SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG THCS
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
1. Xuất phát từ mặt lý luận:

Nhà trường xã hội chủ nghĩa là một môi trường đào tạo những con người vừa
“hồng” vừa “chuyên” – có đủ tài năng trí tuệ và những phẩm chất đạo đức cách
mạng, để sau này thực sự là người của dân, vì nhân dân mà cống hiến. Người trực
tiếp đào tạo những con người như thế không ai khác là giáo viên, giáo viên giảng
dạy bộ môn, giáo viên chủ nhiệm lớp.
Giáo viên là những người thầy được đào tạo về kiến thức, về nghiệp vụ
chuyên môn, người thầy còn được trang bị những kiến thức về công tác chủ nhiệm
nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, trở thành công dân tốt cho xã hội. Đây
là công tác mà bất kì người giáo viên nào có tâm huyết cũng không thể xem nhẹ
được. Tuy nhiên công tác chủ nhiệm trong nhà trường hiện nay gặp phải không ít
khó khăn trong việc quản lý, giáo dục học sinh sa sút về đạo đức, thiếu ý thức trong
việc học tập, đặc biệt là những học sinh cá biệt, chậm tiến.
Đã là một giáo viên chủ nhiệm, việc đưa lớp tiến lên vừa là trách nhiệm vừa là bổn
phận đối với học sinh, với nhà trường, đồng thời cũng là khẳng định mình về năng
lực và nhất là có lương tâm. Giáo viên chủ nhiệm nhận thấy rõ mỗi tập thể lớp là nền
tảng vững chắc để xây dựng nhà trường vững mạnh, một tập thể tốt chắc chắn sẽ có
những học sinh tốt, những con người vừa có đủ cả “ đức” lẫn “ tài”. Như vậy nhiệm
vụ của người giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng, ảnh hưởng nhất định đến
việc học tập cũng như rèn luyện nhân cách của học sinh.


2.- Xuất phát từ thực tiễn chủ nhiệm:
Người ta thường nói con cái là hình ảnh của cha mẹ, một tập thể lớp về hình
ảnh của giáo viên chủ nhiệm, nói như vậy cũng đúng phần nào vì rõ ràng giáo viên
chủ nhiệm là người cha, người mẹ của các em. Ngoài những giờ giảng dạy trên lớp,
giáo viên chủ nhiệm dễ dàng tiếp cận với các em qua những giờ sinh hoạt lớp, sinh

đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh THCS còn nhiều hạn chế.
Không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường THCS, nếu như xác
định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục, vì vậy không thể không cần có một
người thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ, chỉ bảo cho các em. Để làm tốt điều này,
giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo phải
nắm được đường lối quan điểm lí luận giáo dục đồng thời giáo dục những phẩm chất
đạo đức rèn luyện năng lực để trở thành công dân tốt mai sau. Người giáo viên chủ
nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao
hơn. Đó là trách nhiệm nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh. Vâng, khi tôi được
phân công chủ nhiệm lớp, trong tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì mình được cống hiến
một phần công sức phục vụ cho mái trường rất đỗi thân yêu của mình đó là Công tác
chủ nhiệm lớp ở trường THCS Đinh Tiên Hoàng. Tôi lo vì đối tượng học sinh học
yếu là nhiều, thích đua đòi, không có tính cần cù chăm chỉ, lòng đam mê học tập.
Tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 7B, sau đó tôi tìm
hiểu lớp gần khoảng hai tuần thì thực trạng của lớp cũng dần dần hiện ra.


2. Thực trạng của vấn đề:
Ngày đầu tiên tôi nhận lớp và sau một tiết làm quen tôi nắm được sĩ số trong
lớp là 31 em, trong đó nữ 12 em. Gần một tháng sau lớp tiếp nhận thêm một học sinh
từ lớp 7E chuyển đến. Hiện tại lớp là 32 em, trong đó nữ là 12 em. Ấn tượng không
phai mờ là các em nhìn tôi rất chăm chú lắng nghe bao điều tôi dặn dò với lớp. Sau
đó tôi tiếp tục gặp gỡ các em 3 buổi nữa rồi mới đến hai tiết học Công Nghệ đầu
tiên, không khí lớp trầm, hầu như các em không tập trung, còn một số học sinh trung
bình còn nói chuyện riêng, không ghi bài. Trước những khó khăn ấy tôi tự hứa với
lòng mình cố gắng thực hiện thật tốt “Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS Đinh
Tiên Hoàng”.
Nhiệm vụ của đề tài:
- Nêu ra một số biện pháp hữu hiệu, khả thi về công tác chủ nhiệm.
- Tạo điều kiện cho phong trào thi đua của lớp vào nề nếp, quy cũ, phát huy tính tích


Không nên để các em học sinh yếu, hay nói chuyện ngồi bên nhau. Những em
này cũng không nên cho ngồi bên cửa lớn hoặc cửa sổ, cố gắng sắp xếp các em học
yếu, hay nói chuyện ngồi cùng với các bạn học tốt, có đạo đức tốt để bạn giúp đỡ.
Xây dựng được đôi bạn học tập ở trường cũng như ở nhà.
b. Tiếp xúc với học sinh của lớp chủ nhiệm:
Giáo viên chủ nhiệm có tiếp xúc thường xuyên với học sinh mới biết được các
em biết gì, cần gì, các em là người như thế nào. Có tiếp xúc với các em mới kéo
ngắn được khoảng cách giữa thầy và trò, các em không còn e ngại, rụt rè, chắc chắn
sẽ tự tin hơn và mạnh dạn bộc bạch những việc cuả lớp, những thiếu sót của bản
thân…
Khi tiếp xúc với học sinh, những việc giáo viên chủ nhiệm nên làm và không
nên làm:
Phải thật khéo léo hỏi thăm về gia cảnh để biết được đó có phải là điều kiện
khó khăn, hoặc thuận lợi ảnh hưởng đến học tập, đạo đức của các em. Đối với học
sinh có gia đình quan tâm, giáo viên nên phát huy thế mạnh này. Vì thường học sinh
được giáo dục tốt, được chăm lo việc học tập nên thường chăm ngoan hơn, chính
những em như thế này là nhân tố tích cực của lớp. Ngược lại, học sinh gặp phải
những khó khăn về gia đình như: kinh tế, con ngoại hôn, cha mẹ là người say sưa,
lười lao động; giáo viên và tập thể lớp quan tâm giúp đỡ. Đối tượng này thường tự ti,
mặc cảm nên cần phải khéo léo tế nhị trong cách đối xử cũng như giúp đỡ, không
phải lúc nào các em cũng nhận sự quan tâm, giúp đỡ của thầy cô, bạn bè.
Những buổi lao động, xây dựng trường, sinh hoạt đội, cắm trại, thi làm báo
tường… rất dễ dàng tạo điều kiện để thầy và trò gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn.


Giáo viên hướng dẫn cặn kẽ công việc để các em tự tin phát huy khả năng của mình.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao làm các em tránh được những sai sót
thay vì nhăn nhó, bất lành, giáo viên nên nhẹ nhàng nhắc nhở, hướng dẫn lại. Có làm
như vậy, giáo viên mới giúp các em rút ra được kinh nghiệm, tự tin hơn. Đặc biệt


c. Giải quyết các vấn đề nảy sinh trong lớp và giờ sinh hoạt lớp:
Trong một tập thể lớp, việc nảy sinh mỗi buổi học là điều không thể tránh
khỏi, giáo viên chủ nhiệm phải có mặt với lớp vào mười lăm phút đầu buổi, nếu buổi
nào giáo viên chủ nhiệm không có tiết dạy, thấy không cần thiết cũng phải đến lớp.
Giáo viên đến lớp như vậy để giúp các em ôn bài, chuẩn bị bài mới hoặc có sự việc
gì xảy ra ở buổi học trước kịp thời chấn chỉnh…Nếu thực hiện tốt khâu sinh hoạt
đầu buổi, học sinh sẽ ổn định tâm thế để bước vào tiết học đầu tiên tốt hơn, kể cả các
tiết học sau.
Sau mỗi buổi học, xét thấy có việc gì cần giải quyết ngay, giáo viên yêu cầu
các em ở lại năm, mười phút để làm việc và hàng tuần nên có cuộc họp với cán bộ
lớp. Tuy rằng lớp có lớp trưởng, lớp phó…nhưng giáo viên không hoàn toàn giao
cho các em mà phải để ý đến lớp thường xuyên, kịp thời nhắc nhở, động viên.
Giáo viên chủ nhiệm cần phải biết phát huy khả năng làm việc của cán bộ lớp,
nhất là lớp trưởng. Định hướng cho cán bộ lớp làm việc, tôn trạng ý kiến đề xuất,
cách làm việc của các em, giáo viên giúp cán bộ lớp làm việc là chính thay vì làm tất


cả. Cán bộ lớp gần gũi, sát với lớp nhiều hơn giáo viên chủ nhiệm nên các em giúp
giáo viên giải quyết các vấn đề của lớp nhanh hơn, có hiệu quả tốt, giáo viên chủ
nhiệm đỡ vất vả hơn.
Có một số học sinh thường chán ngán giờ sinh hoạt lớp, thậm chí có trường
hợp vài em bỏ trốn. Sở dĩ có hiện tượng này vì giờ sinh hoạt lớp chủ yếu là kiểm
điểm những sai sót của một số em vi phạm nội quy chủa trường, lớp. Vì vậy, giáo
viên phải tạo không khí vui vẻ, thoải mái trong giờ này. Giáo viên cho lớp nhận xét,
đánh giá hoạt động trong tuần với thời gian ngắn, dành thời gian nhiều hơn cho việc
vạch ra phương hướng tuần tới, sinh hoạt văn nghệ, thi sáng tác thơ văn, câu hỏi giải
quyết tình huống… Giáo viên không để việc học sinh lạm dụng việc phê bình và tự
phê bình. Những em vi phạm nội quy cần hầu hết đều nhận thấy sai lâm của mình,
kể cả học sinh cá biệt, các em vừa hối hận vừa xấu hổ. Nếu tập thể lớp cứ tập trung

của một giáo viên thành công hay không đừng bao giờ quên gia đình học sinh là yếu
tố quan trọng.
Với tôi việc đến thăm gia đình học sinh rất cần thiết. Trước khi đến thăm phụ
huynh học sinh, giáo viên cần phải phân loại đối tượng học sinh: Hạnh kiểm tốt, học
tập tốt – hạnh kiểm tốt, học tập trung bình, yếu – hạnh kiểm trung bình, yếu…để có
kế hoạch đi thăm. Tốt nhất là nên đi thăm gia đình những em có hạnh kiển trung
bình, yếu trước.


Đến với gia đình những em chăm ngoan là nhằm để biết thêm về hoàn cảnh
gia đình, phương pháp học tập…của các em. Tiện thể giáo viên báo cho gia đình biết
những ưu điểm về hạnh kiểm, học tập…Thường là phụ huynh của đối tượng này lo
lắng, quan tâm đến con cái nhiều hơn khi biết thêm con mình từ giáo viên chủ
nhiệm.
Đến với học sinh hay nghịch, lơ là việc học tập, việc giáo viên chủ nhiệm đến
nhà thăm gia đình là hết sức cần thiết. Vì đa số học sinh gia đình lao động nghèo,
cha mẹ ít có thời gian quản lý, chỉ bảo chuyện học hành của con cái, có thể nói là họ
giao con mình cho thầy cô. Đến khi được giáo viên chủ nhiệm báo cho biết về tình
hình học tập, rèn luyện đạo đức họ mới vỡ lẽ. Có gia đình thực sự khổ tâm vì con,
nhưng cũng có gia đình rất “tỉnh”, xem như chẳng có chuyện gì, thậm chí chẳng cần
thiết phải nghe thông tin từ giáo viên. Không sao, giáo viên chủ nhiệm đừng bao giờ
nản lòng, cứ đến gặp họ một lần, hai lần…để cùng nhau bàn bạc về việc giáo dục
học sinh đến khi nào có kết quả. Và điều cần lưu ý là khi giáo viên chủ nhiệm trao
đổi cùng phụ huynh học sinh phải có mặt các con.
Gặp phụ huynh học sinh cá biệt, tôi thấy muốn có tác dụng tốt có thể thực
hiện như sau:
Có thể lần đầu đến thăm gia đình mà không bàn chuyện giáo dục học sinh.
Nếu muốn bàn chuyện giáo dục các em phải thật bình tĩnh, trao đổi ôn hoà,
đừng để phụ huynh có cảm nhận là mình mắng khéo. Cố nói làm sao để cho họ thấm
thay vì làm cho họ tức.


%

SL

%

Học lực
Hạnh kiểm
III. KẾT LUẬN:
Nhiệm vụ chủ nhiệm một lớp của giáo viên quả là không dễ dàng, nó phức tạp
rất nhiều. Năm học nào cũng vậy, lớp học nào cũng thế: học sinh cá biệt. Những học
sinh này làm giáo viên chật vật vô cùng. Nhưng giáo viên đừng nên tập trung vào
đối tượng này mà hãy nghĩ đến tập thể lớp, hãy phát huy những thế mạnh của lớp
bằng tình yêu thương đưa các em hoà nhập vào. Giáo viên chủ nhiệm phải xem tập
thể lớp mình chủ nhiệm là một mái ấm gia đình thì chắc chắn sẽ hoàn thành nhiệm
vụ được Ban giám hiệu giao phó.
Xin chân thành cảm ơn.
Sơn Thành Đông, ngày 15 tháng 10 năm 2011
Người viết

Đinh Việt Nam