Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

A.MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Đại đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta; là một trong
những bài học lớn của cách mạng nước ta. Để tăng cường và phát huy cao độ
sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, vì mục tiêu của sự nghiệp cách mạng, Đảng
và Bác Hồ đã sáng lập và lãnh đạo tổ chức Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt
Nam. Kế tục và phát huy truyền thống vẻ vang của Mặt trận Dân tộc thống nhất
Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam đã thực hiện tốt chức năng,
nhiệm vụ. Hiện nay, do nhu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của
Việt Nam đòi hỏi Đảng phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, trong đó
có đổi mới phương thức lãnh đạo đối với MTTQ và các đoàn thể chính trị- xã
hội.
Trong nhiều năm qua, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống
chính trị nói chung và MTTQ Việt Nam nói riêng đã được đổi mới, tác động tích
cực vào quá trình phát triển của đất nước. Tuy nhiên, quá trình đổi mới chậm,
còn không ít hạn chế nên chưa phát huy cao vai trò của MTTQ trong công cuộc
đổi mới. Hiện nay, nhu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của Việt
Nam đòi hỏi ngày càng phát huy cao độ mọi nguồn lực, tập hợp khối đại đoàn
kết toàn dân vì sự nghiệp chung. Do đó, Đảng phải đổi mới mạnh mẽ phương
thức lãnh đạo, trong đó có đổi mới phương thức lãnh đạo đối với MTTQ và các
đoàn thể chính trị- xã hội.
Tác giả nhận thấy “ Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với
hoạt động MTTQ và các đoàn thể chính trị- xã hội” trong Nghị quyết Hội nghị
lần thứ năm Ban chấp hành trung ương khóa X của Đảng là một đề tài mới và có
giá trị cao, tác giả lựa chọn đề tài này nghiên cứu có tính mới và ít người nghiên
cứu; nếu thành công tác giả rất mong sẽ được làm tài liệu tham khảo cho các tác
giả khác.

1

Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu, phương pháp
suy luận logic, ngoài ra còn có một số các phương pháp khác hỗ trợ làm sang tỏ
vấn đề.

2


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

5. Kết cấu: gồm ba chương
Chương I: Khái quát chung phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt
động của MTTQ và các đoàn thể chính trị- xã hội
Chương II: Thực trạng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với
các hoạt động của MTTQ và các đoàn thể chính trị- xã hội
Chương III: Những kiến nghị và giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo
của Đảng đối với các hoạt động của MTTQ và các đoàn thể chính trị- xã hội

3


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

B. NỘI DUNG
CHƯƠNG I
KHÁI QUÁT CHUNG PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI
VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ CÁC ĐOÀN THỂ
CHÍNH TRỊ- XÃ HỘI
1.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội
Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và
Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo, được thành lập ngày 18 tháng 11

pháp, chính đáng của nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối
đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương,
phối hợp và thống nhất hành động của các thành viên.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có nhiệm vụ tập hợp, xây dựng khối đại
đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân
dân; tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiện
đường lối, chủ trương của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp
luật; phản biện xã hội đối với dự thảo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp
luật của Nhà nước, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử
và cán bộ, công chức nhà nước; tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để
phản ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng và củng cố
chính quyền nhân dân; cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính
đáng của nhân dân; tham gia phát triển tình hữu nghị, hợp tác giữa nhân dân
Việt Nam với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới.
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội là những tổ chức chính trịxã hội hợp pháp được tổ chức để tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân theo
nguyên tắc tự nguyện, tự quản đại diện cho lợi ích của nhân dân, tham gia vào
hệ thống chính trị, tuỳ theo tính chất, tôn chỉ, mục đích của mình nhằm bảo vệ
quyền lợi dân chủ của nhân dân.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng
trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ đất nước; phát
huy dân chủ, nâng cao trách nhiệm công dân của các hội viên, đoàn viên, giữ gìn
kỷ cương phép nước, thúc đẩy công cuộc đổi mới, thắt chặt mối quan hệ giữa
nhân dân với Đảng và Nhà nước.
5


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân là cơ sở chính trị của
chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí và nguyện vọng; phát huy khả năng

Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Phương thức lãnh đạo của Đảng là hệ thống những giải pháp, hình thức,
biện pháp, quy trình, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng vận dụng để
tác động vào các lực lượng xã hội, các tổ chức, cá nhân nhằm biến đường lối,
chủ trương của Đảng thành nhận thức và hành động của đối tượng lãnh đạo,
qua đó thực hiện được các nhiệm vụ cách mạng do Đảng đề ra.
Phương thức lãnh đạo của Đảng lại tuỳ thuộc vào nhiệm vụ cách mạng trong
từng giai đoạn cách mạng. Khi Đảng đã có đường lối chính trị đúng thì công
tác tổ chức nói chung, công tác cán bộ và phương thức lãnh đạo nói riêng sẽ là
nhân tố quyết định sự thành công của nhiệm vụ cách mạng. Khi nhiệm vụ cách
mạng thay đổi, phương thức lãnh đạo của Đảng đòi hỏi cũng phải thay đổi. Để
chuẩn bị cho công cuộc đổi mới đất nước, Đảng đã sớm ra chỉ thị về “Tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”. Chỉ thị nêu
rõ: Trong cơ chế “ Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”, muốn
đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thì trước hết Đảng phải đổi
mới sự lãnh đạo của mình đối với công tác Mặt trận. Phải coi sự đổi mới công
tác lãnh đạo của Đảng là điểm mấu chốt để đổi mới hệ thống Mặt trận. Đối với
Mặt trận, Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đảng không thể đòi hỏi Mặt trận thừa
nhận quyền lãnh đạo của mình, mà phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất,
hoạt động nhất và chân thực nhất. Chỉ trong đấu tranh và công tác hàng ngày,
khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo
của Đảng, thì Đảng mới giành được vị trí lãnh đạo”.
Trong điều kiện hiện nay, khi Đảng cầm quyền, thì phương thức lãnh đạo
của Đảng đối với Mặt trận được thể hiện ở những nội dung:
- Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo của mình thông qua đường lối chính trị, đề
ra và thực hiện đường lối đổi mới đúng đắn, xác định đây là nhiệm vụ then
chốt.
- Lãnh đạo thông qua sự thuyết phục và tiền phong, gương mẫu của cán bộ,

thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, đoàn kết mọi người
Việt Nam, tán thành công cuộc đổi mới nhằm mục tiêu giữ vững độc lập thống
nhất, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, phấn đấu sớm thoát khỏi nghèo
nàn, lạc hậu, tiến lên: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh”.

8


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Để động viên mạnh mẽ mọi tầng lớp nhân dân, mọi giai cấp, mọi dân tộc và
tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia khối đại đoàn kết toàn dân
nhằm phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tạo ra động lực mới phục vụ công cuộc
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành
Trung ương Đảng (khoá IX) đã ra các nghị quyết “về phát huy sức mạnh đại
đoàn kết toàn dân tộc vì “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh”, “về công tác dân tộc”, “về công tác tôn giáo” và tiếp theo đó, Bộ Chính
trị ra Nghị quyết “về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài”. Đảng ta
có chủ trương: mở rộng và đa dạng hoá các hình thức tập hợp nhân dân; nâng
cao vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong việc
thực hiện đại đoàn kết dân tộc.
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận được cụ thể hoá,
đó là:
- Kiên trì thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Củng cố
sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và trong từng tổ chức đảng. Đảng viên
gương mẫu tham gia sinh hoạt và làm nòng cốt trong các tổ chức nhân dân. Có
cơ chế để động viên nhân dân tham gia xây dựng Đảng. Kết hợp thực hiện chế
độ tập trung dân chủ trong Đảng và chế độ hiệp thương dân chủ trong tổ chức
Mặt trận để làm phong phú thêm nền dân chủ ở nước ta.

nhiệm vụ như đối với cấp dưới của mình, không đúng với cơ chế, trái quy định
cần phải chấn chỉnh lại.
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc để phát
huy hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc còn bao gồm nội dung lãnh đạo kiện
toàn tổ chức, cải tiến lề lối làm việc, mở rộng hoạt động của Mặt trận, nhằm
làm cho Mặt trận thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình mà Hiến pháp
và Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã quy định. Đảng ta khẳng định: “Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong
việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân; đại diện cho
quyền và lợi ích hợp pháp của Đảng, Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn
hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh vào cuộc sống, góp phần xây dựng sự đồng
thuận trong xã hội”3.
Trong tình hình hiện nay, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải gắn
liền với sự vươn lên của cả hệ thống Mặt trận, nhất là của những người trực tiếp
10


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

làm công tác Mặt trận. Mỗi cán bộ Mặt trận phải xây dựng cho mình những đức
tính cần thiết, như: phẩm chất chính trị trong sáng, vững vàng; sự hiểu biết sâu
rộng về các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, đối ngoại, an ninh quốc
phòng; là sự am hiểu tường tận tính chất, vị trí, vai trò của từng tổ chức thành
viên của Mặt trận; văn hoá ứng xử đầy tính thuyết phục của Mặt trận là
“nghiêm khắc với mình, bao dung, độ lượng với người”, xây dựng mối quan hệ
mật thiết giữa công tác Mặt trận với công tác dân vận của Đảng.
1.4. Vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận cấu thành hệ thống chính trị của
nước ta hiện nay. Sự qui định này là do yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách
mạng, là xuất phát tư thể chế chính trị: nước ta là nước dân chủ, mọi quyền lực

lược diễn biến hoà bình và nhiều âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc,
hòng phá hoại sự nghiệp Cách mạng của nhân dân ta.
Trong bối cảnh đó, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, một
sự nghiệp đầy khó khăn gian khổ, càng đòi hỏi phải tăng cường khối đại đoàn
kết dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Do vậy vai trò của Mặt trận
và các đoàn thể thành viên càng quan trọng. Nâng cao vai trò, tác dụng của
Mặt trận trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội là một yêu cầu của công
cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

12


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ CÁC ĐOÀN
THỂ CHÍNH TRỊ- XÃ HỘI

2.1. Thực trạng phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Mặt
trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị- xã hội
Đảng ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết sát hợp về Mặt trận và các đoàn
thể chính trị - xã hội nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức này,
đồng thời củng cố, khẳng định vai trò lãnh đạo và sự chỉ đạo đúng đắn của mình,
tiêu biểu là Nghị quyết Trung ương 8B (khoá VI) về đổi mới công tác quần
chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân, Nghị quyết
07 của Bộ Chính trị khoá VII về đại đoàn kết toàn dân tộc và Mặt trận dân tộc
Thống nhất; Nghị quyết Trung ương 7 (khoá IX) về phát huy sức mạnh đại đoàn
kết dân tộc, về công tác dân tộc và công tác tôn giáo
Về xây dựng giai cấp công nhân trong giai đoạn mới, gắn với phát triển

trận, các đoàn thể chính trị - xã hội nhằm thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ cách
mạng, củng cố mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân.
Hai là, làm sáng tỏ hơn mục tiêu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
đối với hoạt động của Mặt trận, đoàn thể chính trị - xã hội là: tiếp tục đổi mới
phương thức tập hợp nhân dân; xây dựng một xã hội đồng thuận, ổn định; củng
cố mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; tăng cường khối đại đoàn
kết toàn dân tộc. Phát huy tinh thần đại nghĩa và khoan dung, lấy mục tiêu dân
giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là điểm tập trung, tương
đồng để thu hút mọi người Việt Nam yêu nước gắn bó với sự nghiệp chung của
đất nước.
Ba là, từng bước làm rõ hơn chức năng, nhiệm vụ hoạt động của Mặt trận
và các đoàn thể chính trị - xã hội; bên cạnh chức năng cơ bản là quy tụ lực lượng
của quần chúng thành tổ chức để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị do Đảng đề ra,
phải bảo vệ có hiệu quả những lợi ích chân chính, hợp pháp của các thành viên
trong tổ chức mình; phát huy vai trò phản biện, kiểm tra, giám sát đối với hoạt
động của tất cả các bộ phận cấu thành hệ thống chính trị.
Bốn là, thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ nêu trên, cần đa dạng
hoá hình thức tập hợp quần chúng, phương thức và hình thức hoạt động.
14


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Năm là, khẳng định và xác định rõ: động lực thúc đẩy phong trào quần
chúng phát triển là nhằm đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân và kết hợp hài
hoà các lợi ích, thống nhất giữa quền lợi với nghĩa vụ của công dân.
- Việc tiến hành đổi mới công tác cán bộ của Mặt trận và các đoàn thể
chính trị xã hội tạo nhiều chuyển biến tích cực, nhất là sau khi lập lại các Đảng
đoàn trong các đoàn thể chính trị - xã hội. Đảng xác định rõ vai trò và trách
nhiệm của mình đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận, các đoàn thể từ

2.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Mặt
trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị- xã hội
2.2.1 Nhận thức về phương thức lãnh đạo MTTQ
Nhận thức về phương thức lãnh đạo MTTQ của các cấp uỷ đảng cơ bản là
đúng. Điều này thể hiện trong những văn bản đã ban hành của Trung ương Đảng
và nhiều cấp uỷ địa phương, trong những phát biểu của nhiều đồng chí lãnh đạo
cao cấp của Đảng và Nhà nước. Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh chỉ rõ: “Đảng
định hướng và tạo điều kiện để mặt trận và các đoàn thể xác định đúng mục tiêu,
phương thức hoạt động; đồng thời, phát huy tinh thần dân chủ, sáng tạo trong
xây dựng, đổi mới tổ chức và hoạt động của mình”. Tại Đại hội lần thứ VII
MTTQ Việt Nam, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Muốn tiếp tục đổi mới nội dung và
phương thức hoạt động của mặt trận, trước hết Đảng phải đổi mới phương thức
lãnh đạo của mình đối với công tác mặt trận theo yêu cầu của thời kỳ mới. Phải
coi sự tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là một trong những điểm
mấu chốt để mặt trận tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của
mình...”.
Nhưng còn không ít đồng chí lãnh đạo và cấp uỷ địa phương nhận thức
chưa đúng về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ. Vì thế, đã bộc lộ
một số hạn chế:
Việc ban hành những quy định cụ thể về phương thức lãnh đạo của Đảng
đối với MTTQ các cấp còn chậm và chưa rõ.
Sự lãnh đạo của cấp uỷ đảng đối với MTTQ và các đoàn thể nhân dân có
lúc, có nơi chồng chéo, lúng túng, có khi thiếu thống nhất, chưa đồng bộ. Cơ cấu
tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan đảng, MTTQ và các đoàn thể
chính trị-xã hội ở các cấp vẫn trùng lắp. Thẩm quyền và trách nhiệm của tổ
chức, cá nhân chưa thật rõ ràng.
16


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

phản biện xã hội của MTTQ đối với các cơ quan đảng, nhà nước, cán bộ, đảng
viên. Chừng nào chưa có các quy chế rõ ràng, có tính pháp quy thì thiếu cơ sở
pháp lý để nâng cao vai trò của MTTQ trong công tác xây dựng đảng và góp
phần xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân.
Xây dựng và thực hiện cơ chế phân bổ tài chính trực tiếp cho MTTQ theo
hệ thống từ Trung ương đến địa phương. MTTQ nên được phân bổ ngân sách từ
Quốc hội, HĐND các cấp. Thay đổi cơ chế tài chính sẽ là một cơ sở bảo đảm
MTTQ có tiếng nói khách quan. Nguồn tài chính này cần phù hợp với yêu cầu
nhiệm vụ công tác của MTTQ. Nên có chính sách bảo đảm hiện đại hoá cơ sở
vật chất, đáp ứng yêu cầu hoạt động của MTTQ trong tình hình mới.
2.2.3. Về tổ chức của MTTQ
Kiện toàn Đảng đoàn MTTQ Việt Nam trực thuộc Ban Bí thư. Xác định
rõ chức năng, nhiệm vụ, quy chế làm việc của Đảng đoàn MTTQ, quan hệ công
tác giữa Đảng đoàn MTTQ với Đảng đoàn Quốc hội, Ban Cán sự đảng Chính
phủ, các bộ, ngành, với đảng đoàn các tổ chức thành viên. Phân biệt rõ nguyên
tắc hiệp thương chính trị trong hoạt động của MTTQ với nguyên tắc tập trung
dân chủ trong hoạt động của đảng đoàn và sinh hoạt đảng của đảng viên ở
MTTQ.
Cơ cấu tổ chức bộ máy của MTTQ Việt Nam ở Trung ương và địa
phương hiện còn thiếu hoặc chưa phù hợp nên có sự điều chỉnh, bổ sung. Trong
đó, cần có bước đột phá về tổ chức bộ máy nghiên cứu khoa học - đào tạo và hệ
thống truyền thông. Hiện cả hai lĩnh vực công tác này của MTTQ đều yếu so với
yêu cầu và so với các đoàn thể chính trị-xã hội (công đoàn, Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh, Hội Liên hiệp phụ nữ).
2.2.4. Về công tác cán bộ của MTTQ
Đẩy mạnh hơn nữa công tác luân chuyển cán bộ trong hệ thống chính trị,
khắc phục tình trạng khép kín, cục bộ về cán bộ. Trong đó, luân chuyển cán bộ

của các tầng lớp nhân dân.?...
Trong chỉ đạo thực tiễn: Sự lãnh đạo bằng định hướng thông qua các chỉ
thị, nghị quyết vẫn còn chung chung, nội dung trùng lặp. Nghị quyết của cấp uỷ
đối với Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội nhìn chung chưa kịp thời.
19


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Nghị quyết của cấp dưới gần như mô phỏng, thậm chí là bản sao của nghị quyết
cấp trên; vẫn còn tình trạng chưa kịp triển khai thực hiện nghị quyết trước đã
ban hành nghị quyết mới. Việc học tập nghị quyết của Đảng ở không ít nơi còn
mang tính hình thức, chưa chỉ ra những việc cụ thể cần làm. Qua điều tra xã hội
học, 65.5% số người được hỏi cho rằng nghị quyết của Đảng chưa thực sự cụ
thể, không quy định rõ trách nhiệm; 55.8% cho rằng việc thực hiện kiểm ra tổ
chức còn yếu.
Đảng lãnh đạo Nhà nước thể chế hoá các nghị quyết của Đảng về Mặt
trận và các đoàn thể chính trị - xã hội còn chậm, thiếu đồng bộ. Luật mặt trận,
Luật Công đoàn, Luật Thanh niên đã được ban hành nhưng chưa có luật về các
tổ chức quần chúng khác, đặc biệt là luật về Hội. Công tác lãnh đạo thông qua tổ
chức và cán bộ đối với Mặt trận và các đoàn thể chính trị xã hội còn nhiều vấn
đề bất cập:
+ Về Đảng đoàn: Quy chế tổ chức và hoạt động của Đảng đoàn còn một
số vấn đề chưa rõ: Tổ chức Đảng đoàn của Mặt trận Tổ quốc như thế nào là phù
hợp? Mối quan hệ giữa Đảng đoàn cấp trên và cấp dưới, giữa Đảng đoàn và Uỷ
ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc VN với Đảng đoàn của các đoàn thể chính trị
- xã hội chưa được xác định rõ.
+ Đội ngũ cán bộ Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội chưa được
kiện toàn về cả số lượng và chất lượng, nhằm đáp ứng yêu cầu của tình hình
mới. Đội ngũ này đa phần làm việc kiểu hành chính, một số mắc bệnh quan liêu,

phục và uốn nắn các khuyết điểm. Chất lượng sơ kết, tổng kết thấp, nặng nề báo
cáo thành tích, chưa có tính khái quát và chưa rút ra được các bài học kinh
nghiệm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế
Trước hết, xuất phát từ nhận thức, đến nay vấn đề phương thức lãnh đạo
của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị vẫn còn nhiều điều chưa được
làm sáng tỏ về cả lý luận và thực tiễn, tồn tại tình trạng coi phương thức lãnh
đạo của Đảng ở đây chỉ là lề lối làm việc, là các biện pháp tác nghiệp, phong
cách và tác phong của tổ chức Đảng. Nhiều người còn chưa phân biệt được
những phương thức lãnh đạo với nội dung lãnh đạo và e ngại tổ chức lãnh đạo
sẽ làm suy yếu sự lãnh đạo của Đảng.
Năng lực hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ Mặt trận và đoàn thể
chính trị - xã hội nhìn chung chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.

21


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Việc phân tích chức năng, nhiệm vụ giữa Đảng, chính quyền, Mặt trận và
các đoàn thể, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp uỷ từng cấp còn chậm
được cụ thể hoá; việc thành lập lại Đảng đoàn Mặt trận và các đoàn thể là một
bước tiến, song chưa kịp nghiên cứu bổ sung, hướng dẫn giải quyết cụ thể
những vấn đề phát sinh từ thực tiễn...

22


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị


23


Môn: Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị

Tổ quốc quan tâm, có cách làm thiết thực và từng bước đang có những bước
tiến mới.
Những thành tích và kết quả hoạt động của Mặt trận đạt được như nói trên
bắt nguồn từ đường lối đúng đắn và sự quan tâm lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Việt Nam. Trên thực tế, Đảng luôn luôn coi trọng công tác dân vận - Mặt trận,
phát huy vai trò của Mặt trận. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng đã có những đổi
mới, thể chế hoá vị trí, vai trò, quyền hạn và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động của Mặt trận. Bản thân Mặt trận
cũng có nhiều cố gắng đổi mới tổ chức cũng như hoạt động để luôn hoàn thành
nhiệm vụ, từng bước khẳng định vị thế của chính mình.
Bên cạnh đó, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc hiện nay vẫn còn nhiều hạn
chế cần khắc phục: chưa tập trung vào những công tác cơ bản, trọng tâm theo
chức năng, nhiệm vụ, công tác tổ chức và cán bộ chậm đổi mới; công tác lý
luận cũng như việc tổng kết thực tiễn hoạt động chưa được đặt đúng tầm và
triển khai thực hiện được nhiều; chưa thật sự phát huy được tính chủ động, tích
cực, sáng tạo của quần chúng nhân dân; chưa coi trọng công tác tuyên truyền ở
địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng có đông đồng bào các tôn giáo,
vùng đồng bào dân tộc,… Chỉ có những giải pháp thiết thực đồng bộ và có hiệu
quả của Đảng, Nhà nước và cả bản thân Mặt trận mới có thể phát huy những
thành tựu, hạn chế những yếu kém của Mặt trận Tổ quốc trong giai đoạn tới.
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đổi mới hệ thống chính trị, cụ thể là đổi
mới đối với việc lãnh đạo Nhà nước và lãnh đạo Mặt trận, các đoàn thể, tổ chức
xã hội là rất quan trọng. Hiện nay, nhận thức của không ít cấp uỷ đảng về vị trí,
vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận còn chưa đầy đủ, chưa toàn diện và
chưa ngang tầm với nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới. Không ít cán bộ,

thi quyền hạn và trách nhiệm theo pháp luật quy định. Không ít nơi bộ máy
Đảng, chính quyền và Mặt trận hoạt động còn hình thức, hành chính, chưa sát
dân, chưa nắm bắt và kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng và những mâu
thuẫn trong nội bộ nhân dân.
Việc tập hợp nhân dân vào Mặt trận và các đoàn thể, các tổ chức xã hội vẫn
còn nhiều hạn chế. Còn có nhận thức không đúng, cho rằng đoàn thể nhân dân
là “công cụ” của Đảng và chính quyền. Tính chất quan liêu, khuynh hướng
hành chính hoá tổ chức và hoạt động của các đoàn thể nhân dân vẫn chưa được
khắc phục, nên các đoàn thể nhân dân còn nặng về vận động, kêu gọi chung
chung mà nhẹ về hiện thực hoá các lợi ích, lý tưởng, nguyện vọng chính đáng
25