ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ THỊ NGỌC THÚY

SƯU TẦM, THU THẬP
VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU
CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI
KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

HÀ NỘI - 2009


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ THỊ NGỌC THÚY

SƯU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC
TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ
TẠI KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Chuyên ngành : LƯU TRỮ
Mã số : 60.32.24
Người hướng dẫn khoa học : PGS. VƯƠNG ĐÌNH QUYỀN

6- Nguồn tƣ liệu tham khảo…………………………………………………………………...............

11

7- Phƣơng pháp nghiên cứu…………………………………………………………………...............

12

8- Đóng góp của đề tài………………………………………………………………...............................

13

9- Bố cục của luận văn………………………………………………………………...............................

14

Chƣơng 1 : TỔNG QUAN VỀ CÁC PHÔNG LƢU TRỮ
TỔNG BÍ THƢ …………………………………………………..................................................................

16

1.1. Một số vấn đề lý luận chung về phông lƣu trữ cá nhân………………..............

16

1.1.1. Khái niệm………………………………………………………………..............................................

16

1.1.2. Tiêu chuẩn cá nhân đƣợc thành lập phông lƣu trữ ……………………………

VŨ THỊ NGỌC THUÝ, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

Chƣơng 2 : TÌNH HÌNH SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA
HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO
LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG……………………………………………………………. 47
2.1. Sơ lƣợc về Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng…………………………………...............

47

2.2. Thực trạng sƣu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông
lƣu trữ Tổng Bí thƣ……………………………………………………………………............................... 49
2.2.1. Tình hình sƣu tầm, thu thập………………………………………………………...............

49

2.2.2. Tổ chức khoa học tài liệu các phông lƣu trữ Tổng Bí thƣ………................

54

2.3. Nhận xét chung…………………………………………………….....................................................

81

Chƣơng 3 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC SƢU TẦM, THU
THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ
TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG ……………... 85

1- Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển về nhiều mặt của đất nƣớc, các ngành
khoa học xã hội của nƣớc ta cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ, tài liệu lƣu
trữ - nguồn thông tin đáng tin cậy đang đƣợc các nhà nghiên cứu quan tâm sử
dụng nhiều hơn vào những mục đích khác nhau. Vậy làm thế nào để tập trung
đƣợc những tài liệu có giá trị đƣa vào bảo quản trong kho lƣu trữ. Đây là vấn
đề đòi hỏi các nhà quản lý lƣu trữ cần phải tăng cƣờng hoạt động nhằm nâng
cao chất lƣợng các kho lƣu trữ. Trong đó, chất lƣợng của kho lƣu trữ phụ thuộc
nhiều vào công tác sƣu tầm, thu thập những tài liệu có giá trị; tài liệu xuất xứ cá
nhân là một trong những nguồn bổ sung đáng kể cho các kho lƣu trữ của Đảng
và Nhà nƣớc. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của vấn đề, hiện nay Đảng và
Nhà nƣớc đã quan tâm hơn trong việc chỉ đạo công tác lƣu trữ, điều này thể
hiện rõ nét trong việc ban hành nhiều văn bản pháp quy nhằm tăng cƣờng công
tác sƣu tầm, thu thập và quản lý tài liệu lƣu trữ trong đó có quy định về tài liệu
phông lƣu trữ cá nhân. Tuy nhiên, những quy định đó mới dừng lại ở những
nguyên tắc mang tính chung mà chƣa cụ thể hóa thành những quy định riêng
cho việc quản lý tài liệu xuất xứ cá nhân.
Tài liệu thuộc phông lƣu trữ cá nhân các đồng chí Tổng Bí thƣ Đảng Cộng
sản Việt Nam nói riêng các nhân vật tiêu biểu của Đảng nói chung có giá trị về
nhiều mặt. Ngoài giá trị là nguồn tƣ liệu quan trọng để nghiên cứu về cuộc đời
sự nghiệp cách mạng, xuất bản tuyển tập, toàn tập của cá nhân các Tổng Bí thƣ
còn là nguồn sử liệu rất hữu ích trong nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử dân
tộc. Vì vậy, những tài liệu này cần đƣợc quan tâm thu thập đầy đủ, tổ chức
khoa học và bảo quản chu đáo.
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

3


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ

VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

4


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

cần được quản lý chặt chẽ và bảo vệ an toàn theo quy định về quản lý tài liệu
mật. Sau khi các đồng chí lãnh đạo chuyển công tác khác, nghỉ hưu, từ trần, tài
liệu phải được thu hồi đầy đủ và bảo quản tập trung tại Kho lưu trữ Trung
ương Đảng, hoặc kho lưu trữ tỉnh ủy, thành ủy, lưu trữ của cơ quan chủ quản.
Ngày 06-3-2009, Ban Bí thƣ (khoá X) đã ban hành Quy định 210-QĐ/TW
về Phông lƣu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam để bổ sung Quyết định 20-QĐ/TW
ngày 23-9-1987 của Ban Bí thƣ (khoá VI). Quy định tiếp tục khẳng định thành
phần tài liệu Phông lƣu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam trong đó có : Tài liệu về
thân thế, sự nghiệp hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh tụ tiền bối
của Đảng, các nhân vật lịch sử tiêu biểu của Đảng, đồng thời là cán bộ lãnh đạo
chủ chốt của nhà nƣớc, của các tổ chức chính trị - xã hội.
Tuy nhiên, thực tế sƣu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các
phông lƣu trữ cá nhân ở Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng còn một số vấn đề cần
đƣợc nghiên cứu giải quyết để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn nhƣ bổ sung, phân
loại, lập hồ sơ, xác định giá trị tài liệu, hệ thống hóa tài liệu.
Nhằm đáp góp phần giải quyết các vấn đề nói trên với tƣ cách là một cán
bộ Cục Lƣu trữ Văn phòng Trung ƣơng Đảng, chúng tôi chọn đề tài “SƢU
TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ
TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG” làm luận văn thạc sỹ

của mình.
2- Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mƣời (6-1991 đến 12-1997), Lê Khả Phiêu (12-1997 đến 3-2001), Nông Đức
Mạnh (từ tháng 4-2001 đến nay). Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp và đế quốc Mỹ, tài liệu cá nhân của một số đồng chí đã bị mất mát, nhiều
ngƣời hoạt động trong thời kỳ bí mật nên tài liệu lƣu giữ đƣợc quá ít nhƣ Trần
Phú (1/2 cặp), Lê Hồng Phong (2 cặp), Hà Huy Tập (1 cặp), các đồng chí Đỗ
Mƣời, Lê Khả Phiêu, Nông Đức Mạnh tài liệu vẫn tiếp tục đƣợc thu về kho.
Ngoài Chủ tịch Hồ Chí Minh, các Tổng Bí thƣ khác nhƣ Tổng Bí thƣ Trƣờng
Chinh, Tổng Bí thƣ Lê Duẩn, Tổng Bí thƣ Nguyễn Văn Linh tài liệu đã đƣợc
thu thập tƣơng đối đầy đủ về Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng, đã hoặc đang tổ
chức khoa học; đồng thời có những văn bản chỉ đạo của cơ quan Đảng có thẩm
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

6


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

quyền về thu thập quản lý tài liệu xuất xứ cá nhân của 3 Tổng Bí thƣ này.
Trong lúc đó đối với các nhà lãnh đạo khác của Đảng hiện chƣa có những văn
bản quy định cụ thể. Do vậy đề tài chỉ đi sâu nghiên cứu phông lƣu trữ cá nhân
của 3 đồng chí Trƣờng Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh. Mong muốn trên cơ
sở kết quả nghiên cứu này, có thể vận dụng cho các trƣờng hợp khác.
- Đề tài chủ yếu nghiên cứu tài liệu hành chính có chất liệu bằng giấy,
đƣợc hình thành trong quá trình sống và hoạt động của các đồng chí Tổng Bí
thƣ. Chúng tôi không nghiên cứu những loại hình tài liệu đặc thù nhƣ phim
ảnh, băng ghi âm, ghi hình vì chúng đƣợc bảo quản riêng theo chế độ đặc biệt
trong kho.
4- Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu lý luận chung về phông lƣu trữ cá nhân;

nhân, chủ yếu là những phông cá nhân các nhà hoạt động nổi tiếng trong lĩnh
vực văn học nghệ thuật.
- Năm 1958, Tổng cục Lƣu trữ Nhà nƣớc Liên Xô đã ban hành Hƣớng dẫn
chỉnh lý khoa học kỹ thuật tài liệu xuất xứ cá nhân.
- Năm 1963 Tổng cục Lƣu trữ Nhà nƣớc Liên Xô xuất bản bản chỉ dẫn
Các phông lƣu trữ cá nhân trong các Viện lƣu trữ Nhà nƣớc Liên Xô.
- Năm 1967 Viện lƣu trữ Văn học nghệ thuật Quốc gia Liên Xô ban hành
Những hƣớng dẫn nghiệp vụ trong công tác lƣu trữ với các phông xuất xứ cá
nhân.
- Năm 1969 ban hành văn bản Hƣớng dẫn nghiệp vụ công tác bổ sung tài
liệu xuất xứ cá nhân.
Ở Ba Lan, phông cá nhân các nhà hoạt động văn học nghệ thuật đƣợc
tách khỏi bảo tàng, thƣ viện, nhà thờ để bảo quản và phục vụ khai thác.
Ở Trung Quốc, phông lƣu trữ cá nhân chỉ đƣợc lập đối với tài liệu hình
thành trong quá trình hoạt động của Chủ tịch Mao Trạch Đông, các đồng chí
lãnh đạo Đảng và nhà nƣớc khác không lập phông lƣu trữ cá nhân, những tài
liệu có giá trị đƣợc sản sinh ra trong quá trình hoạt động của cá nhân đƣợc lƣu
giữ tại phông lƣu trữ cơ quan mà cá nhân đó hoạt động.

VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

8


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

hìn chung các giáo trình, tài liệu nghiên cứu về tài liệu xuất xứ cá nhân
của nƣớc ngoài, cho thấy những vấn đề lý luận về phông cá nhân chƣa đƣợc
nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống mới chỉ là những văn bản hƣớng

SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

trữ Nhà nƣớc Việt Nam. Pháp lệnh cũng quy định thành phần của Phông lƣu
trữ quốc gia Việt Nam bao gồm tài liệu của cá nhân là các nhân vật lịch sử, tiêu
biểu.
Nghị định 111-NĐ/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 08-4-2004 quy
định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Lƣu trữ quốc gia cũng nêu
thành phần của Phông lƣu trữ Nhà nƣớc Việt Nam bao gồm : Tài liệu của các
nhân vật lịch sử, tiêu biểu; các gia đình, dòng họ tiêu biểu qua các thời kỳ lịch
sử.
Việc nghiên cứu về lƣu trữ tài liệu xuất xứ cá nhân cũng đã thu hút sự
quan tâm của một số cán bộ lƣu trữ Đảng và Nhà nƣớc, với những đề tài và
chuyên luận sau đây:
Đề tài “Xác định tiêu chuẩn thành lập phông lƣu trữ cá nhân hoạt động
quản lý Nhà nƣớc” của tác giả Hoàng Ích Minh, Trung tâm Lƣu trữ Quốc gia I.
Đề tài cấp ngành Tiêu chuẩn thành lập Phông lƣu trữ cá nhân thuộc lĩnh
vực Văn học nghệ thuật của Trung tâm Lƣu trữ Quốc gia I.
Vấn đề phông lƣu trữ cá nhân còn là chủ đề nghiên cứu của một số luận
văn thạc sĩ, khoá luận tốt nghiệp học viên cao học, sinh viên khoa Lƣu trữ học
và Quản trị Văn phòng Trƣờng Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học
Quốc gia Hà Nội nhƣ luận văn thạc sĩ "vấn đề xây dựng phông lƣu trữ cá nhân
các nhà khoa học tiêu biểu tại Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc
gia" của Nguyễn Văn Trình, khóa luận tốt nghiệp "Công tác bổ sung tài liệu
phông lƣu trữ cá nhân tại Trung tâm Lƣu trữ Quốc gia III" của Nguyễn Thị Lan
Chiên" …
Tạp chí Lƣu trữ Việt Nam cũng có một số bài viết đề cập đến nhƣ : “Kho
Lƣu trữ Nhà nƣớc Trung ƣơng với công tác sƣu tầm, thu thập tài liệu xuất xứ cá
nhân của tác giả MinhVăn, Văn thƣ lƣu trữ số 1/1989; “Tăng cƣờng công tác
thu thập, quản lý tài liệu phông lƣu trữ cá nhân tại Kho Lƣu trữ Văn phòng

tác sƣu tầm, thu thập tài liệu các phông lƣu trữ nói chung và tài liệu các Tổng
Bí thƣ nói riêng; các biên bản bàn giao giữa Văn phòng Tổng Bí thƣ với Cục
Lƣu trữ Văn phòng Trung ƣơng Đảng; bài nói, bài viết của các đồng chí lãnh
đạo Đảng, Nhà nƣớc. Bên cạnh đó, chúng tôi còn nghiên cứu nhiều tƣ liệu tại

VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

11


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

Cục Lƣu trữ Văn phòng Trung ƣơng nhƣ sách, tạp chí có liên quan đến các
Tổng Bí thƣ.
- Các sách, tài liệu viết về cuộc đời và hoạt động của các đồng chí do Nhà
Xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2007 nhƣ : Trƣờng Chinh - Tiểu sử,
Lê Duẩn - Tiểu sử, Nguyễn Văn Linh - Tiểu sử…
- Bài viết trên tạp chí : “Tăng cường công tác thu thập, quản lý tài liệu
phông lưu trữ cá nhân tại Kho Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng”, Lưu trữ
Việt Nam số 5/2002, “Một số nét về công tác lưu trữ tài liệu xuất xứ cá nhân
trong thời gian qua”, Văn thư lưu trữ Việt Nam số 9/2007…
Đề tài nghiên cứu khoa học Nghiên cứu xác định phông lưu trữ cá nhân
thuộc diện quản lý của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng, mã số KHBĐ (2006)36, chủ nhiệm đề tài Nguyễn Văn Lanh, Văn phòng Trung ƣơng.
- Luận văn thạc sỹ, khóa luận tốt nghiệp liên quan phông lƣu trữ cá nhân
và công tác sƣu tầm, thu thập tài liệu lƣu trữ. Những khóa luận, luận văn tốt
nghiệp đã giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về thực trạng công tác sƣu tầm, thu thập
tài liệu của các kho lƣu trữ khác, từ đó giúp chúng tôi có những nhận định
khách quan về việc sƣu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu lƣu trữ của các
Tổng Bí thƣ tại Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng.

nghiên cứu một cách vừa khái quát, vừa cụ thể để tìm ra cái chung và cái riêng
trong việc nghiên cứu đề tài.
- Phương pháp phỏng vấn : Chúng tôi lấy ý kiến đánh giá về công tác sƣu
tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lƣu trữ nói chung và các
phông lƣu trữ Tổng Bí thƣ nói riêng của các chuyên gia trong lĩnh vực khoa
học lƣu trữ và các cán bộ lƣu trữ có kinh nghiệm, công tác lâu năm tại Kho Lƣu
trữ Trung ƣơng Đảng.
8- Đóng góp của đề tài
Luận văn của chúng tôi có những đóng góp sau :
- Về lý luận : góp phần bổ sung lý luận về sƣu tầm, thu thập và tổ chức
khoa học tài liệu phông lƣu trữ cá nhân.
- Về thực tiễn : Kết quả nghiên cứu đề tài góp phần vào việc vận dụng để
sƣu tầm thu thập và bổ sung tài liệu còn thiếu hổng trong phông, đồng thời tổ
chức khoa học tài liệu của các phông Tổng Bí thƣ Ban Chấp hành Trung ƣơng
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

13


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

Đảng tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo quản và khai thác sử dụng tài liệu tại
Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng.
- Luận văn sẽ là nguồn tƣ liệu để sinh viên ngành văn thƣ lƣu trữ học tập,
tham khảo công tác sƣu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu phông lƣu trữ
cá nhân các Tổng Bí thƣ.
9- Bố cục của luận văn
Luận văn đƣợc chia làm 3 phần
Mở đầu

thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.

VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

15


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

Chƣơng 1
TỔNG QUAN VỀ CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
1.1. Một số vấn đề lý luận chung về phông lƣu trữ cá nhân
1.1.1. Khái niệm
Để hiểu về phông lƣu trữ cá nhân, trƣớc hết chúng ta cần tìm hiểu khái
niệm về phông lƣu trữ : “Phông lƣu trữ là toàn bộ tài liệu hình thành trong quá
trình hoạt động của một cơ quan hoặc cá nhân có ý nghĩa chính trị, khoa học,
lịch sử và các ý nghĩa khác đƣợc đƣa vào bảo quản trong một kho lƣu trữ nhất
định [5, tr53].
Theo từ điển Lƣu trữ Việt Nam, năm 1992 thì “tài liệu xuất xứ cá nhân là
“tài liệu đƣợc hình thành trong quá trình sống và hoạt động của một hoặc một
nhóm ngƣời. Thí dụ : tài liệu phông lƣu trữ cá nhân, phông lƣu trữ gia đình,
phông lƣu trữ dòng họ”[6, tr76].
Về phông lƣu trữ cá nhân: Từ điển Lƣu trữ Việt Nam năm 1992 định
nghĩa : “Phông lƣu trữ cá nhân là toàn bộ tài liệu lƣu trữ đƣợc hình thành trong
cuộc sống và hoạt động của một nhân vật tiêu biểu”[6, tr62-63]. Giáo trình Lý
luận và thực tiễn công tác lƣu trữ ở Liên Xô xuất bản năm 1980 giải thích nhƣ
sau : “Phông xuất xứ cá nhân là phông lƣu trữ bao gồm những tài liệu hình
thành trong quá trình sống và hoạt động của mỗi cá nhân, gia đình hay dòng họ
[14, tr37]. Còn giáo trình Lý luận và thực tiễn trong công tác lƣu trữ của các tác

một con ngƣời, mang ý nghĩa chính trị - xã hội nhất định.
Khoa học lƣu trữ cho thấy việc xác định tiêu chuẩn thành lập phông cá
nhân phải dựa trên 3 quan điểm cơ bản của khoa học đó là quan điểm chính trị,
quan điểm lịch sử, quan điểm tổng hợp và toàn diện.
Xét trên quan điểm chính trị, tiêu chuẩn lập phông cá nhân phải đƣợc xác
định trên cơ sở đảm bảo tính đảng, cũng chính là đảm bảo lợi ích của giai cấp
công nhân và toàn thể nhân dân lao động. Tài liệu của nhân vật đƣợc lập phông
cá nhân và đƣợc bảo quản trong lƣu trữ Đảng, lƣu trữ Nhà nƣớc là để phục vụ
lợi ích chung của dân tộc Việt Nam, của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân
lao động. Cá nhân có tài liệu đƣợc lựa chọn để đƣa vào bảo quản trong các lƣu
trữ của Đảng và Nhà nƣớc phải là những nhân vật có vai trò nổi bật trong lịch
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

17


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

sử Đảng, lịch sử dân tộc Việt Nam hoặc tiêu biểu cho một nhóm ngƣời tích cực
trong từng thời kỳ lịch sử, trong một lĩnh vực hoạt động nhất định mang ý
nghĩa toàn quốc. Hoạt động của cá nhân góp phần tích cực vào sự phát triển xã
hội. Tài liệu của họ có ý nghĩa về nhiều mặt, là nguồn sử liệu quý giá, bổ sung
cho các sự kiện lịch sử của Đảng và của đất nƣớc. Cuộc đời và những hoạt
động của họ đƣợc thể hiện thông qua tài liệu cá nhân, là tấm gƣơng sáng cho
thế hệ mai sau. Những tài liệu đó có thể làm sống lại chân dung của những
ngƣời nổi tiếng, để lại cho đời sau những giá trị tinh thần cao quý.
Xét trên quan điểm lịch sử : Mỗi cá nhân sinh ra, sống và hoạt động
trong một hoàn cảnh, một giai đoạn lịch sử nhất định. Trong các thời kỳ, giai
đoạn lịch sử của một dân tộc, thƣờng xuất hiện những ngƣời tài giỏi, có những

tài liệu mà cá nhân để lại.
Về vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng : Trƣờng
hợp cá nhân nổi tiếng, nhƣng có quá ít tài liệu lƣu trữ thì có thể lập sƣu tập.
Sƣu tập lƣu trữ có thể bao gồm tài liệu xuất xứ của một cá nhân, tài liệu do một
hoặc nhóm cá nhân sƣu tầm theo những đặc trƣng nào đó, cũng có thể là tài
liệu xuất xứ cá nhân của một số cá nhân có chung những đặc trƣng giống nhau.
Tuỳ thuộc vào khối lƣợng tài liệu lƣu trữ và mối liên hệ giữa các tài liệu của
các cá nhân… để lập phông lƣu trữ cá nhân, sƣu tập lƣu trữ hoặc phông lƣu trữ
liên hợp.
Nghiên cứu cuộc đời của các cá nhân là đảng viên tiền bối của Đảng
thông qua tài liệu lƣu trữ giúp chúng ta có thể xem xét lập trƣờng, quan điểm,
sự hy sinh của họ trong thời kỳ Đảng chƣa ra đời, trong và sau khi Đảng ra đời.
Ví dụ: Qua tài liệu của Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong và các tài liệu liên quan
đến họ còn lƣu giữ tại phông lƣu trữ Quốc tế Cộng sản ở Liên bang Nga và tài
liệu trong nƣớc hiện nay đã cho thấy họ là những đảng viên tiêu biểu của Đảng.
Tuy nhiên, tài liệu lƣu trữ mà họ để lại, kể cả những tài liệu về họ còn quá ít, do
đó không thể lập phông cá nhân đƣợc. Trƣờng hợp này có thể lập sƣu tập, ví
dụ: Sƣu tập tài liệu các Tổng Bí thƣ của Đảng trƣớc năm 1951 (từ năm 1930
đến đại hội Đảng lần thứ II); hoặc là Sƣu tập tài liệu lƣu trữ các đảng viên tiền
bối của Đảng Cộng sản Việt Nam…
Đối với những nhà hoạt động chính trị, hoạt động quản lý nhà nƣớc, khi
đánh giá họ thƣờng phải kết hợp nhiều yếu tố, ví dụ: cá nhân đƣợc bầu, đƣợc

VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

19


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG


20


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

trƣờng; thƣ từ, tài liệu do cá nhân thu thập, tài liệu về tài sản và sinh hoạt đời
sống, tranh, ảnh; tài liệu ghi âm, ghi hình; tài liệu về cá nhân.
Tuỳ thuộc vào hoạt động của mỗi cá nhân mà thành phần tài liệu có thể
khác nhau về số lƣợng trong từng nhóm tài liệu. Bên cạnh đó, khi xem xét
thành phần, nội dung và khối lƣợng tài liệu của cá nhân cũng cần đặt chúng
trong bối cảnh lịch sử mà chúng đƣợc sinh ra. Ví dụ: Tài liệu của các Tổng Bí
thƣ hoạt động ở thời kỳ trƣớc năm 1945, từ năm 1945 đến năm 1975 và sau
1975 là khác nhau về số lƣợng, thành phần tài liệu. Tài liệu trƣớc năm 1954
không thể đầy đủ nhƣ tài liệu sau năm 1954 và sau năm 1975.
Tiêu chuẩn vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và
tiêu chuẩn thành phần, khối lƣợng tài liệu là hai tiêu chuẩn riêng biệt nhƣng nó
có mối quan hệ chặt chẽ với nhau bởi vì cá nhân có vai trò quan trọng và có
nhiều cống hiến cho đất nƣớc đặc biệt trong hoạt động chính trị hoặc quản lý
nhà nƣớc thì tài liệu do họ sản sinh ra cũng có giá trị cao và có ý nghĩa về nhiều
mặt. Tuy nhiên, nếu cá nhân đó không để lại tài liệu có giá trị hoặc có rất ít thì
cũng không thể lập đƣợc phông lƣu trữ cá nhân, đây là tiêu chuẩn áp dụng để
thành lập các phông lƣu trữ.
1.1.3. Giới hạn phông lưu trữ cá nhân
Xác định giới hạn phông cá nhân trƣớc hết cần lƣu ý xác định độ dài
cuộc sống và hoạt động của cá nhân đƣợc thành lập phông. Đặc biệt, có những
phông cá nhân có giới hạn dài hơn cuộc sống của cá nhân đƣợc thành lập
phông. Trong thành phần của phông cá nhân, nhiều trƣờng hợp có cả tài liệu
đƣợc hình thành sau khi cá nhân đã qua đời. Ví dụ : tài liệu tang lễ, các bài báo,

chịu trách nhiệm về công việc thì tài liệu phải đƣợc đƣa về phông lƣu trữ cơ
quan.
1.1.4. Thành phần tài liệu phông cá nhân
Căn cứ vào Nghị định 111/2004/NĐ-CP ngày 08-4-2004 của Chính phủ
quy định chi tiết thi hành một số điều của pháp lệnh lƣu trữ quốc gia thì tài liệu
riêng của cá nhân, gia đình, dòng họ tiêu biểu bao gồm :
a) Tiểu sử, gia phả, tộc phả, bằng, sắc;
b) Các công trình nghiên cứu khoa học, sáng tác;
c) Tài liệu của cá nhân về hoạt động chính trị - xã hội;
d) Thƣ từ trao đổi;
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008

22


SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ
TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG

đ) Những công trình, bài viết về cá nhân do cá nhân nhận hoặc sƣu tầm
đƣợc;
e) Tài liệu phim, ảnh, ghi âm, ghi hình của cá nhân hoặc về cá nhân mà
cá nhân nhận hoặc sƣu tầm đƣợc;
g) Ấn phẩm đặc biệt do cá nhân sƣu tầm đƣợc.
Đối với ngành lƣu trữ Đảng, năm 1971 Văn phòng Trung ƣơng Đảng đã
ban hành tạm thời Quy định về chế độ sƣu tầm, tập trung và quản lý tài liệu lƣu
trữ ở các cấp bộ đảng kèm theo công văn số 61-VP/TW ngày 06-4-1971. Quy
định đã xác định phông tài liệu lƣu trữ Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng
Cộng sản Việt Nam), trong đó bao gồm tài liệu xuất xứ cá nhân. Quy định nêu
rõ : Phông tài liệu lƣu trữ của Đảng Lao động Việt Nam gồm cả : những tài
liệu, văn kiện của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và cá nhân phong