1

MỤC LỤC


2

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Văn hoá theo nghĩa rộng bao gồm hệ tư tưởng, đạo đức, lối sống, giáo
dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn học nghệ thuật, thông tin đại chúng, các
thiết chế văn hoá và giao lưu văn hoá với nước ngoài.
Theo nghĩa rộng này, văn hoá bao quát và có những tác động không
nhỏ đến mọi lĩnh vực của đời sống con người. Đó là kết quả của quá trình
hướng tới cái chân - thiện - mỹ của con người. Văn hoá là nền tảng tinh thần,
là mục tiêu và là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội loài người. Văn
hoá đóng vai trò quan trọng với sự phát triển của xã hội. Xây dựng một nền
văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng cho sự phát triển kinh
tế - xã hội.
Văn hoá ở khu dân cư là một bộ phận, là cơ sở, là nền tảng cơ bản để
xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Đảng luôn luôn
coi trọng và phát huy vai trò của văn hoá. Nghị quyết Trung ương 5, khoá
VIII (7/1998) khẳng định:
Làm cho văn hoá thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã
hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng
địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người,
tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí
cao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, văn minh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội [19, tr.54].

những kinh nghiệm, bài học từ các phong trào trên phạm vi cả nước và từng
địa phương nhằm đưa cuộc vận động phát triển toàn diện hơn nữa trong thời


4

gian tới, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước.
Thanh Hoá nói chung và huyện Như Xuân nói riêng cũng như nhiều địa
phương khác trong cả nước, trên cơ sở quán triệt và thực hiện nhất quán các
Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước đã đạt nhiều thành tựu trong phát
triển kinh tế - xã hội gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Cuộc
vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” trên
địa bàn huyện đã có hiệu quả rõ rệt.
Tuy vậy, quá trình thực hiện cuộc vận động ở huyện đã bộc lộ những
hạn chế, chưa tạo ra được những mô hình đảm bảo chắc chắn và phù hợp với
từng vùng dân cư; diện của phong trào còn hạn chế.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Đảng
bộ huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá lãnh đạo thực hiện cuộc vận động
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” (20002010) làm đề tài Luận văn thạc sĩ khoa học Lịch sử chuyên ngành Lịch sử
Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là đề tài về lịch sử Đảng bộ địa phương lãnh
đạo một lĩnh vực vừa có ý nghĩa lý luận vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp bách. Đề
tài này có thể góp phần tổng kết chung về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết
xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” ở các địa phương khác và trên
phạm vi cả nước. Đây cũng là một phần của lịch sử Đảng bộ huyện với các
vùng, miền khác của đất nước nhất là đối với vùng miền núi như huyện Như
Xuân trong quá trình chuyển mình phát triển cùng với sự phát triển của đất
nước, hội nhập với khu vực và quốc tế.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Những năm gần đây, khi đời sống văn hoá cơ sở đang đặt ra nhiều vấn

Đảng về cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa hóa ở khu
dân cư nói chung, ở huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa nói riêng. Kế thừa thành


6

tựu của những công trình khoa học liên quan, luận văn sẽ góp phần vào việc khắc
phục khoảng trống đó.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của những chủ trương của Đảng bộ huyện
Như Xuân về xây dựng văn hoá ở khu dân cư.
- Chỉ rõ quá trình lãnh đạo và kết quả thực hiện cuộc vận động đó.
- Chỉ ra một số kinh nghiệm bước đầu thực hiện cuộc vận động; đồng thời
đề xuất những kiến nghị nhằm tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “toàn dân đoàn
kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” trên địa bàn huyện trong giai đoạn
hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ chủ trương Đảng về động cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư.
- Khảo sát, phân tích và đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại hạn
chế trong quá trình thực hiện cuộc vận động toàn dân kết xây dựng đời sống văn
hóa ở khu dân cư huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
- Từ đó, có một số kiến nghị nhằm đẩy mạnh cuộc vận động này ở
huyện Như Xuân và có thể mở rộng cho địa phương khác trong thời gian tới.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Những chủ trương, kết quả thực hiện và kinh nghiệm của Đảng bộ huyện
Như Xuân lãnh đạo thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời
sống văn hóa ở khu dân cư” huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa (2000 - 2010).

7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
7.1. Ý nghĩa lý luận


8

Làm rõ cơ sở khách quan và sự cần thiết của cuộc vận động “Toàn dân
đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”; trình bày có hệ thống quan
điểm, chủ trương của Đảng về văn hoá và xây dựng nền văn hoá mới.
7.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tổng kết xây dựng
văn hoá ở huyện, tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu về xây dựng và phát
triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, về xây dựng đời
sống văn hóa ở cơ sở, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư huyện Như
Xuân, tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay, có thể sử dụng là một phần lịch
sử Đảng bộ huyện.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục,
luận văn chia làm 3 chương
Chương 1: Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam
huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”
Chương 2: Đảng bộ huyện Như Xuân lãnh đạo thực hiện cuộc vận động
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” (2000-2010)
Chương 3: Một số kinh nghiệm và kiến nghị nhằm tiếp tục đẩy mạnh cuộc
vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” huyện
Như Xuân trong thời kỳ mới


9


tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của
nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu
đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn [40, tr.431].
Ở khái niệm trên, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên một số những sản
phẩm do con người sáng tạo ra, trong đó có văn hoá vật thể, có văn hoá phi
vật thể. Giá trị văn hoá là để vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc
sống… nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn. Những sản phẩm do con
người phát minh ra mà Chủ tịch Hồ Chí Minh liệt kê nêu trên phải là những
sản phẩm nhằm phục vụ cho con người, có nghĩa là chứa đựng những giá trị.
Từ ý nghĩa trên đây đã bao hàm chứa trong đó nhiều nội dung: văn hoá là sự
phát triển tự thân và tất yếu, mang tính xã hội cao, do nhu cầu tồn tại của con
người; văn hoá là phương thức hoạt động và không ngừng nâng cao phương
thức theo tiến triển xã hội; trong cái chung về phương thức hoạt động có cái
riêng về công cụ cho sinh hoạt hàng ngày. Từ các mặt đó, vai trò sáng tạo và
giá trị nhân văn đã trở thành cốt lõi của văn hoá.
Tuyên bố chung tại Hội nghị quốc tế ở Mêhicô do UNESCO chủ trì
(họp từ ngày 26 tháng 7 đến ngày 6 tháng 8 năm 1982), quan niệm:
Trong ý nghĩa rộng nhất, văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt
về tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách
của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội. Văn hóa
bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những
quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những
tập tục và tín ngưỡng [58 tr. 5-6].
Như vậy, điểm thống nhất của những quan điểm trên là đều xem lao
động sáng tạo là cội nguồn của văn hóa và chính văn hóa đã đem lại cho con
người khả năng suy xét về bản thân làm cho chúng ta trở thành những sinh vật
đặc biệt mang tính nhân bản sâu sắc, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân



12

Muốn cho các sản phẩm văn hoá nảy sinh và được vận hành trong đời
sống xã hội, thì phải có các yếu tố: sản phẩm văn hoá, thể chế văn hoá, các
dạng hoạt động văn hoá và những con người văn hoá. Các yếu tố đó tạo thành
cấu trúc của đời sống văn hoá.
Như vậy, đời sống văn hoá là một bộ phận của đời sống xã hội, bao
gồm các yếu tố văn hoá tĩnh tại (các sản phẩm văn hoá vật thể, các thiết chế
văn hoá) cũng như các yếu tố văn hoá động thái (con người và các dạng hoạt
động tư tưởng, đạo đức, lối sống...). Xét về một phương diện khác, đời sống
văn hoá bao gồm các hình thức sinh hoạt văn hoá hiện thực và cả các hình
thức sinh hoạt văn hoá tâm linh. Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là xây
dựng các yếu tố tĩnh tại và yếu tố động.
Đời sống văn hoá ở khu dân cư: là đời sống tinh thần của xã hội ở các
làng, thôn, bản (gọi là khu dân cư). Đời sống văn hoá ở khu dân cư gồm hai
yếu tố cấu thành là: đời sống văn hoá và khu dân cư.
Khu dân cư:
Là địa bàn nhỏ dưới cấp xã, phường, thị trấn. Ở nông thôn là ấp,
bản, buôn, làng..., ở thành phố, lấy đường phố, khu phố, hẻm... là
nơi sinh sống của một cộng đồng dân cư. Những nơi đó thường
ứng với một hệ thống chính trị - xã hội tương đối hoàn chỉnh: Có
chi bộ Đảng hoặc tổ Đảng, có các chi phân hội đoàn thể, có tổ
trưởng dân phố, trưởng thôn, trưởng bản, Ban công tác Mặt trận.
Khu dân cư còn là nơi tập trung mọi tầng lớp xã hội, sống và
hoạt động theo tư cách công dân, trong đó bao gồm cả công
nhân, viên chức Nhà nước, cán bộ, đảng, đoàn thể chính trị, xã
hội đang tại chức hoặc đã về hưu, nơi những con người, những
gia đình đang cư trú và sinh sống [70, tr.58].
Từ sự phân tích trên chúng ta có thể hiểu đời sống văn hoá ở khu dân
cư là tổng thể các hoạt động sáng tạo, tiêu dùng các giá trị, các sản phẩm văn

với văn hoá [25, tr.35].


14

C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định quần chúng nhân dân là người sáng
tạo ra văn hoá, là người chủ đích thực của văn hoá. Vì vậy, họ có quyền được
hưởng những thành quả văn hoá.
Tuy nhiên, không có nền văn hoá của dân tộc nào phát triển độc lập
hoàn toàn với văn hoá của các dân tộc khác. Sự tác động, ảnh hưởng lẫn nhau
giữa các nền văn hoá là một quy luật khách quan. “Sự giao lưu, ảnh hưởng lẫn
nhau giữa các nền văn hoá sẽ giúp cho nền văn hoá của các dân tộc xoá đi
những điểm khuyết thiếu và phát triển toàn diện hơn” [25, tr.37].
Kế thừa sự nghiệp của C.Mác và Ph. Ăngghen, V.I.Lênin đã phát triển
quan điểm về tính dân tộc của văn hoá trong quá trình xây dựng nền văn hoá
mới - nền văn hoá xã hội chủ nghĩa. Lần đầu tiên, V.I.Lênin đã đề cập đến
luận điểm về hai dòng văn hoá trong một nền văn hoá dân tộc: dòng văn hoá
chính thống của giai cấp thống trị và những yếu tố của dòng văn hoá xã hội
chủ nghĩa của quần chúng lao động. Người viết:
Mỗi nền văn hoá dân tộc đều có những thành phần, thậm chí
không phát triển, của một nền văn hoá dân chủ và xã hội chủ
nghĩa, vì trong mỗi dân tộc đều có quần chúng lao động và bị
bóc lột mà điều kiện sinh sống của họ nhất định phải sản sinh ra
một hệ tư tưởng dân chủ và xã hội chủ nghĩa [31, tr.154].
V.I.Lênin cho rằng văn hoá vô sản vừa là mục tiêu vừa là động lực
của cách mạng. Lênin đã đưa ra một công thức có tính khái quát cao: “Văn
hoá vô sản = chủ nghĩa cộng sản” [33, tr.429]; đồng thời khẳng định:
Đảng cộng sản là người thực hiện sự nghiệp to lớn này. Văn hoá vô
sản phải là một bộ phận hữu cơ của sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp
văn học phải thành một bộ phận trong sự nghiệp của toàn thể giai

Hồ Chí Minh đã có những quan điểm tư tưởng về bản chất, vai trò của
văn hoá và việc xây dựng nền văn hoá mới Việt Nam.


16

Hồ Chí Minh coi văn hoá vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự
nghiệp cách mạng. Người từng nói đến văn hoá với ý nghĩa “soi đường cho
quốc dân đi”; phải đem văn hoá lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự
cường, tự chủ; phải xúc tiến công tác văn hoá để đào tạo con người mới và
cán bộ mới; văn hoá có tác dụng sửa đổi tham nhũng, xa xỉ, sửa xã hội cũ, xây
xã hội mới...
Nói đến văn hoá là nói đến con người, mà con người trong tư tưởng Hồ
Chí Minh lại vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng “vì
lợi ích trăm năm phải trồng người”, đó là sự khái quát ở mức cao vai trò của
văn hoá vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng.
Hồ Chí Minh coi trọng những truyền thống tốt đẹp của ông cha: “Dân
ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” [38, tr.216].
“Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên
mặt trận ấy” [51, tr.368]. Người quan niệm, trong công cuộc kiến thiết nước
nhà, có bốn vấn đề cần chú ý đến, cùng phải coi trọng như nhau: chính trị,
kinh tế, xã hội, văn hoá. Văn hoá là một kiến trúc thượng tầng. Những cơ sở
hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hoá mới kiến thiết được và đầy đủ
điều kiện phát triển được. Văn hoá, văn nghệ cũng như mọi hoạt động khác
không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị. Văn hoá phải phục
vụ quần chúng nhân dân, có nghĩa là văn hoá phải trở về với sinh hoạt thực tại
của con người. Mọi sáng tạo văn hoá phải hợp trình độ đại đa số đồng bào.
“Nghệ thuật phải gần với cuộc sống. Người sáng tác không thể tuỳ ý muốn
tưởng tượng ra thế nào cũng được. Điều quan trọng là phải đánh giá đúng
nhân dân. Họ là những người sáng tác, đối tượng phản ánh, đồng thời là

vệ sinh, làm việc cho có ngăn nắp. Nếu mọi người đều làm đúng
đời sống mới, thì dân tộc nhất định sẽ phú cường [43, tr.95].


18

Tóm lại, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá và
xây dựng đời sống văn hoá trong nhân dân là nền tảng tư tưởng và kim chỉ
nam cho xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư của Đảng và Nhà nước ta.
1.1.3. Truyền thống văn hoá và thực trạng đời sống văn hoá ở khu
dân cư huyện Như Xuân, tỉnh Thanh hoá
1.1.3.1. Huyện Như Xuân - truyền thống lịch sử và văn hoá
Là một tỉnh lớn có bề dày lịch sử, với diện tích tự nhiên là 11.116,74km2,
tỉnh Thanh Hóa được chia làm 3 vùng miền: miền núi trung du, đồng bằng và
ven biển. Tổng dân số trong toàn tỉnh là 3.412.500 người, gồm 7 dân tộc anh
em: Mường, Kinh, Thái, Thổ, Dao, H’mông, Khơ mú. Thanh Hoá có 27
huyện, thị xã và thành phố với 637 xã, phường, thị trấn, có 5.976 thôn, bản,
khu phố (gọi chung là khu dân cư) nên Thanh Hoá có nhiều tiềm năng và thế
mạnh về nguồn lao động, tài nguyên nhiên, đất đai, giàu truyền thống đoàn kết,
yêu nước. Đây là một thuận lợi để Thanh Hoá phát huy có hiệu quả cuộc vận
động ở các địa phương trong toàn tỉnh [61, tr.01].
Như Xuân là huyện miền núi ở Tây Nam tỉnh Thanh Hoá, cách trung
tâm của tỉnh khoảng 60km về phía Đông, trung tâm huyện lỵ là Thị trấn Yên
Cát; có tổng diện tích là 717,4km 2, với dân số là 64.355 người (12/2010).
Huyện Như Xuân có 01 thị trấn Thị trấn là Thị trấn Yên Cát và 17
xã (Thượng Ninh, Bãi Trành, Xuân Bình, Hóa Quỳ, Xuân Quỳ, Bình Lương,
Yên Lễ, Cát Vân, Cát Tân, Tân Bình, Thanh Quân, Thanh Xuân, Thanh Hòa,
Thanh Phong, Thanh Lâm, Thanh Sơn, Xuân Hòa) với có 183 làng, bản, khu
phố (gọi tắt là khu dân cư) được chia thành 3 vùng kinh tế lớn: vùng núi,
trung du và vùng đồng bằng. Có 04 dân tộc anh em cùng sinh sống: Thái,

nhân được khuyến khích. Không khí dân chủ trong xã hội được mở rộng.
Tinh thần đoàn kết, các phong tục tập quán tiến bộ được duy trì và phát triển.


20

Các hoạt động văn hóa chỉ có hiệu quả thiết thực khi xuất phát từ nhu
cầu của thực tiễn và đáp nguyện vọng, đòi hỏi của các tầng lớp nhân dân. Khi
xây dựng gia đình văn hóa, làng và tổ dân phố văn hóa, chúng ta có lợi thế là
tiếp thu và phát huy những giá trị truyền thống, những tinh hoa văn hóa của
dân tộc, nhưng phải thấy trong thực tế những giá trị ấy đang phải đối đầu với
mặt trái của cơ chế thị trường, lối sống thực dụng tôn thờ đồng tiền và các
loại văn hóa phẩm độc hại từ bên ngoài tràn vào. Vì vậy, "xây" phải đi đôi với
"chống". Bên cạnh đó, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở như nhà văn hóa, sân
thể thao, cơ sở vật chất, trang thiết bị... thời gian qua được các xã, thị trấn chú
trọng xây dựng theo phương châm: Nhà nước và nhân dân cùng làm. Những
con số đó đã thể hiện sự hưởng ứng tích cực của các xã, thị trấn đối với cuộc
vận động, tạo ra diện mạo mới của đời sống văn hóa ở khu dân cư, góp phần
phát triển kinh tế - xã hội của huyện nhà.
Kết hợp chặt chẽ cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống
văn hóa ở khu dân cư ", với các phong trào thi đua yêu nước, phong trào xóa
đói, giảm nghèo và các hoạt động nhân đạo, từ thiện. Qua đó từng bước đẩy
lùi các tệ nạn xã hội, xây dựng nếp sống văn hoá lành mạnh trong toàn xã hội,
làm cho đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ngày càng phong phú hơn,
khối đoàn kết dân tộc ngày càng gắn kết chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Huyện Như Xuân từ năm 2001 trở lại đây, hệ thống thông tin đại chúng
có bước phát triển quan trọng. Hiện nay, toàn huyện có 7 trạm phát lại truyền
hình phủ sóng trên 85% tổng dân cư trên địa bàn huyện, bản tin đài địa
phương đã được phát trên ti vi từ 10 - 15 phút, cuốn “Bản tin Như Xuân”, báo
Thanh Hoá, báo Nhân dân đã đến được với hầu hết đồng bào, đặc biệt là đồng

trong huyện.
Phong trào Văn hóa - Thể thao phát triển khá mạnh, hiện có 02 đội
bóng chuyền nam, nữ, 01 đội bóng đá nam, 01 đội nghệ thuật quần chúng với


22

hàng trăm vận động viên là cán bộ công nhân viên chức của cơ quan trực
thuộc địa bàn huyện quản lý.
Về hoạt động nghệ thuật và văn nghệ quần chúng: một số môn nghệ
thuật truyền thống của dân tộc được lưu truyền, các xã đều có đội văn nghệ
nghiệp dư biểu diễn phục vụ công chúng trong các ngày tết, ngày lế chủ yếu
là các bài hát, điệu múa ca ngợi Đảng, ca ngợi Bác Hồ, ca ngợi cuộc sống mới
được dàn dựng và biểu diễn mang đậm nét văn hoá của các dân tộc trong
huyện.
Về giao lưu văn hoá, từ xưa tới nay nhân dân trong huyện chủ yếu chỉ
giao lưu văn hoá giữa các dân tộc trong huyện, giao lưu văn hoá giữa 11
huyện miền núi của tỉnh. Nhìn chung, sự giao lưu văn hoá còn thuần tuý chưa
có biểu hiện phức tạp, môi trương văn hoá của huyện cơ bản trong sạch, lành
mạnh.
Văn hoá truyền thống của huyện được biểu hiện rõ nét ở việc coi gia
đình là môi trường văn hoá đầu tiên, hình thành nên nhân cách văn hoá con
người: lòng hiếu thảo, ôn kinh ông bà, cha mẹ; giữ gìn quan hệ với họ tộc,
chu tất việc giỗ chạp, gìn giữ nếp gia phong ở thôn, làng, lễ độ trong ứng xử,
giữ gìn tình làng nghĩa xóm.
Việc cưới hỏi, ma chay, giỗ chạp ở Như Xuân cũng có những nét tương
đồng với các vùng miền xuôi. Hôn lễ ngày nay ở Như Xuân được quy định
thống nhất theo quy định chung, trong đó có thủ tục hành chính, bắt buộc là
trao giấy kết hôn tại Phòng tư pháp xã có sự chính kiến của chính quyền, gia
đình, họ tộc, bạn bè. Công việc tiếp theo có thể tổ chức liên hoan văn nghệ,

Lễ hội Đình Thi tuy chỉ mang tầm vóc địa phương nhưng đã trở thành
nét sinh hoạt quen thuộc hàng trăm năm của người dân nơi đây. Hội lễ là môi


24

trường sản sinh, bảo lưu các trò chơi, điệu múa dân gian. Giá trị văn hoá tinh
thần mà lễ hội mang lại mãi mãi trường tồn cùng thời gian.
Nhìn một cách tổng quát, trong những năm qua, vấn đề xây dựng đời
sống văn hoá ở huyện Như Xuân đã có bước phát triển rõ rệt.
- Hạn chế:
Trong những năm gần đây, do tác động của cơ chế thị trường, mặc dù
trong địa bàn chưa có những mâu thuẫn, những cạnh tranh gay gắt nhưng đã
có sự phân hoá về mức thu nhập và lối sống của một số ít bộ phận giữa người
buôn bán và người sản xuất nông nghiệp. Sự chuyển biến nhận thức về vai
trò, vị trí của việc xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư còn chậm, công
tác đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho hoạt động văn hoá chưa đáp
ứng yêu cầu phát triển của nó, đặc biệt là trong giai đoạn công nghiệp hoá,
hiện đại hoá.
Hiện nay, nhiều nhà văn hóa xây dựng xong ít hoạt động; chưa thật sự
trở thành nơi sinh hoạt văn hóa thường xuyên của nhân dân, gây lãng phí.
Tổ chức các lễ hội văn hóa truyền thống chưa đáp ứng được nhu cầu
của các tầng lớp nhân dân, dẫn đến sự tham gia của các tầng lớp nhân dân vào
các phong trào văn hoá, văn nghệ còn thấp; hình thức, phương pháp hoạt động
văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và vui chơi giải trí chưa phù hợp các đối
tượng, tầng lớp nhân dân; việc phát huy vai trò chủ động sáng tạo của nhân
dân trong sinh hoạt văn hóa còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc vận động các cơ
quan, doanh nghiệp, trên địa bàn tham gia đóng góp xây dựng các thiết chế
văn hóa, thể dục thể thao ở cộng đồng, xây dựng quỹ hỗ trợ người nghèo,
người có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách chưa cao. Những biểu hiện

“Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc” ở khu dân cư) của cuộc vận động nhằm
gìn giữ và phát huy những giá trị văn hoá tryền thống của dân tộc, khơi dậy
tinh thần yêu nước, tình làng nghĩa xóm ở mọi cộng đồng dân cư trên cả nước.