Mục lục
Lời mở đầu…………………………………………………………………….2
Nội dung bài tập…………………………………………………………….2
I.

Hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước trong quản

lí hành chính……………………………………………………………………...2
1. Quốc hội……………………………………………………………………3
2. Hội đồng nhân dân…………………………………………………………4
II.

Vai trò của hoạt động giám sát đối với việc đảm bảo pháp chế

trong quản lí hành chính nhà nước……………………….…………………..5
III. Thực

trạng và một số phương hướng nâng cao chất lượng của

hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước…………………….10
1.
2.

Một số phương hướng nâng cao chất lượng của hoạt động giám sát…….10
Thực trạng hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước trong
quản lí hành chính…………………………………………………...….11

Kết luận………………………………………………………………………..11

Lời mở đầu.
Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

sát của Quốc hôi đã quy định: “Giám sát là việc Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc
hội, Hội đồng dân tộc, uỷ ban của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu
Quốc hội theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu
sự giám sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp
Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

12


lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội”. Các cơ quan quyền lực nhà
nước là những cơ quan có vị trí đặc biệt quan trọng trong bộ máy nhà nước. Vị trí
pháp lí cũng như chức năng nhiệm vụ và quyền hạn của nó do Hiến pháp quy định.
Đó là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân lao động.
Chính vì vậy hoạt động của những cơ quan này tác động tích cực và chi phối rất
lớn hoạt động của các cơ quan nhà nước khác, trong đó có các cơ quan hành chính
nhà nước cũng như các cơ quan tư pháp.
Chủ thể của hoạt động giám sát nay là các cơ quan quyền lực nhà nước, bao
gồm: Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

1.Quốc hội.
Giám sát là chức năng hiến định của các cơ quan quyền lực nhà nước. Chức
năng này xuất phát từ địa vị chính trị pháp lí của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, là
những cơ quan trực tiếp nhất nhận quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân thực
hiện mọi quyền lực nhà nước. Mặt khác, còn xuất phát từ tính chất chấp hành và
điều hành của hoạt động hành chính nhà nước trong quan hệ đối với hoạt động lập
pháp. Trong hệ thống các cơ quan hành nhà nước, Quốc hội luôn đứng ở nấc thang
quyền lực cao nhất.
Hoạt động giám sát của Quốc hội vừa là chức năng, vừa là nhiệm vụ và quyền
hạn của Quốc hội. Quyền đó đã được khẳng định cụ thể tại khoản 2 Điều 84 Hiến
pháp năm 1992 (sửa đổi bổ sung năm 2001) và khoản 2 Điều 2 Luật tổ chức Quốc

trong quản lí hành chính nhà nước.
Pháp chế là gì? Pháp chế là một phạm trù rất rộng nhưng nội dung cơ bản
nhất đó là sự triệt để tôn trọng pháp luật của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã
hội và công dân. Nói đến pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước là nhấn
mạnh đến trật tự pháp luật nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân, củng cố và duy trì địa vị pháp lí hành chính của các cơ quan nhà nước và tổ
chức xã hội.
Đảm bảo pháp chế tức là phải củng cố việc xây dựng cơ chế, phương tiện,
phương pháp và cách thức nhằm làm cho pháp luật được thực hiện có hiệu quả
trong thực tế. Đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước là một nguyên
tắc cơ bản nhất trong quản lí hành chính nhà nước. Nếu thiếu nguyên tắc này thì
quản lí hành chính nhà nước sẽ không có cơ sở pháp lý bền vững, sẽ rơi vào tình
trạng khủng hoảng, không thống nhất, thiếu đồng bộ.

Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

12


Như vậy, bảo đảm pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước là cách thức tổ
chức sao cho các cơ quan quản lí hành chính nhà nước, các tổ chức xã hội, công
dân tuân thủ và thực hiện theo đúng pháp luật hiện hành.
Các biện pháp để bảo đảm thực hiện pháp chế trong quản lí hành chính nhà
nước bao gồm: hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước, hoạt động
kiểm tra của các cơ quan quản lí hành chính nhà nước, hoạt động xét xử của tòa án,
hoạt động kiểm tra giám sát của các tổ chức xã hội và công dân. Trong đó hoạt
động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước là một biện pháp quan trọng nhất
và hữu hiệu nhất để đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước.
1. Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội và HĐND các cấp thực hiện
quyền lực nhà nước một cách thường xuyên và trực tiếp chỉ đạo cũng như kiểm

Từ những hoạt động đó, Quốc hội có thể nắm bắt và kiểm tra một cách
thường xuyên, trực tiếp mọi mặt hoạt động của các cơ quan hành chính. Lấy đó
làm cơ sở để đưa ra những chính sách, ý kiến chỉ đạo chung mang tính vĩ mô đối
với hoạt động quản lí hành chính.
Hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân các cấp là chức năng chủ yếu của
cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương được thực hiện trước hết ở các kì họp
của hội đồng nhân dân. Hoạt động giám sát này cũng được thực hiện thông qua
việc nghe và thảo luận báo cáo của uỷ ban nhân dân, thông qua việc chất vấn các
đại biểu là lãnh đạo của uỷ ban nhân dân cũng như các đại biểu là lãnh đạo cơ quan
kiểm sát và xét xử ở địa phương. Thông qua đó có những chỉ đạo kịp thời về các
vấn đề cần giải quyết ở địa phương. Tuy nhiên hoạt động giám sát đối với các cơ
quan quản lí hành chính ở của HĐND không chỉ bó hẹp ở những phiên họp mà còn
thông qua các hoạt động của Thường trực HĐND, các đại biểu HĐND.
2. Thông qua hoạt động giám sát, các cơ quan quyền lực nhà nước có thể
phát hiện những yếu kém, khuyết điểm trong công tác tổ chức và hoạt động của
các cơ quan hành chính nhà nước.
Trong việc thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà
nước, Quốc hội thực hiện quyền này tập trung trước hết đối với hoạt động của các
cơ quan hành chính nhà nước tức là thực hiện quyền lực nhà nước về mặt tổ chức
đối với bộ máy hành chính nhà nước: quyết định thành lập, bãi bỏ các bộ và các cơ
quan ngang bộ của Chính phủ, thành phố trực thuộc trung ương, thành lập hoặc
giải thể đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt (khoản 8 Điều 84 Hiến pháp); Quốc
hội có quyền bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh cao nhất của bộ máy Nhà

Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

12


nước, phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức

12


nước. Trên cơ sở đó cơ quan quyền lực nhà nước kịp thời đề ra những kế hoạch cụ
thể và biện pháp thích hợp, khắc phục những khó khăn và tồn tại ấy.
3. Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội và HĐND các cấp có dịp kiểm
nghiệm tính hợp lí và hợp pháp của các văn bản pháp luật do chính mình ban
hành.
Đây là vấn đề giữa lý luận và thực tiễn.. Thông qua hoạt động giám sát thi
hành pháp luật – thực tiễn, mà từ đó phát hiện ra những bất cập, thiếu sót trong quy
định của pháp luật – lí luận, để kịp thời có những thay đổi, bổ sung cho phù hợp
với tình hình thực tế mà xã hội đòi hỏi. Ví dụ như việc ra các nghị quyết sửa đổi bổ
sung các điều luật của Hiến pháp, luật chuyên ngành…của Quốc hội; từ hoạt động
giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật, Quốc hội đã kịp thời phát hiện
ra những điểm bất hợp lí, thiếu sót để thay đổi và bổ sung cho phù hợp, đảm bảo
tính đúng đắn và chặt chẽ của pháp luật.
Nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân do Hiến pháp và Luật tổ chức HĐND và
UBND quy định. Hoạt động của HĐND không chỉ là nghĩa vụ chấp hành Hiến
pháp, luật, pháp lệnh và văn bản pháp luật của cấp trên mà còn phải chủ động cụ
thể hoá những quy định này cho phù hợp với đặc điểm cụ thể ở địa phương mình.
Vì lẽ đó mà Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND và UBND ra
đời. Đây không chỉ là cơ sở pháp lí quan trọng góp phần khẳng định quyền hạn của
chính quyền địa phương mà văn bản pháp luật này một lần nữa nhấn mạnh tính chủ
động và yêu cầu HĐND phải chủ động tăng cường quyền giám sát đối với mọi
hoạt động thực thi pháp luật ở địa phương mình. Có như vậy những quy định đó
mới thực sự thúc đẩy sự năng động và sang tạo của quần chúng nhân dân lao động,
mới đánh giá xác thực khả năng thực thi pháp luật của địa phương.
Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp có dịp
kiểm nghiệm tính hợp lí và hợp pháp của các văn bản pháp luật do chính mình ban
hành. Nếu phát hiện thấy khiếm khuyết về hình thức hay nội dung thì các cơ quan

giữ các chức vụ do Quốc hội bầu và phê chuẩn (khoản 7 Điều 84 Hiến pháp năm
1992).
HĐND giám sát việc các cơ quan quản lí hành chính ở địa phương chấp hành
Hiến pháp và pháp luật cũng như các nghị quyết của HĐND. Bên cạnh đó một hoạt
động không thể thiếu góp phần cho hoạt động giám sát của HĐND đó là giải quyết
các khiếu nại tố cáo của công dân (cử chi) có giải quyết tốt công tác này thi HĐND

Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

12


mới đi sâu, đi sát với quần chúng nhân dân hiểu mong muốn của dân, để có những
điều chỉnh kịp thời đối với hoạt động chỉ đạo của HĐND.

III. Thực trạng và một số phương hướng nâng cao chất lượng
của hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước.
1. Thực trạng hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà
nước trong quản lí hành chính.
Hiện nay, trong việc phân công, phối hợp giữa các cơ quan đảng, nhà nước và
tổ chức chính trị - xã hội có chức năng thanh tra, kiểm tra, kiểm sát, giám sát còn
có những điểm chưa rõ ràng, ăn nhịp. Do đó, hiệu quả của việc bảo đảm pháp chế
xã hội chủ nghĩa nói chung và hiệu quả thanh tra, kiểm tra, kiểm sát và giám sát
đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính còn chưa đáp ứng được đòi
hỏi của tình hình mới.
Mặc dù Hiến pháp và một số văn bản về tổ chức bộ máy nhà nước đã có quy
định về hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND nhưng nhìn chung, các quy định
mới chỉ dừng ở xác định những vấn đề có tính nguyên tắc chung, chưa đủ cụ thể để
triển khai có hiệu quả; một số vấn đề cần thiết phải được quy định (như về đối
tượng, phạm vi giám sát của Quốc hội; thẩm quyền cụ thể của các chủ thể thực

Tóm lại, vai trò hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối với
việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính là rất quan trọng nó tác động trực
tiếp đến năng lực hoạt động của các cơ quan này sao cho luôn nằm trong khuôn
khổ của pháp luật. Khi các hình thức giám sát đạt hiệu quả tốt nó góp phần vào
thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của công cuộc đổi mới, tăng cường hiệu quả hoạt
động của bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của công dân.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình luật hành chính Việt Nam, NXB Công an nhân dân – 2008.
2. Nhập môn hành chính nhà nước, NXB Tp.Hồ Chí Minh – 1996.
3. Luatviet.net/Tudien.

Luật hành chính Việt Nam N05 – TL3

12