ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
------------------------------------------

HỨA VĂN TRỤ

“NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA LAN KIM ĐIỆP
(DENDROBIUM FIMBRIATUM HOOK) LÀM CƠ SỞ TRONG VIỆC BẢO
TỒN CÁC LOÀI THỰC VẬT QUÝ HIẾM TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN
NHIÊN PHIA OẮC – PHIA ĐÉN TỈNH CAO BẰNG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành/ngành

: Quản lí tài nguyên rừng

Khoa

: Lâm nghiệp

Khóa học

: 2011 – 2015

Thái Nguyên, năm 2015



: 2011 – 2015

Giảng viên hướng dẫn

: ThS. La Thu Phương

Thái Nguyên, năm 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
------------------------------------------

HỨA VĂN TRỤ

“NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA LAN KIM ĐIỆP
(DENDROBIUM FIMBRIATUM HOOK) LÀM CƠ SỞ TRONG VIỆC BẢO
TỒN CÁC LOÀI THỰC VẬT QUÝ HIẾM TẠI KHU BẢO TỒN THIÊN
NHIÊN PHIA OẮC – PHIA ĐÉN TỈNH CAO BẰNG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo

: Chính quy

Chuyên ngành/ngành

: Quản lí tài nguyên rừng


và tạo cho tôi mong muốn nghiên cữu khoa học.
Tôi cũng bày tỏ sự biết ơn tới toàn thể thầy cô giáo, các bạn bè đang
học tại trường đại hoc Nông Lâm Thái Nguyên đá động viên giúp đỡ trong
những lúc tôi khó khăn nhất.
Luận văn thành công, không thể không nhắc đến sự giúp đỡ của lãnh
đạo huyên Nguyên Bình, lãnh đạo khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia
Đén, lãnh đạo các xã Thành Công, Quang Thành, Phan Thanh, Vũ Nông,
Hưng Đạo và thị trấn Tĩnh Túc huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã tạo
điều kiện thuận lợi cho tôi thu thập số liệu và hoạt động nghiên cữu tại địa
bàn...
Cuối cùng tôi xin bày tỏ sự cảm ơn tới các thành viên trong gia đình
tôi, bạn bè những người đã cho tôi cả vật chất lẫn tinh thần để tôi hoàn thành
khóa học cũng như hoàn thành khóa luận này.
Một lần nứa tôi xin cảm ơn sự giúp đớ của mọi người !
Thái Nguyên, tháng 5 năm2015
Sinh viên

Hứa Văn Trụ


iii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Thống kê Sự hiểu biết của người dân về loài lan Kim điệp. ....................22
Bảng 4.2: Độ tàn che nơi lan Kim điệp vàng phân bố ..............................................25
Bảng 4.3: Công thức tổ thành cây tầng gỗ lâm phần có cây lan Kim điệp phân bố .26
Bảng 4.4: Độ che phủ của cây bui trong OTC nơi có cây lan Kim điệp phân bố. ....27
Bảng 4.5: Độ che phủ của thảm tươi và dây leo trong OTC
nơi có cây lan Kim điệp. ...........................................................................................28

Đa dạng sinh học

HDc

Chiều cao đường kính tán

Hvn

Chiều cao của cây từ gốc đến ngọn

KBT

Khu bảo tồn

ODB

Ô dạng bản

OTC

Ô tiêu chuẩn

TB

Giá trị trung bình

STT

Số thứ thự


3.4.3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu ...........................................................19
3.4.4 Nội nghiệp ........................................................................................................20
Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ..................................................................22


i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cữu của bản thân
tôi, các số liêu được trình bày trong khóa luận là hoàn toàn khách
quan, trung thực. nếu có bất kì sai sót nào tôi xin chịu tránh ngiệm
hoàn toàn.
Mọi sự giúp đỡ cho việc nghiên cữu đã được cảm ơn và thông
tin trích dấn trong khóa luận để được chỉ rõ nguồn gốc.
Thái Nguyên, năm 2015
XÁC NHẬN CỦA GVHD
Đồng ý cho bảo vệ kết quả

Người viết cam đoan

trước hội đồng khoa học

Th.S La Thu Phương

Hứa Văn Trụ

XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN
Giáo viên chấm biên phản biện xác nhận sinh viên
đã sửa chữa sai sót sau khi hội đồng chấm yêu cầu
(ký, họ và tên)


2

Để ngăn ngừa sự suy thoái ĐDSH ở Việt Nam đã tiến hành công tác
bảo tồn và hiện nay cả nước có khoảng 128 khu bảo tồn. Mặc dù các loài thực
vật được bảo tồn cao như vậy, nhưng những nghiên cứu về các loài thực vật ở
Việt Nam hiện nay còn rất thiếu. Phần lớn các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở
mức mô tả đặc điểm hình thái, định danh loài mà chưa đi sâu nghiên cứu
nhiều về các đặc tính sinh học, sinh thái học, gây trồng và bảo tồn loài.
Do đó tôi tiến hành thực hiện đề tài tốt nghiệp nhằm: “Nghiên cứu một
số đặc điểm sinh học của loài Lan Kim điệp (Dendrobium fimbriatum Hook)
làm cơ sở cho việc bảo tồn các loài thực vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên
nhiên Phia Oắc - Phia Đén tỉnh Cao Bằng”.
1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
- Mục tiêu: “Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái và sinh thái của loài
lan Kim điệp (Dendrobium fimbriatum Hook) làm cơ sở cho việc bảo tồn và
đề xuất ra các giải pháp trong công tác bảo tồn và phát truyển các loài thực
vật quý hiếm tại khu bảo tồn thiên nhiên Phia Oắc - Phia Đén tỉnh Cao Bằng”.
- Yêu cầu: dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các biện pháp bảo tồn
và phát triển loài lan Kim điệp .
1.3. Ý nghĩa của đề tài
1.3.1. Ý nghĩa trong khoa học
Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này sẽ giúp tôi làm quen được
với công việc nghiên cứu khoa học, bên cạnh đó còn củng cố được lượng kiến
thức chuyên môn đã học, có thêm cơ hội kiểm chứng những lý thuyết đã học
trong nhà trường đúng theo phương châm học đi đôi với hành. Nắm được các
phương pháp nghiên cứu, bước đầu tiếp cận và áp dụng kiến thức đã được học
trong trường vào công tác nghiên cứu khoa học.Qua quá trình học tập nghiên
cứu đề tài tại khu bảo tồn thiên nhiên Phe Oắc - Phe Đén tỉnh Cao Bằng , tôi
đã tích lũy thêm được nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực tế trong việc bảo

Về cơ sở bảo tồn: Để khắc phục tình trạng trên Việt Nam đã đề ra nhiều
biện pháp, cùng với các chính sách kèm theo nhằm bảo vệ tốt hơn nguồn tài
nguyên đa dạng sinh học của đất nước. tuy vậy, thực tế đang đặt ra nhiều vấn
đề lien quan đến bảo tồn đa dạng sinh học cần phải giải quyết như quan hệ
giữa bảo tồn và phát triển bền vững hoặc tác động của biến đổi khí hậu đối với
bảo tồn đa dạng sinh học…
Nhóm các loài bị đe dọa.
+ Cực kì nguy cấp (CR)
+ Nguy cấp (EN)
+ Sắp nguy cấp (VU).
Nhóm các loài ít nguy cấp.
+ Ít nguy cấp: (LR)
- Phụ thuộc bảo tồn: (LR/cd)
- Sắp bị đe dọa: (LR/nt)


5

- Ít quan tâm: Least Concern (LR/lc)
+Thiếu dẫn liệu: Data Deficient (DD)
+ Không đánh giá: Not Evaluated (NE)
Để bảo vệ và phát triển các loài động thực vật quý hiếm Chính Phủ đã ban
hành (nghị định số 32 /2006/NĐ-CP) [3]. Nghị định quy định các loài động
thực vật quý hiếm, gồm hai nhóm chính
+) Nhóm I: Nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại,
gồm những loài thực vật rừng, động vật rừng có giá trị đặc biệt về khoa học,
môi trường hoặc có giá trị cao về kinh tế, số luợng quần thể còn rất ít trong tự
nhiên hoặc có nguy cơ tuyệt chủng cao.
Thực vật rừng, động vật rừng Nhóm I được phân thành:
Nhóm I A, gồm các loài thực vật rừng.

New Guinea, Việt Nam, và nhiều người trong số các đảo Thái Bình Dương.
Các tên là từ dendron Hy Lạp ("cây") và bios ("đời"); nó có nghĩa là "một
trong những người sống trên cây", hoặc, về cơ bản, "phụ sinh" [7].
Dendrobium là một trong những nhóm lớn nhất của các loài lan gồm 11
loài, cụ thể là, Dendrobium aphyllum, D. bicameratum, D. cucullatum, D.
crepidatum, D. formosum, D. fimbriatum, D. herbaceum, D. moschatum,
D. peguanum, D. regium và D. transparens. Hầu hết các loài được tìm thấy
trong các Sal (Shorea robusta) rừng chiếm ưu thế.
Lan Kim điệp (Dendrobium fimbriatum Hook) phân bố trên thế giới
chủ yếu ở Cây được tìm thấy trong rừng núi rụng lá khô của Ấn Độ , Nepal ,
Myanamar , Thái Lan , Trung Quốc , Lào , và Việt Nam ở độ cao từ 800 đến
1300 mét.
2.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước.
Lan Kim điệp là 1 loài cây đã đưa vào sách đỏ việt nam năm 1996. Với
cấp bậc nguy cấp (CR) có nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên cao.


7

Họ Lan (danh pháp khoa học: Orchidaceae) là một họ thực vật có hoa,
thuộc bộ Măng tây (Asparagales), lớp thực vật một lá mầm. Đây là một trong
những họ lớn nhất của thực vật, và chúng phân bổ nhiều nơi trên thế giới [3].
Dendrobium fimbriatum Hook. là loài lan quý, việc nghiên cứu và ứng
dụng kỹ thuật nuôi cấy mô để nhân in vitro loài lan này là hoàn
toàn mới ở Việt Nam. Để góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen loài
lan Dendrobium fimbriatum Hook. (một loài bị đánh giá là sắp nguy cấp và
phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao trong tự nhiên trong một tương lai
không xa) thì việc nghiên cứu nhân giống in vitro loài lan này là việc làm cấp
thiết và có ý nghĩa[9].
Nghiên cứu ứng dụng một số biện pháp kỹ thuật mới để phát triển mô