Dạy học dựa trên
giải quyết vấn đề

Quảng Nam, tháng 7 & 8 năm 2012


CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH

Khái niệm
Ưu điểm, hạn chế
Quy trình
Kỹ năng cần có
Lập kế hoạch
Thực hành
Kế hoạch nhân rộng


Hoạt động 1: Các khái niệm
Mục tiêu:
Sau khi hoàn thành hoạt động này,
học viên:
1. Trình bày và thống nhất được một số
khái niệm, thuật ngữ có liên quan (vấn
đề, tình huống, tình huống có vấn đề,
dạy học nêu vấn đề , dạy học dựa trên
giải quyết vấn đề);
2. Nắm được bản chất của phương pháp
dạy học dựa trên giải quyết vấn đề.


MỘT SỐ KHÁI NIỆM

của
tình
hình
(tổng
thể
“Câu
hỏi
hay
một
điều
gìgìđó
chứa
đựng
sự
“Sự
diễn
biến
của
tình
hình
(tổng
thể
“Câu
hỏi
hay
một
điều
đó
chứa
đựng

khó khăn
nhau,
diễn
ra
trong
một
không
thời
được
đưa
thảo
luận
hay
tìm
kiếm
nhau,
diễnra
rađể
trong
một
không
gian,
thời
được
đưa
ra
để
thảo
luận
hay

huống
mà
trong
mối
quan
hệhoặc
với
giải
pháp”
xu
thế
phát
triển
của
sự
vật),
về
mặt
cần
chủ
thể
hành
động,
nảy
sinh
mâu
thuẫn
xu
triển
của nảy

động
như
tổ
chức
quyết
tình
huống
đó
với
một
bên
những
tritri
“Là
toàn
những
nhưnhững
tổ chức
quyết
tìnhbộhuống
đóhoạt
với động
một bên
tình
huống
có
biểu
vấn
đề
thức,

đỡ
cần
thiết
khi
giải
của
thể
chưa
giải
quyết.”
chỉ
ra
cho
sựđủ
giúp
cần
thiết khi giải
củachủ
chủ
thểHS
chưa
đủđể
đểđỡ
giải
quyết.”
quyết
vấn
đề,
kiểm
tra

dựa
trên
giải
quyết
vấn
đề
và cuối
cùng
chỉquan
đạo đền
quá người
trình hệ
thống
thực
tiễn
có
liên
học
và
hóa
và
củng
cố
thức
thực
tiễn thức
có
liên
người
họcthu



KHÁI NIỆM
 Dạy học dựa trên giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học
theo định hướng lấy học sinh làm trung tâm. Trong đó học
sinh học về các chủ đề thông qua các vấn đề có trong thực
tiễn và liên quan tới nội dung môn học. Làm việc theo nhóm,
học sinh xác định những điều đã biết, những điều cần biết, và
làm thế nào để có được những thông tin cần biết trong việc
giải quyết vấn đề. (Answers.com)
 Dạy học dựa trên giải quyết vấn đề là dạy học dựa trên các
vấn đề thực tiễn có liên quan đến người học và liên quan đến
nội dung học tập đã được quy định trong “chuẩn kiến thức,
kỹ năng”. Trên cơ sở đó, người học tự chiếm lĩnh tri thức và
phát triển các năng lực như lập kế hoạch, tự định hướng học
tập, hợp tác, các kỹ năng tư duy bậc cao, kỹ năng sống.
(PGS.TS Nguyễn Văn Khôi)


DẠY HỌC DỰA TRÊN GQVĐ

Khởi
đầu

THỰC TIỄN
TÌM HIỂU
G.Q

NỘI DUNG MÔN HỌC
HAY LIÊN MÔN

café, nhiều người tụ tập tán chuyện với điếu thuốc lá phì
phèo trên môi; rồi đến trường có những bạn trốn vào nhà vệ
sinh để hút thuốc lá; …
Vì sao phải “Cấm hút thuốc lá”?
Và làm thế nào để những người quanh em nhận thức đầy
đủ hơn về vấn đề này?


Ví dụ: Dạy học nêu vấn đề
Bài Kiều ở lầu Ngưng Bích (Ngữ văn 9):
Sau khi hướng dẫn HS tìm hiểu nỗi nhớ Kim Trọng rồi
đến nỗi nhớ cha mẹ trong tâm trạng Thúy Kiều lúc ở lầu
Ngưng Bích, GV có thể nêu vấn đề:
Phải chăng đại thi hào Nguyễn Du mặc nhiên cho nàng
Kiều coi trọng người yêu hơn đấng sinh thành?


Phân biệt hai phương pháp dạy học

Dạy học nêu vấn
đề là PPDH trong
đó HS Tham gia
một cách có hệ thống
vào quá trình giải
quyết các vấn đề và
các bài toán có vấn
đề được xây dựng
theo nội dung tài
liệu học trong
chương trình.

bản thân=>Tìm hiểu
bài học, vận dụng
kiến thức trong bài
học và vốn sống
thực tế để giải quyết.
- Vấn đề nêu ngay
từ đầu tiết học/đầu
hoạt động.


Giải lao
(15 phút)


Hoạt động 2: Ưu điểm, hạn chế
của dạy học dựa trên giải quyết vấn đề

Mục tiêu
Sau khi hoàn thành hoạt động này, học viên:
1. Trình bày được các ưu điểm, hạn chế của phương pháp dạy
học dựa trên giải quyết vấn đề;
2. Dự kiến được những thuận lợi, khó khăn và cách khắc phục
khi vận dụng phương pháp dạy học dựa trên giải quyết vấn
đề.


1. Các tình huống có vấn đề
* Tình huống 1: Bài Yêu thương con người (GDCD 7):
Cuộc sống luôn có những con người tốt, làm việc tốt vì đồng
bào, đồng loại. Hằng ngày họ đi quyên góp từng đồng tiền, từng

(Thời gian: 20 phút)


2. Công việc của giáo viên và học sinh
GIÁO VIÊN
1. Hình thành nhóm
HỌC SINH
2. Giới thiệu tình huống
1. Xác định rõ vấn đề
chứa đựng vấn đề;
2. Đề xuất ý tưởng, giải
giới thiệu vấn đề;
3. Thúc đẩy các nhóm; pháp; xác định những
kiến thức đã biết, chưa
4. Phản hồi kết quả
biết để giải quyết vấnđề
hoạt động nhóm;
5. Sử dụng các câu hỏi 3. Tự nghiên cứu, tìm
Hiểu các thông tin chưa
để định hướng các hoạt
biết
động của học sinh
4. Kiểm nghiệm giả
và đưa ra các gợi ý
thuyết, giải pháp
nếu cần
5. Trình bày kết quả
giải quyết vấn đề



vấn đề
- Tốn thời gian để lập kế hoạch và thực hiện dạy học
dựa trên giải quyết vấn đề -> Quy trình thực hiện


Hoạt động 3: Các kỹ năng cần thiết trong dạy học
dựa trên giải quyết vấn đề

Mục tiêu:

Sau khi hoàn thành hoạt động này, học viên:
1. Mô tả được yêu cầu và các mức độ khác nhau của vấn đề.
2. Trình bày được một số kỹ năng cần thiết trong dạy học
dựa trên giải quyết vấn đề. Trong đó tập trung vào kỹ năng phát
hiện vấn đề.
3. Vận dụng được các kỹ năng để tạo ra ví dụ cụ thể.


1. Khái niệm vấn đề: Vấn đề là câu hỏi hay
một điều gì đó chứa đựng sự nghi ngờ, sự
không chắc chắn, khó khăn và được đưa
ra để thảo luận hay tìm kiếm giải pháp.

2. Các mức độ thể hiện của vấn đề:
* Mức độ 1: Bài tập vận dụng
* Mức độ 2: Câu chuyện thực tế dựa trên bài tập
* Mức độ 3: Tình huống thực tế
(Đối chiếu 3 mức độ trong tài liệu, tr.27-29)



niệm trong
thực tiễn

Nhóm 4
Khai thác
các yếu tố
ngược (b)


=> Yêu cầu của vấn đề được sử dụng trong dạy học
a) Nội dung: 1. Tồn tại mâu thuẫn, kiến thức đã có không đủ
giải quyết;
2. Có cơ sở từ nội dung học tập;
3. Liên quan tới thực tiễn;
4. Giúp pháp triển kỹ năng tư duy ở mức cao;
5. Thu hút sự quan tâm, hứng thú từ người học;
6. Khuyến khích hợp tác, giải quyết vấn đề.
b) Hình thức: 1. Chuyển hóa các bài tập thành tình huống trong
thực tiễn và được thể hiện thông qua câu chuyện.
2. Câu chuyện ngắn gọn; đảm bảo đầy đủ các yếu tố để HS
thực hiện và phải dễ hiểu, dễ nhớ, lôi cuốn.


4. Một số kỹ năng khác
Thảo luận: Tài liệu, tr. 32-45, thời gian 15 phút

Nhóm 1
Kỹ năng
giải quyết
vấn đề