BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
TÀI LIỆU
HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT
QUẢ VIỆC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA
PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
Hà Nội, tháng 4 năm 2013
Lời nói đầu
Theo dõi và đánh giá (TD&ĐG) đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong công tác kế hoạch hóa vì
nó trả lời cho câu hỏi quan trọng “Làm thế nào để biết địa phương/ngành đi đúng hướng, hoặc
đi đến đích hay không?” TD&ĐG không phải là một hoạt động riêng lẻ mà là một quá trình bao
gồm hai loại hoạt động lớn: theo dõi và đánh giá việc thực hiện kế hoạch. Quá trình này bắt
đầu từ khi kế hoạch được triển khai đến khi kết thúc kỳ kế hoạch.
TD&ĐG đang được coi là một khâu yếu trong công tác kế hoạch hóa hiện nay ở Việt Nam.
Những lý do được phát hiện bao gồm i) cơ sở để triển khai công tác này – các văn bản pháp
qui, hệ thống chỉ số và chỉ tiêu TD&ĐG của các địa phương/ngành vẫn chưa hoàn chỉnh; ii)
công tác TD&ĐG hầu như được làm theo thông lệ, chủ yếu dựa vào chế độ báo cáo từ dưới
lên mà thiếu sự giám sát và kiểm chứng khoa học, khách quan; iii) tình trạng thiếu cán bộ và
phương tiện chuyên môn cho công tác này; và iv) các cơ sở dữ liệu không được cập nhật
thường xuyên, đầy đủ và chính xác, v.v.
Một trong những nguyên nhân không thành công chính, và cũng là điểm hạn chế lớn nhất của
các dự án thí điểm đổi mới công tác kế hoạch hóa hiện nay, là tình trạng thiếu một khuôn khổ
thể chế hóa từ cấp trung ương, cụ thể là từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, về đổi mới công tác này
theo hướng dựa trên kết quả, có sự tham gia và theo định hướng thị trường, mặc dù điều này
đã được đề cập trong một số văn kiện của Đảng và Chính phủ1. Thông qua thực hiện TD&ĐG
một cách đầy đủ và khoa học, các nguồn lực khan hiếm sẽ được sử dụng có hiệu quả cao,
những ảnh hưởng tiêu cực và không lường trước được trong quá trình thực hiện kế hoạch (cả
Lập và phân bổ ngân sách cho công tác TD&ĐG
-
Tiến hành công tác TD&ĐG.
Tài liệu này được biên soạn song song với một tài liệu khác có tên gọi “Hướng dẫn lập kế
hoạch hàng năm và 5 năm cấp địa phương theo phương pháp mới”. Mục tiêu của việc biên
soạn các tài liệu này là nhằm trình bày các ý tưởng và phương pháp mới, và đóng góp vào
1
Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ X của Đảng; Chỉ thị 33/2004/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng kế hoạch
phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006-2010; Quyết định 555/QĐ-BKH của Bộ trưởng Bộ KH&ĐT về Khung theo dõi và
đánh giá kế hoạch 5 năm giai đoạn 2006 – 2010.
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
3
việc hoàn thiện các văn bản pháp quy hiện hành về công tác kế hoạch hóa. Đối tượng sử dụng
tài liệu hướng dẫn này là các cán bộ tham gia công tác lập, TD&ĐG kế hoạch cấp địa phương
và ngành tại các tỉnh triển khai thí điểm đổi mới kế hoạch hóa do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc
(UNICEF) tài trợ, cũng như những người quan tâm đến công tác lập, thực hiện, theo dõi và
đánh giá kế hoạch phát triển KT-XH và kế hoạch phát triển ngành cấp địa phương theo hướng
dựa trên kết quả.
Do việc thí điểm triển khai công tác TD&ĐG được triển khai bởi hai tổ chức tư vấn với những
cách tiếp cận khác nhau, nhóm biên soạn trình bày các khung TD&ĐG do Trung tâm Nghiên
I.3 Chỉ số và chỉ tiêu ..................................................................................................... 13
I.4 Phân loại chỉ số và chỉ tiêu ...................................................................................... 14
Chương II: Theo dõi và đánh giá dựa trên kết quả ....................................................... 17
II.1 Hệ thống theo dõi và đánh giá kế hoạch cấp địa phương hiện nay ....................... 17
II.2 Sự khác nhau giữa Theo dõi và đánh giá truyền thống với Theo dõi
và đánh giá dựa trên kết quả ........................................................................................ 20
II.3 Chuỗi kết quả .......................................................................................................... 22
Chương III: Hướng dẫn xây dựng Khung theo dõi và đánh giá .................................. 27
III.1 Những nguyên tắc xây dựng Khung theo dõi và đánh giá .................................... 27
III.2 Phân nhóm các chỉ tiêu trong Khung theo dõi và đánh giá.................................... 28
III.2.1 Phân nhóm theo Khung logic kế hoạch phát triển KT-XH ............................. 28
III.2.2 Phân nhóm theo Khung logic kế hoạch phát triển ngành.............................. 28
III.2.3 Phân nhóm theo tiêu chí đầu vào, đầu ra, kết quả ....................................... 29
III.3 Sự khác biệt giữa chỉ tiêu trong TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH và chỉ tiêu trong
TD&ĐG kế hoạch phát triển ngành ............................................................................... 29
III.4 Giới thiệu Khung theo dõi và Đánh giá .................................................................. 30
III.4.1 Giới thiệu Khung TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH cấp tỉnh/huyện/ thị .... 30
III.4.2 Giới thiệu Khung Theo dõi và Đánh giá kế hoạch phát triển cấp
sở/ ngành/phòng/ban .............................................................................................. 62
III.5 Qui trình xây dựng khung TD&ĐG hàng năm ...................................................... 107
Chương IV: Các biểu mẫu báo cáo Theo dõi và Đánh giá...........................................111
Biểu 4.1: Khung Theo dõi tiến độ thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH năm 201... ...112
Biểu 4.2: Khung tổng hợp kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 6 tháng
và cả năm ....................................................................................................................113
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
5
Bảng 2.1 Tổng quan về Hệ thống TD&ĐG kế hoạch cấp địa phương hiện nay ....................19
Bảng 2.2 Sự khác nhau giữa hai phương pháp TD&ĐG ........................................................21
Bảng 2.3 Một số ví dụ về Chuỗi kết quả..................................................................................24
Danh mục các biểu
Biểu 4.1: Khung Theo dõi tiến độ thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH năm 201... ............. 112
Biểu 4.2: Khung tổng hợp kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 6 tháng và cả năm113
Biểu 4.3: Mẫu báo cáo kế hoạch phát triển KT-XH 6 tháng đầu năm 20... ........................... 115
Biểu 4.4: Báo cáo tình hình thực hiện KHPTKT-XH năm 201... ............................................ 116
Biểu 4.5: Khung tổng hợp kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm
tỉnh/huyện/thị ......................................................................................................................... 117
Danh mục các Hình
Hình 1.1 Minh họa về theo dõi thực hiện một kế hoạch/dự án ............................................... 11
Hình 2.1 Minh họa TD&ĐG truyền thống và TD&DG dựa trên kết quả ...................................22
Hình 2.2 Chuỗi kết quả ...........................................................................................................23
Hình 2.3 Khung thời gian của chuỗi kết quả ...........................................................................24
Hình 3.1 Minh họa Khung TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH hàng năm
tỉnh/huyện/thị (Khung chung) ..................................................................................................32
Hình 3.2 Khung TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH hàng năm tỉnh/huyện/thị
(Khung Chỉ tiêu đầu vào) ........................................................................................................45
Hình 3.3 Khung TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH hàng năm tỉnh/huyện/thị
(Khung Chỉ tiêu đầu ra) ...........................................................................................................50
Hình 3.4 Khung TD&ĐG kế hoạch phát triển KT-XH hàng năm tỉnh/huyện/thị
(Khung Chỉ tiêu kết quả) .........................................................................................................56
Hình 3.5 Minh họa Khung TD&ĐG KH phát triển hàng năm cấp sở/ngành/phòng ban
(Khung chung) .......................................................................................................................64
Hình 3.6 Khung TD&ĐG KH phát triển hàng năm cấp sở/ngành/phòng ban
(Khung chỉ tiêu đầu vào)..........................................................................................................68
Hình 3.7 Khung TD&ĐG KH phát triển hàng năm cấp sở/ngành/phòng ban
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
Từ và các cụm từ viết tắt
BHYT
Bảo hiểm y tế
CN
Công nghiệp
CN-TTCN
Công nghiệp-Tiểu thủ công nghiệp
CRP
Trung tâm Phát triển nông thôn
CSDP
Trung tâm Nghiên cứu chính sách phát triển bền vững
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
HĐND
TC-KH
Tài chính-Kế hoạch
TD&ĐG
Theo dõi và Đánh giá
UBND
Ủy ban nhân dân
UNICEF
Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc
WTO
Tổ chức Thương mại thế giới
XD
Xây dựng
XDCB
Xây dựng cơ bản
XNK
Quyết định
Theo dõi
Tiến độ của KH/Dự án
Điều chỉnh hành động
Theo dõi là một quá trình diễn ra liên tục từ khi kế hoạch bắt đầu được triển khai đến khi kết
thúc. Làm tốt công tác theo dõi sẽ giúp cho các cấp có thẩm quyền có đủ thông tin để đưa ra
những quyết định hay sự điều chỉnh cần thiết trong khi triển khai kế hoạch đảm bảo đạt được
các mục tiêu đã đề ra một cách hiệu quả nhất.
Theo dõi là một công việc mang tính nội bộ, một nhiệm vụ của quá trình quản lý kế hoạch hàng
năm và 5 năm cấp địa phương mà những người trực tiếp thực hiện kế hoạch (UBND, các sở
ban ngành, doanh nghiệp, cơ quan/đơn vị trong cuộc) phải đảm nhiệm. Các hình thức theo dõi
phổ biến bao gồm ghi chép, thu thập, tính toán, phân tích và tổng hợp dữ liệu, và báo cáo cho
Giám sát (overseeing) về bản chất gần giống việc theo dõi, nhưng do các bên liên quan
không trực tiếp thực hiện kế hoạch (ví dụ: các tổ chức Đảng, HĐND, MTTQ, các tổ chức xã
hội, người dân, v.v.) đảm nhiệm. Giống như theo dõi, giám sát cũng là một quá trình diễn ra
liên tục từ khi kế hoạch bắt đầu được triển khai đến khi kết thúc. Tuy nhiên, sự khác biệt ở
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
11
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
đây là các bên/cơ quan tham gia giám sát có quyền yêu cầu các cơ quan trực tiếp quản lý và
quả mong muốn.
•
Gắn kết các hoạt động và nguồn lực phân bổ cho
các hoạt động đó với mục tiêu/chỉ tiêu đã đề ra.
•
Đánh giá tính hiệu quả (về chi phí và thời gian)
của từng hoạt động cụ thể đối với các mục tiêu
đạt được.
•
Cụ thể hóa từng mục tiêu thành các chỉ tiêu/chỉ
số định lượng và định tính cụ thể.
•
Xem xét tiến trình triển khai các mục tiêu KH theo
4 tiêu chí lớn: tính phù hợp, tính hiệu quả, tác
động và tính bền vững.
•
Thường xuyên thu thập dữ liệu về các chỉ số này,
so sánh tiến độ đạt được với mục tiêu, chỉ tiêu
đề ra.
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
Khác với theo dõi, đánh giá là những hoạt động mang tính đơn lẻ, thường diễn ra ở giữa và
cuối kỳ kế hoạch (đánh giá việc thực hiện kế hoạch hàng năm; đánh giá giữa kỳ và đánh giá
cuối kỳ kế hoạch 5 năm). Đánh giá việc thực hiện kế hoạch đòi hỏi cao về chuyên môn, sự đầy
đủ về thông tin và sự tham gia của nhiều bên liên quan, kể cả các bên không trực tiếp tham
gia thực hiện kế hoạch.
I.2 Mục tiêu và các cấp độ mục tiêu
Mục tiêu (goal, objective) được hiểu là cái đích được đặt ra để một địa phương/ngành phấn
đấu đạt được khi kết thúc thời hạn của kế hoạch. Mục tiêu phải đề cập đến những thay đổi về
lượng và chất liên quan đến sản xuất, kinh doanh, môi trường và cuộc sống của người dân ở
địa phương hay hoạt động của ngành. Mục tiêu tổng thể phải được cụ thể hóa thành các mục
tiêu cụ thể thỏa mãn 5 tiêu chí SMART2.
Ví dụ: “Năm 2012 phấn đấu giảm 2% tỷ lệ hộ nghèo trong tỉnh.”
Trong thực tế lập kế hoạch, mục tiêu thường được chia thành:
•
Mục tiêu tổng thể/tổng quát: là định hướng phát triển lớn mà cả một địa phương hay
một ngành đặt ra để phấn đấu thực hiện trong một thời gian nhất định. Mục tiêu tổng
thể thường mang tính liên vùng, liên ngành, trung hạn và dài hạn (5-10 năm hoặc lâu
hơn). Việc thực hiện được mục tiêu tổng thể sẽ mang lại những tác động sâu rộng
đến tình hình phát triển kinh tế-xã hội-môi trường và đời sống của địa phương.
Ví dụ về mục tiêu tổng thể cấp tỉnh: Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, bền
vững, tạo chuyển biến mạnh về chất lượng phát triển; Chuyển dịch cơ cấu kinh tế
theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá sản xuất nông nghiệp, nâng cao chất
13
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
Chỉ số định tính đo lường chất lượng và thường được thể hiện qua các quan điểm, ý kiến hay
mức độ hài lòng.
Ví dụ: “Mức độ cải thiện cuộc sống”, Mức độ hài lòng của người dân với các dịch vụ công”...
Chỉ tiêu (target) có thể hiểu là chỉ số với giá trị cụ thể nhằm lượng hoá một mục tiêu, hay
chính là chỉ báo định lượng thể hiện mục tiêu trong một khoảng thời gian (kỳ kế hoạch) nhất
định.
Ví dụ: “Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm của tỉnh đạt 6,5-7%”, “Tỷ lệ lao động
đang làm việc qua đào tạo đạt 50%”, “Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trên địa bàn tỉnh
đạt 350 triệu USD trong 5 năm.”
Việc đặt ra các chỉ tiêu cho các mục tiêu cần chú ý để chúng thỏa mãn các tiêu chí SMART,
tránh tình trạng đặt ra các chỉ tiêu/mục tiêu phát triển quá cao, không phù hợp với năng lực
thực tế của địa phương/ngành, đặc biệt là các địa phương/ngành gặp nhiều hạn chế trong huy
động các nguồn lực phát triển3.
Lưu ý:
•
Trong thực tế ở Việt Nam, các khái niệm chỉ tiêu và chỉ số thường rất hay bị nhầm lẫn với nhau, và người
ta hay sử dụng khái niệm chỉ tiêu. Do vậy, trong tài liệu hướng dẫn này, chúng tôi chấp nhận sử dụng
chúng với ý nghĩa tương đương nhau.
I.4 Phân loại chỉ số và chỉ tiêu
Thông thường, chỉ số và chỉ tiêu được chia thành 4 loại:
1.
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
chỉ số quan trọng trong hệ thống TD&ĐG vì chúng thể hiện kết quả của việc thực hiện
mục tiêu đề ra.
Ví dụ: “Tổng giá trị sản xuất khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của địa phương”, “Tốc
độ tăng trưởng của khu vực dịch vụ”, “Tỷ lệ học sinh hoàn thành cấp học trung học cơ
sở”, v.v.
4.
Chỉ số tác động (Impact Indicators): phản ánh những sự thay đổi trung hạn hay dài
hạn, tích cực hay tiêu cực do việc đạt được/không đạt được các kết quả phát triển
mang lại. Thông thường chỉ số tác động đo lường mức độ cải thiện cuộc sống của
người dân nói chung, hay trình độ sản xuất, chất lượng môi trường sống ở một địa
phương nói riêng, do ảnh hưởng của nhiều yếu tố/kết quả sau một thời gian dài và
trên phạm vi rộng.
Ví dụ: “Mức độ cải thiện cuộc sống của người dân”, “Mức độ ô nhiễm không khí của địa
phương”, “Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế địa phương”, v.v.
Lưu ý:
•
Hiện nay, các địa phương và các ngành trong cả nước đều có bộ chỉ số và chỉ tiêu của mình. Tuy nhiên,
các bộ chỉ số và chỉ tiêu này còn chưa đồng bộ, không được phân loại thành đầu vào, đầu ra, kết quả
và tác động. Điều này phản ánh thực trạng công tác TD&ĐG vẫn còn hạn chế, theo phương pháp truyền
thống mà chưa theo phương pháp dựa trên kết quả (nội dung cụ thể xem Chương II). Để có sự thống
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
CHƯƠNG II:
Theo dõi và
đánh giá dựa trên
kết quả
II.1 Hệ thống theo dõi và đánh giá kế hoạch cấp địa phương hiện nay
Hệ thống TD&ĐG kế hoạch ở cấp địa phương gồm 3 cấp: tỉnh, huyện, xã như được mô tả
trong Bảng 2.1 bên dưới. Tuy nhiên, tài liệu hướng dẫn này chỉ đề cập đến cấp tỉnh và cấp
huyện. Các thành phần cơ bản của hệ thống TD&ĐG hiện nay gồm:
1.
Hệ thống bảng biểu các chỉ tiêu về Kinh tế-Xã hội-Môi trường: Hệ thống cấp tỉnh gồm
8 bảng biểu do Sở KH&ĐT tổng hợp và theo dõi, Hệ thống cấp huyện cũng gồm 8
bảng biểu do Phòng TC-KH tổng hợp và theo dõi, mỗi sở/ngành lại có hệ thống chỉ
tiêu riêng của mình. Hệ thống bảng biểu TD&ĐG cấp địa phương hiện nay tuy được
coi là chuẩn hóa, nhưng chưa phản ánh tình hình phân cấp chức năng nhiệm vụ nhà
nước của mỗi cấp và mỗi ngành (chỉ số và chỉ tiêu giống nhau cho cả 3 cấp trong khi
đáng ra càng xuống cấp thấp càng phải đơn giản hơn). Ngoài ra, hệ thống này chưa
đảm bảo được tính khoa học và tính liên ngành, những yếu tố liên quan đến trẻ em
mới chỉ được đề cập trong những lĩnh vực xã hội (như Y tế, Giáo dục, Lao động, v.v.)
mà chưa được đề cập trong các lĩnh vực kinh tế, môi trường và quản trị nhà nước.
2.
Hệ thống báo cáo định kỳ hàng tháng, hàng quý, 6 tháng, 1 năm. Tuy hệ thống báo
quả.
Nếu lập kế hoạch một cách chuẩn tắc, thì bộ chỉ số/chỉ tiêu cho kế hoạch hàng năm chính là
bộ chỉ số/chỉ tiêu trong kế hoạch 5 năm được phân kỳ một cách khoa học, chứ không phải là
con số trung bình như hiện nay mà nhiều địa phương/ngành vẫn làm. Trên thực tế, kết quả
thực hiện các mục tiêu hàng năm sẽ khác nhau – có năm đạt cao hơn, có năm đạt thấp hơn.
Ví dụ: tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh X năm 2012 có thể cao hơn năm 2013, nhưng thấp
hơn năm 2011; Tỷ lệ hộ nghèo năm 2011 giảm nhanh hơn năm 2015, v.v.
18
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
Bảng 2.1 TỔNG QUAN HỆ THỐNG TD&ĐG KẾ HOẠCH CẤP ĐỊA PHƯƠNG HIỆN NAY
Cấp
Tỉnh
UBND
Làm gì?
- Tổng hợp kết quả phát triển
KT-XH
Khung/Biểu mẫu
Khung tổng hợp kết quả phát triển KT-XH
ban ngành
- Tổng hợp kết quả phát triển
của Ngành/lĩnh vực.
Khung tổng hợp kết quả phát triển ngành
-nt-
Khung theo dõi KH ngành
-nt-
Báo cáo tiến độ hoạt động
-nt-
- Theo dõi KH phát triển ngành.
- Báo cáo tiến độ hoạt động theo
kỳ kế hoạch.
Khung theo dõi tài chính
- Theo dõi Kế hoạch ngân sách.
Huyện/thị
UBND
Phòng TC-KH
Xã/
phường
UBND
Khung tổng hợp kết quả
-nt-
Khung theo dõi kế hoạch ngành/lĩnh vực
-nt-
Mẫu báo cáo tiến độ hoạt động theo kỳ kế
hoạch
- Theo dõi KH PTKT-XH
Khung theo dõi kế hoạch phát triển KT-XH
- Báo cáo hoạt động theo kỳ kế
hoạch
Mẫu báo cáo tiến độ hoạt động theo kỳ kế
hoạch
Báo cáo kết quả phát triển
KT-XH của các ban, cán bộ
xã và trưởng thôn
●
Chỉ ra được những điểm yếu, những vướng mắc về thể chế trong tổ chức thực hiện
kế hoạch.
●
Chỉ ra được những nguyên nhân của việc đạt được hay không đạt được của các chỉ
tiêu kết quả phản ánh các mục tiêu/ưu tiên được lựa chọn phân tích đánh giá.
●
Chỉ rõ những bên tham gia không thực hiện các nhiệm vụ có liên quan đến kế hoạch.
Các bước thực hiện đánh giá:
1.
Thu thập và phân tích các cơ sở dữ liệu; tính toán các chỉ số thống kê kinh tế vĩ mô.
2.
Phân tích tài chính (thu chi ngân sách, giải ngân) dựa trên các nguyên tắc của ngân
sách.
3.
Phân tích và chỉ ra những bất hợp lý hay hợp lý của các khoản chi ngân sách cho
từng mục tiêu đến kỳ đánh giá.
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
quả) chú trọng đến các kết quả và tác động trung hạn và dài hạn, kể cả những tác động ngoài
mong muốn, bởi vì đây mới là bản chất của sự phát triển.
Bảng 2.2 Sự khác nhau giữa hai phương pháp TD&ĐG
Phương pháp TD&ĐG truyền thống
Phương pháp TD&ĐG dựa trên kết quả
- Quan tâm nhiều đến các chỉ tiêu đầu vào và đầu ra
(vật chất), ít đề cập đến các chỉ tiêu kết quả và hiệu
quả.
- Tập trung nhiều đến các chỉ tiêu kết quả và tác
động, hiệu quả KT-XH.
- Hệ thống dữ liệu và thông tin chưa được chuẩn hóa
và quan tâm đầy đủ, thiếu nhiều số liệu đáng tin cậy;
thông tin bị gián đoạn, cắt đoạn.
- Hệ thống thông tin được cải thiện, tiến tới chuẩn
hóa cơ sở dữ liệu.
- Trách nhiệm theo dõi và đánh giá còn mang tính
cục bộ, không gắn kết với các đơn vị bên ngoài,
không có qui định trách nhiệm của người đứng đầu
về TD&ĐG.
- Trách nhiệm theo dõi và đánh giá được phân công
cụ thể và rõ ràng hơn, có sự gắn kết theo chiều dọc
kết quả của công tác TD&ĐG.
Theo dõi và Đánh giá dựa trên kết quả là một phương pháp quản lý hiệu quả giúp các nhà
hoạch định chính sách và các nhà lãnh đạo giám sát tiến độ, điều chỉnh kế hoạch (nếu cần
thiết), biết được tác động của các chính sách, chương trình, kế hoạch đang được thực hiện ở
địa phương/ngành.
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM
21
CHƯƠNG II: THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ
Hình 2.1 Minh họa TD&ĐG truyền thống và TD&DG dựa trên kết quả
Đầu vào
(nguồn lực:
con người,
tài chính,
vật tư, tài
nguyên, cơ
chế chính
sách)
Hoạt động
(đầu vào được
sử dụng)
Đầu ra
II.3 Chuỗi kết quả
Kết quả thường được định nghĩa là “một sự thay đổi mong muốn và có thể đo lường được, xuất
phát từ mối quan hệ nhân-quả”. Khi thể hiện/trình bày/diễn đạt kết quả qua một hoặc nhiều
chỉ số, cần phải nêu lên được mức độ và kiểu thay đổi trong sản xuất, hoạt động của tổ chức,
cuộc sống của người dân do can thiệp của kế hoạch/chương trình/dự án tạo ra trong một bối
cảnh cụ thể. Những cách diễn đạt có thể dưới dạng:
•
Sự gia tăng (ví dụ: năng suất lao động; tổng giá trị hàng xuất khẩu; số cơ sở sản xuất/
kinh doanh đạt tiêu chuẩn về an toàn môi trường; tỷ lệ các xã được phủ sóng phát
thanh, truyền hình, v.v).
•
Sự suy giảm (ví dụ: chất lượng không khí đô thị; tỷ lệ rừng bị chặt phá; diện tích đất
nông nghiệp bị mất hàng năm, v.v.).
•
Sự cải thiện (ví dụ: tuổi thọ trung bình; chất lượng môi trường tại các khu công nghiệp
và khu dân cư; năng lực của các cơ quan chính quyền, v.v).
•
Sự thay đổi trong thái độ, hành vi và hành động của một nhóm cụ thể (ví dụ: tỷ lệ
doanh nghiệp áp dụng các biện pháp sản xuất an toàn và vệ sinh môi trường tăng
lên; tỷ lệ các vụ vi phạm luật pháp giảm; mức độ sử dụng hóa chất trong sản xuất
nông nghiệp giảm, v.v).
Kết quả dài hạn
Kết quả trung hạn
Kết quả ngắn hạn
Đầu ra
Hoạt động
Đầu vào
Những cải thiện dài hạn, rộng lớn trong xã hội (khi đạt được
Mục tiêu tổng quát)
Những cải thiện trung hạn (về chất và về lượng) diễn ra trong
1 hoặc một số lĩnh vực của xã hội (sau khi đạt được các giải
pháp và mục tiêu cụ thể)
Hiệu ứng tức thời của đầu ra (sau khi các hàng hóa và dịch
vụ mới được sử dụng)
Hàng hóa và dịch vụ mới được tạo ra
Quá trình “chuyển” các đầu vào thành đầu ra
Nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, cơ chế, chính sách…)
Những kết quả nói trên được kết nối với nhau theo mối quan hệ nhân - quả tạo thành Chuỗi
Kết quả ngắn và trung
hạn
Kết quả/ tác động dài
hạn
Hoạt động
CHUỖI KẾT QUẢ
Mở các lớp dạy nghề
cho thanh thiếu niên địa
phương
Số thanh thiếu niên
được đào tạo
Số thanh thiếu niên địa
phương được nhận
vào làm ở các doanh
nghiệp hay tự tạo công
ăn việc làm
Thu nhập của người
dân địa phương được
cải thiện, góp phần phát
triển kinh tế và xóa đói
giảm nghèo
Xây mới một cây cầu
Đầu vào
•
Hoạt động
Đầu ra
Kết quả
Tác động
Phạm vi hưởng lợi: Đầu ra được định nghĩa là “các sản phẩm/dịch vụ được tạo
ra sau khi hoàn thành một hoạt động” nên phạm vi hưởng lợi của đầu ra và kết quả
ngắn hạn là các nhóm đối tượng hưởng lợi trực tiếp của các hoạt động. Tác động
trung hạn mang lại phạm vi hưởng lợi rộng hơn, bao gồm những nhóm người hưởng
lợi trực tiếp và gián tiếp từ các mục tiêu cụ thể của kế hoạch. Tác động lâu dài có
phạm vi hưởng lợi rộng nhất, thường bao trùm cả cộng đồng xã hội rộng lớn, bao
gồm cả đối tượng hưởng lợi trực tiếp và gián tiếp của kế hoạch.
Lưu ý: Các khái niệm trên đây chỉ có tính tương đối và có thể thay đổi đáng kể, tuỳ thuộc vào kế hoạch của
các cấp, các ngành.
24
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THEO DÕI VÀ ĐÁNH GIÁ DỰA TRÊN KẾT QUẢ VIỆC
THỰC HIỆN KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG HÀNG NĂM VÀ 5 NĂM