GI O
TRƢ N

V

HỌC VIỆN NÔN

OT O
N HIỆP VIỆT NAM

ÙI NHƢ QUỲNH

NGHIÊN

ỨU, ỨNG

NG TIẾN

SẢN XUẤT RAU THEO TIÊU
H

HUẨN VIETGAP Ở

N I

LUẬN VĂN TH

H N I, NĂM 2015
i

KỸ THUẬT


HUYÊN NG NH QUẢN TRị KINH OANH
MÃ SỐ: 80340108

NGƢỜI HƢỚNG ẪN KHOA HỌ :
GS. TS. PH M THỊ MỸ UNG

i

H N I, NĂM 2013


L I CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên của cá nhân tôi đƣợc thực hiện trên
cơ sở nghiên cứu lý thuyết và tình hình thực tiễn dƣới sự hƣớng dẫn của GS. TS. Phạm
Thị Mỹ ung. ác nội dung và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chƣa
đƣợc công bố dƣới bất cứ hình thức nào trƣớc khi trình, đƣợc bảo vệ và công nhận, với
số liệu và kết quả nghiên cứu đƣợc sử dụng lại từ những nghiên cứu khác đã công bố,
trong luân văn này đƣợc trích dẫn rõ ràng.

Hà Nội, ngày 5 tháng 6 năm 2015
Tác giả luận văn

i


L I CẢM ƠN
Trƣớc hết tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. TS. Phạm Thị
Mỹ ung, ngƣời đã luôn tận tình hƣớng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi thực hiện nghiên
cứu luận văn này.


Lời cảm ơn

ii

Mục lục

iii

anh mục bảng

vi

anh mục đồ thị

vii

anh mục chữ viết tắt

ix

I. MỞ ẦU

1

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

1

1.2. Mục tiêu nghiên cứu


2.2. an hành văn bản pháp luật, VietGAP, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

7

2.2.1. ác văn bản pháp luật có liên quan còn hiệu lực

7

2.2.2. Ban hành quy trình VietGAP

7

2.2.3. ác tiêu chuẩn Việt Nam và quy chuẩn Việt Nam có liên quan

8

2.3. Phát triển và ứng dụng VietGAP tại Việt Nam
2.3.1. Thực trạng áp dụng VietGAP

9
9

2.3.2. Tổ chức tập huấn, tuyên truyền, phổ biến

15

2.3.3. hỉ định tổ chức chứng nhận VietGAP và phòng kiểm nghiệm an toàn
thực phẩm


21
24

2.5.1. ASEAN GAP

24

2.5.2. GlobalGap

25

2.5.3. Phát triển hệ thống GAP của Nhật (JGAP)

27

2.5.4. Mô hình GAP và quy trình canh tác tốt của Hàn Quốc

27

2.6. Kinh nghiệm áp dụng VietGAP ở một số địa phƣơng của Việt Nam

29

2.6.1. Ứng dụng và phát triển VietGAP trên cây Thanh long của ình Thuận 29
2.6.2. Ứng dụng và phát triển VietGAP trên cây chè tại tỉnh Thái Nguyên
III. Ặ

IỂM ỊA

N V PHƢƠNG PH P NGHIÊN ỨU


3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu

50

3.2.1. họn điểm nghiên cứu

50

3.2.2. Phƣơng pháp thu thập thông tin

51

3.2.3. Phƣơng pháp phân tích

51

IV. KẾT QUẢ NGHIÊN ỨU V THẢO LUẬN

53

4.1. Thực trạng sản xuất rau an toàn của Hà Nội

53

4.1.1. Tình hình Sản xuất và tiêu thụ rau Tại Hà Nội

53

4.1.2. Sản xuất và tiêu thụ rau an toàn


77

4.3.2. Triển khai VietGAP tại hợp tác xã Yên Mỹ, huyện Thanh Trì - Hà Nội82
4.3.3. Hợp tác xa Tiền Lệ, huyện Hoài ức, TP Hà Nội

87

4.3.4. ách thức triển khai VietGAP tại 3 trọng điểm

90

4.3.5. Tình hình triển khai VietGAP tại các hộ sản xuất

93

4.3.6. Ƣu điểm và nhƣợc điểm trong áp dụng VietGAP của Hà Nội

99

4.4. Thị trƣờng tiêu thụ rau VietGAP của thị trƣờng Hà Nội

100

4.4.1. Phƣơng thức tiêu thụ

100

4.4.2. Sàn Giao dịch Rau quả & Thực phẩm An toàn Hà Nội



5.2. Kiến nghị

115

Tài liệu tham khảo

117

Phụ lục 1

118

Phụ lục 2

121

Phụ lục 3

122

v


DANH MỤC BẢN
ảng 2.1. p dụng và chứng nhận VietGAP đến hết năm 2010

10

ảng 2.2. ác mô hình áp dụng GAP đã đƣợc cấp giấy chứng nhận


ảng 4.1. anh sách các đơn vị đã triển khai VietGAP

70

ảng 4.2. anh sách các công ty câp chứng chỉ VietGAP tại thành phố Hà Nội 72
ảng 4.3. anh sách các đơn vị, hợp tác xã đã đƣợc cấp chứng chỉ VietGAP

75

ảng 4.4. Tổng diện tích và sản lƣơng rau theo chƣơng trình VietGAP của hợp
tác xã Văn ức

79

ảng 4.5. Mô tả đất sử dụng tại xã Yên Mỹ

82

ảng 4.6. Những điểm giống nhau của ba hợp tác xã

91

ảng 4.7. Những điểm khác nhau của ba hợp tác xã

92

ảng 4.8. Tổng hợp điều tra các hộ trồng rau

93

39

Hình 3.2. Khí hậu Hà Nội (1898- 2011)

41

Hình 3.3. Ảnh Sông Hồng

42

Hình 3.4. Ảnh Sông uống

43

Hình 3.5. Ảnh Sông Tô Lịch ngày nay

43

Hình 3.6. Ảnh Sông Nhuệ

43

Hình 3.7. Ảnh Sông Tích bên lở

44

Hình 3.8. Thu hoạch lúa ở xã Liên Mạc, Từ Liêm, Hà Nội.

48


Hình 4.8. iều tra trực tiếp từ các hộ trồng rau

93

Hình 4.9. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm
Sơ đồ 2.1. Mô tả quy trình áp dụng và cấp chứng chỉ VietGAP

105
19

iểu đồ 3.2. ơ cấu hộ nông thôn phân theo nguồn thu nhập của hộ trong 12
tháng

47

Sơ đồ 4.1. Tiêu thụ rau xanh của Hà Nội

53

Sơ đồ 4.2. Mô hình triển khai VietGAP của sở nông nghiệp Hà Nội

69

Sơ đồ 4.3. Mô hình triển khai đƣợc thực hiện bởi các dự án thuộc ộ nông
nghiệp và phát triển nông thôn

69

Sơ đồ 4.4. ơ cấu tổ chức của công ty



viii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BVTV

ảo vệ thực vạt

HTX

Hợp tác xã

TP

Thành phố

CC

hứng chỉ

RAT

Rau an toàn

ATTP

An toàn thực phẩm

PTTH

tính dƣợc lý cao mà các thực phẩm khác không thể thay thế đƣợc. Rau đƣợc sử
dụng hàng ngày với số lƣợng lớn, vấn đề kiểm soát chất lƣợng và vệ sinh an toàn
thực phẩm luôn đƣợc mọi ngƣời quan tâm nhằm đảm bảo dinh dƣỡng, tránh các
vụ ngộ độc do các sản phẩm rau mang lại.
Theo nghiên cứu của (IFPRI, 2002), (ICARD, 2004) thì mỗi hộ gia đình
Việt Nam tiêu thụ trung bình 71kg rau quả cho mỗi năm trong đó rau chiếm 3/4.
Tỉ lệ này là khá cao so với các nƣớc trong khu vực. Sản xuất rau ở Việt Nam, tạo
nhiều việc làm và thu nhập cao cho ngƣời sản xuất so với một số cây trồng hàng
năm khác. ùng với nhu cầu tiêu dùng về các sản phẩm rau ngày càng cao đã kéo
theo sản xuất rau trong những năm vừa qua tăng lên cả về số lƣợng, chất lƣợng
và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Việt Nam có khả năng sản xuất rau quanh năm với số lƣợng, chủng loại
rau rất phong phú đa dạng 60-80 loại rau trong vụ đông xuân, 20-30 loại rau
trong vụ hè thu, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

ể nâng cao thu

nhập cho ngƣời sản xuất và các tác nhân trong chuỗi giá trị rau ở Việt Nam, việc
xác định các loại rau chủ yếu cung cấp cho thị trƣờng nội địa và xuất khẩu và
mối liên kết của thị trƣờng với các khách hàng tiềm năng đảm bảo về chất lƣợng,
ATTP là cần thiết.
Tuy vậy vấn đề về an toàn thực phẩm đối với rau xanh đang đƣợc chính
phủ và ngƣời dân quan tâm. Rau sạch, làm thế nào để trồng đƣợc rau sạch, chế
biến và bảo quản rau thế nào, mua ở đâu đƣợcc rau an toàn, đó là vấn đề đòi hỏi
cơ quan quản lý nhà nƣớc, ngƣời dân cùng chung sức giải quyết vấn đề này.

1


Thực tế hiện nay việc quản lý và sản xuất rau đƣợc ngƣời dân và nhà quản lý

an toàn vệ sinh thực phẩm từ rau xanh của Hà Nội hiện nay và có một số ý kiến
kiến nghị cho các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách của TP Hà Nội để
phát triển rau an toàn trên địa bàn.

2


1.2. Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1. Mục tiêu chung
ánh giá thực trạng việc áp dụng VietGAP với cây rau của Hà Nội từ đó
làm cơ sở đề xuất chính sách, giải pháp và điều kiện để giúp nông dân Hà Nội
tăng cƣờng áp dụng VietGAP cho rau.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về VietGAP nói chung, VietGAP với rau
nói riêng. Tổng kết các thực tiễn về áp dụng GAP với rau của một số nƣớc trong
khu vực và với rau của Việt nam;
ánh giá mức độ và thực trạng áp dụng VietGAP với rau của Hà nội từ năm
2008 đến nay (Quyết định áp dụng VietGAP từ năm 2008);
ánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến tiếp nhận và áp dụng VietGAP của nông
dân trồng rau Hà nội;
ề xuất giải pháp và điều kiện thúc đẩy áp dụng VietGAP trên rau của Hà
Nội.

1.3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
ối tƣợng nghiên cứu của đề tài là việc ứng dụng VietGAP vào sản xuất rau
an toàn tại các hộ và trang trại trên địa bàn Hà Nội. ụ thể, đó là quy trình, cách
thức tiến hành các bƣớc, kỹ thuật, công nghệ tiến hành các bƣớc trong quy trình
ứng dụng VietGAP vào trồng rau an toàn tại các hộ và trang trại trên địa bàn Hà
Nội.

tiêu chuẩn chung là Global GAP, khu vực châu Âu có EuroGAP và châu

có

ASEANGAP .v.v...
VietGAP dựa trên cở sở ASEANGAP, EUROGAP/GLO ALGAP và
FRESH ARE nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hàng nông sản của Việt Nam
tham gia thị trƣờng ASEAN và thế giới, hƣớng tới sản xuất nông nghiệp bền
vững. Ngày 28-1-2008 tiêu chuẩn VietGAP đầu tiên là quy trình thực hành sản
xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tƣơi an toàn đã chính thức đƣợc

ộ Nông

nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành và đã phát huy tác dụng, nhƣng để biết
đƣợc cụ thể VietGAP đƣợc tóm tăt ngắn gọn nhƣ sau:
VietGAP (là cụm từ viết tắt của: Vietnamese Good Agricultural Practices)
có nghĩa là Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam là những nguyên tắc
5


trình tự thủ tục hƣớng dẫn tổ chức cá nhân sản xuất, thu hoạch, sơ chế đảm bảo
an toàn, nâng cao chất lƣợng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe ngƣời
tiêu dùng, bảo vệ môi trƣờng và truy xuất nguồn gốc dựa trên 4 tiêu chí nhƣ:
1. Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất;
2. An toàn thực phẩm gồm các biện pháp đảm bảo không có hóa chất nhiễm
khuẩn hoặc ô nhiễm vật lý khi thu hoạch;
3. Môi trƣờng làm việc mục đích nhằm ngăn chặn việc lạm dụng sức lao động
của nông dân;
4. Truy tìm nguồn gốc sản phẩm. Tiêu chuẩn này cho phép xác định đƣợc
những vấn đề từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm;


phủ về một số chính sách hỗ trợ áp dụng Quy trình thực hành sản xuất nông
nghiệp tốt trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; Thông tƣ số 48/2012/TTNNPTNT ngày 6/9/2012 quy định về chứng nhận sản phẩm thủy sản, trồng
trọt, chăn nuôi đƣợc sản xuất, sơ chế phù hợp với GAP (thay thế Quyết định
84/2008/Q - NN); Thông tƣ số 53/2012/ TT-BNNPTNT ngày 26/10/2012 ban
hành danh mục sản phẩm đƣợc hỗ trợ theo quyết định 01/2012 Q -TTg; Thông
tƣ số 55/2012/TT- NNPTNT ngày 31/10/2012 về chỉ định tổ chức chứng nhận
hợp quy và công bố hợp quy thuộc phạm vi quản lý của ộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn (thay thế Thông tƣ 32/2010/TT- NNPTNT); Thông tƣ số
59/2012/TT- NNPTNT ngày 09/11/2012 về quản lý sản xuất rau quả chè an
toàn (thay thế Quyết định 99/2008/Q -BNN).
2.2.2. Ban hành quy trình VietGAP
Hiện nay đang triển khai trên 4 quy trình đó là:
1. Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tƣơi an toàn
( an hành kèm theo Quyết định số 379/Q -BNN-KH N ngày 28 tháng 01 năm
2008 của ộ trƣởng ộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn);
2. Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho chè búp tƣơi an toàn
đƣợc ban hành kèm theo quyết định số 1121/Q -BNN-KHCN ngày 14 tháng 4
năm 2008 của ộ trƣởng ộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;

7


3. Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho lúa ( an hành kèm theo
Quyết định số 2998 /Q -BNN-TT ngày 9 tháng 11 năm 2010 của ộ trƣởng ộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn);
4. Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho cà phê ( an hành kèm
theo Quyết định số 2999 /Q -BNN-TT ngày 9 tháng 11 năm 2010 của

ộ

Vi sinh vật theo Q VN 8- 3: 2012/ YT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với
ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm; mức giới hạn tối đa về thuốc bảo vệ thực
vật và hoá chất khác theo Quyết định số 46/2007/Q - YT ngày 19/12/2007 của
ộ Y tế quy định về giới hạn tối đa ô nhiễm sinh học và hóa học trong thực
phẩm; trƣờng hợp chƣa có quy định trong Quyết định số 46/2007/Q -BYT thì áp
dụng theo Thông tƣ số 68/2010/TT- NNPTNT ngày 03 tháng 12 năm 2010 an
hành “ anh mục chỉ tiêu, mức giới hạn cho phép về an toàn vệ sinh thực phẩm
đối với một số sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu, sản xuất
lƣu thông trong nƣớc thuộc phạm vi quản lý của

ộ Nông nghiệp và Phát triển

nông thôn”.
hi tiết tổng hợp danh sách các văn bản, quy phạm pháp luật đã ban hành
và đang còn hiệu lực để triển khai thực hiện sản xuất và áp dụng theo tiêu chuẩn
VietGAP xin xem trong phụ lục I.

2.3. Phát triển và ứng dụng Viet AP tại Việt Nam
2.3.1. Thực trạng áp dụng VietGAP
Việt Nam đắt đầu triển khai xây dựng và ứng dụng VietGAP từ năm 2008.
ộ Nông nghiệp& Phát triển nông thôn xây dựng Quy trình thực hành sản xuất
nông nghiệp tốt cho rau, quả tƣơi an toàn tại Việt Nam gọi tắt là VietGAP, đƣợc
ban hành kèm theo quyết định 378/Q -BNN-KHCN ngày 28 tháng 01 năm
2008, quyết định 84/2008/Q -BNN về việc an hành Quy chế chứng nhận quy
trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP) cho rau, quả và chè an toàn .

9


Việc p dụng và chứng nhận VietGAP đến hết năm 2010, đã có:

(ha)

Diện

lƣợng tích (ha)
24

604,72

Số

Diện

lƣợng

tích (ha)

Rau

74

2

Quả

97 2.199,0110

3

Chè


11

199

2.643

58 4.535,90

343

57 1.399,80

86 2.235,50

43

số

1

Tổng

263,3159

Số

Tổng

243,35

Sơ

Organic

Diện

Số

Diện

Số

Diện

lƣợng

tích

lƣợng

tích

lƣợng

tích

Diện

tích



2

Quả

1

7

95

2.192,0

3

Chè

1

40

23

34,4

4

Lúa

4


97

2.199,0

22,67

24

74,4

3,223

4

105,1

26,275

199

2.643

13,28

(Nguồn: Cục Trồng trọt, 2010)
ã có 199 mô hình với diện tích 2.643 ha áp dụng VietGAP đƣợc chứng
nhận. Trong đó có 74 mô hình VietGAP trên rau với diện tích 264,3159 ha; 97
mô hình VietGAP trên quả với diện tích 2.199,011 ha.
Số lƣợng mô hình đã đƣợc chứng nhận chủ yếu là VietGAP cho rau, quả


Rau

2

Quả

4

200

3

Lúa

3

196

7

396

Tổng

Diện

Diện

mô


604,7

25,2

53 1.199,85

57

1.399,9

24,56

35,00

5

231,0

46,2

79 1.839,50

86

2.235,6

26

2


Rau

43

74,14

243,35

5,37

5,66

2

Quả

12

20,69

4.244,75

93,58

353,73

3

Chè


78,21

(Nguồn: Cục Trồng trọt, 2010)
ã có 58 mô hình với diện tích 4.535,9 ha áp dụng theo hƣớng VietGAP
đã và đang thực hiện. Trong đó có 43 mô hình trên rau với diện tích 243,35 ha;
12 mô hình trên quả với diện tích 4.244,75 ha.
Số lƣợng mô hình này chủ yếu áp dụng cho rau, quả và ở một số địa
phƣơng nhƣ: Lào

ai,

ắc Ninh, Phú Yên, Sóc Trăng. Tổng hợp chung về các

mô hình GAP, VietGAP nhƣ bảng 2.5

13


Bảng 2.5. Tổng hợp các mô hình VietGAP, GAP lĩnh vực trồng trọt

TT

Sản
phẩm

Mô hình đã

Mô hình đang


(ha)

Số lƣợng
mô hình

%
Tổng diện tích
(ha)

1

Rau

74

264,32

24

604,72

43

243,35

141

1.112,38/603275

2


25

77,38/128100

4

Lúa

4

105,12

5

231,00

2

44,80

11

380,92/4080000

2.643,00

86

2.235,57