Trường THCS

Phạm

BẢNG TÓM TẮT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
“BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO LUẬN THEO NHÓM NHẰM
NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC TOÁN LỚP 7”

Họ và tên tác giả: PHẠM THỊ ÁNH
Đơn vị công tác: Trường Trung Học Cơ Sở Thị Trấn
1/.Lí do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những
phương pháp đổi mới hiện được các trường từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ
thông, đến các trường đại học đánh giá mang lại hiệu quả cao là phương pháp thảo luận
theo nhóm.
Trong dạy học các bộ môn nói chung và môn toán nói riêng vẫn có quan hệ giao tiếp thầy
– trò nhưng nổi lên mối quan hệ giao tiếp: thầy – trò thông qua sự hợp tác trong “Hoạt
động nhóm” học sinh có điều kiện nghiên cứu, thảo luận, tranh luận trong tập thể (nhóm),
ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ, điều chỉnh, khẳng định hay bác bỏ, qua đó học sinh
tự nâng mình lên một trình độ mới, bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm
của mỗi cá nhân và của tập thể nhóm. Từ xưa, bên cạnh câu “Không thầy đó mày làm
nên” ông cha ta lại có câu “Học thầy không tầy học bạn”. Điều đó thêm khẳng định ý
nghĩa của việc “Hoạt động nhóm” trong dạy học nói chung và môn Toán nói riêng…
Chính vì vậy nên tôi chọn đề tài: “BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC THẢO
LUẬN THEO NHÓM NHẰM NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TIẾT HỌC
TOÁN LỚP 7”
2/.Đối tượng, phương pháp nghiên cứu:
a/ Đối tượng
-

Học sinh .

- Thu hút sự chú ý của học sinh
4/.Hiệu quả áp dụng:
Qua việc thực hiện sáng kiến kinh nghiệm trên, tôi nhận thấy từ đầu năm học đến giờ
tinh thần học tập của các em được nâng cao, các em hứng thú học hơn, tiếp thu tốt, kết
quả học tập của học sinh được nâng lên. Không những các em hoạt động tích cực hơn mà
các em còn cảm thấy vui khi đóng góp ý kiến của mình vào một bài toán cho cả nhóm và
cùng nhóm của mình có thể giải thêm nhiều bài tập theo nhóm trong giờ ra chơi hoặc
theo nhóm học ở nhà .
5/.Phạm vi áp dụng:
Đề tài được áp dụng cho tất cả các học sinh ở các khối lớp 6,7,8,9 trong trường Trung
học cơ sở Thị Trấn Châu Thành.Nhưng cụ thể hơn là học sinh lớp 7A 2 được áp dụng,
theo dõi và so sánh kết quả cụ thể.

Trang


Trường THCS

Phạm

Thị Trấn, ngày 30 tháng 3 năm 2011
Người thực hiện

PHẠM THỊ ÁNH

Trang


Trường THCS



Trường THCS

Phạm

-Triển khai nội dung đề tài và kiểm tra, đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu
năm học đến kết quả học kì một.
-Học sinh các khối lớp 6, 7, 8,9.
3/.Phạm vi nghiên cứu:
-Học sinh của lớp 7A2 trường THCS Thị Trấn Châu Thành để so sánh kết quả.
4/.Phương pháp nghiên cứu:
Đề tài này được rút ra từ kinh nghiệm dạy toán của bản thân có sự tham gia góp ý của
đồng nghiệp. Các giải pháp nêu ra ở đề tài đã được áp dụng thử nghiệm, qua các bài kiểm
tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ qua đối chiếu kết quả học tập của học sinh từ đầu năm
học đến cuối mỗi học kì.
Giả thiết khoa học đặt ra: học sinh nắm được kiến thức ngay trên lớp áp dụng làm
được những bài toán đơn giản. học sinh thấy yêu thích học môn toán hơn. Thông qua
hoạt động nhóm dần hình thành cho các em năng lực tự học đối với môn toán nói riêng
và các môn học khác nói chung.
B/.NỘI DUNG
1/.Cơ sở lý luận:
Hiện nay, phương pháp “Thảo luận theo nhóm” đã được áp dụng rộng rãi trong dạy và
học ở các cấp học. Nếu trước đây, mỗi học sinh làm việc cá nhân, riêng lẻ thì ở phương
pháp này dạy học tính tập thể được nâng cao rõ rệt. Học sinh được trình bày, thảo luận,
tranh luận về những vấn đề do giáo viên đặt ra nhằm mục đích tự tìm hiểu vấn đề và tự
giải đáp trước khi vấn đề đó được giải quyết dưới sự giám sát, điều chỉnh của nhóm và
giáo viên .
Trong quá trình tham gia hoạt động nhóm, học sinh sẽ học được tính hòa nhập, chia sẻ để
giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chủ động. Học sinh biết chia sẻ công việc một
cách bình đẳng, biết cách giao việc cho nhau và có trách nhiệm đối với công việc của

2.2.1 Thuận lợi :
Phương pháp hoạt động theo nhóm các em được thực hành ở hầu hết các môn mà các em
đang học nên các khá thuận lợi khi yêu cầu các em hoạt động theo nhóm để giải một bài
tập toán nào đó.

Trang


Trường THCS

Phạm

Học sinh ở lứa tuổi thiếu niên, ở lứa tuổi này các em rất thích tìm tòi và khám phá những
kiến thức khoa học tự nhiên, chúng ta phải biết tận dụng đặc điểm này để kích thích các
em có hứng thú học tập, tạo cho các em có khả năng học tập chủ động sáng tạo.
Do sự bùng nổ của khoa học – kỹ thuật và công nghệ thông tin nên việc tham khảo, tra
cứu, trao đổi kiến thức của học sinh cũng thuận tiện hơn.
Thông qua hoạt động nhóm giúp các em tự tin hơn trong ý kiến của mình khi đưa ra
trước lớp.
2.2.2 Khó khăn :
Còn một bộ phận không nhỏ học sinh của chúng ta chưa quen với việc “Hoạt động
nhóm”. Các em ít chịu thảo luận, ồn ào, không chịu làm việc, ỷ lại, trông chờ vào các bạn
khác. Trong các nhóm chỉ có học sinh khá-giỏi làm việc, những học sinh trung bình, yếu
thường ngồi chơi, làm việc riêng.
Phương pháp học tập ở nhà của học sinh chưa hợp lý nên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến
vấn đề tiếp thu bài của học sinh.
Khả năng vận dụng kiến thức đã học vào bài tập chưa đồng đều.
Việc hoạt động nhóm của học sinh sẽ gặp khó khăn nếu thiếu các phương tiện thiết bị dạy
học.
Các em vẫn còn nhút nhát khi đưa ra ý kiến trước lớp, các em sợ ý kiến của mình sai các

lúng túng, bị động làm mất thời gian. Việc chuẩn bị này phải được chuẩn bị cụ thể trong
giáo án : Những nội dung kiến thức nào sẽ cho học sinh thảo luận; Cách thức thảo luận
như thế nào? Thời gian bao lâu ? Việc triển khai hướng dẫn các em như thế nào? Cần
chuẩn bị những phương tiện; Đồ dùng dạy học gì?
3.2.3/ Chia nhóm :
Số lượng: dựa vào tình hình thực tế của từng lớp học, chúng ta có thể chia nhóm từ 4 đến
6 học sinh tuỳ theo kích thước phòng học và điều kiện bàn ghế ( tương ứng với hai bàn
các em quay mặt lại với nhau dễ trao đổi làm bài chung)
Thành viên: có thể chia nhóm theo trình độ học lực, theo nhịp độ làm việc đồng đều của
các thành viên trong nhóm , theo những năng lực khác nhau hoặc theo vị trí sơ đồ lớp.
Người đại diện: Nhóm nói chung là không cần có nhóm trưởng cố định, giáo viên cần
linh động chỉ định các học sinh thay nhau làm đại diện nhóm lên trình bày sản phẩm của
nhóm mình hoặc có thể bầu nhóm trưởng theo tiết học. Song trong trường hợp nhóm quá
Trang


Trường THCS

Phạm

yếu thì giáo viên có thể cử nhóm trưởng tạm thời trong thời gian đầu, khi các thành viên
trong nhóm quen dần với việc tổ chức học nhóm thì lúc này ta có thể loại bỏ hình thức
này. Tất nhiên nhóm trưởng đó phải học khá giỏi mới có thể giúp đỡ và điều khiển các
thành viên trong nhóm của mình.
3.2.4/ Trình tự chung để tổ chức một hoạt động nhóm (trong một tiết học) có thể tóm tắt
như sau:
3.2.4.1/ Làm việc chung cả lớp:


Nêu vấn đề xác định nhiệm vụ nhận thức.

Thảo luận chung.



Các nhóm nêu nhận xét lẫn nhau.



Giáo viên tổng kết, đặt vấn đề tiếp theo.

Trên đây chỉ là mô hình chung, tuỳ vào tình hình cụ thể từng trường, từng đối tượng học
sinh, đặc điểm bài học, giáo viên có cách xử lý linh hoạt để phát huy tính tích cực của
việc hoạt động nhóm.
3.2.5/ Đối với việc dạy học môn Toán tổ chức triển khai phương pháp Thảo luận theo
nhóm như thế nào cho có hiệu quả?

Trang


Trường THCS

Phạm

Tại trường THCS Thị Trấn việc triển khai hoạt động nhóm trong giờ học môn Toán gặp
một số khó khăn trở ngại như đã nêu, để giải quyết vấn đề này xin nêu ra một số giải
pháp khắc phục mà bản thân đã áp dụng (bước đầu cho kết quả tích cực) :
Thứ nhất: Cần tạo lập cho học sinh tác phong, thái độ làm việc trong nhóm nghiêm túc,
kỷ luật, nhiệt tình và có trách nhiệm. Để làm được việc này, trước hết cần tạo điều kiện
để các học sinh yếu tham gia hoạt động. Trong mỗi nhóm, cần phân công học sinh khá
giỏi kèm cặp giúp đỡ các học sinh yếu kém, rút ngắn khoảng cách về năng lực học tập,


chuẩn bị đồ Ý thức kỷ gia đóng góp
dùng

học luật (3đ)

tập (2đ)

trong thảo luận
(5đ)

Tổng
điểm
(10đ)

1
2
3
.
.
.
Phụ

trách

nhóm:

……………………….
Thứ hai: một hiện tượng thường thấy trong hoạt động nhóm là: học sinh ổn định tổ chức
chậm, quá trình thảo luận thường kéo dài mất thời gian, ảnh hưởng đến tiết học trên lớp.

1.

Luỹ thừa với số mũ tự nhiên.

2.

Tích và thương của hai luỹ thừa cùng cơ số.

3.

Luỹ thừa của luỹ thừa.

4.

Luỹ thừa của một tích.

5.

Luỹ thừa của một thương.

Trong 2 tiết này ta có thể tổ chức hoạt động nhóm 4 lần:
Lần 1: giáo viên cho các nhóm cùng làm ? 2 / SGK_tr18: tính:
a)

( -3) . ( -3)
2

3

;

5

)

2 3

và 26

10
  −1  2 
 −1 
b)  ÷  và  ÷
 2 
 2  

+ Phân công trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại
làm nháp( mỗi học sinh làm một ý nhỏ, nếu bài ít ý thì hai học sinh cùng làm một ý và
ghép lại) để cùng đưa ra ý kiến chung.
+ Yêu cầu học sinh tính cụ thể từng luỹ thừa và so sánh kết quả của hai luỹ thừa với nhau
( hoạt động này diễn ra trong 5 phút sau đó cho so sánh kết quả của mỗi nhóm và lấy kết
quả của nhóm trình bày đúng và đẹp nhất) để giáo viên hình thành công thức tính luỹ
thừa của luỹ thừa: ( x m ) = x m.n
n

+ Mức độ nhận thức : muốn tính luỹ thừa của luỹ thừa ta giữ nguyên cơ số và nhân hai số
mũ với nhau.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 3: giáo viên cho các nhóm cùng làm ?1 / SGK_tr21(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri
thức mới): tính và so sánh:
a) ( 2.5 ) và 22.52

+ Mức độ nhận thức: biết được luỹ thừa của một tích bằng tích các luỹ thừa.
Cử đại diện chịu trách nhiệm trình bày sản phẩm của nhóm mình.
Lần 4: giáo viên cho các nhóm cùng làm ? 2 / SGK_tr21(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri
thức mới): tính và so sánh:
−2
 −2 
a)  ÷ và ( 3 )
 3 
3
3

5

3

b)

105
 10 
÷
5 và 
2
 2

+ Phân công trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ, những học sinh còn lại
làm nháp ( mỗi học sinh làm một ý nhỏ, nếu bài ít ý thì hai học sinh cùng làm một ý và
ghép lại) để cùng đưa ra ý kiến chung.
+ Yêu cầu học sinh tính cụ thể từng luỹ thừa và so sánh kết quả của hai luỹ thừa với nhau
( hoạt động này diễn ra trong 5 phút nhóm 1,2,3 làm câu b; nhóm 3,4,5 làm câu a sau đó
cho so sánh kết quả của mỗi nhóm và lấy kết quả của nhóm trình bày đúng và đẹp nhất)


Lần 1: giáo viên cho các nhóm cùng làm ?1 /SGK_tr113(Thảo luận nhóm để lĩnh hội tri
thức mới): Vẽ thêm tam giác A'B'C' có A'B'=2cm ; B'C'=4cm ; A'C'=3cm . Hãy đo rồi so sánh
các góc tương ứng của tam giác ABC ở mục 1và tam giác A'B'C' . Có nhận xét gì về hai
tam giác trên?
+ Phân công trong nhóm: Cử một học sinh ghi chép lên bảng phụ ( giấy A4), những học
sinh còn lại làm nháp để cùng đưa ra ý kiến chung.
µ B
µ ;C
µ của tam giác ABC và các góc A'
µ ; B'
µ ; C'
µ
+ Yêu cầu vẽ chính xác và đo các góc A;

của tam giác A'B'C' rồi so sánh các góc tương ứng với nhau xem thế nào? Sau đó rút ra
nhận xét gì về VABC và VA'B'C'
µ = A'
µ ;B
µ = B'
µ ;C
µ = C'
µ nên VABC = VA'B'C' ( theo định nghĩa) suy ra trường
* Kết luận: A

hợp bằng nhau thứ nhất của tam giác (cạnh – cạnh – cạnh).
+ Mức độ nhận thức: ngoài trường hợp bằng nhau của hai tam giác theo định nghĩa hai
tam giác bằng nhau ta còn có trường hợp bằng nhau cạnh – cạnh – cạnh. Để chứng minh
hai tam giác bằng nhau ta chỉ cần chứng minh ba cạnh của tam giác này bằng ba cạnh của
tam giác kia thì hai tam giác đó bằng nhau.

1,2 làm hình 68; nhóm 3,4 làm hình 69; nhóm5,6 làm hình 70)

C

H

E
M

A
B

hình 68

N

I

P

D

hình 69

Q

K

hinh 70


4

9,3

10

23,3

15

34,8 10

23,3

L
4

naêm
Giöõa

43

5

11,6

12

27,9



2,4

Trang


Trường THCS

Phạm

C/ KẾT LUẬN
1/.Bài học kinh nghiệm:
Ưu điểm:
+ Dạy học theo nhóm nâng cao tính tương tác giữa các thành viên trong nhóm: Đây là
yếu tố cơ bản của hoạt động nhóm, thường ở dạng tương tác mặt đối mặt. Nó có những
tác

động

tích

cực

đối

với

học

sinh

sức mình, không phải chỉ vì thành tích cá nhân, mà còn vì thành công của cả nhóm - cái
được tạo nên từ sự cố gắng của từng người và trở thành niềm vui chung của tất cả. Các
em gắn kết với nhau theo phương thức mỗi người cũng như toàn nhóm không thể thành
công nếu mỗi thành viên không cố gắng hoàn thành trách nhiệm của mình. Làm thế nào
để các thành viên trong nhóm phải phụ thuộc tích cực vào nhau là vấn đề mà chúng ta
cần

phải

chuẩn

bị

trước

khi

thiết

kế

nhiệm

vụ

giao

cho

nhóm.

như: biết chờ đợi đến lượt; tóm tắt và xử lí thông tin; biết xây dựng niềm tin như bày tỏ
sự ủng hộ qua ánh mắt nụ cười, yêu cầu giải thích, giúp đỡ và sẵn sàng giúp đỡ; khả năng
giải quyết bất đồng như kiềm chế bực tức, không làm xúc phạm người khác khi bất đồng
ý kiến… Đây là những kĩ năng không thể thiếu được và giúp người học thành công khi
làm việc theo nhóm. Nếu không sẽ dễ xảy ra tình trạng người học chỉ đơn giản là ngồi
cạnh nhau, làm việc cá nhân chứ không cùng nhau học và làm việc hợp tác. Do đó, để
nhóm thực sự là môi trường làm việc hợp tác giữa người học với nhau đòi hỏi phải có sự
chuẩn

bị

cẩn

thận

và

trải

qua

một

quá

trình

rèn

luyện.

vai trò quan trọng của dạy học theo nhóm. Vai trò của người dạy là điều khiển hoạt động
của người học, còn người học là trung tâm của hoạt động đó. Kết quả của hoạt động này
là những yêu cầu cụ thể và nhiệm vụ của bài học.
Sau khi thực hiện đề tài “Biện pháp phát huy tính tích cực thảo luận theo nhóm nhằm
nâng cao kết quả học tập ở tiết học toán lớp 7” . Tôi nhận thấy học sinh có hứng thú học
tập hơn, kết quả học tốt hơn. Hi vọng sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp mọi người tìm
được những thông tin có ích khi áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm. Với năng lực
còn hạn chế trong việc nghiên cứu và đầu tư, tôi chỉ ghi lại những kinh nghiệm của bản
thân, những vấn đề tiếp thu được khi tham khảo sách và các tài liệu có liên quan nên việc
trình bày sáng kiến kinh nghiệm của tôi không tránh khỏi những sai sót nhất định. Rất
mong sự góp ý chân thành của Hội đồng khoa học các cấp.

Trang


Trường THCS

Phạm

Thị Trấn, ngày 30 tháng 3 năm 2011
Người thực hiện

PHẠM THỊ ÁNH

MỤC LỤC
NỘI DUNG

TRANG

Bảng tóm tắt sáng kiến kinh nghiệm ................................................................................

C/.KẾT LUẬN

10

1/ Bài học kinh nghiệm: ......................................................................................................10
2/ Hướng phổ biến, áp dụng đề tài:......................................................................................11

Trang


Trường THCS

Phạm

D/ MỤC LỤC

13

E/.PHIẾU ĐIỂM

14

F/.Ý KIẾN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC

15

PHIẾU ĐIỂM
Tiêu chuẩn
Nhận xét
Tiêu chuẩn 1 (tối đa 25


........................

..............................................

........................

..............................................

........................

..............................................

........................

Tiêu chuẩn 3 (tối đa 25

........................
........................
Trang


Trường THCS

Phạm

điểm):...................................

........................


Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
I/.CẤP TRƯỜNG:
1/.Nhận xét:...........................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
2/.Xếp loại:.............................................................................................................
Chủ tịch hội đồng khoa học

II/.CẤP HUYỆN ( Phòng GD & ĐT)
1/.Nhận xét:...........................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
2/.Xếp loại: ............................................................................................................
Chủ tịch hội đồng khoa học

Trang


Trường THCS

Phạm

III/.CẤP NGÀNH(Sở GD & ĐT):
1/.Nhận xét:...........................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................