Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Lời mở đầu
Hiện nay, Đảng và nhà Nớc ta chủ trơng phát triển nền kinh tế thị trờng
nhiều thành phần có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng Xã hội chủ nghĩa,
mở rộng quyền tự do kinh doanh của các doang nghiệp và các thành phần kinh
tế khác. Sự phát triển kinh tế hàng hoá Xã hội chủ nghĩa trong điều kiện "mở
cửa và cạnh "tranh kinh tế" đòi hỏi tất cả các đơn vị sản xuất kinh doanh phải
quan tâm đến hai vấn đề cực kỳ quan trọng đó là: Giá cả và chất lợng sản phẩm,
hàng hoá, trong đó chất lợng sản phẩm hầu nh là một yếu tố quyết định. Vậy
phải làm thế nào để đảm bảo vầ nâng cao chất lợng một cách kinh tế nhất để
nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm ở các doanh nghiệp trong điều kiện nền
kinh tế hiện nay?
Trong phạm vi giới hạn, cuốn đề án này chỉ xin đợc đề cập tới việc nâng
cao chất lợng sản phẩm của các doanh nghiệp công nghiệp trong nớc. Nhằm
làm sáng tỏ hơn thực trạng và đa ra một số giải pháp chính nhằm nâng cao chất
lợng sản phẩm để nâng cao sức cạnh tranh với các sản phẩm nớc ngoài, trong n-
ớc cũng nh trên thị trờng thế giới.
Kết cấu đề tài gồm có 3 phần lớn :
I. Lý luận chung về chất lợng sản phẩm.
II. Phân tích chất lọng sản phẩm trong các doanh nghiệp Việt Nam
hiện nay.
III. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức
cạnh tranh của hàng Việt Nam trong thị trờng trong nớc cũng nh thị trờng
Thế giới.
1
N©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm ®Ó t¨ng søc c¹nh tranh – NguyÔn H÷u Léc N.E.U
2
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Phần I
Lý luận chung về chất lợng sản phẩm
I. Tổng quan về chất l ợng sản phẩm

sử dụng của ngời tiêu dùng.
Theo quan điểm chất lợng hớng theo công nghệ thì: chất lợng sản phẩm
là tổng tính chất đặc trng của sản phẩm thể hiện ở mức độ thoả mãn những yêu
cầu định trớc cho nó trong những điều kiện xác định về kinh tế, kỹ thuật, xã hội.
Chất lợng sản phẩm là một hệ thống đặc trng nội tại của sản phẩm đợc
xác định bằng những thông số có thể đo đợc hoặc so sánh đợc. Những thông số
này lấy ngay trong sản phẩm hoặc giá trị sử dụng của nó.
Chất lợng sản phẩm là tập hợp những tính chất của sản phẩm có khả năng
thoả mãn đợc những nhu cầu phù hợp với công dụng của sản phẩm đó. chất l-
ợng sản phẩm là sự phù hợp với các tiêu chuẩn hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật.
Nh quan điểm này chất lợng sản phẩm đợc quy định bởi đặc tính nội tại
của sản phẩm, không phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài. (Quản trị chất lợng . GS
Nguyễn Quang Toản NXBTK 1995)
Phù hợp với công dụng sản phẩm theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN
5814:1994 thì: "Chất lợng là tập hợp các đặc tính một thực thể (đối tợng) tạo
cho thực thể (đối tợng) có khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc
tiềm ẩn".
Để phát huy mặt tích cực và khắc phục những hạn chế của các quan điểm
trên, tổ chức tiêu chuẩn chất lợng quốc tế ISO (Intenational for Standard
Organization) đã đa ra khái niệm ISO cho rằng: "chất lợng sản phẩm, dịch vụ là
tổn thể các chỉ tiêu, những đặc trng của sản phẩm, thể hiện đợc sự thoả mãn nhu
cầu trong những điều kiện tiêu dùng xác định". (Quản trị chất lợng trong doanh
nghiệp theo TCVN ISO 9000. PTS Nguyễn thị Định - NXBTK)
Đây có thể nói là một khái niệm hiện đại về chất lợng sản phẩm, đợc
chấp nhận và sử dụng rộng rãi nhất.
4
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
2. Những chỉ tiêu đánh giá chất l ợng sản phẩm
Chất lọng sản phẩm đợc đánh giá qua một hệ thống các chỉ tiêu cụ thể.
Những chỉ tiêu chất lợng đó chính là các thông số kinh tế - kỹ thuật và các đặc

trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp, một
tổ chức do nhiều yếu tố quyết định nh
+ Chất lợng máy móc thiết bị sử dụng trong quá trình sản xuất
+ Chất lợng lao động
+ Chất lợng Marketing
+ Chất lợng nguyên vật liệu
+ Chất lợng quản lý
+ Chất lợng cung ứng...
Nh vậy chất lợng không phải chỉ là thuộc tính của sản phẩm hàng hoá mà
ta vẫn thờng nghĩ. Chất lợng có thể áp dụng cho mọi thực thể đó là chất lợng
sản phẩm, chất lợn của một hoạt động, chất lợng của một của một doanh
nghiệp...
Từ đó chúng ta thấy rằng chất lợng sản phẩm đợc cấu thành từ rất nhiều
các nhân tố và các nhân tố này đều có vai trò quan trọng ảnh hởng tới chất lợng
sản phẩm, chúng ta có thể thấy rõ hơn qua chuỗi giá trị (The value chain)
6
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Cơ sở hạ tầng của công ty
Nguồn nhân lực
Phát triển công nghệ
Cung ứng
Hậu cần
nội bộ Sản xuất
Hậu cần
bên ngoài
Marketing
và bán
hàng
Dịch vụ
4. Những nhân tố ảnh h ởng tới chất l ợng sản phẩm

không phải là từng loại mà là tính đồng bộ về chất lợng của các nguyên vật liệu
tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm đều tác động đến tiêu thức chất lợng
sản phẩm. Ngày nay, việc nghiên cứu, phát hiện và chế tạo các nguyên vật liệu
mới ở từng doanh nghiệp dẫn đến những thay đổi quan trọng về chất lợng sản
phẩm.
d. Trình độ tổ chức quản lý và tổ chức sản xuất.
Đây là nhân tố tác động trực tiếp, liên tục đến chất lợng sản phẩm của
doanh nghiệp. Có thể nói dù có đầy đủ các nhân tố trên nhng nhà quản lý, đặc
biệt là quản lý sản xuất không tốt sẽ dẫn đến làm giảm hiệu lực của cả ba nhân
tố đã nêu trên, làm gián đoạn sản xuất, giảm chất lợng nguyên vật liệu và làm
giảm thấp tiêu chuẩn chất lợng sản phẩm. Cũng vì có vai trò nh vậy nên tổ chức
tiêu chuẩn chất lợng quốc tế đã tập hợp, tổng kết và tiêu chuẩn hoá, định hớng
những thành tựu và kinh nghiệm quản lý chất lợng ở các doanh nghiệp thành bộ
ISO 9000. ISO 9000 là bộ các tiêu chuẩn về chất lợng của thế giới trong thập
niên cuối thế kỷ 20 với t tởng nhất quán là chất lợng sản phẩm do chất lợng
quản lý quy định.
Trong thực tiễn quản trị kinh doanh ở các doanh nghiệp nhiều chuyên gia
về quản lý chất lợng cho rằng 80% các vấn đề về chất lợng do khâu quản lý gây
ra.
4.2. Nhóm nhân tố bên ngoài
a. Nhu cầu và cầu về chất l ợng sản phẩm
Nhu cầu và cầu về chất lợng sản phẩm là xuất phát điểm của quản lý chất
lợng vì nó là một trong các căn cứ quan trọng để xác định các tiêu thức chất l-
ợng cụ thể. Cầu về chất lợng sản phẩm cụ thể phụ thuộc vào nhiều nhân tố trong
đó có nhân tố thu nhập của ngời tiêu dùng: ngời tiêu dùng có thu nhập cao th-
ờng có yêu cầu cao về chất lợng sản phẩm và ngợc lại, khi thu nhập của ngời
tiêu dùng thấp thì họ không mấy nhậy cảm với chất lợng sản phẩm. Hơn nữa, do
tập quán, đặc tính tiêu dùng khác nhau mà ngời tiêu dùng ở từng địa phơng,
từng vùng, từng nớc có nhu cầu về chất lợng sản phẩm khác nhau. Mặt khác,
cầu về chất lợng sản phẩm là phạm trù phát triển theo thời gian.

quản lý chất lợng sản phẩm. Pháp lệnh chất lợng hàng hoá quy định các vấn đề
pháp lý liên quan đến cơ quan quản lý chất lợng ban hành và áp dụng tiêu
chuẩn, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và quyền của ngời tiêu
dùng về chất lợng sản phẩm. Bên cạnh đó, hoạt động quản lý vĩ mô cũng không
kém phần quan trọng là kiểm tra, kiểm soát tính trung thực của ngời sản xuât
trong việc sản xuất các sản phẩm theo tiêu chuẩn chất lợng đã đăng ký, bảo vệ
quyền lợi ngời tiêu dùng.Với nhiệm vụ đó quản lý vĩ mô đóng vai trò quan
trọng trong việc đảm bảo ổn định chất lợng sản phẩm phù hợp hợp với lợi ích
ngời tiêu dùng, của xã hội.
II. Đặc điểm của chất l ợng sản phẩm
1. Chất l ợng sản phẩm là một phạm trù kinh tế xã hội
Chất lợng sản phẩm là một phạm trù kinh tế xã hội, công nghệ tổng hợp
luôn thay đổi theo thời gian và khôn gian phụ thuộc chặt chẽ vào môi trờng và
điều kiện kinh doanh cụ thể trong từng thời kỳ.
2. Chất l ợng sản phẩm là một chỉ tiêu có thể đo l ờng
Mỗi sản phẩm đợc đặc trng bằng các tính chất, đặc điểm riêng biệt bên
trong của bản thân sản phẩm đó. Những đặc tính đó phản ánh tính khách quan
9
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
của sản phẩm thể hiện trong quá trình hình thành và sử dụng sản phẩm đó.
Những đặc tính khách quan này phụ thuộc rất lớn và trình độ thiết kế quy định
cho sản phẩm đó. Mỗi tính chất đợc biểu thị các chỉ tiêu cơ lý hoá nhất định có
thể đo lờng đánh giá đợc. Vì vậy nói đến chất lợng phải đánh giá thông qua hệ
thống chỉ tiêu, tiêu chuẩn cụ thể. Đặc điểm này khẳng định những sai lầm cho
rằng chất lợng sản phẩm là các chỉ tiêu không thể đo lờng, đánh giá đợc.
Nói đến chất lợng sản phẩm phải xem xét sản phẩm đó thoả mãn tới mức
độ nào nhu cầu của khách hàng. mức độ thoả mãn phụ thuộc rất lớn vào chất l-
ợng thiết kế và những tiêu chuẩn kỹ thuật đặt ra cho mỗi sản phẩm. ở các nớc t
bản, qua phân tích thực tế chất lợng sản phẩm trong nhiều năm đi đến kết luận
rằng chất lợng sản phẩm tốt hay xấu thì 75% phụ thuộc vào giải pháp thiết kế,

Theo hệ thống chất lợng ISO_9000 ngời ta phân các loại chất lợng sau
- Chất lợng thiết kế: là giá trị riêng của các thuộc tính đợc phác thảo ra
trên cơ sở nghiên cứu trắc nghiệm của sản xuất và tiêu dùng. Đồng thời có so
sánh với các hàng tơng tự của nhiều nớc. Chất lợng thiết kế đợc hình thành ở
giai đoạn đầu của quá trình hình thành chất lợng sản phẩm.
- Chất lợng tiêu chuẩn: là giá trị riêng của những thuộc tính của sản phẩm
đợc thừa nhận, phê chuẩn trong quản lý chất lợng sản phẩm. Chất lợn sản phẩm
là nội dung tiêu chuẩn một loại hàng hoá. Chất lợng tiêu chuẩn có ý nghĩa pháp
lệnh buộc phải thực hiên nghiêm chỉnh trong quá trình quản lý chất lợng. Chất
lợng tiêu chuẩn có nhiều loại:
+ Tiêu chuẩn quốc tế là những tiêu chuẩn do tổ chức chất lợng quốc tế đề
ra đợc các nớc chấp nhận và xem xét áp dụng cho phù hợp với điều kiện từng n-
ớc.
+ Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) là tiêu chuẩn nhà nớc, đợc xây dựng
trên cơ sở nghiên cứu ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm tiêu
biểu và tiêu chuẩn quốc tế phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam.
+ Tiêu chuẩn nghành (TCN) là các chỉ tiêu về chất lợng do các bộ, các
tổng cục xét duyệt và ban hành, có hiệu lực đối với tất cả các đơn vị trong
nghành địa phơng đó.
+ Tiêu chuẩn doanh nghiệp (TCDN) là các chỉ tiêu về chất lợng do doanh
nghiệp tự nghiên cứu và áp dụng trong doanh nghiệp mình cho phù hợp với điều
kiện riêng của doanh nghiệp đó.
- Chất lợng thực tế: chỉ mức độ thực tế đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của sản
phẩm, bao gồm chất lợng thực tế trong sản xuất và chất lợng thực tế trong tiêu
dùng.
11
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
- Chất lợng cho phép: là dung sai cho phép giữa chất lợng thực tế với chất
lợng tiêu chuẩn. Chất lợng cho phép phụ thuộc vào điều kiện kỹ thuật của từng
nớc, phụ thuộc vào trình độ lành nghề của công nhân. Khi chất lợng thực tế của

đế tăng giá trị sử dụng và lợi ích kinh tế xã hội trên một đơn vị chi phí đầu vào,
giảm lợng nguyên vật liệu sử dụng, tiết kiệm tài nguyên, giảm ô nhiễm môi tr-
ờng. Nh vậy, nâng cao chất lợng sản phẩm chính là con đờng ngắn nhất và tốt
nhất đem lại hiệu quả kinh tế .
Chất lợng sản phẩm đợc nâng cao giúp doanh nghiệp đạt đợc mục tiêu
kinh doanh của mình là lợi nhuận. Đây đồng thời là điều kiện để doanh nghiệp
tồn tại và phát triển. Chất lợng sản phẩm góp phần đẩy mạnh tiến bộ sản xuất,
tổ chức lao động trong một doanh nghiệp nói riêng cũng nh trên phạm vi quốc
gia nói chung. Khi doanh nghiệp đã đạt đợc lợi nhuận thì có điều kiện để bảo
đảm việc làm cho ngời lao động, tăng thu nhập cho họ và làm cho tin tởng gắn
bó với doanh nghiệp, góp hết công sức để sản xuất những sản phẩm có chất l-
ợng tốt giúp doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả hơn.
Chất lợng sản phẩm tốt đảm bảo hớng dẫn và kích thích tiêu dùng. Riêng
đối với sản phẩm là t liệu sản xuất thì chất lợng sản phẩm tốt sẽ đảm bảo cho
việc trang bị kỹ thuật hiên đại cho nền kinh tế quốc dân, tăng năg suất lao động.
Chất lợng sản phẩm không những làm nâng cao uy tín hàng hoá của nớc ta trên
thị trờng quốc tế mà còn tạo điều kiện để tăng cờng thu nhập ngoại tệ cho đất n-
ớc.
2. Sự cần thiết phải nâng cao chất l ợng sản phẩm
2.1. Do yếu tố cạnh tranh
Hội nhập vào kinh tế thị trờng thế giới, nghĩa là chấp nhận sự cạnh tranh,
chịu sự tác động của quy luật cạnh tranh. Với chính sách mở cửa, tự do hoá th-
ơng mại các nhà sản xuất kinh doanh muốn tồn tại và phát triển thì sản phẩm
của họ phải mang tính cạnh tranh cao nghĩa là doanh nghiệp phải có khả năng
cạnh tranh về nhiều mặt. Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì viêc
liên tục hạ giá thành sản phẩm và không ngừng hoàn thiện chất lợng là một
trong những mục tiêu quan trọng trong các hoạt động của mình.
2.2. Do yêu cầu của ngời tiêu dùng
13