SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
SÁNG KIẾN
“Một số sáng kiến nâng cao hiệu quả sử dụng Đồ dùng trực quan
trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5”
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Như chúng ta đã biết, phân môn lịch sử có vị trí và ý nghĩa quan trọng đối với
việc giáo dục thế hệ trẻ. Từ những hiểu biết về quá khứ, học sinh hiểu rõ truyền
thống dân tộc, tự hào với thành tựu dựng nước và giữ nước của tổ tiên và từ đó xác
định nhiệm vụ trong hiện tại có thái độ đúng đối với sự phát triển hợp quy luật của
tương lai. Vì thế, trong hướng dạy học mới hiện nay, “Hướng tích cực hoá hoạt động
học tập của học sinh”, yêu cầu người giáo viên phải biết tạo điều kiện cho học sinh tự
tìm tòi, khai thác kiến thức, biết điều khiển hoạt động nhận thức của mình bằng các
“Đồ dùng trực quan”, chính vì thế mà “Đồ dùng trực quan” đã trở thành một nhân tố
khá quan trọng trong hoạt động dạy học, vì nó vừa là phương tiện giúp học sinh khai
thác kiến thức, vừa là nguồn tri thức đa dạng, phong phú mà học sinh rất dễ nắm bắt.
Để phát huy tính tích cực của học sinh và nâng cao hiệu quả trong giảng dạy
Lịch sử, bản thân tôi đã và đang nghiên cứu sáng kiến với hy vọng góp phần nâng
cao chất lượng giảng dạy bộ môn lịch sử. Vì vậy mà trong bài viết này tôi xin trình
bày: “Một số sáng kiến nâng cao hiệu quả sử dụng Đồ dùng trực quan trong
giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5” sẽ giúp cho việc dạy học theo phương pháp mới
và việc thực hiện chương trình giáo dục mới sẽ đạt hiệu quả cao hơn như mong
muốn.
Người thực hiện: Tống Thị Giang Đơn vị: Trường Tiểu Học 3 TT Năm Căn
1
SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
2. Phạm vi triển khai thực hiện:
Những sáng kiến phát huy tính tích cực của học sinh và nâng cao hiệu quả sử
dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5 mà tôi nêu trên
không chỉ được kiểm nghiệm qua thực tế dạy học trên lớp của tôi, mà đã được phổ
biến trong tổ chuyên môn khối 5 và các khối lớp khác trong trường mà còn được
chọn dạy tiết công diễn cho giáo viên trong toàn huyện tham khảo, ứng dụng trong

việc thực hiện các hình thức dạy học phù hợp trong đó phải nói đến khả năng sử
dụng đồ dùng trực quan để đem lại hiệu quả cho tiết dạy cũng như chất lượng bộ
môn ngày một nâng cao. Mỗi một GV – HS phải hiểu rõ sự nguy hại của việc thi gì
học nấy sẽ làm cho học vấn của học sinh bị què quặt, thiếu toàn diện Tình trạng
mù lịch sử hiện nay ở không ít học sinh là hậu quả tất yếu của việc học lệch, không
toàn diện.
c. Các biện pháp giải quyết vấn đề:
Nhằm cải tiến phương pháp dạy học và hưởng ứng phong trào ứng dụng công
nghệ thông tin trong đổi mới nội dung và hình thức tổ chức việc dạy và học, từ năm
2010 – 2012 mặc dù còn hạn chế nhưng trường tôi đã hết sức cố gắng tạo điều kiện
Người thực hiện: Tống Thị Giang Đơn vị: Trường Tiểu Học 3 TT Năm Căn
3
SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
để giáo viên được ứng dụng thông tin trong giảng dạy nhằm đem lại hiệu quả cao cho
giờ học. Qua quá trình nghiên cứu và áp dụng thực tế trong dạy học bản thân tôi có
những bài giảng hay và ấn tượng. Dưới đây là một số hình thức sử dụng đồ dùng trực
quan mà tôi đã thực hiện phát huy tính tích cực của học sinh và phù hợp với tất cả
các đối tượng học sinh trong lớp.
- Đối với tranh, ảnh hình vẽ:
Học sinh lớp 4, 5 rất thích xem tranh ảnh, chân dung các nhà cách mạng, các
anh hùng dân tộc, các vị lãnh tụ, . . . Các em không chỉ chú ý miêu tả bề ngoài mà
còn chú ý nêu nội dung, tính cách, hành vi thể hiện ở tranh ảnh .
Vì vậy giáo viên phải làm nổi bật tính cách nhân vật để gây hứng thú cho học
sinh, kích thích óc tò mò, phát triển năng lực nhận thức. Từ đó làm cho các em khâm
phục, học tập được đạo đức, tài năng của họ.
Tuy nhiên phải chọn thời gian phù hợp để đưa chân dung của nhân vật lịch sử
ra. Khi sử dụng, giáo viên phải phân tích, định hướng cho học sinh, tự mình đánh giá
vai trò, tính cách của nhân vật .
Ví dụ: Khi dạy bài “Đảng cộng sản Việt Nam ra đời” dạy đến phần tổng kết
nội dung thảo luận nhóm. “Ý nghĩa và thống nhất thành lập Đảng của cách mạng

5
SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
+ Thông qua việc sử dụng bản đồ giáo viên hướng dẫn học sinh rèn luyện được
các kỹ năng bản đồ.
+ Đọc tên bản đồ để biết đối tượng lịch sử được thể hiện trên bản đồ là gì.
+ Hiểu bản đồ, đọc được bản chú giải để biết cái người ta thể hiện đối tượng đó
trên bản đồ như thế nào, bằng các ký hiệu gì ? Bằng màu sắc gì?
+ Xác định vị trí, phương hướng của các địa điểm trên bản đồ.
+ Cao hơn nữa giáo viên hướng dẫn học sinh biết dựa vào bản đồ, kết hợp với
các kiến thức lịch sử để phân tích, so sánh, giải thích các mối quan hệ của các sự kiện
giữa các đối tượng.
*Lược đồ:
Trong giảng dạy lịch sử giáo viên có thể sử dụng lược đồ trống học sinh nhớ các
sự kiện, địa danh diễn ra sự kiện và điền vào lược đồ với cách này học sinh sẽ khắc
sâu trí nhớ. Cũng có thể giáo viên dùng những kí hiệu, biểu tượng để đính các địa
danh, nơi diễn ra sự kiện nổi bật hoặc diễn biến của cuộc khởi nghĩa, chiến
dịch
Giáo viên cũng có thể sử dụng lược đồ để trình bày diễn biến, sự kiện như sử
dụng bản đồ .
+ Thông qua lược đồ giúp học sinh hiểu và nhớ lâu hơn các sự kiện.
+ Bước đầu tập cho học sinh thể hiện các sự kiện đơn giản sau đó thực hành với
các chiến dịch, các trận đánh có quy mô lớn hơn.
Người thực hiện: Tống Thị Giang Đơn vị: Trường Tiểu Học 3 TT Năm Căn
6
SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
Qua các việc sử dụng lược đồ các em cũng có thể đánh giá được tác động của
các điều kiện tự nhiên liên quan đến sự kiện lịch sử và cũng qua đó giáo viên cũng có
thể đánh giá được khả năng lĩnh hội của các em và có hướng điều chỉnh, sửa chữa
kịp thời cho các em và đây cũng là phương pháp kích thích khả năng tìm tòi, sáng tạo
của các em.

họa các hình ảnh, trình bày bản đồ….phục vụ cho tiết dạy đạt hiệu quả như mong
muốn.
Như vậy phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử ở
trường tiểu học là một việc làm rất quan trọng, rất phong phú và có ý nghĩa lớn cần
được mỗi thầy giáo, cô giáo quán triệt một cách sâu sắc và vận dụng sáng tạo trong
công tác giảng dạy của mình, trong hoạt động nội khoá cũng như hoạt động ngoại
khoá.Tuy nhiên để làm tốt việc này cần có sự chuyển biến mạnh mẽ mang tính cách
mạng trong phương pháp dạy – học lịch sử và phải có thời gian kiểm nghiệm sự đúng
đắn của nó so với kiểu dạy truyền thống. Mỗi giáo viên sau khi vận dụng các phương
pháp dạy học này vào từng bài phải có sự nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm và trao
đổi, phổ biến với đồng nghiệp để khẳng định những biện pháp sư phạm trong việc
nâng cao chất lượng bộ môn. Cần trách khuynh hướng “tách lí thuyết với thực
Người thực hiện: Tống Thị Giang Đơn vị: Trường Tiểu Học 3 TT Năm Căn
8
SK: Một số sáng kiến nâng cao hiêu quả sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 5
tế” đáp ứng được những yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong thời
đại công nghiệp hoá - hiện đại hoá .
4. Kết quả, hiệu quả mang lại:
Từ việc thực hiện các sáng kiến nêu trên, trong những năm học qua, chất lượng
phân môn Lịch sử của lớp tôi đảm nhiệm giảng dạy đều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra.
HS không chỉ nắm vững kĩ năng khai thác kiến thức trên bản đồ (lược đồ) mà còn có
kĩ năng khai thác kiến thức ở biểu đồ, bảng số liệu và clip phim tư liệu v.v trong
phân môn Lịch sử, các em yêu thích học môn lịch sử.
Chất lượng phân môn Lịch sử trong những năm học qua cụ thể là:
Năm học Số HS
Xếp loại chất lượng môn
Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % SL %
2009-2010 31 9 29,03 12 41,94 10 32,25
2010-2011 24 9 37,50 11 45,83 4 16,67