ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------o0o-------

CAO THỊ LAN PHƢƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC
CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ VINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------o0o-------

CAO THỊ LAN PHƢƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC
CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ VINH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHÍ MẠNH HỒNG
XÁC NHẬN GIÁO VIÊN HD



LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu đã nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, trung thực. Các kết quả của
luận văn chƣa đƣợc công bố trong các công trình khác. Các thông tin, trích
dẫn trong luận văn đều đã đƣợc ghi rõ nguồn gốc./.


TÓM TẮT

Đề tài: Quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình xây
dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách của thành phố Vinh
Tác giả: CAO THỊ LAN PHƢƠNG
Năm bảo vệ: 2015
Quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình đầu tƣ xây
dựng cơ bản vừa phải tạo môi trƣờng cạnh tranh, công bằng minh bạch cho
các nhà thầu, vừa phát huy có hiệu quả vốn đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc
đang đƣợc đặt ra rất cấp bách cả về thực tiễn và lý luận; vì thế tác giả chọn đề
tài về “Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách của thành phố Vinh” làm đề tài nghiên cứu của
mình.
Thông qua luận văn tác giả đã đƣa ra đƣơ ̣c các giải pháp nhằ m nâng
cao chất lƣợng quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình xây
dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh.
Để triển khai đƣợc đề tài tác giả đƣa ra các nhiệm vụ chính của đề tài
là:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và quản lý nhà
nƣớc về đấu thầu các công trình đầu tƣ xây dựng cơ bản.
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu

2.1. Phƣơng pháp luận ..................................................................................... 31
2.2. Phƣơng pháp thu thập và xử lý số liệu ..................................................... 32
2.3. Phƣơng pháp xử lý số liệu........................................................................ 32
2.3.1. Phân tích và tổng hợp ............................................................................ 32
2.3.2. Logic và lịch sử ..................................................................................... 34


2.3.3. Thống kê mô tả....................................................................................35
CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG
ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ
NGUỒN NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ VINH TỪ NĂM 2010 ĐẾN
NAY ................................................................................................................ 36
3.1. Tổng quan về thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An .......................................... 36
3.1.1. Điều kiện tự nhiên thành phố Vinh ....................................................... 36
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ...................................................................... 38
3.1.3. Đặc điểm về xây dựng cơ bản của thành phố Vinh .............................. 39
3.2. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản
từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh ......................................................... 39
3.2.1. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu công trình xây dựng cơ bản từ
ngân sách của thành phố Vinh phân theo hình thức lựa chọn nhà thầu .......... 39
3.2.2. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu công trình xây dựng cơ bản từ
ngân sách thành phố Vinh phân theo lĩnh vực ................................................ 43
3.3. Tình hình thực hiện các nội dung quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu
các công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách thành phố Vinh. ...................... 45
3.3.1. Phổ biến, hƣớng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp
luật và chính sách về đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách
thành phố Vinh. ............................................................................................... 45
3.3.2. Công tác phối hợp đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức làm công tác
đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách thành phố Vinh. ....... 49
3.3.3. Công tác kiểm tra và giải quyết khiếu nại tố cáo trong hoạt động đấu

Viết tắt

Nguyên nghĩa

1.

NSNN

: Ngân sách nhà nƣớc

2.

DNNN

: Doanh nghiệp nhà nƣớc

3.

HSMT

: Hồ sơ mời thầu

4.

GTGT

: Giá trị gia tăng

5.


ngân sách của thành phố Vinh phân theo lĩnh vực lựa chọn nhà thầu từ năm
2011 đến năm 2014 ......................................................................................... 44


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ

Hình 3.1: Bản đồ Hành chính tỉnh Nghệ An ................................................... 37
Hình 4.1. Quy trình đấu thầu........................................................................... 65


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong nền kinh tế thị trƣờng, đấu thầu là một phƣơng thức thƣờng đƣợc
các Chính phủ sử dụng để lựa chọn các nhà cung cấp hay các nhà thầu khoán
nhằm thực hiện các đơn hàng hay các công trình đầu tƣ dựa trên nguồn ngân
sách công cộng. Thông qua hoạt động đấu thầu, bên mời thầu có nhiều cơ hội để
lựa chọn những nhà thầu phù hợp với mình, mang lại hiệu quả cao nhất với giá
cả cạnh tranh nhất. Đồng thời nhà thầu có nhiều cơ hội để cạnh tranh nhằm đạt
đƣợc các hợp đồng để có thể cung cấp các hàng hóa sản xuất ra, cung cấp các
kiến thức mà mình có hoặc các dịch vụ mà mình có khả năng đáp ứng nhằm tối
đa hóa lợi nhuận. Thông qua đấu thầu, các hoạt động kinh tế đều đƣợc kích thích
phát triển nhƣ các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công nghiệp phụ trợ, chế
biến, vv.... Đấu thầu có thể làm cho hoạt động kinh tế đƣợc diễn ra theo hƣớng
chuyên môn hóa sâu và đa phƣơng hóa rộng.
Trong sự phát triển kinh tế thị trƣờng và xu hƣớng hội nhập kinh tế khu
vực và quốc tế thì vai trò của đầu tƣ nói chung và đầu tƣ xây dựng cơ bản từ
ngân sách nhà nƣớc nói riêng là rất quan trọng. Đầu tƣ xây dựng cơ bản sử dụng
một khối lƣợng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc để đầu tƣ hệ thống cơ sở hạ tầng
góp phần tích cực vào sự phát triển nên kinh tế của đất nƣớc. Tuy nhiên, để đảm
nguồn vốn đƣợc sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả thì nhà nƣớc phải đƣa ra

đề tài về “Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách của thành phố Vinh” làm đề tài nghiên cứu của
mình.

2


Câu hỏi nghiên cứu: Giải pháp nào để hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về hoạt
động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách của thành
phố Vinh?
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu: Đề xuất đƣơ ̣c các giải pháp nhằ m nâng cao

chất lƣợng

quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ
nguồn ngân sách của thành phố Vinh.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và quản lý nhà
nƣớc về đấu thầu các công trình đầu tƣ xây dựng cơ bản.
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu
các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh, tỉnh
Nghệ An.
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động
đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố
Vinh, tỉnh Nghệ An.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động
đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về hoạt động
đấu thầu các công trình đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành
phố Vinh.

4


CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ
VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ
NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
1.1.1. Các công trình nghiên cứu
Quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình đầu tƣ xây dựng
cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nƣớc đã đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu dƣới
nhiều góc độ khác nhau, cụ thể:
1.1.1.1. Các tài liệu, tạp chí
* Nguyễn Công Nghiệp (2009). Nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ
NSNN ở Việt Nam, Đề tài khoa học cấp Nhà nước, Bộ Tài chính, Hà Nội. Đề tài
đã nêu rõ thực tế quản lý vốn đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc (NSNN) hiện nay
quá phức tạp, thủ tục còn rƣờm rà, do có quá nhiều cấp, nhiều ngành tham gia
quản lý, nhƣng sự chồng chéo đó lại không đảm bảo có hiệu quả và chặt chẽ
trong quản lý. Đây cũng chính là rào cản lớn đối với hiệu quả đầu tƣ, tăng trƣởng
và chất lƣợng tăng trƣởng. Từ đó tác giả đã nhấn mạnh: “Tăng cƣờng công tác
quản lý vốn: Biện pháp cấp bách”. Những yếu kém nội tại của việc đầu tƣ từ
NSNN không hiệu quả chủ yếu xuất phát từ việc quản lý vốn đầu tƣ nói chung,
vốn đầu tƣ từ NSNN nói riêng chƣa tốt. Quản lý vốn đầu tƣ từ NSNN đƣợc hiểu
là quá trình Nhà nƣớc điều khiển và hƣớng dẫn hoạt động đầu tƣ từ nguồn vốn
NSNN để đạt đƣợc mục tiêu Nhà nƣớc đề ra. Mối quan hệ giữa quản lý vốn đầu
tƣ từ NSNN đƣợc biểu diễn bằng các chính sách mang tầm quốc gia, nhất là


6


Luận án đã tổng hợp một cách có hệ thống những vấn đề cơ bản về chế độ đấu
thầu, nội dung của đấu thầu xây dựng và đấu thầu cạnh tranh quốc tế tại Việt
Nam. Luận án đóng góp phần đánh giá đúng thực trạng công tác đấu thầu xây
dựng công trình giao thông nói chung và đấu thầu xây dựng công trình giao
thông đƣờng bộ nói riêng thông qua một số dự án: Dự án cải tạo và nâng cấp
quốc lộ 18. Dự án khôi phục và nâng cấp quốc lộ 1, Dự án cải tạo và nâng cấp
quốc lộ 5.
Bên cạnh đó, Luận án còn làm rõ những hạn chế và nguyên nhân của
những hạn chế trong việc thực hiện công tác đấu thầu xây dựng công trình giao
thông từ 1990 đến nay. Luận án cũng đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp
cơ bản tiếp tục hoàn thiện chế độ đấu thầu xây dựng công trình giao thông, đƣa
ra giải pháp nâng cao chất lƣợng phƣơng pháp xét thầu xây dựng kết hợp hài hòa
ƣu điểm của các phƣơng pháp xét thầu trƣớc đây và khắc phục những hạn chế.
Để khắc phục hiện tƣợng phá giá thầu nhằm mục đích dành đƣợc hợp
đồng để giải quyết mục tiêu trƣớc mắt, luận án đã đƣa ra giải pháp xác định giá
xét thầu hợp lý trên cơ sở các quy định của thông tƣ số 01/1999 về hƣớng dẫn
lập giá dự toán xây lắp theo thuế VAT và kinh nghiệm của các chủ đầu tƣ thuộc
các ngành khác nhau và đặc biệt tác giả có tham khảo kinh nghiệm đấu thầu cạnh
tranh quốc tế của Trung Quốc. Do đó việc xây dựng giá xét thầu hợp lý không
phải làm ảnh hƣởng đến mục tiêu hiệu quả của công tác đấu thầu, trái lại đảm
bảo cho chất lƣợng của dự án coi trọng và giúp chủ đầu tƣ chọn đƣợc nhà thầu
có giá dự thầu phù hợp nhất, tránh đƣợc sự phá giá của nhà thầu.
* Luận án Tiến sĩ, Nâng cao chất lƣợng đấu thầu xây dựng các công trình
giao thông ở Việt Nam (Trần Văn Hùng - Năm 2006). Luận án đã hệ thống hóa
các cơ sở lý luận, phƣơng pháp luận cho việc xây dựng và đánh giá chất lƣợng
đấu thầu xây dựng nói chung và chất lƣợng đấu thầu xây dựng các công trình



đấu thầu công, hình thức này không đƣợc khuyến khích do có hệ số tƣơng quan
thấp nhất.
1.1.2. Đánh giá chung về các công trình đã nghiên cứu
Nhìn chung các công trình nghiên cứu khoa học đã tiếp cận và đi vào
nghiên cứu sâu về từng vấn đề nhƣ: chất lƣợng hoạt động đấu thầu, khả năng
cạnh tranh trong đấu thầu,... hoặc nghiên cứu theo từng đối tƣợng cụ thể nhƣ:
lĩnh vực giao thông, lĩnh vực y tế... Các nghiên cứu đã đƣa ra những kết luận,
kiến nghị chủ yếu tập trung vào giải quyết những vấn đề bức xúc, những nhiệm
vụ cụ thể của giai đoạn trƣớc đây.
Bên cạnh đó, các công trình cũng đã nghiên cứu về quản lý dự án đầu tƣ,
chủ yếu tập trung vào kỹ thuật phân tích đánh giá lợi ích và chi phí phục vụ cho
mục đích tối đa hoá lợi nhuận (tối đa hoá lãi cổ tức cho các cổ đông) hoặc tiến
hành phân tích đánh giá lợi ích và chi phí đối với dự án. Một số các công trình
xem xét đến trình tự, các bƣớc lập dự án hay phân tích chất lƣợng dự án xây
dựng cơ bản. Đồng thời nghiên cứu và thiết kế quy trình nâng cao hiệu quả công
tác quản trị dự án đầu tƣ từ khâu nghiên cứu, lập dự án, thực hiện đầu tƣ, vận
hành và kết thúc vòng đời dự án,... nhằm giúp cho nhà quản trị có những quyết
định đúng đắn và kịp thời nắm bắt cơ hội đầu tƣ có hiệu quả, nâng cao khả năng
cạnh tranh.
Riêng đối với quản lý nhà nƣớc về hoạt động đấu thầu các công trình đầu
tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh, cho đến nay vẫn
chƣa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này. Điều đó cho thấy việc nghiên
cứu đề tài này là vấn đề mới đang đặt ra, đòi hỏi phải nghiên cứu để quản lý hoạt
động đấu thầu dự án đầu tƣ xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nƣớc có hiệu quả
hơn. Vì vậy, đề tài luận văn này sẽ tiếp tục nghiên cứu những vấn đề về quản lý
nhà nƣớc đối với hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ ngân

9



vấn, mua sẵm hàng hoá, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tƣ để ký kết và thực hiện hợp
đồng dự án đầu tƣ theo hình thức đối tác công tƣ, dự án đầu tƣ có sử dụng đất
trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Nhƣ
vậy, đấu thầu thực chất là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của
bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án sử dụng vốn nhà nƣớc. Kết
quả của sự lựa chọn là có hợp đồng đƣợc ký kết với các điều khoản quy định chi
tiết trách nhiệm của hai bên. Một bên là nhà thầu phải thực hiện các nhiệm vụ
nhƣ nêu trong hồ sơ mời thầu (có thể là dịch vụ tƣ vấn, dịch vụ phi tƣ vấn, cung
cấp hàng hoá, xây lắp công trình, hạng mục công trình…), một bên là chủ đầu tƣ
có trách nhiệm giám sát, kiểm tra, nghiệm thu và thanh toán tiền. Nhƣ vậy thực
chất của quá trình đấu thầu ở Việt Nam đối với các dự án sử dụng vốn nhà nƣớc
là một quá trình mua sắm - quá trình chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nƣớc.
1.2.1.2. Đặc điểm của đấu thầu
* Mục tiêu của hoạt động đấu thầu gắn liền với mục tiêu của dự án:
Hoạt động đấu thầu công trình xây dựng nhằm thực hiện nội dung công
việc của các công trình xây dựng đã đƣợc phê duyệt để đạt đƣợc các mục tiêu cơ
bản về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, tăng trƣởng kinh tế, tăng cƣờng
mức sống của dân cƣ..., thực hiện theo các kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế
- xã hội hàng năm, 5 năm hoặc dài hạn. Do vậy, mục tiêu của đấu thầu gắn chặt
với mục tiêu của dự án.
Đối với từng gói thầu cụ thể, mục tiêu thể hiện qua việc lựa chọn các nhà
thầu đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, có giải pháp khả thi để thực hiện
việc cung cấp hàng hoá, dịch vụ (tƣ vấn và phi tƣ vấn), xây lắp công trình, hạng
mục công trình, đào tạo, chuyển giao công nghệ. Việc phải mua sắm hàng hoá,
cung cấp dịch vụ, xây dựng công trình bảo đảm công năng, tính năng và hiệu
năng sử dụng đều đƣợc thể hiện rõ trong quyết định đầu tƣ, kế hoạch lựa chọn

11



+ Bên bán: Nhà thầu (nhà cung cấp, nhà xây dựng và nhà tƣ vấn) tham gia
đấu thầu các gói thầu phù hợp với điều kiện năng lực và kinh nghiệm của mình
để dành đƣợc các hợp đồng trên cơ sở cạnh tranh hoặc thông qua các hình thức
lựa chọn khác theo quy định.
- Các đối tƣợng tham gia gián tiếp vào hoạt động đấu thầu:
Ngoài Bên mua và Bên bán là các đối tƣợng tham gia trực tiếp hoạt động
đấu thầu còn có một bộ phận thứ ba gián tiếp tham gia vào hoạt động đấu thầu,
bao gồm:
Thứ nhất là cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát;
Thứ hai là tổ chức, công ty kiểm toán độc lập;
Thứ ba là công luận, các cơ quan báo chí;
Thứ tƣ là sự tham gia của cộng đồng với vai trò giám sát.
1.2.1.3. Vai trò của đấu thầu các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn
ngân sách nhà nước
* Vai trò của đấu thầu đối với nền kinh tế - xã hội
Thông qua đấu thầu, nhà nƣớc có thể lựa chọn đƣợc những nhà thầu khoán
thích hợp, có khả năng thực hiện các công trình mà nhà nƣớc muốn đầu tƣ với
chất lƣợng cao và có chi phí hợp lý. Nhờ đó, các nguồn lực trong nền kinh tế
đƣợc phân bổ hợp lý hơn. Cũng thông qua đầu thầu, các hoạt động kinh tế đều
đƣợc kích thích phát triển nhƣ các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công
nghiệp phụ trợ, chế biến. Với việc nhiều nhà thầu đứng vai trò tổng thầu để kết
hợp đƣợc các nhà chế tạo, nhà sản xuất, các chuyên gia tƣ vấn nhằm thực hiện
các gói thầu quy mô lớn, tổng hợp nhiều lĩnh vực đã làm cho hoạt động kinh tế
đƣợc diễn ra theo hƣớng chuyên môn hóa sâu và đa phƣơng hóa rộng.
Thông qua đấu thầu, các nhà thầu sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản
trị tài chính của công ty, làm giảm chi phí và thúc đẩy hiệu quả sản xuất kinh

13