tailieuonthi

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh


Mã số: ………………………

Sáng kiến kinh nghiệm

TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
MÔN VẬT LÍ CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG
– LẦN 1 –

Người thực hiện: NGUYỄN THỊ MỸ HƯƠNG
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lí giáo dục



Phương pháp dạy học bộ môn: Vật lí



Phương pháp giáo dục



Lĩnh vực khác: ……………………..



 Thiết kế một số bài giảng ứng dụng phần mềm Crocodile physics (2010 – 2011)


tailieuonthi

SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Biên Hòa, ngày 10 tháng 05 năm 2012

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2011 – 2012


Tên sáng kiến kinh nghiệm:
Tố chức một số hoạt động ngoại khóa môn vật lí cho học sinh phổ thông – Lần 1
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Hương. Tổ: Vật lí
Lĩnh vực:


Phương pháp dạy học bộ môn: Vật lí



Phương pháp giáo dục 

Lĩnh vực khác: …………………….



3. Khả năng áp dụng
-

Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Tốt 
Khá 
Đạt 

-

Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và
dễ đi vào cuộc sống: Tốt 
Khá 
Đạt 

-

Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả
trong phạm vi rộng:
Tốt 
Khá 
Đạt 

XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Kí tên và ghi rõ họ tên)

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Kí tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu)


- Phạm vi nghiên cứu: Tổ chức HĐNK cho môn vật lí trong phạm vi khối 10 của trường THPT
chuyên LTV – Đồng Nai.


tailieuonthi

3. Phương pháp thực nghiệm
- Gặp Ban giám hiệu nhà trường và tổ trưởng tổ Vật lí trao đổi về mục đích thực nghiệm
và xin phép cho triển khai kế hoạch thực nghiệm.
- Tranh thủ sự đồng tình của các GV trong tổ Vật lí để tổ chức các HĐNK, cùng trao đổi
vạch ra đường hướng hoạt động chi tiết cho mỗi lần sinh hoạt ngoại khóa.


tailieuonthi

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CHO MÔN VẬT LÍ PHỔ THÔNG
Lần 1
I. Mục tiêu
- Tổ chức một buổi giới thiệu một số trò chơi, thí nghiệm vật lí vui nhằm đo lường mức độ
hứng thú của HS với các HĐNK môn vật lí 10.
- Do thời gian tổ chức buổi sinh hoạt ngoại khóa này trùng với thời khóa biểu học hướng
nghiệp, học chuyên hay học thêm của nhiều HS nên người viết dự đoán số HS tham dự buổi
sinh hoạt đầu tiên khoảng từ 90 đến 100 em.
II. Chuẩn bị
- Một số văn bản cần thiết như: Kế hoạch tổ chức gửi lên Ban giám hiệu; Thư mời tham dự
buổi sinh hoạt ngoại khóa đến các lớp.
- Cơ sở vật chất: hội trường, máy tính, máy chiếu, micro.
- Chuẩn bị một số trò chơi, thí nghiệm vật lí vui:
1. Đồ chơi cân bằng
a. Kiến thức: Điều kiện cân bằng của vật rắn

giữ chiếc vòng ra nhưng chiếc vòng không rơi xuống đất mà bị mắc vào sợi dây. Trò chơi này
thoạt nhìn thì tưởng là một trò ảo thuật đơn thuần nhưng thực ra nó là sự kết hợp giữa kiến
thức vật lí và động tác nhanh, nhuần nhuyễn của người biểu diễn.
4. Đèn kéo quân (Hình 3.2)
a. Kiến thức: Hiện tượng đối lưu
b. Mô tả: Đây là một trò chơi khá quen thuộc với
người Việt Nam, nguyên lí hoạt động của đèn kéo
quân hầu hết HS đều biết, tuy nhiên được tận mắt
nhìn thấy sản phẩm này thì không phải HS nào cũng
có cơ hội. Để làm được một chiếc đèn kéo quân
trước hết cần phải có một khung đèn bằng gỗ hoặc
bằng nan tre chắc chắn và cân bằng, kế đến là một
cái chong chóng làm bằng bìa cứng, … khi đốt nến

Hình 3.2 Đèn kéo quân

lên, dòng không khí nóng xung quanh nến sẽ bốc lên
phía trên, đẩy không khí lạnh xuống (đối lưu), đồng
thời sinh công làm quay chong chóng kéo các hình
trang trí quay theo.
5. Máy bay dây thun (Hình 3.3)
a. Kiến thức: Biến dạng xoắn (đàn hồi)
b. Mô tả: Được làm từ những tấm phim chụp Xquang, máy bay có vẻ ngoài khá ấn tượng. Tuy
nhiên, cũng chính vì điều này mà máy bay không

Hình 3.3 Máy bay dây thun


tailieuonthi


b. Mô tả:
* Cấu tạo (xem hình 3.5): Thân tên lửa làm bằng chai nhựa có gắn van xe đạp, nhiên liệu là
nước, bệ phóng làm bằng hệ thống ống PVC, vỏ tên lửa làm bằng giấy cứng, hệ thống khóa
mở để giữ và phóng thả tên lửa (tùy vào sáng tạo của người làm).


tailieuonthi

* Hoạt động:
Đổ nước vào chai, từ 1/3 đến

Thân tên lửa

2/3 chai. Gắn vào bệ phóng, dùng bơm
xe đạp bơm khí vào trong, khi khí đã bị

Khóa
Van xe đạp

nén ở áp suất cao thì mở khóa để tên

Bệ phóng

lửa phóng đi. Góc phóng có thể điều
chỉnh.
III. Tiến hành

Hình 3.5 Cấu tạo tên lửa nước

Trước khi trực tiếp biểu diễn các trò chơi này GV sẽ chiếu lại các đoạn phim tương

Đây là một trò chơi ở dạng thách đố khả năng và dễ bị phát hiện, vì thế GV chỉ tiến
hành nhiều nhất là ba lần trước sự quan sát của cùng một nhóm HS. Đến lúc này thì HS tỏ ra
bị lôi cuốn thực sự, im lặng hoàn toàn và hết sức chăm chú quan sát các động tác của GV. GV
chuẩn bị ba bộ dụng cụ ảo thuật đưa cho HS để họ tự mình khám phá và không nói gì thêm.
Sau 5 phút, vẫn chưa HS nào thành công, tuy nhiên một số HS đã khám phá bí mật sau trò ảo
thuật này, chỉ cần cho họ thêm thời gian nhất định họ sẽ làm được.
+ Đèn kéo quân:
Trước buổi sinh hoạt 15 phút, khi kiểm tra lại thì đèn kéo quân không quay, do chong
chóng chỉ được giữ cân bằng bởi một trục nhỏ trong thời gian khá dài nên bị lệch, méo mó.
Sau khi được chỉnh sửa, đèn được cho khởi động quay ngay từ đầu của buổi sinh hoạt nhằm
tạo một nét riêng đặc trưng cho CLB vật lí, làm cho không khí buổi sinh hoạt sống động ngay
từ giây phút đầu tiên. Nhưng do không gian của hội trường quá nhiều ánh sáng nên HS không
thể quan sát được những trang trí bên trong được phản chiếu ra bên ngoài của đèn. Để khắc
phục điều này, Ban tổ chức đã chuẩn bị sẵn đoạn phim quay lại hoạt động của đèn khi trời tối,
vì thế HS hoàn toàn bị thuyết phục bởi vẻ hấp dẫn, lung linh của đèn. Nguyên lí hoạt động của
đèn kéo quân được HS giải thích ngắn gọn, chính xác.
+ Máy bay dây thun:
Đây là một đồ chơi được chế tạo khá phức tạp nhưng cách thức vận hành lại rất đơn
giản, HS bị hấp dẫn ngay ở hình dáng bên ngoài của máy bay, nhưng một số lại lộ rõ vẻ không
hài lòng khi máy bay không thể bay được. Tuy nhiên, điều này không nằm ngoài dự đoán của
chúng tôi, thông qua đó chúng tôi muốn cho HS hiểu rằng không phải lúc nào cũng cần mạch
điện và động cơ mới khởi động được như một số đồ chơi ở ngoài thị trường và việc cải tiến
chiếc máy bay này để nó bay được theo đúng chức năng của nó chính là nhiệm vụ của các
thành viên CLB vật lí sau này.
+ Bắn bi xiên góc:
Bắn bi xiên góc được tổ chức dưới dạng một cuộc thi ngắn giữa các lớp. Vì đây chỉ là
trò chơi nên Ban tổ chức không cung cấp các số liệu cụ thể để HS thực hiện bài toán hai


tailieuonthi

(không giống các mô hình đã có trên mạng) và
cũng chưa làm nổi bật được sự thú vị của trò
chơi vốn đã phổ biến ở rất nhiều nước.

Hình 3.7 Ban tổ chức biểu diễn
tên lửa nước


tailieuonthi

V. Bài học kinh nghiệm
Vì đây là buổi sinh hoạt ngoại khóa môn vật lí có quy mô lớn lần đầu tiên được tổ chức
tại trường THPT chuyên LTV nên mọi thứ đều khá mới mẻ đối với cả HS và GV. Theo quan
sát diễn biến buổi sinh hoạt và trao đổi trực tiếp ý kiến với các thầy cô tham dự cùng với một
số HS tiêu biểu thì buổi sinh hoạt đã diễn ra thành công tốt đẹp, HS thực sự hứng thú và mong
muốn được tham dự buổi sinh hoạt kế tiếp. Mặc dù vậy, như đã phân tích ở trên, do kinh
nghiệm tổ chức của GV chưa có nên đã để buổi sinh hoạt xảy ra những thiếu sót không mong
muốn. Để buổi sinh hoạt lần sau được tổ chức tốt hơn, GV cần rút ra những bài học kinh
nghiệm như: kiểm tra tất cả các khâu tổ chức trước buổi sinh hoạt ít nhất ba tiếng đồng hồ,
đảm bảo đầy đủ tiến trình, các thiết bị, dụng cụ cần thiết hoạt động tốt; Yêu cầu HS đến đúng
giờ cũng là một điều quan trọng để buổi sinh hoạt được diễn tiến thuận lợi theo kế hoạch.