1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thời kỳ nào cũng vậy, thanh niên luôn được xem là rường cột và tương
lai của đất nước. Thanh niên luôn là lực lượng xung kích trong các cuộc đấu
tranh sinh tồn, cũng như trong các cuộc đấu tranh cách mạng, có vị trí, vai trò
đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội. Họ là nhóm
nhân khẩu xã hội đặc thù tuổi từ 15 đến 35 (đối với Việt Nam), có trong mọi
giai cấp, mọi tầng lớp, mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội. Thanh
niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động,
sáng tạo, muốn tự khẳng định mình. Nhận thức rõ vai trò, vị trí của thanh niên
đối với sự nghiệp cách mạng, trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn
đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung
kích cách mạng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy
của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc. Đồng thời,
Đảng đã đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh
niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của
Đảng và dân tộc. Qua mỗi thời kỳ, dù bất cứ hoàn cảnh nào các thế hệ thanh
niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình. Nghị quyết hội nghị
lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) chỉ rõ: “Thanh niên
là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực
lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những
nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng,
phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo, phát triển thanh


2



về cơ cấu xã hội, địa vị kinh tế, học vấn, tư tưởng, tâm lý, lối sống của thanh
niên, công tác thanh niên hiện nay đang đặt ra những vấn đề mới, đòi hỏi
phải tiếp tục có những giải pháp kịp thời, phù hợp với nhu cầu, lợi ích của
thanh niên.
Thực hiện chủ chương của Đảng về công tác thanh niên, những năm
qua, Đảng bộ huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình đã có nhiều cố gắng trong việc
lãnh đạo công tác thanh niên. Đặc biệt, đã chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo các
Đảng bộ cơ sở quan tâm lãnh đạo công tác thanh niên, thu hút đông đảo thanh
niên tham gia sự nghiệp cách mạng, tạo môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội
… lành mạnh, văn minh cho thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành,
góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Công tác đoàn và phong
trào thanh niên từng bước phát triển, mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên
được mở rộng; số thanh niên trở thành đoàn viên, đảng viên ngày càng tăng.
Vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, gia đình, nhà trường và xã hội đối
với thanh niên, công tác thanh niên đã có chuyển biến tích cực, phương thức
lãnh đạo của các cấp ủy cơ sở đối với công tác thanh niên đã có những
chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, việc lãnh đạo công tác thanh niên ở các Đảng bộ cơ sở trong
những năm qua còn bộc lộ không ít những hạn chế, yếu kém, chưa ngang tầm
với yêu cầu của tình hình mới. Đó là: nhận thức của một số cấp ủy Đảng, cán
bộ, đảng viên về thanh niên và công tác thanh niên và vai trò của cấp ủy trong
việc lãnh đạo, công tác thanh niên chưa đầy đủ, phương thức lãnh đạo, chỉ
đạo công tác thanh niên còn chung chung, nhiều mặt còn “khoán trắng” cho
Đoàn; tổ chức chỉ đạo thiếu tập trung, đánh giá thanh niên còn theo chủ nghĩa
kinh nghiệm, cảm tính, gia trưởng, thiếu tin tưởng thanh niên; một bộ phận
cán bộ, đảng viên thoái hóa biến chất, không là tấm gương để thanh niên học
tập, noi theo; việc kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện các chủ




5

(2004); Luận văn Thạc sỹ Chính trị: “Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với
công tác thanh niên ở thành phố Thái Bình hiện nay” (2005) của tác giả Vũ
Hồng Huy, đề tài khoa học: “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác
thanh niên trong giai đoạn hiện nay” (2010) của Tiến sỹ Lâm Quốc Tuấn.
Ngoài ra còn một số bài viết, bài phát biểu của một số đồng chí lãnh
đạo Đảng, Nhà nước, một số đề tài nghiên cứu có liên quan như: “Đổi mới
nhận thức và tăng cường trách nhiệm của cấp ủy đối với thanh niên và công
tác thanh niên” (1999) của tác giả Phạm Gia Cư trong Tạp chí Tư tưởng Văn
hóa. Đề tài khoa học “Đổi mới tổ chức bộ máy, cán bộ của Đoàn trước yêu
cầu của thanh niên và sự phát triển của đất nước” (2007) của tác giả Nguyễn
Hữu Việt, Ban Tổ chức Trung ương Đoàn.
Bài báo, tạp chí chuyên ngành “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa” (Tạp chí Cộng sản số 15, (159) năm 2008) của đồng chí Trương
Tấn Sang.
Bài viết “Một số vấn đề đặt ra trong việc phát triển lý tưởng xã hội chủ
nghĩa cho thanh niên hiện nay” (Tạp chí Cộng sản số 14, năm 2008) của tác
giả Nguyễn Đức Tiến. Tác giả Trương Gia Long với bài viết “Chủ động đổi
mới, hội nhập trong xu thế toàn cầu hóa và trọng trách của thanh niên” (Tạp
chí Cộng sản số 7, năm 2008). “Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và Đoàn
Thanh niên” (Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 17/7/2008). Tác
giả Hoàng Đình Cúc, “Xây dựng, củng cố thế giới quan khoa học cho thanh
niên, sinh viên nước ta hiện nay” (Tạp chí Lý luận Chính trị, số 3 năm 2007).
Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có đề tài nghiên cứu một cách toàn diện và
có hệ thống về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác
thanh niên của Đảng bộ cơ sở ở huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Để góp phần



7

4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của
chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng Cộng
sản Việt Nam, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình và Đảng huyện Yên Mô, các Đảng bộ
cơ sở huyện Yên Mô về vị trí, vai trò của thanh niên, công tác thanh niên đối
với sự nghiệp cách mạng.
- Luận văn sử dụng phương pháp lô gích, phương pháp lịch sử, phương
pháp hệ thống và các phương pháp điều tra, khảo sát, thống kê xã hội học để
nghiên cứu thực trạng sự lãnh đạo của các Đảng bộ cơ sở huyện Yên Mô tỉnh
Ninh Bình đối với công tác thanh niên. Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng
phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp…
5. Đóng góp mới về khoa học của luận văn
- Luận văn là đề tài khoa học đầu tiên nghiên cứu về phương thức lãnh
đạo của các Đảng bộ cơ sở đối với công tác thanh niên ở huyện Yên Mô, tỉnh
Ninh Bình hiện nay.
- Luận văn đánh giá khái quát những thành tựu và hạn chế trong lãnh
đạo công tác thanh niên của các Đảng bộ cơ sở huyện Yên Mô tỉnh Ninh Bình
trong những năm vừa qua. Từ đó rút ra những kinh nghiệm và bước đầu đưa
ra những giải pháp về đổi mới phương thức lãnh đạo của các Đảng bộ cơ sở
huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình đối với công tác thanh niên.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Bằng kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn góp phần làm rõ quan
điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng bộ huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
về vai trò của thanh niên và công tác thanh niên trong thời kỳ mới, những nội
dung đã được nêu trong các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Ban
Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, Đảng bộ huyện Yên Mô và các Đảng bộ
cơ sở.

niên mới được đánh giá đúng đắn và những luận điểm quan trọng về việc cần
thiết phải ra đời một tổ chức của thanh niên do Đảng Cộng sản sáng lập, lãnh
đạo và rèn luyện mới được đề cập.
Vào giữa thế kỷ XIX, chính Ph.Ăngghen đã đề xuất ý kiến về việc
tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu tranh chống lại chính sách phản động
của chế độ quân chủ Phổ vì tương lai của nước Đức. Ngay lúc đó, ông đã
khẳng định rằng, thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính thực tiễn
của cuộc đấu tranh giai cấp đã cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị.
C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đều coi thanh niên là một lực lượng cách
mạng hùng hậu, có vai trò quan trọng trong cách mạng và xem xét vấn đề
thanh niên luôn gắn bó với giai cấp công nhân và Đảng tiên phong của nó.
C.Mác đã khẳng định: "Do những quy luật phát triển khách quan của xã hội,
thanh niên bao giờ cũng giữ vai trò quan trọng trong việc kế thừa và phát


10

triển những thành tựu của người đi trước" [41, tr.23]. Thanh niên được xem
xét như một tầng lớp xã hội đặc thù theo lứa tuổi, có số lượng đông và giữ vị
trí quan trọng trong xã hội. Nếu chia các tầng lớp, các giai cấp, dân tộc… theo
lát cắt dọc, thì thanh niên là lát cắt ngang, có mặt trong mọi giai tầng của xã
hội. Chính thanh niên của các dân tộc là người sẽ kế thừa, sẽ phát triển mọi
thành quả do cha anh để lại.
Năm 1844, C.Mác và Ph.Ăngghen đã nghiên cứu thế hệ trẻ của giai cấp
vô sản và rút ra kết luận quan trọng: "Tương lai của giai cấp công nhân tuỳ
thuộc vào tình trạng thế hệ thanh niên của nó" [35, tr.438] và C.Mác đã chỉ
rõ: "Những người công nhân tiên tiến nhất, ý thức đầy đủ rằng, tương lai của
giai cấp họ, và kế đó là tương lai của nhân loại hoàn toàn tuỳ thuộc vào sự
giáo dục các thế hệ công nhân đang lớn" [39, tr.198].
C.Mác và Ph.Ăngghen đã thấy rõ vai trò quan trọng của thanh niên

niên, có thể "rời non", "lấp biển" hết lòng tin yêu thanh niên, song Người luôn
đặt thanh niên trong tư cách là một chủ thể đang phát triển, đang được tiếp
tục hoàn thiện. Điều đó có nghĩa rằng trong thanh niên nói chung và trong
mỗi cá thể nói riêng đều có cả mặt mạnh và mặt yếu, đều mang tiềm ẩn những
khả năng lớn cũng như những hạn chế. Bác Hồ nhận thấy ở thanh niên một
tiềm năng to lớn, dồi dào một sức trẻ, luôn hướng tới cái mới. Trong thư gửi
nhi đồng toàn quốc nhân dịp tết nguyên đán, Bác viết: "Một năm khởi đầu từ
mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân xã hội"
[43,tr.69].
Trong mọi thời kỳ cách mạng, nhất là trước các bước ngoặt, trước
những tình huống quyết liệt, khó khăn của sự mất còn của dân tộc, Hồ Chủ
tịch vẫn tin tưởng vững chắc rằng, thanh niên ta luôn sẵn sàng "cảm tử cho tổ
quốc quyết sinh" và "với một thế hệ thanh niên kiên cường như thế, tiền đồ
dân tộc ta nhất định rất vẻ vang".
Niềm tin yêu của Bác và của Đảng đối với thế hệ trẻ thể hiện trong
nhiều chính sách đào tạo, bồi dưỡng và phát huy (sử dụng) sức mạnh vật chất
và tinh thần của thanh niên, làm cho thanh niên gắn bó với Đảng và chế độ.


16

Đây là nhân tố hết sức quan trọng để Đảng nắm thanh niên. Nơi nào, lúc nào
nảy sinh ra hiện tượng thiếu lòng tin, thiếu trách nhiệm đối với thanh niên thì
nơi ấy, lúc ấy sẽ gặp khó khăn trong vận động thanh niên.
Thực tiễn cho ta thấy, quan điểm biện chứng trong việc nhìn nhận,
đánh giá thanh niên của Bác Hồ làm cho thanh niên tự tin hơn, đồng thời lại
thấy rõ yêu cầu phải phấn đấu, rèn luyện để trưởng thành.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về tập hợp, đoàn kết thanh niên và xây dựng
Đoàn TNCS được thể hiện qua các điểm sau:
* Tập hợp thanh niên trong một tổ chức cách mạng độc lập.

1925, trong thư "gửi thanh niên Việt Nam", người đã nhận xét: "Ở Đông
Dương, chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có thể mong muốn
như: Hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng núi bao la, chúng ta
có những người lao động khéo léo và cần cù. Nhưng chúng ta thiếu tổ chức
và người tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một
con số không. Thế thì thanh niên của ta đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn
lắm: Họ không làm gì cả…" [43,tr.30]. Vấn đề là ở chỗ "Phải sớm hồi sinh"
lớp thanh niên già nua đó, bằng cách đưa họ vào các tổ chức cách mạng, để
trả lại cho họ cái thuộc tính vốn có của tuổi trẻ là hoạt động vì dân, vì nước và
vì chính bản thân mình. Người nhắc nhở thanh niên "Cách mạng thì sống,
không có cách mạng thì chết " [43,tr.42]. Chính vì thế tổ chức "thanh niên
cách mạng đồng chí Hội" đã ra đời để lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi theo
con đường cách mạng giải phóng dân tộc. Trong tác phẩm "Đường cách
mệnh", Hồ Chủ tịch đã dành một chương riêng nói về tổ chức thanh niên cộng
sản và giới thiệu tôn chỉ mục đích của Đoàn, cách làm việc của Đoàn và mối
quan hệ Đảng - Đoàn. Ngay từ khi Đảng ra đời, Hồ Chủ tịch đã nghiên cứu
đặc điểm của công tác vận động thanh niên, đã gửi một bức thư cho Ban Chấp
hành Trung ương Đảng (ngày 24/4/1931), trong đó Người chính thức đặt vấn
đề "thống nhất thanh niên cộng sản Đoàn và công hội, và làm cho họ sinh


19

hoạt độc lập". Thực hiện chỉ thị đó, các cấp uỷ đảng trong toàn quốc đã xúc
tiến mạnh mẽ công tác xây dựng và thống nhất tổ chức Đoàn. Và chỉ sau đó
ít lâu, Đoàn TNCS Đông Dương được quốc tế cộng sản thanh niên công nhận
là một bộ phận chính thức của mình.
Về phong trào thanh niên, Hồ Chủ tịch nói: "Đảng, Chính phủ và Bác
rất chú ý đến thanh niên. Bác vui lòng khen ngợi những cố gắng của thanh
niên. Nhưng phong trào thanh niên cũng còn nhiều thiếu sót cần khắc phục"

Ngay từ khi ra đời, Đoàn đã lấy lý tưởng vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa
xã hội làm phương hướng phấn đấu của mình. Mỗi bước trưởng thành của
Đoàn đều gắn liền với lời chỉ giáo ân cần và sự quan tâm chăm sóc tận tình
của Hồ Chủ tịch. Người đã cho xuất bản tờ báo "Thanh niên" (do Người làm
chủ bút) để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin trong thanh niên. Người cũng đã
trực tiếp giáo dục, rèn luyện lớp lớp các thế hệ thanh niên yêu nước đang say
mê với lý tưởng cách mạng. Chính người đã xác định rõ bản chất, vị trí, chức
năng và nhiệm vụ cho Đoàn thanh niên qua các thời kỳ cách mạng, Người
viết: "… Đoàn thanh niên lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong
việc tổ chức giáo dục thế hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sĩ
tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng XHCN và CNCS" [43,tr.248]. Ở
một bài viết khác, Hồ Chủ tịch nhấn mạnh: "Đoàn thanh niên lao động phải
là đầu tầu và cánh tay đắc lực của Đảng trong sản xuất và xây dựng"
[43,tr.258]. "Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là người
phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng" [43,tr.280]. Người nhấn mạnh thêm:
"Muốn củng cố và phát triển thì Đoàn phải liên hệ rộng rãi và chặt chẽ với
các tầng lớp thanh niên. Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của
thanh niên, phải tránh thành kiến, hẹp hòi, cô độc. Phải thật thà đoàn kết với
anh chị em trong Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam" [43,tr.166].


21

Tóm lại tư tưởng Hồ Chí Minh đã xem xét Đoàn là một tổ chức của
những người cộng sản trẻ tuổi, là trợ thủ đắc lực và là đội hậu bị đáng tin cậy
của Đảng, là người đại diện chân chính lợi ích của thế hệ trẻ Việt Nam, là
người trực tiếp phụ trách dìu dắt, giáo dục thiếu niên và nhi đồng…
Đảng Cộng sản Việt Nam đã kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc đánh giá thanh niên, tổ chức
phong trào thanh niên và xây dựng Đoàn TNCS ở Việt Nam.

thước đo chủ yếu” [72,tr.174].
Hai định nghĩa nêu trên chủ yếu đề cập đến công việc của các tổ chức,
cơ quan, đơn vị một cách độc lập. Đối với công tác thanh niên một vấn đề rất
quan trọng cần được đưa vào định nghĩa, gồm: công tác thanh niên là công
việc của Đảng, của tất cả các tổ chức trong xã hội, trước hết là của các tổ chức
trong hệ thống chính trị dưới; Đảng phải lãnh đạo và trực tiếp tiến hành công
tác thanh niên, đồng thời lãnh đạo các tổ chức trong xã hội, nhất là các tổ
chức trong hệ thống chính trị tiến hành công tác thanh niên.
Từ những điều trình bày ở trên, có thể định nghĩa: “công tác thanh
niên”
là công việc về thanh niên của tổ chức, cơ quan, đơn vị, (đảng, nhà
nước, đoàn thể, đơn vị kinh tế, sự nghiệp…) mà các thành viên trong tổ
chức, cơ quan đơn vị đó cùng nhau thực hiện, hoặc giao cho từng thành
viên của tổ chức, cơ quan, đơn vị đó thực hiện dưới sự chỉ đạo, kiểm tra,
giám sát của tập thể những người lãnh đạo, quản lý, điều hành tổ chức,
cơ quan , đơn vị đó, và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhằm thực hiện
thắng lợi những công việc của mình về thanh niên, góp phần vào thành
tựu lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng.
Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao
động, người lãnh đạo, người tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng. Trở thành
đảng cầm quyền Đảng lãnh đạo tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, các tổ


23

chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã
hội, xã hội - nghề nghiệp, các tổ chức kinh tế và toàn xã hội. Đảng chịu trách
nhiệm về cuộc sống vật chất và tinh thần của nhân dân, chịu trách nhiệm
trước vận mệnh của đất nước và dân tộc. Đảng có trách nhiệm lãnh đạo tất cả
các tổ chức trong xã hội, tiến hành các công việc, trong đó có công tác thanh

(Đảng Cộng sản Vệt Nam), đối tượng lãnh đạo (nhân dân lao động Việt
Nam), nội dung lãnh đạo (thực hiện nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam),
phương thức lãnh đạo của Đảng (đó là cách thức vận động, liên lạc, tổ chức
nhân dân, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên thế giới vì
thắng lợi của cách mạng nước ta). Người còn quan niệm, Đảng là người lãnh
đạo, người cầm lái, vững vàng đưa con thuyền cách mạng đi đến đích. Người
cầm lái vững vàng, kiên định mục tiêu, con đường đã chọn, thông minh, sáng
suốt trong xử lý đúng đắn mọi tình huống thì mới đưa con thuyền cách mạng
vượt qua thác gềnh, phong ba, bão táp đến đích đã được xác định, tức là
cách mạng thành công.
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn bàn đến khái niệm "lãnh đạo", "lãnh đạo
đúng" của Đảng và chỉ ra những nội hàm chủ yếu của khái niệm này. Người
viết: “Lãnh đạo đúng nghĩa là phải quyết định mọi vấn đề một cách đúng
đắn; phải tổ chức sự thi hành cho đúng; phải tổ chức sự kiểm soát”
[44,tr.285]. Đây cũng là những yếu tố chủ yếu tạo nên sự lãnh đạo đúng đắn
của Đảng. Sự kiểm soát theo tư tưởng của Người, bao hàm cả sự kiểm tra và
giám sát, và được xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo của Đảng, cả trong quá
trình thu thập, xử lý thông tin để hình thành dự thảo nghị quyết của Đảng;
trong bàn bạc, thảo luận ra nghị quyết; trong suốt quá trình tổ chức thực hiện
quyết định; sơ kết, tổng kết đúc rút kinh nghiệm.
Từ những luận giải nêu trên, có thể quan niệm: Đảng lãnh đạo công
tác
thanh niên là toàn bộ hoạt động của Đảng đề ra các chủ trương, nghị
quyết về công tác thanh niên cụ thể hoá và tổ chức thực hiện các chủ