SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC SINH LỚP 5A3VIẾT ĐOẠN
VĂN,BÀI VĂN MIÊU TẢ
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong các phân môn của môn Tiếng việt, Tập làm văn là phân môn khó vì
nó tích hợp các kĩ năng dùng từ, đặt câu, diễn đat,viết đúng chính tả,trình
bày.Học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp Tiểu học rất cần các em có kĩ năng viết văn
hay, có hình ảnh,cảm xúc để người đọc cảm nhận được và thấy thích thú.Đó
cũng là hành trang để các em vào học bậc Trung học cơ sở.Trường Tiểu học
Ngan Dừa là trường đạt rất nhiều thành tích trong tỉnh Bạc Liêu và cũng là
trường đầu tiên của tỉnh Đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.Nhưng không phải em
nào cũng viết văn hay.Như lớp 5A3 tôi chủ nhiệm năm học 2014-2015 các em
viết đoạn văn,bài văn cũng còn nhiều hạn chế.
Làm gì để giúp học sinh viết được một đoạn văn, bài văn đúng yêu
cầu,đúng bố cục và hay? Câu hỏi trên là nỗi trăn trở tìm tòi ,nghiên cứu của bản
thân tôi để giúp học sinh của mình học tốt phân môn này. Với kinh nghiệm 16
năm dạy lớp 5,tôi nhận thấy rằng mình phải có trách nhiệm trong việc giúp học
sinh khắc phục được những sai sót để bài viết ngày càng tiến bộ hơn giúp các
em tự tinh vững bước khi vào học lớp 6.Như trong luật giáo dục cũng đã nêu
rõ:Thực hiện mục tiêu giáo dục của đất nước ta trong giai đoạn mới là “Giáo
dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và kỹ năng cơ bản để học
sinh tiếp tục lên bậc Trung học cơ sở”.
Trích : Điều 23 luật giáo dục.
Để viết hay hay ngoài năng khiếu của bản thân cũng không thể phủ nhận
công lao của thầy giáo,cô giáo trực tiếp giảng dạy các em.
Theo tôi, nếu học sinh được rèn cách viết văn thật kĩ ngay từ nhỏ đặc biệt
là lứa tuổi Tiểu học thì lớn lên các em sẽ là những người giỏi chữ nghĩa,viết văn
hay.
Bản thân tôi là cô giáo tiểu học được Ban giám hiệu trường tin tưởng
phân công chủ nhiệm lớp 5A3 nên tôi thấy rõ vai trò, trách nhiệm của mình là

2. Khó khăn:
Về phía giáo viên
- Không có nhiều thời gian để rèn các em thêm ngoài những giờ chính khóa
và có thêm một tiết buổi chiều.
Về phía học sinh
Các em còn mắc lỗi khi viết đoạn văn,bài văn như:
- Viết đoạn văn giống như một đoạn liệt kê.
- Đoạn văn viết không có câu mở đoạn,câu kết đoạn.
- Đoạn văn,bài văn viết ngắn.
- Bài viết sai chính tả nhiều .
- Bài văn viết trình bày bố cục chưa đúng.
- Một số em còn lười viết văn.
- Có em viết đúng bố cục nhưng cả bài chỉ có 3 dấu chấm ở 3 phần.
- Một số học sinh dùng từ ngữ chưa chọn lọc, diễn đạt chưa hay.
- Nhiều em viết câu có trạng ngữ ở đầu câu,dầu đoạn nhưng không sử dụng
dấu phẩy.Ví dụ: Năm nay bà nội em vừa tròn 70 tuổi. Từ xa em thấy cánh đồng
như một tấm thảm khổng lồ.
- Học sinh khi viết văn miêu tả dùng từ lặp lại rất nhiều lần.
- Một số em các câu văn ngắn,có em thì viết quá dài mới đặt một dấu chấm.
- Lớp có 5 em Thạnh,Châu Khánh Duy,My,Nguyễn Khánh Duy,Danh Toàn
đầu năm không biết trình bày ba phần theo bố cục của bài văn. (Mở bài thân bài
các em viết không tách bạch rõ ràng )
- Một số học sinh viết văn thiếu hình ảnh.
- Một số em khi viết xưng hô chưa thống nhất xưng lúc em lúc thì tôi, tả ba
lúc gọi là ba,lúc gọi là cha như em Nghi,Thứ (các em này viết văn khá hay
mà vẫn bị lỗi như thế).
- Có một số học sinh tả hình dáng,công dụng của đồ vật rồi lại quay lại tả
hình dáng.Tả người cũng vậy. (em Bảo,My,Khoa,Quỳnh).
- Một vài em chưa có ý thức cố gắng, mặc dù được bạn bè,cô giáo nhận
xét,góp ý nhưng em vẫn không sửa sai,không khắc phục hạn chế của mình (như

- Học sinh tả chưa có hình ảnh,cảm xúc do các em “nghèo” vốn từ.
Kết quả khảo sát đầu năm học 2014-2015 đạt như sau :
Tổng số học sinh: 34 em.
TT Môn
1

TLV

Viết văn hay

Viết văn khá

Viết văn đạt Viết chưa đạt

SL

SL

SL

2

%
5,9

%

12

35,3

+ Tả một nghệ sĩ hài mà em yêu thích.
+ Tả một người nơi em sinh sống.
+ Tả em bé.
+ Tả một người đang lao động.
+ Tả một người em mới gặp lần đầu nhưng để lại cho em ấn tượng sâu sắc.
Tả cảnh sinh hoạt (Học ở HKII)
+ Tả một ngày mới bắt đầu ở quê em.
+ Tả một đêm trăng đẹp.
+ Tả trường xem trước buổi học.
+ Tả một khu vui chơi giải trí mà em thích.
+ Tả giờ ra chơi
+ Tả quang cảnh trường
Ôn lại các dạng bài văn miêu tả ở lớp 4 như tả đồ vật,tả cây cối…
Xác định thực trạng, nguyên nhân trên tại lớp tôi tôi có phương pháp
dạy như sau:
 Phương pháp dạy
- Dạy theo mô hình Trường tiểu học mới gọi tắt là (Mô hình VNEN).
+ Giáo viên luôn gần gũi học sinh, đến từng nhóm,từng học sinh tận tình
hướng dẫn,quan sát các em làm bài nhất là học sinh còn hạn chế về viết văn.
+ Khen, động viên và giúp đỡ kịp thời là những phương pháp chính tôi
thường sử dụng trong giảng dạy.
+ Học sinh ngồi theo nhóm.
+ Các bài tập các em làm cá nhân,hoạt động cặp đôi,hoạt động trong nhóm,
hoạt động chung cả lớp.
+ Các em làm xong rồi báo cáo trong nhóm,báo báo với cô hoặc trước
lớp,sau đó các em nhận xét bài làm của bạn,giáo viên nhận xét,đánh giá bằng
lời với cá nhân, nhóm.Thu bài lên nhận xét vào vở học sinh.Thu bài về nhận
xét.
*Hướng dẫn học sinh lập dàn bài chi tiết.
Luyện tập

- Đầu hè năm ngoái, ....Sáng nào, ....Ít hôm sau, .....Chẳng bao lâu, .....(Liên kết
theo thời gian - Áng chừng)
- Xuân về, ....Hè tới, .....Thu sang, .....Khi trời chuyển mình sang đông, .....(Liên
kết theo thời gian - Mùa).
- Mới sáng tinh mơ, ...Khi mặt trời lên, .....Đến giữa trưa, .....Tới chiều tà,
.....Khi hoàng hôn buông xuống, .....(Liên kết theo thời gian trong ngày).
VD về liên kết theo không gian :
- Nhìn từ xa, ....Lại gần, ....Trên cành, ......Dưới tán lá, ....(Liên kết theo không
gian : từ xa đến gần).
- Hiện ngay trước mắt tôi là....Dưới mặt đất, ....Trên cao , ....Phóng tầm mắt
ra, .... xa, ...(Liên kết theo không gian : từ gần đến xa).
* Đoạn văn tiêu biểu thường có mở đoạn bằng một câu khái quát, câu chủ
đề, nêu ý chính của cả đoạn, tiếp theo là những câu diễn giải nhằm làm sáng tỏ
lời nhận định của câu mở đoạn.
* Lưu ý :
Cái hay của một đoạn văn thể hiện rõ nét nhất ở ý. Ý càng mới mẻ, càng
sâu sắc, độc đáo thì đoạn văn càng có sức thuyết phục. Ý phải diễn đạt thành lời.
Ý hay mà không biết cách diễn đạt thì lời văn trở nên sáo rỗng. Lời văn hay là
lời văn chân thành, trong sáng, giản dị, có hình ảnh, có âm thanh, có nhạc
điệu, ...và có cách sắp xếp (bố cục) chặt chẽ.
Ví dụ : Viết một đoạn văn từ 5- 8 câu tả cảnh đẹp của quê em.
Câu mở đoạn có thể là:
Dòng sông quê em rất thơ mộng.
Cánh đồng quê em rất đẹp.
5


Tiếp theo là những câu diễn giải nhằm làm sáng tỏ lời nhận định của câu mở
đoạn.
Nhắc các em quan sát thật kĩ trước khi viết văn miêu tả để viết được

đạt ý. Khi đặt lời văn để diễn đạt các ý (đã trình bày ở dàn bài chi tiết), các em
lưu ý cách diễn đạt có hình ảnh, gợi cảm và sinh động bằng cách sử dụng các
biện pháp tu từ, các từ ngữ gợi tả, gợi cảm, các từ tượng thanh, tượng hình, ...Ý
hay là nhờ ở lời văn rõ ràng, mạch lạc. Vì vậy, chúng ta cần đặt câu đúng ngữ
pháp, tránh viét câu quá dài, tạo nên những câu văn có nhiều ý, ý luẩn quẩn, lộn
xộn hoặc không rõ ràng. Đặc biệt, trong khi trình bày, cần đặt các dấu câu đúng
chỗ, thể hiện đúng nội dung đang trình bày. Sử dụng dấu câu hợp lí, đúng chỗ
cũng là một yếu tố quan trọng giúp cho bài văn của chúng ta trở nên rõ ràng,
rành mạch, quyết định tới 40% thành công của một bài văn. Khi trình bày lưu ý
không viết tắt, không viết chữ số, trừ những số về đo lường và ngày, tháng, năm.
Đọc lại bài làm :
6


Sau khi viết xong, cần đọc lướt lại bài văn để sửa các lỗi (nếu có thể viết thêm
các nét được) về chính tả, dấu câu, ...
* Lưu ý : Khi soát lại bài trên giấy kiểm tra, tuyệt đối không tẩy xoá, sửa chữa
hoặc chèn thêm từ hoặc câu vào, vì như thế bài viết trở nên lem nhem, không
đẹp. Do vậy, ở khâu viết bài, các em cần trình bày bài cẩn thận, tránh viết cẩu
thả (viết ngoáy), tránh bỏ từ, bỏ tiếng khi viết (lỗi này hay xảy ra với những học
sinh hay viết ngoáy, viết vội vàng)
Dạy học sinh phân biệt hai kiểu mở bài trực tiếp và gián tiếp.
Tả cảnh
Giới thiệu bài theo hai cách:
Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay cảnh sẽ tả.
Ví dụ: Tả cảnh đẹp.
Trong các địa điểm du lịch của Việt Nam tôi thích nhất là đảoPhú Quốc.
MB gián tiếp : Giới thiệu hoàn cảnh rồi sau đó mới giới thiệu cảnh sẽ tả.
Cứ mỗi dịp nghỉ hè,tôi sẽ được ba mẹ cho đi tham quan.Tôi đã từng được
đi nhiều nơi như Đà Lạt - xứ sở sương mù với phong cảnh nên thơ, mát mẽ.Sa

viết thật cô đọng, ngắn gọn và súc tích, tránh kết thúc một cách đơn điệu, tẻ nhạt
và cộc lốc. Kết bài chính là kết lại, khép lại nội dung vừa trình bày ở phần thân
bài. Vì vậy cần khép bài một cách khéo léo để nó đọng lại và mở ra trong lòng
người đọc những cảm xúc tràn trề, những hình ảnh đẹp đẽ mà chúng ta đã miêu
tả, đã kể trong bài văn của mình.
* Ta có thể dùng 2 cách kết bài : Kết bài tự nhiên (Cho biết kết thúc, không có
lời bình luận thêm) và kết bài mở rộng (nói lên tình cảm, cảm xúc của mình, liên
tưởng và có thêm lời bình luận).
Tả cảnh
+Kết bài không mở rộng: Cho biết kết thúc của bài tả cảnh.
Em rất thích sông quê em.
+Kết bài mở rộng:Nói lên tình cảm,cảm xúc của mình và có lời bình luận thêm.
VD cho đoạn kết :
Em rất thích con sông quê em.Em sẽ khuyên mọi người quê em không xả
nước thải bẩn, không đổ rác xuống sông để giữ cho con sông quê luôn trong
sạch.
Em rất yêu con sông quê em.Em sẽ cố gắng học giỏi.Mai này lớn lên em
làm kĩ sư xây dựng và thiết kế xây một cây cầu thật đẹp để bắt qua sông giúp
cho bà con quê em đi lại dễ dàng hơn.
Tả người
+ Kết bài không mở rộng:Nêu nhận xét chung hoặc nói lên tình cảm của
mình với người được tả.
Ví dụ:
Ba em thật tuyệt vời.
Em rất tự hào vì được làm con của ba.
Em rất kính yêu ba của em.
+ Kết bài mở rộng:Từ hình ảnh ,hoạt động của người được tả ,suy rộng ra
các vấn đề khác.
Nhìn ba vất vả với việc đồng áng em cảm thấy thương ba vô cùng.Em tự
hứa sẽ cố gắng học thật giỏi để sau này em đi làm kiếm tiền lo cho ba,mẹ để ba


• Bác nông dân khoẻ như một đô vật, nước da như màu đồng hun.
• Mắt em bé long lanh như thủy tinh.
• Dáng đi của chị như người mẫu.
Dùng biện pháp nhân hoá ví dụ như:
• Ánh trăng vạch kẽ lá nhìn xuống.
• Vườn trường khoác một chiếc áo xanh um dệt bằng lá phượng.
• Ánh nắng dang rộng vòng tay ôm ấp ngôi nhà.
•

Mặt trời vừa thức dậy ở đằng đông.

•

Những bông hoa đang tươi cười trong nắng sớm.

•

Mấy chú chim đang trò chuyện ríu rít trên cành cây.

•

Những cơn gió rón rén bước trên mặt hồ.

•

Mặt trời đang chuẩn bị chìm vào giấc ngủ dài.

•


c) Trình bày :
Chữ viết phải rõ ràng, ngay ngắn, đẹp; viết hoa đúng chỗ, các đoạn văn
được phân bố hợp lí (không nên quá dài hoặc quá ngắn).
Để viết được một bài văn hay, các em cần lưu ý một số điểm sau :
a) Về cách dùng từ :
- Phải dùng từ cho chính xác, lựa chọn từ ngữ nào hay nhất để làm cho câu văn
có hồn.
* Một yêu cầu cuối cùng khi viết văn đối với học sinh viết văn hay là phải hết
sức tránh sự cẩu thả về chữ viết, về cách trình bày, tránh các sai sót về chính tả.
Muốn thế, trong khi viết, chúng ta phải hết sức chú ý suy nghĩ và vận dụng cho
đúng, trình bày cho sáng sủa. Đặc biệt, khi viết xong bài, phải dành thời gian
đọc lại để sửa lại những sai sót (nếu có thể).
Nội dung và phương pháp làm bài :
Thể loại miêu tả :
* Nội dung – Yêu cầu :
Miêu tả là dùng lời văn có hình ảnh, làm hiện ra trước mắt người đọc bức
tranh cụ thể về một cảnh, một người, một vật đã làm ta chú ý và cảm xúc sâu
sắc. Người tả phải nắm vững cảnh, vật mình định tả có những nét gì nổi bật, đặc
sắc và diễn tả lại bằng từ ngữ giàu sức gợi cảm, cho thấy rõ hình khối, kích
thước, màu sắc, âm thanh, hương vị, ...và những cảm giác vui, buồn, ngạc nhiên,
thích thú, ...khi nhìn cảnh, vật. Cầm trên tay chiếc bút máy, ta có thể tháo rời để
xem nó có những bộ phận gì : nắp bút, thân bút, ngòi bút ; Riêng nắp bút lại
gồm : nắp nhựa, đai sắt, ghim cài, ốc chốt. Nếu chỉ mới nêu tên thế thôi thì đó là
kể. Tả là phải nói cụ thể hơn, làm cho người đọc, người nghe như trông thấy
trước mắt từng bộ phận của nó : Vuông, tròn, to, nhỏ, dài, ngắn ra sao, có màu
sắc gì ?...lại thấy cả tình cảm gắn bó giữa người với bút. Nhìn cảnh, vật ta nhìn
bằng mắt và cả bằng tấm lòng yêu ghét của mình. Bài tả phải vừa gợi hình, vừa
gợi cảm, phải đạt được những yêu cầu sau :
- Tả giống với thực tế.
- Tả cụ thể và có thứ tự.

sống, ...). Mỗi người một hoàn cảnh sống, một trình độ văn hoá khác nhau. Tất
cả những thứ ấy đều có ảnh hưởng đến sinh hoạt toàn diện của họ.
- Lựa chọn những từ ngữ thích hợp (nhất là các động từ, tính từ để vừa nêu được
những nét riêng biệt, nổi bật nhất của người được tả, vừa bộc lộ được thái độ,
tình cảm của mình đối với người đó.
Tôi cung cấp cho các em một số từ ngữ dùng để tả người:
MỘT SỐ TỪ NGỮ DÙNG ĐỂ TẢ NGƯỜI
– Để tả HÌNH DÁNG, THÂN HÌNH có thể dùng:

Cao – lùn – gầy gò – ốm yếu – nhỏ nhỏ – tầm thước – xương xương –
choai choai – mảnh khảnh – dong dỏng – thon – roi – béo phệ – mập mạp – lực
lưỡng – vạm vỡ – cục mịch – rắn rỏi – trẻ măng – cường tráng – cân đối – gọn
gàng – mập phù – gầy guộc – vàng võ – bệnh hoạn.

Em bé: sổ sữa, bụ bẫm, mập ú, tròn trĩnh, trắng như cục bột, …

Phụ nữ: mảnh mai (dẻ), yểu điệu, uốn éo, dịu dàng, bệ phệ

Người già, người lao động khổ sở: cằn cỗi, tiều tụy, bơ phờ, uể oải.
11


– Để tả DIỆN MẠO, KHUÔN MẶT có thể dùng:
Tròn trĩnh (trịa) – vuông vắn – bầu bĩnh – thon thon – dài – trái xoan – đầy đặn
– gân guốc – sáng sủa – khôi ngô – đầy vết sẹo – xấu xí – rỗ như tổ ong – rỗ hoa
– hồng hào – trắng trẻo – đen sạm – rám nắng – xanh xao – tái mét – tươi tỉnh –
niềm nở – hớn hở – ủ rủ – cau có – nhăn nheo – hốc hác – bơ phờ – hung tợn –
hiền hậu – dễ thương – nghiêm trang – đạo mạo – thơ ngây – thản nhiên – thông
minh – đần độn – khờ khạo – lầm lì – là lạ – quen thuộc – khả ái…
– Để tả DA có thể dùng:

thâm đen – xám ngắt, …
- Để tả RĂNG có thể dùng:
Hô – sùn – lòi xỉ – đều đặn – nhỏ nhắn – san sát – trắng nõn (bóng) – trắng như
tráng men sứ – vàng khè – lung lay – xiệu xạo, …
- Để tả CẰM có thể dùng:
Chìa ra – nhô ra trước mặt – nhọn – vuông – lồi – lún phún râu – lòng thòng một
chòm râu – lơ phơ mấy sợi râu, …
12


- Để tả CỔ có thể dùng:
Lùn – cao – no tròn – đầy ngắn – tong teo, …
- Để tả VAI có thể dùng:
Ngang – xệ – hõm vào – nở nang – hẹp – co ro…
- Để tả NGỰC có thể dùng:
Lép xẹp – hõm vào – nở nang – lòi xương sườn …
- Để tả BỤNG có thể dùng:
Thon - phệ – bình rỉnh đầy những mỡ – thóp vào…
- Để tả LƯNG có thể dùng:
Còng – gù – khom – thẳng – dài…
- Để tả TAY CHÂN có thể dùng:
Xinh xắn – mềm mại – dịu dàng – mũm mỉm – bụ mẫm – no tròn – tròn trĩnh –
phốp phác – vạm vỡ – lực lưỡng – dẻo dai – rắn chắc – thô kệch – cục mịch –
nhỏ nhắn – bé bỏng – khẳng khiu – tong teo – mảnh khảnh – gân – guốc – ngắn
ngủi – yếu ớt – què quặt – tàn tật – trắng trẻo (nõn, hồng, muốt…) – đen ngủi
(sạm, ngăm) – mốc thích…
Bàn tay: búp măng – chai cứng – nứt nẻ – nổi đầy gân…
Ngón tay: Ngòi viết – đùi đục – thon thon – lù lù…
- Để tả CÁCH ĂN MẶC, QUẦN ÁO (Y PHỤC) có thể dùng:
Chỉnh tề – tươm tất – kín đáo – hở hang – gọn gàng – tha thướt - sạch sẽ – lành

ĐI: chững chạc – khoan thai – hấp tấp – lảo đảo – loang choang – chập chững –
rầm rập – rảo bước – lang thang …
CHẠY: cuống cuồng – tung tăng – loạn xạ – tán loạn – lon ton – quanh quẩn –
tất tưởi (tả) – vùn vụt – ào ào …
LÀM VIỆC: hí hoáy – hì hục – loay hoay – cặm cụi – say sưa – mải miết – xoay
xở – hăng say – hăm hở – thong thả – hấp tấp – thành thạo – vụn về – tất cả …
(1) - Để tả TÍNH HÌNH có thể dùng:
Khoác lác – ba hoa – trầm tĩnh – láu táu – cau có – nghiêm nghị – đứng
đắn – chững chạc – dè dặt – thật thà – bạo dạn – khắt khe – lười nhác – xảo
nguyệt – tham lam – siêng năng – hiền hậu – ôn hoà – vui vẻ – vị tha – ít nói –
thận trọng – cẩu thả – hời hợt – nhút nhát – lỗ mảng – thô bỉ …
- Mỗi học sinh cần có một sổ tay từ ngữ. Rèn thói quen ghi chép những từ,
câu văn hay vào sổ tay mà nhà trường đã quy định.
b- Dàn bài chung :
* Mở bài : Giới thiệu người sẽ tả : Em được gặp người ấy ở đâu ? Trong thời
gian nào ? Cảm xúc ban đầu của em về người đó như thế nào ?...
* Thân bài :
- Tả hình dáng :
+ Tả bao quát về tuổi tác (già hay trẻ), tầm vóc (cao lớn hay nhỏ nhắn), dáng
điệu (duyên dáng, nhanh nhẹn hay chậm chạp), nghề nghiệp (bác sĩ, công
nhân, ...), cách ăn mặc, ...
+ Tả chi tiết : Những nét nổi bật nhất (khuôn mặt, mái tóc, đôi mắt, cái miệng,
làn da, chân tay, ...)
- Tả tính tình- hoạt động :
+ Tính tình của người đó như thế nào ? (chất phác, vui nhộn hay dễ cáu gắt, ...).
Giọng nói ra sao ? (nhẹ nhàng hay sang sảng), cử chỉ, điệu bộ, ...Cách cư xử với
người khác (ân cần, chu đáo, ...), việc làm bộc lộ rõ rệt đạo đức, tình cảm và tính
nết của người được tả.
+ Hoạt động : Tả các việc làm cụ thể : Người ấy đang làm gì ? Cách làm như thế
nào ?

- Mẹ em năm nay đã ngoài bốn mươi tuổi.
- Tầm vóc mẹ không cao lắm, nhưng được cái vóc dáng khoẻ mạnh.
- Làn da của mẹ ngăm đen, bóng bẩy, mịn màng.
- Ở nhà cũng như đến cơ quan, mẹ luôn ăn mặc gọn gàng và giản dị.
- Mái tóc mẹ dài đen mượt luôn được búi lên cao sau gáy.
- Khuôn mặt mẹ đầy đặn, vừa sáng sủa vừa hiền hậu.
- Cái sóng mũi tuy không cao nhưng nhỏ nhắn và thanh tú.
- Đôi gò má nõn nà, đôi môi đỏ thắm hé nở để lộ hàm răng trắng ngà, vừa đều
vừa nhỏ.
- Giọng nói nhỏ nhẹ nhưng dứt khoát.
- Tuy nhỏ người, nhưng mẹ rất nhanh nhẹn. Mẹ làm việc nhà khéo tay và gọn
gàng.
2.Tả tính tình:
- Mẹ rất hiền lành và cởi mở. Mẹ hết lòng yêu thương con cái và lo lắng cho
gia đình.
- Đối với hàng xóm, mẹ sẵn sàng giúp đỡ mọi người khi gặp khó khăn.
- Mẹ rất thích nấu ăn cho cả nhà ngon miệng.
- Lúc rảnh, mẹ thường may vá và đan áo cho em.
- Mẹ là một người phụ nữ đảm đang và là điểm tựa vững chắc cho các con
III.Kết bài
- Còn có mẹ là niềm hạnh phúc lớn nhất của em.
- Em luôn kính yêu và biết ơn mẹ.
15


Hoặc
VD : Mẹ yêu! Người mẹ đã tần tảo, hi sinh cả cuộc đời mình vì chúng con, công
lao trời bể của mẹ con chẳng bao giờ quên, con mong mẹ mãi là vầng dương
sáng chói soi sáng cuộc đời con để con mãi gọi hai tiếng “Mẹ yêu”
*Bài văn mẫu về tả người

Vâng! Đúng vậy em sẽ không bao giờ quên cô - người mẹ đã đưa em đón
những tia nắng đầu tiên của cuộc đời.
Tả cảnh sinh hoạt : (Là một dạng của kiểu bài tả cảnh)
- Nếu một bài văn tả cảnh thông thường thiên về tả cảnh vật thiên nhiên là chính
(ít chú ý đến hoạt động của người, vật), thì bài văn tả cảnh sinh hoạt quan tâm
nhiều hơn đến hoạt động của con người (và vật).

16


- Tả cảnh sinh hoạt là sự tổng hợp của cả thiên nhiên, cảnh vật, con người. Vì
vậy, việc lựa chọn và sắp xếp các chi tiết tiêu biểu, hợp lí là hết sức cần thiết.
Phải làm sao toát lên cho được trọng tâm và nội dung của cảnh cần miêu tả.
- Khi gặp một bài văn mang nội dung tả cảnh sinh hoạt, các em cần lưu ý một số
điểm sau :
+ Về từ ngữ : Cần lựa chọn các từ ngữ thích hợp (nhất là các từ tượng thanh,
tượng hình, động từ, tính từ) để dựng được một bức tranh sinh động bằng hình
ảnh, màu sắc và gợi ra cả những âm thanh do hoạt động của con người và vật tạo
ra.
+ Về trình tự tả : Cần lựa chọn một trình tự tả hợp lí về không gian, thời gian (từ
xa đến gần, từ trong ra ngoài (hoặc ngược lại) ; từ thời điểm trước đến thời
điểm sau, từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc.
+ Về nội dung : Cần kết hợp tả hoạt động của người, vật xen kẽ với tả khung
cảnh thiên nhiên. Tránh tả tách bạch dẫn đến sự đơn điệu, tẻ nhạt.
Tả cảnh :
a- Phương pháp làm bài :
* Bước 1 : Xác định đối tượng miêu tả :
Xác định xem đối tượng miêu tả là cảnh gì ? Ở đâu ? Cảnh đó có từ bao giờ ?...
Phạm vi không gian và thời gian của cảnh được miêu tả và nội dung chủ yếu cần
làm toát lên từ cảnh đó.

+ Tả người, vật gắn với cảnh (nếu có).
- Tình cảm, thái độ của người tả.
* Kết bài : Nêu cảm nghĩ của người viết trước cảnh được tả.
Các em còn mắc lỗi khi viết văn như tôi dùng biện pháp như sau:
- Tôi nhắc các em việc viết văn chính là sản phẩm của mình.Do đó,các em
hãy tự viết bài không nhìn bài bạn,không chép trong sách văn mẫu.
- HS viết đoạn văn giống như một đoạn liệt kê tôi dạy cho các em biết viết
câu có hình ảnh,có dùng từ gợi tả,viết câu ghép,gợi ý bằng lời cho từng em hoặc
nhóm,đọc cho các em nghe đoạn văn mẫu,văn hay.
- Bài viết sai chính tả nhiều tôi gạch dưới từng lỗi cho HS nhận ra rồi trao đổi
với bạn chữa,chữ nào không biết,không hiểu chữa thế nào cho đúng thì hỏi
cô,tôi nói chung cho cả lớp biết.
- Một số em còn lười viết văn,khi làm bài văn thường viết ngắn tôi sẽ động
viên các em nên chịu khó tả cho tỉ mỉ,tả từ đạt quy định trở lên.Có em viết ngắn
nộp tôi nhận rồi xem ngắn tôi trả lại cho em cho em thời gian để viết lại.
- Có em viết đúng bố cục nhưng cả bài chỉ có 3 dấu chấm ở 3 phần.Tôi gọi
em lên chỉ chỗ nào thì em phải chấm hết câu.Cứ hai, ba lần như vậy em tự viết
câu đúng.
- Số học sinh dùng từ ngữ chưa chọn lọc , diễn đạt chưa hay tôi gợi ý,cung cấp
cho các em các từ để tả cảnh,tả người...
- Trình bày bố cục chưa đúng tôi sẽ hướng dẫn các em rõ từng phần,cho em
xem cách trình bày bài văn đúng bố cục của bạn.
- Có em các câu văn viết giống như liệt kê ngắn ngủn,có em thì viết quá dài
mới đặt một dấu chấm.Tôi sẽ chỉ ngay trên bài viết của em ấy đến đâu thì có thể
kết thúc một câu.
- Đối với học sinh sai mà không chịu sửa lần sau cũng sai như lần trước tôi sẽ
chấm bài thường xuyên củ em ấy,kêu em đến chỉ cho thấy cái sai,nói với em lần
sau không được viết như thế.
- Phối hợp với thư viện mượn sách,truyện,báo thiếu niên,nhi đồng...cho học
sinh mượn đọc để giúp các em viết đúng chính tả,có thêm vốn từ,biết viết câu

Viết văn khá
Viết văn đạt
Số lượng Tỉ lệ %
Số lượng Tỉ lệ %
Số lượng Tỉ lệ %
Không có học sinh nào viết chưa đạt.
Kết quả do tổ 5,Ban giám hiệu Trường Tiểu học Ngan Dừa và Trường
Trung học cơ sở Chu Văn An cùng tham gia chấm bài thi cuối năm học.
 Bài học kinh nghiệm
- Để đạt kết quả trong dạy văn miêu tả đòi hỏi người giáo viên phải chịu khó
hướng dẫn thật kĩ trước khi học sinh viết,đọc hết tất cả bài viết của học
sinh,nhận xét bằng lời rõ ràng dễ hiểu các em sai cái gì, chỗ nào em viết chưa
hay,...tham khảo nhiều tài liệu để mở rộng hiểu biết về vốn từ ,cung cấp cho
học sinh từ ngữ hay,cách tả,sưu tầm những bài văn hay,văn mẫu để đọc cho
học sinh nghe nhất là học sinh còn chậm.
C Kết luận
 Kết quả của ứng dụng
Qua áp dụng biện pháp dạy nêu trên,tôi đã dây thành công cho đối tượng
học sinh lớp mình hai năm liền.Năm học 2014-2015,lớp 5A3 các em viết văn đạt
yêu cầu trở lên.
 Kết luận trong quá trình thực hiện
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy ngoài việc sử dụng những giải pháp trên thì
giáo viên nên khuyến khích các em tích cực đọc thêm sách ,báo để các em có
thêm vốn từ sẽ giúp các em học tốt hơn tập làm văn.
Hiện nay,việc nhận xét học sinh theo thông tư 30 của BGD-ĐT được áp
dụng từ năm học 2014-2015 đòi hỏi giáo viên dành nhiều thời gian cho việc
19


nhận xét.Do đó,người giáo viên phải nhiệt tình,có cái tâm với nghề thì mới làm

20