Trường Đại học Luật Hà Nội
A.

MỞ ĐẦU.

Với sự đa dạng, phong phú của hàng hóa dịch vụ, khách hàng có nhiều
cơ hội lựa chọn. Điều này thực sự là thách thức lớn đối với thương nhân. Với
ý nghĩa thông tin, xúc tiến thương mại là công cụ hữu hiệu để thương nhân
chiếm lĩnh thị trường, nâng cao cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ trên thị
trường, mở rộng quan hệ hợp tác thông qua sự hiểu biết lẫn nhau. Khuyến
mại là một hình thức xúc tiến thương mại, qua đó kích thích nhu cầu mua
sắm hàng hóa và tăng cường cơ hội thương mại cho doanh nghiệp. Khuyến
mại được quy định từ Điều 88 đến Điều 101 Luật thương maih năm 2005.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội những quy định này đã
bộc lộ những bất cập. Vì vậy, cần phải có sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện.
B.

NỘI DUNG.

I, Khái quát chung về hoạt động khuyến mại.
1. Khái niệm.
Theo khoản 1 Điều 88 Luật thương mại năm 2005 quy định: “Khuyến
mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm thực hiện việc
mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những
lợi ích nhất định”.
Như vậy, khuyến mại được hiểu là cách thức, biện pháp thu hút khách
hàng thông qua việc dành lợi ích cho khách hàng, bao gồm lợi ích vật chất
(tiền, hàng hóa) hay lợi ích phi vật chất (được cung ứng dịch vụ miễn phí).
Dấu hiệu dành cho khách hàng những lợi ích nhất định để tác động tới thái độ
và hành vi mua bán của họ là đặc trưng của khuyến mại phân biệt với các hình
thức xúc tiến thương mại khác.

mại, lợi ích mà thương nhân dành cho khách hàng có thể là quà tặng, hàng
mẫu dùng thử, mua hàng giảm giá... hoặc là lợi ích phi vật chất khác.
- Mục đích của hoạt động khuyến mại là xúc tiến việc bán hàng và cung
ứng dịch vụ. Để thực hiện mục đích này, các đợt khuyến mại có thể hướng tới
mục tiêu lôi kéo khách hàng, giới thiệu một sản phẩm mới... thông qua đó tăng
thị phần của doanh nghiệp trên thị trường hàng hóa, dịch vụ. Khi sử dụng cách
thức để xúc tiến thương mại là khuyến mại, thương nhân cũng nhận thấy đây
là một hình thức pháp lý để giúp mình tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội mua bán,
cung ứng dịch vụ. Mục đích này xuyên suốt quá trình thương nhân tiến hành
khuyến mại, giúp kích đẩy thương vụ và tìm kiếm cơ hội mua, bán hàng hóa,
cung ứng dịch vụ cho mình.
3. Các hình thức khuyến mại.
Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

2


Trường Đại học Luật Hà Nội
Luật thương mại năm 2005 và Nghị định số 37/2006/NĐ-CP ngày
4/4/2006 quy định chi tiết Luật thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại
quy định nhiều hình thức khuyến mại. Việc nhận diện các hình thức này là cần
thiết, bởi pháp luật hiện hành có một số quy định riêng đối với từng hình thức
khuyến mại, chủ yếu là các quy định về hạn mức giá trị và thời gian khuyến
mại, trình tự thủ tục tiến hành, nghĩa vụ của thương nhân thực hiện khuyến
mại. Các hình thức khuyến mại bao gồm:
- Hàng mẫu: là hình thức khuyến mại, theo đó, thương nhân đưa hàng
mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không phải trả tiền. Hàng
mẫu thường được sử dụng khi thương nhân cần giới thiệu một sản phẩm mới
hoặc sản phẩm đã cải tiến, do vậy, hàng hóa đưa cho khách hàng dùng thử là
hàng đang bán hoặc sẽ bán trên thị trường.

hợp pháp của các thương nhân khác, của người tiêu dùng, cũng như bảo vệ ợi
ích công cộng, Luật thương mại quy định cấm các hành vi khuyến mại sau:
- Khuyến mại cho hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ
hạn chế kinh doanh, hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được
phép cung ứng.
- Sử dụng hành hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là hàng hóa, dịch vụ
cấm kinh doanh; hàng hóa dịch vụ hạn chế kinh doanh, hàng hóa chưa được
phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng.
- Khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18
tuổi.
- Khuyến mại hoặc sử dụng thuốc lá, rượu có độ cồn từ 30 0 trở lên để
khuyến mại dưới mọi hình thức.
- Khuyến mại thiếu trung thực hoặc gây thiệt hiểu lầm về hàng hóa, dịch
vụ để lừa dối khách hàng.
- Khuyến mại để tiêu thụ hàng hóa kém chất lượng, làm phương hại đến
môi trường, sức khỏe con người và lợi ích công cộng khác.
- Khuyến mại tại trường học, bệnh viện, trụ sở của cơ quan Nhà nước, tổ
chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ tranh nhân dân.
- Hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng;
- Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh;
- Thực hiện khuyến mại mà giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại
vượt quá hạn mức tối đa hoặc giảm giá hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại
quá mức tối đa theo quy định của pháp luật;

Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

4


Trường Đại học Luật Hà Nội

Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

5


Trường Đại học Luật Hà Nội
có được một quả bóng bay không thể là sức hút họ đến với các sản phẩm của
công ty.
Thứ hai, về các hình thức khuyến mại, mặc dù có bổ sung thêm mục đích
xúc tiến việc mua hàng nhưng quy định về các cách thức khuyến mại vẫn chỉ
tập trung vào hoạt động xúc tiến việc bán hàng. Trong số 8 cách thức khuyến
mại được quy định tại Điều 92 Luật thương mại năm 2005, chỉ có thể áp dụng
hình thức tặng quà, hình thức tổ chức chương trình khách hàng thường xuyên
và tổ chức các sự kiện quy định tại khoản 2 và khoản 7, 8 cho hoạt động
khuyến mại để mua hàng. Trong thực tế, nếu như việc giảm giá để tiêu thụ
hàng hóa có thể làm nảy sinh hiện tượng bán phá giá thì việc nâng giá để thu
mua, gom hàng cũng có thể làm xuất hiện những nguy cơ đáng kể cho hoạt
động kinh doanh của thương nhân trong cùng lĩnh vực hoạt động.
1.2, Về quyền và nghĩa vụ của thương nhân.
- Quy định phải trích 50% giá trị giải thưởng đã công bố vào ngân sách
nhà nước trong trường hợp không có người trúng thưởng là không đảm bào
quyền lợi của thương nhân hoạt động khuyến mại. Mục đích ban hành quy
định này nhằm hạn chế tình trạng khuyến mại gian dối, thiếu trung thực của
thương nhân nhưng có nhược điểm là không phù hợp với lợi ích kinh doanh
của thương nhân. Về lí thuyết cũng như thực tế, số hàng hóa khuyến mại sẽ
tương ứng với lượng hàng hóa cần tiêu thụ. Khi doanh số bán hàng không đạt
dự kiến mà thương nhân lại chỉ mất phí dành cho khuyến mại thì rõ ràng lợi
ích kinh doanh của họ đã không được đảm bảo. Ngoài ra, nhiều rắc rối khác
cũng nảy sinh như hàng hóa khuyến mại là hiện vật, nộp ngân sách lại tính
bằng giá trị mà giá mua vào, giá bán lại hiện vật đó sẽ khác nhau, chưa kể

vụ dùng để khuyến mại trong một chương trình khuyến mại không được vượt
quá 50% tổng giá trị của hàng háo, dịch vụ được khuyến mại. Quy định này có
mục đích vừa đảm bảo tính chủ động cho thương nhân thực hiện khuyến mại,
vừa ngăn chặn hành vi bán phá giá để cạnh tranh không lành mạnh thông qua
việc tặng quà cho khách hàng;
- Đối với hình thức giảm giá, để ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành
mạnh và hạn chế cạnh tranh, việc giảm giá phải tuân thủ các quy định về hạn
mức tối đa như sau:
+ Quy định về hạn mức giảm giá tính theo đơn giá: Mức giảm giá tối đa
đối với hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại không được vượt quá 50% giá của
hàng hóa, dịch vụ đó ngay trước thời gian khuyến mại. Nếu hàng hóa, dịch vụ
thuộc diện Nhà nước quản lí giá thì việc khuyến mại theo hình thức này được
Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

7


Trường Đại học Luật Hà Nội
thực hiện theo quy định của Chính phủ, cụ thể là: Không được giảm giá đối
với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quy định giá cụ thể, không được giảm giá
xuống thấp hơn mức giá tối thiểu đối với hàng hóa, dịch vụ Nhà nước quy
định khung giá hoặc giá tối thiểu.
+ Quy định về hạn mức giảm giá tính cho cả đợt khuyến mại: Tổng giá trị
của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại trong một chương trình khuyến
mại không được vượt quá 50% tổng giá trị của hàng hóa, dịch vụ được khuyến
mại.
+ Quy định về hạn mức thời gian thực hiện giảm giá: Thời gian thực hiện
giảm giá đối với một loại nhãn hiệu hàng hóa, dịch vụ không được vượt quá
90 ngày/năm và một chương trình khuyến mại không được vượt quá 45 ngầy.
Tương tự như giảm giá, khuyến mại bằng phiếu mua hàng cũng bị giới

nghiệp và nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường. Trong khi đó,
mọi hành vi giảm giá vi phạm các quy định về hạn mức trên đây của mọi
doanh nghiệp đều bị coi là hành vi vi phạm pháp luật về xúc tiến thương mại.
Đây là sự khác biệt không cần thiết trong luật thương mại và luật cạnh tranh.
Các phân tích trên đây cho thấy, quy định về hạn mức giá trị vật chất
dùng để khuyến mại và thời gian khuyến mại không những khó thực hiện
được mục đích chống cạnh tranh không lành mạnh (vì việc này luật cạnh tranh
đã làm) mà còn gây cản trở cho thương nhân trong việc thực hiện quyền tự do
hoạt động xúc tiến thương mại và quyền tự do cạnh tranh. Do vậy, việc xóa bỏ
các quy định này là cần thiết.
1.4, Quy định về chủ thể hoạt động khuyến mại và vấn đề xác định
trách nhiệm pháp lí của chủ thể hoạt động khuyến mại
Theo quy định của Luật thương mại 2005, chủ thể hoạt động khuyến mại
là thương nhân có hàng hóa khuyến mại (tự tổ chức khuyến mại) và thương
nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại. Hai loại chủ thể này đều phải thực hiện
đúng pháp luật và chịu trách nhiệm pháp lí về hành vi vi phạm khi hoạt động
khuyến mại. Tuy nhiên, pháp luật về xử lí hành chính đối với thương nhân
hoạt động khuyến mại còn một số bất cập, chưa đáp ứng được đòi hỏi của
thực tiễn. Thiếu cơ sở pháp lí để xử lí hành chính đối với thương nhân kinh
doanh dịch vụ khuyến mại, thực hiện các hoạt động khuyến mại cho thương
nhân khác để hưởng thù lao. Luật thương mại không có quy định riêng về
quyền và nghĩa vụ của thương nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại, do đó,
việc xác định trách nhiệm của thương nhân kinh doanh dịch vụ chỉ có thể dựa
trên cơ sở hợp đồng dịch vụ khuyến mại. Hợp đồng thường chỉ cho phép xác
Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

9


Trường Đại học Luật Hà Nội

Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

10


Trường Đại học Luật Hà Nội
khuyến mại cho mình. Quy định này không những mở rộng phạm vi chủ thể
được thực hiện khuyến mại mà còn ghi nhận hai hình thức tiến hành việc
khuyến mại để thương nhân lựa chọn. Đây là những quy định rất có ý nghĩa,
đặc biệt đối với những thương nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại.
Tuy nhiên, muốn thực hiện được hoạt động khuyến mại trước tiên thương
nhân cần phải đáp ứng các điều kiện của Luật doanh nghiệp. Theo quy định
của Luật doanh nghiệp, Nhà nước tạo điều kiện cho các thương nhân thực hiện
quyền tự do kinh doanh bằng cách quy định các điều kiện cụ thể phù hợp với
từng loại chủ thể khác nhau; Công nhận quyền khuyến mại của thương nhân,
đồng thời xóa bỏ những thủ tục hành chính không cần thiết; Đảm bảo cho
quyền đó được thực hiện trên thực tế. Nhà nước gián tiếp khẳng định quyền tự
do kinh doanh chính là đã cụ thể hóa được một nguyên tắ rất đặc trưng, cơ bản
của nền kinh tế thị trường.
* Nguyên tắc hoàn thiện pháp luật khuyến mại đảm bảo cạnh tranh lành
mạnh.
Nhằm mục đích thúc đẩy nền kinh tế phát triển, Nhà nước ghi nhận quyền
tự do cạnh tranh của công dân tuy nhiên phải trong phạm vi luật định. Tức là,
Nhà nước cho phép cạnh tranh lành mạnh. Điều 4 Luật Cạnh tranh ghi nhận:
(1) Doanh nghiệp được quyền tự do cạnh tranh trong khuôn khổ pháp luật.
Nhà nước bảo hộ quyền cạnh tranh hợp pháp trong kinh doanh; (2) Việc cạnh
tranh phải được thực hiện theo nguyên tắc trung thực, không xâm phạm đến
lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh
nghiệp, của người tiêu dùng và phải tuân theo các quy định của pháp luật.
Luật thương mại 2005 và Nghị định số 37/2006/NĐ-CP và nhiều văn bản liên

pháp luật quy định đòi hỏi pháp luật phân biệt rõ giữa các hình thức khuyến
mại, đặc biệt là hình thức đưa hàng mẫu và hình thức tặng quà. Đây là hai
hình thức khuyến mại được Luật thương mại và các văn bản hướng dẫn quy
định những những quy định này còn khá sơ sài, chưa rõ ràng. Luật thương mại
cũng quy định hình thức hàng mẫu (đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để
khách hàng dùng thử không phải trả tiền – Khoản 1 Điều 92) và hình thức
tặng quà (tặng hàng hóa cho khách hàng, cung ứng dịch vụ không thu tiền –
Khoản 2 Điều 92). Tại Nghị định số 37/2006/NĐ-CP quy định còn chung
chung, chưa có sự khác biệt. Do vậy, rất cần có những văn bản hướng dẫn cụ
thể hơn để tạo hành lang pháp lí rõ rãng giúp các cơ quan quản lí nhà nước
thực hiện tốt hơn chức năng của mình.

Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

12


Trường Đại học Luật Hà Nội
Thứ hai, quy định về hạn mức tối đa giá trị hàng hóa, dịch vị dùng để
khuyến mại và thời gian khuyến mại. Có thể thấy quy định này không phù hợp
với quyền tự do kinh doanh, không thống nhât với quy định của luật cạnh
tranh, đồng thời gặp khá nhiều vướng mắc khi thi hành. Bên cạnh đó, việc
khống chế thời gian khuyến mại như vậy sẽ có thể làm khó khăn cho các
doanh nghiệp, bởi có những doanh nghiệp sản xuất cùng lúc nhiều nhãn hiệu
sản phẩm trên cùng một loại hàng hó, dịch vụ. Nếu thực hiện khắt khe về quy
định thời gian khuyến mại thì doanh nghiệp rơi vào tình cảnh khuyến mại cho
nhãn hiệu này sẽ mất khuyến mại cho nhãn hiệu kia đang trong giai đoạn sản
xuất. Và như vậy, có thể một số doanh nghiệp sẽ lách luật bằng nhiều cách,
cuối cùng là nhằm bán phá giá chiếm lĩnh thị trường. Do vậy, nên hủy bỏ quy
định về hạn mức tối đa giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại và hạn

nghiệp phải bán thẻ đi để lấy tiền nộp ngân sách nhà nước mà nếu khuyến mại
bằng thẻ cào thì chắc chắn không bao giờ doanh nghiệp hết được giải thưởng.
Trong khi đó nhiều doanh nghiệp không tổ chức các chương trình khuyến mại
họ đều phải chuẩn bị trước các giải thưởng, đặc biệt là những giải thưởng
bằng hiện vật vì để phòng cả biến động. Nếu giải thưởng, ví dụ nếu là ô tô,
không được trao, doanh nghiệp sẽ phải bán ô tô đó đi để nộp 50% vào ngân
sách nhà nước. Lúc đó ô tô mất giá thì xử lý như thế nào? Trong khi quy định
mức nộp cụ thể là 50% giá trị giải thưởng khi doanh nghiệp đăng lý tổ chức
khuyến mại với Bộ thương mại, gây thiệt thòi cho phía doanh nghiệp, không
khuyến khích các doanh nghiệp tiến hành các hoạt động khuyến mại có lợi
cho người tiêu dùng. Do vậy, để đảm bảo các chương trình khuyến mại được
thực hiện đúng trên thực tế cần có sự quản lí, giám sát của cơ quan có thẩm
quyền nhiều hơn nữa chứ không nên dùng biện pháp quản lí không thì thu vào
Ngân sách như hiện nay.
Từ thực tế kinh nghiệm của một số nước trong việc xử lí giải thưởng tồn
đọng, nên chăng chúng ta áp dụng cách sung quỹ từ thiện hoặc thực hiện các
hoạt động cứu trợ... những giải thưởng không có người nhận sau thời gian quy
định đã công bố. Với biện pháp này, người nôp cũng cảm thấy thoải mái hơn
việc phải sung vào công quỹ nhà nước.
Thứ tư, một số vấn đề khác có liên quan.
Vấn đề nâng cao trách nhiệm trung thực về giải thưởng và chon nguwoif
trúng thưởng trong các chương trình khuyến mại mang tính may rủi cần có
quy định cụ thể hơn nữa trong các văn bản pháp luật kể cả trách nhiệm hành
chính, trách nhiệm hình sự. Thực tế hiện nay Bộ luật hình sự năm 1999 cũng
chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân trong kho đó có thể xuất hiện
Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

14



quyền cũng như lợi ích của cả hai bên thương nhân và khách hàng. Tuy nhiên,
quy định củ pháp luật về hoạt động khuyến mại còn nhiều hạn chế, vì vậy cần
phải có những giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu hoạt động khuyến mại
trong thời gian tới.

Bài tập lớn học kỳ - Môn Luật Thương mại 2

15


Trng i hc Lut H Ni

DANH MC TI LIU THAM KHO
1. Trng i hc Lut H Ni, Giỏo trỡnh Lut thng mi (tp 2),
Nxb, CAND. H Ni, 2006.
2. Lut thng mi 2005
3. Nguyễn Thị Dung (chủ biên), Hỏi và đáp luật thơng mại, Nxb. Chính trịhành chính, Hà Nội, 2011
4. Phỏp lut v khuyn mi - Mt s vn lý lun v thc tin : Khúa
lun tt nghip / Nguyn Th Thu Hng; Ngi hng dn: TS Nguyn Th
Dung .
5. Phỏp lut v khuyn mi - Mt s vng mc v lý lun v thc tin /
TS. Nguyn Th Dung // Lut Hc. Trng i hc lut H Ni . S: 7 / Nm
2007.
6. Nghị định của Chính phủ số 37/2006/NĐ-CP ngày 4/4/2006 quy định
chi tiết thi hành Luật thơng mại về xúc tiến thơng mại.

Bi tp ln hc k - Mụn Lut Thng mi 2

16