SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

MỤC LỤC
Tên nội dung
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích, nhiệm vụ
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
2. Thực trạng
3. Những giải pháp, biện pháp tiến hành
a. Mục tiêu của giải pháp và biện pháp
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
b.1. Thủ tục sử dụng thư viện đơn giản, thời gian mở cửa hợp lý
b.2. Xây dựng vốn tài liệu thân thiện, phù hợp với nhu cầu bạn đọc
b.3. Tổ chức tốt hệ thống lưu trữ và tra cứu thông tin
b.4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện
b.5. Hình thành môi trường đọc hấp dẫn, tiện nghi
b.6. Xây dựng hình ảnh cán bộ thư viện thân thiện
c. Điều kiện thực hiện các giải pháp, biện pháp
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo


1


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

Giáo dục phổ thông là nền tảng rất quan trọng trong việc hình thành và
phát triển nhân cách con người. Luật Giáo dục 2005 đã xác định: “Mục tiêu của
giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí
tuệ , thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân…”
( trích Điều 23 của Luật Giáo dục). Vì vậy đổi mới giáo dục gắn liền với sự phát
triển đi lên của đất nước, ngành giáo dục nói chung cần có bước chuyển mình
tích cực bằng “đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy và học” tiến tới
phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Thư viện trường học đóng một vai trò hết sức quan trọng. Thư viện là
trung tâm sinh hoạt văn hoá chung không chỉ cho giáo viên mà cả đối với học
sinh, nếu thư viện hoạt động tốt sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất
lượng dạy và học.
Với phương pháp dạy và học hiện nay lấy học sinh làm trung tâm thì thư
viện trường học cũng cần phải thay đổi trong cách phục vụ người đọc với mục
đích đảm bảo học sinh được học tập trong môi trường phát triển toàn diện với
vốn tài liệu phong phú, bổ ích và môi trường học tập gần gũi, thân thiện đòi hỏi
thư viện nói chung, cán bộ thư viện nói riêng cần phải có kế hoạch tổ chức, xây
dựng được môi trường đọc và tạo điều kiện thuận lợi để học sinh học tập phát
triển một cách toàn diện.
Trường Tiểu học Trần Phú nằm trên địa bàn thị trấn Buôn Trấp, huyện
Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk hiện nay cũng đang tích cực xây dựng phong trào
“Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục & Đào tạo đang
phát động trong cả nước. Thư viện trường cũng đã có những đổi mới theo các
chủ trương của nhà trường nhưng chưa đạt được các kết quả như mong muốn,

nhằm thu hút, tuyên truyền và đưa ra phục vụ các dạng tài liệu, giúp đỡ tới thư
viện trong việc lựa chọn và sử dụng tài liệu một cách hợp lý.
Thư viện trường học thân thiện được hiểu với nghĩa mở về các hình thức
tổ chức phong phú và đa dạng để đáp ứng các hoàn cảnh, đáp ứng yếu tố vùng
miền, điều kiện cơ sở vật chất khác nhau. Thư viện thân thiện là nơi mang lại
cho trẻ em nhiều lợi ích ngoài mục đích đọc sách, tạo cơ hội thuận lợi nhất cho
trẻ em phát triển các tiềm năng của mình một cách toàn diện. Đó là không gian
học tập đa chức năng với các góc hoạt động khác nhau như: góc đọc, góc nghiên
cứu, góc sáng tạo, góc vẽ, góc nghệ thuật…
Bên cạnh việc xây dựng thư viện thân thiện cũng cần hướng tới việc tạo
lập và tổ chức, xây dựng môi trường đọc thân thiện cho các em lứa tuổi thiếu nhi
nhằm tạo cơ sở để hình thành thói quen tìm hiểu và thu nhận các kiến thức sâu
rộng trong kho tài liệu của thư viện. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay khi các
loại hình giải trí như truyền hình, Internet, các loại trò chơi trực tuyến,... thu hút
các em hơn là đọc sách báo thì việc tổ chức và xây dựng môi trường đọc như thế
nào để lôi cuốn các em đến với thư viện lại càng trở nên cấp thiết.
Mục đích cuối cùng mà thư viện hướng đến là nâng cao chất lượng, hiệu
quả hoạt động của các thư viện nói chung và thư viện trường Tiểu học học Trần
Phú nói riêng, tạo môi trường đọc thân thiện là điều kiện thuận lợi để khuyến
khích việc đọc.
2. Thực trạng
a) Thuận lợi, khó khăn
- Thuận lợi:
Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

3


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học


báo, truyện, điều này làm gián đoạn đến chất lượng sử dụng thư viện của các
em.
b) Thành công, hạn chế
- Thành công:
Từ số sách ban đầu là 1552 bản sách, đa phần là sách tham khảo và sách
truyện thiếu nhi cùng với 5 loại báo, tạp chí và một số tranh ảnh, bản đồ phục vụ
Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

4


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

cho học tập; đến nay vốn tài liệu thư viện lên tới 7136 bản (Sách giáo khoa: 294
bản, sách nghiệp vụ: 909 bản, sách tham khảo: 3655 bản, truyện tranh: 2278
bản); ngoài ra còn có 19 loại tranh ảnh, bản đồ; 5 loại báo và tạp chí, bước đầu
đã đáp ứng được nhu cầu đọc của cán bộ giáo viên và học sinh trong toàn trường
- Hạn chế:
Hoạt động của thư viện vẫn mang tính chất truyền thống, cơ sở hạ tầng,
trang thiết bị kỹ thuật đã cũ, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động thư viện, chưa
phát huy được hết khả năng của thư viện
c. Mặt mạnh, mặt yếu
- Mặt mạnh:
Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại thư viện trường Tiểu học là một
trong những nhiệm vụ rất quan trọng đối với bất kỳ cơ quan thông tin- thư viện
nào với mục tiêu là không ngừng nâng cao khả năng thỏa mãn nhu cầu thông tin
của bạn đọc một cách tốt nhất. Tổ chức môi trường đọc thân thiện sẽ giúp cho
thư viện hiểu rõ hơn về đối tượng phục vụ của mình, từ đó thư viện sẽ có cơ sở
định hướng hoạt động phù hợp vói yêu cầu sử dụng tin của bạn đọc. Bạn đọc và
nhu cầu của họ sẽ trở thành cơ sở thiết yếu, định hướng cho hoạt động của thư

ngắn, các tác phẩm văn học, sách thiếu nhi bổ sung còn ít
Cán bộ thư viện chưa thật sự tham gia tốt trong việc hướng dẫn đọc,
hướng dẫn sử dụng sách, báo, tư liệu cho học sinh…
3. Giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Tìm hiểu được các điều kiện cơ bản để xây dựng được một mô hình thư
viện thân thiện, từ đó đưa ra những giải pháp hữu hiệu, thực tế áp dụng trong
việc xây dựng thư viện thân thiện tại trường Tiểu học Trần Phú.
b. Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp
b.1. Đơn giản thủ tục khi đến với thư viện
Hình thức phục vụ bạn đọc là một trong những hình thức phổ biến thông
tin hay chuyển giao thông tin cho người dùng tin những thông tin mà họ cần
hoặc giúp cho bạn đọc tiếp cận thông tin đó. Trước đây, hình thức phục vụ của
thư viện nhà trường còn mang tính nguyên tắc, thụ động như: thủ tục làm thẻ
cho bạn đọc mượn đọc tại chỗ và về nhà còn quá nguyên tắc, thời gian mở cửa
thư viện chưa hợp lý và còn chênh lệch so với thời gian nghỉ giải lao của bạn
đọc. Vì vậy bản thân tôi đã:
- Đơn giản hóa thủ tục làm thẻ như in sẵn thẻ có chữ ký của Hiệu trưởng,
khi bạn đọc quên thẻ hoặc làm mất thẻ cần xử lý nhanh và đơn giản cho bạn đọc.
- Tăng cường thời gian mở cửa phục vụ bạn đọc phù hợp với thời gian
giải lao của bạn đọc, cụ thể:
Buổi sáng: Từ 9h đến 9h30
Buổi chiều: Từ 15h đến 15h30
Đối với các lớp ở phân hiệu, tôi cùng tổ cộng tác viên đã đem sách, báo,
tài liệu từ thư viện đến tận nơi các em vào chiều thứ ba, năm/ tuần, vì thế, các
em ở phân hiệu cũng có thể đọc sách, báo như các em ở điểm trường chính.
b.2. Xây dựng vốn tài liệu thân thiện, phù hợp với nhu cầu bạn đọc
Phát triển vốn tài liệu và nguồn lực thông tin là nền tảng chính cho mọi
hoạt động của cơ quan thông tin thư viện. Đó chính là cơ sở để tạo ra các sản
phẩm và dịch vụ thông tin, để thực hiện sự hợp tác, trao đổi, chia sẻ nguồn lực

đức Hồ Chí Minh, tôi cũng đã giới thiệu đến các em học sinh những cuốn sách
có nội dung về Bác phù hợp với cuộc thi để học sinh có tài liệu tham khảo từ đó
lựa chọn cho mình câu chuyện phuc hợp để trình bày trước hội thi.
b..3. Tổ chức tốt hệ thống lưu trữ và tra cứu thông tin
Tổ chức tốt hệ thống lưu trữ và tra cứu thông tin giúp cho thư viện có thể
tạo lập nên các phương tiện kiểm soát thư mục, tạo ra các điểm truy cập và định
hướng cho bạn đọc trong việc tra cứu sử dụng vốn tài liệu và thông tin một cách
dễ dàng thuận lợi. Vì vậy tại thư viện trường Tiểu học Trần Phú tổ chức tốt hệ
thống lưu trữ nhằm giúp cho cán bộ thư viện kiểm soát được vốn tài liệu của thư
viện mình, từ đó cán bộ thư viện có thể định hướng trong công tác bổ sung, tổ
chức triển lãm, trưng bày giới thiệu sách, biên soạn các thư mục..., giúp bạn đọc
dễ dàng tìm thấy những tài liệu mà mình cần.
Hiện nay, thư viện trường Tiểu học Trần Phú chỉ có mục lục chữ cái, bạn
đọc chỉ có thể tìm tài liệu theo tên tác giả, theo nhan đề, bên cạnh đó thư viện
còn có mục lục quay. Hằng năm, tôi biên soạn 2 thư mục đó là thư mục các tài
liệu toán và thư mục các tài liệu tiếng Việt, giúp bạn đọc đặc biệt là giáo viên dễ
dàng, nhanh chóng tìm được những tài liệu có cùng chủ đề. Trong thời gian tới,
Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

7


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

Thư viện sẽ tiến hành xây dựng mục lục môn loại để bạn đọc có thể tìm tài liệu
theo môn loại khoa học dễ dàng, không tốn nhiều thời gian. Tổ chức tốt hệ
thống lưu trữ thông tin góp phần tạo lập nên bộ máy tra cứu thông tin thư viện,
trên cơ sở đó giúp cho thư viện trường Tiểu học Trần Phú có thể hoạt động tốt
và phục vụ các nhu cầu tra cứu khác nhau của bạn đọc
b.4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện

bên trong thư viện phải thoải mái và gần gũi, trang thiết bị phải phù hợp. Tạo
Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

8


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

cho bạn đọc có được sự tự do, thoải mái, vui tươi. Đặc biệt bàn ghế thiết kế phù
hợp với lứa tuổi từng đối tượng người dùng tin, tạo cho người dùng tin có được
môi trường đọc sách hấp dẫn, tiện nghi nhằm thu hút bạn đọc đến thư viện. Như
thế mỗi ngày người dùng tin đến thư viện là một niềm vui, để bạn đọc phát triển
những kĩ năng, phương pháp học tập và kĩ năng tìm hiểu, khám phá, sáng tạo
trong môi trường đọc thân thiện.
Năm học 2014 - 2015, trường Tiểu học Trần Phú có khối lớp 2 học theo
Mô hình trường học mới VNEN nên tại mỗi lớp cũng được bố trí một góc thư
viện. Với những lớp này, tôi thường xuyên phối hợp với giáo viên chủ nhiệm
hàng tuần đem sách từ thư viện trường về thư viện từng lớp, sau một tuần giáo
viên chủ nhiệm đem số sách mà các em đã đọc trả về thư viện và tiếp tục mượn
thêm những cuốn mà các em chưa đọc, chính vì vậy, các em học sinh có cơ hội
đọc được nhiều cuốn sách hơn tại phòng đọc thư viện nhà trường và ngay tại góc
thư viện của lớp mình. Trong các năm tiếp theo, tôi sẽ tham mưu với lãnh đạo
nhà trường nhân rộng “góc thư viện lớp” để các em có điều kiện tiếp xúc với
sách báo ngày càng nhiều hơn
b.6 Xây dựng hình ảnh cán bộ thư viện thân thiện
Cán bộ thư viện là linh hồn của thư viện, là người chọn lựa, bảo quản tài
liệu, sắp xếp chúng theo một trật tự nhất định, là nhịp cầu giúp bạn đọc tiếp xúc
với tài liệu một cách chính xác và nhanh chóng. Vai trò, tư cách, hoạt động của
cán bộ thư viện trong trường phổ thông nói chung và thư viện trường Tiểu học
Trần Phú có những nét đặc thù riêng so với các cán bộ thư viện khác. Đối với

e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
* Kết quả khảo nghiệm:
Để xác định nhu cầu của người dùng tin và đánh giá chất lượng của thư
viện, cuối học kì I năm học 2014 - 2015, tôi đã tiến hành khảo sát bằng phiếu
hỏi trên 48 giáo viên, nhân viên và 500 học sinh trong toàn trường, thu được kết
quả như sau :
- Đối với giáo viên, công nhân viên :
NỘI DUNG

1. Mục đích sử dụng tài
liệu của bạn đọc
2. Mức độ quan tâm
thường xuyên đến thư
viện
3. Thái độ phục vụ của
cán bộ thư viện
4. Chất lượng tài liệu
của thư viện nhà trường
5. Nhu cầu về nội dung
tài liệu mà người dùng
tin quan tâm
6. Bạn đọc lựa chọn tài
liệu trên cơ sở

Giải trí
Nghiên cứu
Ứng dụng trong
công tác chuyên môn
Mục đích khác
1 - 2 lần/tuần

%
37,5
10,4

SL
8
5

%
16,6
10,4

25

52

30

62,5

0
20
20
3
5
20
20
8
20
15

30
5
3
38
10
0
25
20
3
5
15
15
13
30
10
8

10,5
20,9
62,5
10,4
6,2
79,1
20,9
0
52
41,6
6,2
10,5
31,2

Hiểu biết thêm
1- 2 lần/tuần
3- 5 lần/tuần
5 lần/tuần
Dưới 1 lần/tuần
Tốt
Chưa tốt
Không tốt
Báo, tạp chí
Sách
Tài liệu khác(bản đồ,
tài liệu điện tử)
Đọc tại chỗ
Mượn về nhà
Tủ sách lưu động
Cao
Bình thường
Thấp

Trước khi
nghiên cứu
đề tài

Sau khi áp
dụng đề tài

SL

%


250
170
80
350
100
50
0
350
125
25
150
305

50
34
16
70
20
10
0
70
25
5
30
61

45

0


20

* Giá trị khoa học:
Từ kết quả điều tra trên cho thấy sau khi áp dụng đề tài, giáo viên, nhân
viên thường xuyên đến thư viện với mục đích ứng dụng trong công tác chuyên
môn, đối với giáo viên giảng dạy việc đọc để tích lũy kiến thức nhằm phục vụ
cho nhu cầu giảng dạy để truyền đạt nhanh chóng thông tin và tri thức đến học
sinh tiếp thu một cách tốt nhất, công việc chính của giáo viên là giảng dạy nên
việc sử dụng những kiến thức phục vụ cho việc soạn bài và cung cấp kiến thức
cho học sinh là việc làm quan trọng và thường xuyên. Về mức độ quan tâm
thường xuyên đến thư viện, sau khi áp dụng đề tài, giáo viên đến thư viện ngày
càng tăng (3-5 lần/tuần chiếm 62,5%). Về thái độ phục vụ của cán bộ thư viện
cũng có nhiều thay đổi, thái độ phục vụ tốt tăng từ 41,6% lên 79,1%, điều này
chứng tỏ cán bộ thư viện đã có những thay đổi trong công tác phụ bạn đọc, chất
lượng tài liệu của thư viện nhà trường ngày càng cao do có sự chọn lọc các loại
tài liệu đặc biệt là các tài liệu sách tham khảo, sách giáo viên, các văn bản pháp
Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

11


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

luật. Giáo viên lựa chọn tài liệu chủ yếu dựa vào tên sách, thông qua tên sách
giáo viên có thể lựa chọn cho mình những tài liệu cần thiết, không mất nhiều
thời gian.
Học sinh đến thư viện sử dụng với mục đích giải trí là nhiều, các em
thường xuyên tới thư viện hơn, tài liệu mà các em quan tâm khi đến thư viện chủ
yếu là sách báo, truyện tranh, các loại câu đố. Nhu cầu của các em không những
đọc tại chỗ mà còn mượn về nhà để đọc, các tài liệu được bổ sung về thư viện


12


SKKN : Tổ chức môi trường đọc thân thiện tại Thư viện trường Tiểu học

Nhận thức được thư viện trường học là một bộ phận trọng yếu, là trung
tâm sinh hoạt văn hóa và khoa học của nhà trường cùng với sự quan tâm, đầu tư
đúng mức của nhà trường trong thời gian sắp tới; thư viện trường Tiểu học Trần
Phú sẽ có một bước chuyển mình tích cực trong việc tổ chức môi trường đọc
thân thiện, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho giáo viên và
học sinh.
2. Kiến nghị
- Đối với nhà trường: Đầu tư kinh phí mua sắm thêm một số tài liệu tham
khảo nhất là những tài liệu theo chương trình đổi mới. Mua sắm thêm một số
trang thiết bị hiện đại để cho công tác thư viện nhà trường dần dần trở thành thư
viện trường học thân thiện.
- Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo: Tổ chức các đợt tập huấn về thư
viện để nhân viên thư viện nâng cao thêm kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng
như học hỏi kinh nghiệm giữa các đồng nghiệp.
Trên đây là một số kinh nghiệm trong việc tổ chức môi trường đọc thân
thiện tại Trường Tiểu học Trần Phú, huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk. Tôi mong
có được sự đóng góp những ý kiến từ hội đồng sáng kiến kinh nghiệm cũng như
các bạn để cho việc áp dụng kinh nghiệm này vào hoạt đông thư viện ngày càng
đạt chất lượng và hiệu quả.
Buôn Trấp, ngày 10 tháng 01 năm 2015
Người viết

Bùi Thị Duyên


1
2
3
4

Tên tài liệu
Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ thư viện
trường phổ thông
Hỏi - Đáp về công tác thư viện
trường phổ thông
Các tài liệu về xây dựng thư viện
thân thiện
Các văn bản chỉ đạo công tác thư
viện trường học của Nhà nước, Bộ
Giáo dục và Sở Giáo dục.

Bùi Thị Duyên - Đơn vị: Trường Tiểu học Trần Phú

Tác giả
NXB Giáo dục
NXB Giáo dục
NXB Giáo dục
Bộ Giáo dục và Sở Giáo
dục

15