TRÍCH VÀ TÓM TẮT KHUYẾN CÁO CHẨN ĐOÁN
VÀ ĐIỀU TRỊ NGẤT TIM
GS.TS. Huỳnh Văn Minh, BS.CKII Phan Nam Hùng
Abstract

Guidelines on diagnosis and treatment of syncope - update 2010
Arrhythmias are the most common cardiac causes of syncope. They
induce haemodynamic impairment, which can cause a critical decrease in
CO and cerebral blood flow. Nonetheless, syncope often has multiple
contributory factors, including HR, type of arrhythmia, left ventricular
function, posture, and adequacy of vascular compensation. Regardless of
such contributing effects, when an arrhythmia is the primary cause of
syncope, it should be specifically treated. In patients with syncope
secondary to acute cardiovascular disease, such as pulmonary embolism,
myocardial infarction, or pericardial tamponade, treatment should be
directed to the underlying process. In hypertrophic cardiomyopathy,
specific treatment of the arrhythmia is usually warranted; in most of these
patients, an ICD should be implanted to prevent SCD.
I. TỔNG QUÁT
1.1. Định nghĩa ngất
Ngất là sự mất ý thức tạm thời do giảm tưới máu toàn não bộ với các biểu hiện
khởi phát nhanh, kéo dài ngắn và hồi phục hoàn toàn.
Đây là định nghĩa mới có khác so với trước đây, từ “mất ý thức tạm thời” là biểu
hiện của giai đoạn trước ngất. Ngất đôi lúc cũng dùng cho “mất ý thức tạm thời” như
trong động kinh co giật và ngay cả đột quị.
Ngất tim (tim mạch): Rối loạn nhịp là nguyên nhân chính:
Nhịp chậm:
- rối loạn chức năng nút xoang (bao gồm hội chứng nhịp nhanh/nhịp chậm).
- bệnh dẫn truyền hệ thống nhĩ thất.
- suy năng các dụng cụ cấy vào cơ thể.
Nhịp nhanh:

các quần thể
Nghiên cứu Các yếu tố nguy cơ
Chỉ số
Mục tiêu
Kết quả
S. Francisco - ĐTĐ bất thường.
Không có Biến cố
98% nhạy cảm
Syncope
- Suy tim sung huyết.
NC: 0
nặng sau 7 và 56% đặc
Rule
- Khó thở.
YTNC,
ngày
hiệu
- Hct < 30%.
có NC: ≥
- HATThu < 90 mmHg.
1 YTNC
Martin và
- ĐTĐ bất thường
0 đến 4
RLNT
- 0% khi 0 điểm
cs.
- Tiền sử RLNThất.
điểm (1
nặng 1

- Hôi hộp trước khi ngất Công các Tử vong 2 2% khi < 3
EGSYS
(+4).
tổng
năm
điểm
- ĐTĐ bất thường
điểm (+) ………….. 21% khi ≥ 3
và/hoặc bệnh tim ( +3).
và (-)
Khả năng ……………….
- Ngất khi gắng sức (+3).
ngất tim
2% khi < 3


- Ngất khi ngồi(+2)
- Tiền triệu TKTĐ (-1).
- Các YT thuận lợi
và/hoặc làm dễ (-1)

điểm
13% khi 3 điểm
33% khi 4 điểm
77 % khi > 4
điểm

II. CHẨN ĐÓAN
2.1.
Chẩn đoán bệnh nguyên

2.2.
Chẩn đoán phân tầng nguy cơ
Khi nguyên nhân của ngất còn chưa chắc chắn sau khi đánh giá ban đầu thì bước
tiếp theo là đánh giá nguy cơ của các biến cố tim mạch lớn hoặc tử vong đột ngột do
tim. Hình 1 trình bày phác đồ chẩn đoán ở những bệnh nhân này.

Bảng 3: Chẩn đoán phân tầng nguy cơ.
Tiêu chuẩn nguy cơ cao ngắn hạn cần phải nhập viện ngay hoặc đánh giá
tích cực
1) Bệnh tim thực thể nặng hoặc bệnh mạch vành (suy tim, giảm LVEF, hoặc
NMCT cũ)


2) Hình ảnh điện tâm đồ hoặc lâm sàng gợi ý ngất rối loạn nhịp tim:
- Ngất trong khi gắng sức hoặc khi nằm.
- Hồi hộp bất cứ lúc nào của ngất.
- Tiền sử gia đình đột tử.
- Nhịp nhanh thất không bền bĩ.
- Block hai phân nhánh hoặc các rối loạn dẫn truyền thất khác có
QRS≥120 ms.
- Nhịp xoang chậm không thích nghi (< 50 l/phút) hoặc block xoang nhĩ
không dùng các loại giảm co bóp tim hoặc tập luyện thể lực.
- Phức bộ QRS tiền kích thích.
- Khoảng QT kéo dài hoặc rút ngắn.
- Bloc NP hoàn toàn với ST chênh lên ở V1-3 ( Hội chứng Brugada).
- Sóng T âm ở chuyển đạo tim phải, sóng epsilon và điện thế muộn gợi ý
ARVC.
3) Các bệnh phối hợp nặng:
- Thiếu máu nặng.
- Rối loạn điện giải.

bằng chứng ĐTĐ của thiếu máu cục bộ cấp với nhồi máu cơ tim
hay không.
Ngất do tim mạch được chẩn đoán khi xảy ra ở bệnh nhân cơ u I
C
nhầy nhĩ trái sa xuống, hẹp van chủ trầm trọng, tăng áp phổi,
thuyên tắc phổi hay bóc tách động mạch chủ.


Từ lâu người ta thấy rằng khi ép vào nơi phân nhánh động mạch cảnh chung
làm chậm nhịp tim và tụt HA. Ở vài người, phản xạ khi xoa xoang cảnh gây nên đáp
ứng bất thường. Ngừng thất > 3 giây và/hoặc giảm HA tâm thu > 50 mmHg được xem
là tăng nhạy cảm xoang cảnh (CSH). Khi phối hợp với ngất tự nhiên thì tăng nhạy
cảm xoang cảnh được xem là ngất xoang cảnh (CSS).
Khuyến cáo Xoa xoang cảnh
Nhóm Mức độ
Khuyến cáo
I
B
Chỉ định
 Xoa xoang cảnh được chỉ định ở bệnh nhân > 40 tuổi với
ngất chưa rõ nguyên nhân sau khi đánh giá đầu tiên.
C
 Nên tránh xoa xoang cảnh ở bệnh nhân với cơn thiếu máu III
cục bộ thoáng qua và ở bệnh nhân có tiếng thổi ĐM cảnh
(trừ khi Doppler đã loại trừ hẹp có ý nghĩa).
I
B
Tiêu chuẩn chẩn đoán
 Xoa xoang cảnh có giá trị chẩn đoán nếu có thể gây ngất
khi có vô tâm thu > 3 giây và/hoặc tụt HA tâm thu >

C
Test có giá trị chẩn đoán khi giảm HA tâm thu có triệu chứng >
20mmHg từ mức HA cơ bản hoặc giảm HA tâm trương >
10mmHg, hoặc HA tâm thu giảm xuống < 90mmHg.
Test được xem là có giá trị chẩn đoán giảm HA tâm thu có triệu IIa
C
chứng > 20mmHg từ mức HA cơ bản hoặc giảm HA tâm trương >


10mmHg, hoặc HA tâm thu giảm xuống < 90mmHg.
2.3.2.2. Test nghiêng
Test nghiêng có thể khởi phát phản xạ qua trung gian thần kinh trong bối cảnh
thực nghiệm. Ứ máu và giảm lượng máu TM trở về do tư thế và bất động sẽ khởi phát
phản xạ. Tác dụng cuối cùng, hạ HA và thường kèm chậm tần số tim, liên quan với
suy khả năng co mạch, sau đó là suy giao cảm và tăng hoạt phó giao cảm.
Khuyến cáo test bàn nghiêng
Nhóm Mức độ
Khuyến cáo
Phương pháp:
- Nằm trước giai đoạn nghiêng ít nhất 5 phút khi không có I
C
thông TM, và ít nhất 20 phút nếu có thông TM.
- Góc nghiêng giữa 60-70 độ.
I
B
- Giai đoạn thụ động tối thiểu 20 phút và tối đa 45phút.
I
B
- Với nitroglycerin, liều cố định 300-400 microgam dưới lưỡi I
B

- Isoproterenol trong test nghiêng chống chỉ định khi có III
C
bệnh tim thiếu máu.
2.4. Theo dõi điện tâm đồ (ĐTĐ) liên tục (xâm và không không xâm)
Theo dõi ĐTĐ liên tục là một phương pháp để chẩn đoán những loạn nhịp
nhanh và nhịp chậm xen kẻ. Hiện nay có nhiều phương tiện để theo dõi ĐTĐ liên tục
như: Máy theo dõi ĐTĐ Holter kinh điển, hệ thống theo dõi ĐTĐ trong bệnh viện,
máy ghi các rối loạn nhịp, máy ghi vòng tái lặp mang bên ngoài hay cấy vào cơ thể và
máy theo dõi ĐTĐ từ xa (ở nhà) (telemetry).


2.5.Theo dõi ĐTĐ liên tục trong bệnh viện (monitoring)
Theo dõi ĐTĐ liên tục tại giường hay từ xa (telemetry) tại phòng theo dõi
trung tâm được thực hiện khi bệnh nhân có nguy cao loạn nhịp đe dọa tình mạng.
Theo dõi ĐTĐ liên tục trong một vài ngày có thể có giá trị ở những bệnh nhân với
những biểu hiện lâm sàng hoặc ĐTĐ bất thường gợi ý ngất do loạn nhịp, đặc biệt nếu
sự theo dõi được áp dụng ngay sau ngất. Mặc dầu chẩn đoán qua theo dõi ĐTĐ liên
tục có thể chỉ 16% nhưng cần thiết để tránh những nguy cơ tức thì cho bệnh nhân.
2.6. Theo dõi Holter ĐTĐ
Trong thực hành theo dõi ĐTĐ liên tục bằng máy Holter ghi ECG thường dùng
trong thời gian kinh điển là 24-48 giờ, hoặc ngay đến 7 ngày. Tuy nhiên, vì hầu hết
các triệu chứng bệnh nhân không tái diễn trong thời gian theo dõi, giá trị thực sự của
Holter ĐTĐ trong chẩn đoán ngất có thể là thấp với 1-2% ở những đối tượng không
chọn lọc. Trong 15% bệnh nhân, các triệu chứng không gắn liền với loạn nhịp tim.
Như vậy, ở những bệnh nhân này, một loạn nhịp có thể được loại trừ như là một
nguyên nhân của ngất. Theo dõi Holter ĐTĐ trong ngất là không tốn kém về chi phí
thiết lập, nhưng tốn kém về chi phí cho mỗi chẩn đoán. Holter theo dõi trong ngất có
thể có giá trị nhiều hơn nếu các triệu chứng xảy ra rất thường xuyên.
2.7. Máy ghi các biến cố đặt sẵn ngoài.
Máy ghi các biến cố ngoài là những máy bên ngoài cơ thể được dùng ở bệnh

o Theo dõi monitoring tức thì tại bệnh viện (tại giường
hay từ xa) được chỉ định ở những bệnh nhân nguy cơ
cao.
o Theo dõi Holter liên tục được chỉ định ở những bệnh
nhân có cơn ngất hoặc tiền ngất thường xảy ra (≥1
/tuần)
o ILR được chỉ định trong:
 Pha đầu của đánh giá bệnh nhân với ngất tái phát có
nguồn gốc chưa xác định, không có tiêu chuẩn nguy cơ
cao và khả năng tái phát cao.
 Bệnh nhân nguy cơ cao mà một phương pháp đánh giá
thông thường không phát hiện nguyên nhân gây ngất
hoặc cần để điểu trị đặc hiệu.
o ILR phải được xem xét để đánh giá sự tham gia của
nhịp chậm trước khi tạo nhịp
o Máy ghi ngoài tái lập ĐTĐ phải được xem xét ở bệnh
nhân có triệu chứng liên quan khoảng ≤ 4 tuần.

I

B

I

C

I

B



xác định rõ. Sự đáp ứng bất thường được xác định khi TGPHNX ≥ 1.6 - 2 giây hoặc ≥
525 ms với thời gian phục hồi nút xoang hiệu chỉnh (TGPHNXHC).
2.13. Ngất ở bệnh nhân bloc nhánh (sắp bị bloc nhĩ thất cao độ)
Bệnh nhân block nhánh có nguy cao bị block nhĩ thất cao độ. Hai yếu tố cho
thấy có nguy cao bị block nhĩ thất ở bệnh nhân bị block nhánh: tiền sử ngất, khoảng
HV kéo dài. Sự xuất hiện block trong hoặc dưới His khi phát nhịp nhĩ tăng dần dự báo
cao nguy cơ xuất hiện block nhĩ thất nhưng ít nhạy cảm. Sự xuất hiện block trong His
và dưới His bằng thuốc nhóm I dự báo bloc nhĩ thất kịch phát có độ nhạy cao. Giá trị
tiên lượng của thuốc làm HV kéo dài ≥ 120 ms nhưng không gây bloc có ý nghĩa
chưa rõ. Ngoài ra, khoảng 1/3 bệnh nhân có TD ĐSL âm tính nhưng được lắp ILR lại
được phát hiện có block nhĩ thất cách hồi hoặc thường xuyên cho thấy TD ĐSL có giá
trị nhạy cảm và đặc hiệu không cao.
2.14.Khuyến cáo thăm dò điện sinh lý/ngất: Ở bệnh nhân ngất có cơn hồi hộp ngắn
xảy ra gợi ý NNKPTT khi đó TD ĐSL có thể chỉ định để đánh giá chính xác cơ chế
đặc biệt khi cần can thiệp cắt đốt. Ở bệnh nhân có NMCT cũ nhưng LVEF bảo tồn sự
xuất hiện NNT đơn dạng bền bĩ dự báo mạnh mẽ nguyên nhân ngất. trong khi đó việc
tạo cơn rung thất không đặc hiệu. Không tạo được rối loạn nhịp thất giúp xác định
bệnh nhân ít có nguy cơ ngất do loạn nhịp. Vai trò TD ĐSL và việc dùng thử nghiệm
thuốc nhóm I ở bệnh nhân ngất và nghi ngờ còn bàn cãi.
Khuyến cáo thăm dò điện sinh lý/ngất

Chỉ định
 BN có bệnh tim Thiếu máu cục bộ được chỉ định
thăm dò điện sinh lý (TDĐSL) nếu các xét nghiệm
ban đầu gợi ý nguyên nhân ngất là do rối loạn nhịp
trừ khi đã có chỉ định đặt máy khử rung.
 BN có block nhánh cần cân nhắc TDĐSL khi các
thăm dò không xâm nhập không chẩn đoán được.
 BN bị ngất có cảm giác hồi hộp xuất hiện đột ngột


B

IIb

C

IIb

C

III

B


2.15. Tét Adenosine triphosphate
Tét tiêm nhanh (< 2s) 20mg ATP (adenosine) có theo dõi ĐTĐ qua monitor. Khi thấy
bloc nhĩ thất kèm vô tâm thu kéo dài > 6s hoặc bloc nhĩ thất kéo dài trên 10s là bất
thường. Test ATP gây đáp ứng bất thường ở một số BN ngất không rõ nguyên nhân
(nhất là ở phụ nữ lớn tuổi không có bệnh tim thực thể), nhưng không được điều trị,
điều này gợi ý rằng bloc kịch phát có thể là nguyên nhân gây ngất không giải thích
được.
Loại
Mức độ
Khuyến cáo
bằng chứng
Chỉ định
* do thiếu tương quan với ngất liên quan tính tự động, thử III
B

ngờ thiếu máu hoặc nhồi máu cơ tim và để loại trừ loạn nhịp do thiếu máu.
III. ĐIỀU TRỊ
Ngất tim: tim loạn nhịp tim là nguyên nhân chính.
Mục đích điều trị là ngăn ngừa triệu chứng tái phát, cải thiện chất lượng cuộc
sống và kéo dài sự sống.
3.1. Rối loạn chức năng nút xoang
Nhìn chung, đặt máy tạo nhịp được chỉ định và có hiệu quả cải thiện cao đối với
những bệnh nhân bị rối loạn chức năng nút xoang khi có nhịp chậm được chứng minh
là gây ra ngất bằng theo dõi ĐTĐ trong suốt thời gian ngất tự phát hoặc là hậu quả
của một thời gian hồi phục nút xoang (sinus node recovery time: SNRT) bất thường.
Đặt máy tạo nhịp vĩnh viễn thường làm giảm triệu chứng nhưng không cải thiện sống


còn. Mặc dù, máy tạo nhịp tim phù hợp thì ngất vẫn xảy ra ở khoảng 20% số bệnh
nhân được theo dõi lâu dài. Điều này là do sự kết hợp thường xuyên của cơ chế phản
xạ trụy mạch với bệnh nút xoang. Những máy tạo nhịp thất tối thiểu dựa trên tâm nhĩ
mới được phát triển gần đây đã được khuyến cáo để thay thế cho máy tạo nhịp 2
buồng đáp ứng tần số (DDDR) thông thường ở những bệnh nhân chủ yếu cần hỗ trợ
tâm nhĩ.
3.2. Bệnh hệ thống dẫn truyền nhĩ thất
Đặt máy tạo nhịp là cách điều trị ngất do block nhĩ-thất có triệu chứng. Các chỉ
định và các phương thức ưu tiên của máy tạo nhịp ở bệnh nhân block nhĩ-thất đã được
cập nhật trong thời gian gần đây. Vai trò có thể có hại của tạo nhịp tại mỏm thất phải
vĩnh viễn đã được ghi nhận gần đây, nhưng những vị trí tạo nhịp thay thế vẫn là vấn
để tranh cãi. Tạo nhịp 2 buồng thất cần được xem xét ở những bệnh nhân có chỉ định
tạo nhịp do block nhĩ-thất và phân suất tống máu thất trái giảm, suy tim và thời gian
QRS kéo dài.
3.3. Nhịp nhanh thất và nhịp nhanh kịch phát trên thất
Ở những bệnh nhân ngất có nhịp nhanh vào lại nút nhĩ thất kịch phát, nhịp nhanh
vào lại nhĩ thất hoặc cuồng nhĩ điển hình, cắt đốt qua catheter là một điều trị được lựa

ngất và có blốc nhĩ thất độ 2-Mobitz II, cao độ hoặc hoàn toàn
Tạo nhịp được chỉ định ở những bệnh nhân bệnh nút xoang có
I
B
ngất, block nhánh, và thăm dò điện sinh lý dương.
Tạo nhịp nên được xem xét ở những bệnh nhân có cơn ngất
IIa
C
không giải thích được và block nhánh.
Tạo nhịp nên được xem xét ở những bệnh nhân có cơn ngất
IIb
C
không giải thích được và bệnh nút xoang co nhịp chậm xoang
dai dẳng không triệu chứng.
Tạo nhịp không được chỉ định ở những bệnh nhân có ngất
III
C
không giải thích mà không có bất kỳ dấu hiệu nào của rối loạn
dẫn truyền.


Cắt đốt qua catheter
Cắt đốt qua catheter được chỉ định ở những bệnh nhân có sự
tương xứng giữa ĐTĐ loạn nhịp với triệu chứng ở cả nhịp
nhanh trên thất hay nhanh thất mà không có bệnh về cấu trúc
tim (ngoại trừ: rung nhĩ).
Cắt đốt qua catheter có thể được chỉ định ở những bệnh nhân
ngất do khởi phát cơn rung nhĩ nhanh.
Điều trị bằng thuốc chống loạn nhịp
Điều trị bằng thuốc chống loạn nhịp, bao gồm những thuốc

C

I

B

I

B

IIa

B

3.4. Trục trặc thiết bị cấy ghép
Ít khi, hệ thống máy táo nhịp gây ra triệu chứng khó chịu gần như ngất hoặc
ngất. Tuy nhiên, thông thường ngất xảy ra ở những bệnh nhân này có thể không liên
quan đến thiết bị cấy.
3.5. Ngất thứ phát do bệnh tim cấu trúc hoặc bệnh tim mạch
Điều trị ngất do bệnh tim cấu trúc thay đổi tuỳ thuộc vào chẩn đoán. Ở những
bệnh nhân ngất thứ phát do hẹp động mạch chủ nặng hoặc u nhày nhĩ trái, điều trị
bằng phẫu thuật được chỉ định. Ở những bệnh nhân ngất thứ phát do những bệnh tim
cấp tính như: thuyên tắc phổi, nhồi máu cơ tim hoặc chèn ép tim, điều trị cần trực tiếp
xử trí bệnh căn bản. Trong bệnh cơ tim phì đại (có hoặc không kèm tắc nghẽn đường
ra thất trái), điều trị đặc hiệu của rối loạn nhịp tim luôn phải được bảo đảm. Đối với
hầu hết bệnh nhân, máy ICD cần được cấy để ngăn ngừa đột tử. Không có dữ liệu về
hiệu quả làm giảm độ chênh áp đường ra thất trái làm giảm ngất. Ngất liên quan đến
thiếu máu cơ tim, điều trị bằng thuốc và/hoặc tái thông mạch vành là chiến lược điều
trị thích hợp cho hầu hết các trường hợp. Mặt khác, khi ngất gây ra bởi tăng áp phổi
nguyên phát hoặc bệnh cơ tim hạn chế, nó thường không thể đủ để cải thiện bệnh cơ

3.9. Bệnh cơ tim hay loạn sản thất phải gây rối loạn nhịp
Ngất xảy ra khoảng 1/3 số bệnh nhân bị bệnh tim thất phải gây rối loạn nhịp
(ARVC: Arrthythmogenic right ventricular cardiomyopathy) nhập viện tại các trung
tâm. Người trẻ tuổi, có rối loạn chức năng thất phải nhiều, liên quan thất trái, nhịp
nhanh thất đa dạng, điện thế muộn, những sóng epsilon và tiền sử gia đình bị đột tử,
trong trường hợp chẩn đoán mất ý thức do nguyên nhân khác được chỉ định đặt máy
ICD. Trong một nghiên cứu đa trung tâm tiến hành trên 132 bệnh nhân để đánh giá
tác động của đặt máy ICD trong việc ngăn ngừa đột tử, những bệnh nhân có cơn ngất
không giải thích được có tỉ lệ can thiệp ICD thích đáng khoảng 15% mỗi năm, một tỷ
lệ tương tự ở những bệnh nhân bị ngưng tim hoặc nhịp tim nhanh thất có kèm bệnh
huyết động.
3.10. Những bệnh nhân có bệnh lý điện học nguyên phát (primary electrical
disease)
Ngất không giải thích được được coi như là một phát hiện đáng ngại ở những
bệnh nhân có những bất thường kênh ion tim di truyền. Đặt máy ICD cần được xem
xét cẩn thận khi không có những chẩn đoán khác hoặc khi rối loạn nhịp nhanh thất
vẫn được xem như là một nguyên nhân ra ngất mà chưa loại trừ được.


Khuyến cáo chỉ định cấy ICD ở bệnh nhân ngất không giải thích và nguy cơ đột
tử cao
Tình trạng lâm sàng
Nhóm Mức độ
Ghi chú
Những bệnh nhân bệnh cơ tim thiếu máu với
I
A
phân suất tống máu (LVEF) giảm nặng hoặc
suy tim, điều trị bằng ICD được chỉ định dựa
trên những khuyến cáo hiện hành đối với ICD

1 tự phát.
xem xét cấy máy
Điều trị bằng ICD kết hợp với chẹn beta trong
IIa
B
Nguy cơ không
hội chứng QT kéo dài cần xem xét ở những
cao, xem xét cấy
bệnh nhân có nguy cơ.
máy
Ở những bệnh nhân có bệnh cơ tim thiếu máu
IIb
C
Xem xét cấy máy
mà không có phân suất tống máu thất trái
để giúp xác định
giảm nặng hoặc suy tim và thăm dò điện sinh
bản chất của cơn
lý âm tính, điều trị bằng ICD cần được xem
ngất không giải
xét.
thích được.
Ở những bệnh nhân có bệnh cơ tim không
IIb
C
Xem xét cấy máy
thiếu máu không có phân suất tống máu thất
để giúp xác định
trái giảm nặng hoặc suy tim, điều trị bằng
bản chất của cơn

Epidemiology and Prevention. Circulation 2008;118:1497-1518.
4) Zipes DP, Camm AJ, Borggrefe M, Buxton AE, Chaitman B, Fromer M,
Gregoratos G, Klein G, Moss AJ, Myerburg RJ, Priori SG, Quinones MA, Roden
DM, Silka MJ, Tracy C, Priori SG, Blanc JJ, Budaj A, Camm AJ, Dean V, Deckers
JW… American College of Cardiology; American Heart Association Task Force;
European Society of Cardiology Committee for Practice Guidelines; European
Heart Rhythm Association; Heart Rhythm Society. ACC/AHA/ESC 2006
guidelines for management of patients with ventricular arrhythmias and the
prevention of sudden cardiac death: a report of the American College of
Cardiology/American Heart Association Task Force and the European Society of
Cardiology Committee for Practice Guidelines. Europace. 2006;8:746-837.
5) Angel Moya, Richard Sutton UK*, Fabrizio Ammirati, Jean-Jacques Blanc,
Michele Brignole, Johannes B. Dahm, Jean-Claude Deharo, Jacek Gajek, Knut
Gjesdal Andrew Krahn, Martial Massin, Mauro Pepi, Thomas Pezawas, Ricardo
Ruiz Granell….Guidelines for the diagnosis and management of syncope (version
2009) European Heart Journal (2009) 30, 2631-2671.
6) Vũ thị Thanh Hương, Nghiên cứu áp dụng trắc nghiệm bàn nghiêng với
nitroglycerin trong chẩn đoán ngất tại BV Trường Đại học Y Huế. Luận án CKII
Tim mạch. Đại học Y Huế. 2007.