ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ LA GIANG

PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC
VÀ THỰC TIỄN Ở HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ LA GIANG

PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC
VÀ THỰC TIỄN Ở HÀ NỘI

Chuyên ngành

: Luật kinh tế

Mã số

: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


Bookmark

not

defined.
1.5. Nô ̣i dung pháp luâ ̣t bảo hiể m xã hô ̣i bắ t buô ̣cError! Bookmark not defined.
1.5.1 Chủ thể tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Error! Bookmark not defined.
1.5.2. Các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc.......... Error! Bookmark not defined.
1.5.3. Quỹ bảo hiểm xã hô ̣i bắ t buô ̣c ..................... Error! Bookmark not defined.
1.5.4. Vi phạm bảo hiể m xã hô ̣i bắt buộc và xử lý vi phạm

, giải quyết tranh

chấ p về bảo hiể m xã hô ̣i......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2. THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM
XÃ HỘI BẮT BUỘC TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘIError!

Bookmark

not

defined.
2.1. Khái quát đặc điểm kinh tế- xã hội thành phố Hà NộiError! Bookmark not
defined.
2.2. Tình hình thực hiện các quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc ở Hà Nội
................................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Về viê ̣c thực hiê ̣n các quy đinh
̣ về đố i tươ ̣ng áp du ̣ngError!
not defined.


bảo hiểm xã hội là một vấn đề bị chi phố i bởi các quy lu ật của nền kinh tế thị
trường, nơi luôn diễn ra những biế n đô ̣ng và có sự ca ̣nh tranh gay gắ t

, đồng

thời chịu ảnh hưởng của cơ chế phân tầ ng xã hội với mô ̣t gianh giới rõ ràng
giữa người chủ và người lao đô ̣ng

, giữa giàu và nghèo. Hơn bao giờ hế t ,

người lao đô ̣ng rất cầ n có sự bảo đảm chắc chắn trong cuô ̣c số ng nhằm chống
lại các rủi ro xã hội như đói nghèo, mất việc làm, không có thu nhập….
Là trụ cột của hệ thống chính sách an sinh xã hội , hê ̣ thố ng các chế đô ̣
bảo hiể m xã hô ̣i bắ t buô ̣c và bảo hiể m tự nguyê ̣n là sự cu ̣ thể hóa và hiện thực
hóa đường lố i , chủ trương của Đảng trong cuộc sống . Các quy định về bảo
hiểm xã hội thường được quan tâm và luôn được áp dụng để giải quyết những
vấn đề bảo đảm thu nhập , đời sống của người dân . Từ khi thực hiê ̣n chính
sách Bảo hiểm xã hội đến nay , Nhà nước ta đã nhiều lần thay đổi , bổ sung
theo hướng ngày càng hoàn thiê ̣n hơn cho phù hơ ̣p với điề u kiê ̣n kinh , tế xã
hô ̣i của từng thời kỳ, vừa đảm bảo giữ gìn truyề n thố ng đa ̣o lý , bản sức văn
hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa của nhân loại, vừa mang tính hiê ̣n đa ̣i, vừa thể
hiê ̣n tính ưu viê ̣t của chế đô ̣ xã hô ̣i chủ nghiã .
Luâ ̣t Bảo hiể m xã hô ̣i đươ ̣c Quố c hô ̣i nước cô ̣ng hòa xã hô ̣i chủ nghiã
Viê ̣t Nam khóa X (kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29/6/2006), trong đó quy định
rõ về bảo hiể m xã hô ̣i bắ t buô ̣c áp du ̣ng với người lao đô ̣ng làm viê ̣c trong các
doanh nghiê ̣p, cơ quan, tổ chức có sử dụng lao động làm việc theo hợp đồng
lao đô ̣ng không xác đinh
̣ thời ha ̣n . Qua 7 năm thực hiê ̣n , nhìn chung các quy



với ý nghĩa là lĩnh vực bảo hiểm xã hội quan trọng nhất, vừa truyền thống,
vừa phải bảo đảm tính bền vững, liên quan tới nhiều đối tượng trong xã hội.


Những vấn đề thực tiễn chủ yếu được rút ra từ việc nghiên cứu tình hình thực
hiện các quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc tại thành phố Hà Nội.
- Về phương pháp, đề tài sẽ đi từ nghiên cứu cái chung về lý luận pháp
lý, sử dụng những thực tiễn điển hình ở Hà Nội, một địa phương có phạm vi
ảnh hưởng lớn đối với hệ thống bảo hiểm xã hội nói riêng, nền kinh tế - xã hội
nói chung để phân tích, chứng minh làm sáng tỏ những luận điểm pháp lý.
Đề tài bám sát các quan điểm về chính sách an sinh xã hội, bảo hiểm xã
hô ̣i thể hiện trong các văn kiện của Đảng, Hiến pháp mới để luận giải các vấn
đề lý luận, thực tiễn, từ đó đề ra phương hướng, giải pháp cụ thể hoàn thiện
pháp luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc ở Việt Nam trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo hiểm
xã hội; pháp luật về Bảo hiểm xã hội bắt buộc trong hệ thống các quy định về
bảo hiểm xã hội nói chung và thực tiễn quy đinh
̣ và thực hiện pháp luật về bảo
hiể m xã hô ̣i bắ t buô ̣c ta ̣i Hà Nô ̣i.
Phạm vi nghiên cứu:
- Những vấ n đề lý luâ ̣n chung về bảo hiểm xã hội , bảo hiểm xã hội bắt
buộc.
- Quan điểm của Đảng về các chính sách xã hội, bảo hiểm xã hội và
bảo hiểm xã hội bắt buộc của nước ta.
- Hệ thống các quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc của
Việt Nam.
- Thực tiễn về thực hiê ̣n pháp luâ ̣t bảo hiể m xã hô ̣i bắ t buô ̣c hiê ̣n nay ở
thành phố Hà Nô ̣i.


vừa là mô ̣t thực thể xã hô ̣i nên con người phu ̣ thuô ̣c rấ t nhiề u vào điề u kiê ̣n tự
nhiên, môi trường xã hô ̣i . Những điề u kiê ̣n này không phải lúc nào v à ở đâu
cũng thuận lợi , may mắ n . Những rủi ro về vật chất hoặc tinh thần là khó có
thể thể lường trước đươ ̣c và không dễ tránh khỏi. Trong trường hợp đó, từng
cá thể phải tìm mọi cách để khắc phục , ổn đỉnh đời sống để phát triển. Trong
thực tiễn, có nhiều cơ chế phòng tránh và khắ c phu ̣c rủi ro nhưng có thể nói,
bảo hiểm xã hội là một trong những cách thức rất hiê ̣u quả.
Theo các kết quả nghiên cứu, hệ thống bảo hiểm xã hội đầu tiên ra đời
trên thế giới vào giữa thế kỉ XIX là công triǹ h của Chiń h phủ Đức dưới thời
Thủ tướng Bismark (1883-1889) với cơ chế ba bên

(Nhà nước - Giới chủ-

Giới thơ ̣) cùng đóng góp nhằm bảo hiểm cho người lao động trong một số
trường hơ ̣p gă ̣p rủi ro, bao gồ m: chế đô ̣ ố m đau (1883); bảo hiể m tai na ̣n nghề
nghiê ̣p (1884) và bảo hiểm tuổi già, tàn tật (1889) [22]. Sau đó, trước tác


DANH MỤC TÀ I LIỆU THAM KHẢO

1.

Mạc Tiến Anh, (2009), “Những rủi ro của hệ thống bảo hiểm hưu trí”,
Tạp chí Bảo hiểm xã hội, (12B).

2.

Nguyễn Hải Anh, (2010), “Sửa đổi, hoàn thiện pháp luật bảo hiể m xã
hô ̣i, bảo hiểm y tế”, Tạp chí Bảo hiểm xã hội, (11A).


Bô ̣ chin
́ h tri ̣trung ươ

ng, (2012), Nghị quyết số

21/NQ-TW ngày

22/11/2012 của Bộ chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối
với công tác bảo hiểm xã hội ,bảo hiểm y tế giai đoạn 2012-2020, Hà
Nô ̣i.
9.

Bô ̣ Lao đô ̣ng Thương binh và xã hô ̣i , (2007), Thông tư số 03/2007/TT-


BLĐTBXH hướng dẫn thực hiê ̣n một số điề u của Nghi ̣ đi ̣nh số
152/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ hướng
dẫn một số điề u của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắ t
buộc, Hà Nội.
10.

Chính phủ, (2006), Nghị định 152/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 12 năm
2006 của Chính phủ hướng dẫn một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội
về bảo hiểm xã hội bắt buộc, Hà Nội.

11.

Chính phủ, (2007), Nghị định số 68/2007/NĐ-CP ngày 19 tháng 4 năm
2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số
điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với

16.

Chính phủ, (2011), Nghị định số 23/2011/NĐ-CP ngày 4 tháng 4 năm
2011 của Chính phủ điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và
trợ cấp hàng tháng đối với cán bộ xã đã nghỉ việc, Hà Nội.

17.

Chính phủ , (2013), Nghị định số 95/2013/NĐ-CP quy đi ̣nh xử phạt
hành chính trong lĩnh vực lao động , bảo hiểm xã hội , đưa người lao
động Viê ̣t Nam đi làm viê ̣c ở nước ngoài theo hợp đồ ng, Hà Nội.

18.

Công ước số 102 về quy phạm tối thiểu về an toàn xã hội năm 1952
của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).

19.

Đa ̣i ho ̣c Luâ ̣t Hà Nô ̣i , (2012), Giáo trình Luật An sinh xã hội , NXB
Công an nhân dân, Hà Nội.

20.

Nguyễn Thi ̣Hà , (2013), Pháp luật về bả o hiểm xã hội Viê ̣t Nam hiê ̣n
nay, Luâ ̣n văn Tha ̣c sỹ Luâ ̣t ho ̣c, Khoa Luâ ̣t, Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i,
Hà Nội.

21.


lao động, NXB Lao đô ̣ng, Hà Nội.

27.

Nhâ ̣t Linh, (2005), “Tổ ng quan về an sinh xã hô ̣i và bảo hiể m xã hô ̣i ở
Trung Quố c”, Tạp chí bảo hiểm xã hội, (10).

28.

Từ Nguyễn Linh , (2007), “Tổ ng quan về hê ̣ thố ng an sinh xã hô ̣i và
bảo hiểm xã hội ở Nhật Bản”, Tạp chí bảo hiểm xã hội, (5).

29.

Trầ n Thi Thu
̣ ́ y Nga, (2014), Tăng chế tài chây ì, đóng bảo hiể m xã hô ̣i,
www.saigondautu.com.vn/pages/20130909/tang-che-tai-chay-i-dongbhxh.aspx

30.

Lê Thi ̣Thanh Nhàn , (2013), Chế độ tai nạn lao động

, bê ̣nh nghề

nghiê ̣p trong Luật bảo hiểm xã hội Viê ̣t Nam , Luâ ̣n văn Tha ̣c sỹ Luâ ̣t
học, Khoa Luâ ̣t, Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i, Hà Nội.
31.

Nguyễn Thi ̣Kim Phụng, (2006), Hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội
ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường , trường Đại học


37.

Nguyễn Hiền Phương, (2010), Pháp luật an sinh xã hội: Những vấn đề
lý luận và thực tiễn, NXB Tư pháp, Hà Nội.

38.

Quố c hô ̣i, (2014), Dự thảo Luâ ̣t Bảo hiể m xã hô ̣i.

39.

Quốc hội, (2006), Luật Bảo hiểm xã hội.

40.

Quốc hội, (2012), Bộ luật Lao động.

41.

Lê Thị Thanh Thảo, (2009), Chế độ bảo hiểm xã hội hưu trí ở Việt
Nam- Thực trạng và phương hướng hoàn thiện, Khóa luận tốt nghiệp ,
Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội.

42.

Nguyễn Thị Anh Thơ , (2009), “Chế tài xử phạt vi phạm pháp luật về
bảo hiểm xã hội theo pháp luật của Philippines trong sự so sánh với
pháp luật Việt Nam”, Tạp chí bảo hiểm xã hội, (12A).