hiện người Lạc Việt đang làm gì?
Kết hợp các hình 3, 4, 5, 6 nêu câu hỏi:

Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

17


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Trống đồng

Mũi tên đồng

- Người Lạc Việt biết làm những công cụ và vũ khí gì để phục vụ và bảo
vệ cuộc sống?
- Việc chế tạo ra lưỡi cày, rìu, muôi, vòng trang sức,... bằng đồng chứng
tỏ người Lạc Việt đã biết làm nghề gì? ( nghề đúc đồng)
Hình 9: Đồ gốm thời Hùng Vương
Sử dụng khi trình bày về các nghề thủ công của người Lạc Việt. Câu hỏi:
- Hình dáng đồ gốm trong ảnh như thế nào?
- Đồ gốm được làm từ chất liệu gì?
- Chúng được dùng để làm gì?
* Qua những công cụ đó và cả cách trang trí trên trống đồng, em hình
dung như thế nào đời sống của người Lạc Việt ? ( HS đã có nhiều ý kiến như:
Đồ dùng của họ khác với ngày nay/ Đồ dùng phục vụ cuộc sống còn đơn giản/
Từ xưa họ đã có tục lệ đua thuyền, và còn biết đeo cả trang sức để làm đẹp,…)


19


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Sử dụng khi dạy về diễn biến trận Quang Trung đánh tan quân Thanh xâm
lược. Câu hỏi: - Ngày 20 tháng chạp năm Mậu Thân, khi hành quân ra đến Tam
Điệp, Quang Trung đã làm gì?
- Quang Trung chia quân làm 5 đạo do những ai chỉ huy?
- Ngày mồng 3 Tết Kỉ Dậu ta đánh đồn nào?
- Sáng mồng 5 Tết ta tấn công đồn nào?
- Cùng lúc đánh tàn quân Ngọc Hồi bỏ chạy về Thăng Long, ta tấn công
đồn nào?
- Kết quả của trận chiến là gì?
Hình 2: Gò Đống Đa

Sử dụng khi trình bày kết quả của sự kiện Quang Trung đại phá quân
Thanh. Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát bức ảnh và giới thiệu: Từ Nam
Đồng đến Thịnh Quang, xác giặc la liệt. Nhân dân ở đây đã thu nhặt xác đem
chôn vào các hố và đắp cao lên thành gò. Tướng giặc là Sầm Nghi Đống treo
cổ tự tử cùng mấy trăm thân binh trên gò Đống Đa. Với lòng khoan dung và giữ
mối bang giao hữu hảo với nhà Thanh, vua Quang Trung đã cho lập đền thờ
Sầm Nghi Đống ngay tại gò Đống Đa.
Hình 3: Tượng vua Quang Trung

Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

20




Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Hình 4: Voi giúp người vận chuyển nông sản

Hình 5: Một chú voi kéo gỗ trên một dòng
suối

Hình 6: Voi và du khách trên Hồ Lắk

Hình 7: Voi phục vụ lễ hội cà phê Buôn Ma
Thuột

Hình 8: Nhà đày Buôn Ma Thuột

Hình 9: Nhà đày Buôn Ma Thuột đã được
Nhà nước công nhận là di tích lịch sử vào
năm 1980.

Nhà đày Buôm Ma Thuột (số 18 đường Tán Thuật, thành phố Buôn Ma Thuột,
tỉnh Đắk Lắk.) là nơi giam giữ những chiến sĩ cộng sản thuở trước như: Hồ Tùng
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

22


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

Mậu, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Hồng Chương, Bùi San,

khởi cùng tham gia vào hoạt động học tập thông qua các phương pháp dạy học
phù hợp. Nếu khai thác và sử dụng kênh hình đạt hiệu quả tức là thực hiện tốt
việc đổi mới phương pháp dạy học và chất lượng giờ học được nâng cao. Từ đó,
các em thấy yêu thích môn học, yêu thích lịch sử dân tộc, có niềm tin vào sự
phát triển hợp quy luật của lịch sử dân tộc và tự xây dựng ý thức giữ gìn, bảo
tồn và phát huy truyền thống dân tộc.
* Tóm lại: Khi làm việc với kênh hình thì:
+ Lời dẫn phải xúc tích, giàu tính khái quát và giàu hình ảnh.
+ Phải đề cập tới cốt lõi của bài học.
+ Tạo ấn tượng, gợi ý tò mò của học sinh.
+ Tổ chức cho học sinh tiếp cận nguồn dữ liệu( kênh chữ, kênh hình, sách
giáo khoa) để có những hình ảnh cụ thể về sự kiện, hiện tượng lịch sử.
Và cần thực hiện theo các bước :
- Giới thiệu sơ lược về kênh hình.
- Nêu mục đích làm việc với kênh hình.
- Đưa ra câu hỏi gợi ý để HS có cơ sở khai thác kiến thức từ kênh hình.
- Gọi HS trả lời các câu hỏi.
- Mời HS khác nhận xét, bổ sung trước khi GV đưa ra kết luận.
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

24


Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5

* Chú ý: Hiện nay việc tìm tranh ảnh, lược đồ trên Internet không khó
nhưng trước khi tìm thêm những tranh ảnh khác để bổ trợ thêm kiến thức, giáo
viên cần sử dụng khai thác hết ý đồ kênh hình trong sách giáo khoa.
3.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các giải pháp, biện pháp trong đề tài có mối quan hệ mật thiết với nhau, bổ

Học chỉ vì yêu cầu của thầy cô

27,3%

16,3%

Không thích học môn Lịch sử

18,2%

4,7%

Mức độ đạt được của học sinh
Yêu thích hứng thú học môn Lịch sử

4. Kết quả
Sau khi áp dụng kinh nghiệm này thì hiệu quả, chất lượng dạy học phần
Lịch sử được nâng lên rõ rệt. Không những học sinh chủ động, linh hoạt trong
cách học và cách ghi nhớ các kiến thức lịch sử mà học sinh còn linh hoạt, chủ
Giáo viên: Nguyễn Thị Thanh Thảo - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

25