Sáng kiến kinh nghiệm làm quen chữ viết Dạy trẻ làm quen chữ viết là một
trong những nội dung vô cùng quan trọng cho trẻ mẫu giáo lớn. Làm quen
chữ viết là chuẩn bị các kĩ năng biết đọc, biết viết cho trẻ. Đây chính là một
trong những lĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi vào lớp
1. Nhưng đây cũng là một việc thực sự khó khăn bởi cho trẻ làm quen chữ
cái là điều hết sức mới mẻ.
Đối với trẻ mẫu giáo lớn làm quen chữ viết giúp trẻ bước đầu nhận
biết đựợc các chữ cái, phát âm chuẩn các chữ cái trong các từ trọn vẹn phát
triển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh và phát triển ngôn ngữ.
Làm quen chữ viết trẻ sẽ nhận được 29 chữ cái, biết phát âm mạch
lạc, chính xác. Ngoài ra trẻ còn được làm quen với một số nề nếp học tập như
tính kỷ luật, kiên trì, tự giác, ghi nhớ có chủ định, rèn tư thế ngồi, cách cầm
bút viết, tô cách mở vở. Hơn nữa việc học chữ cái đòi hỏi ở trẻ khả năng tập
trung chú ý, khả năng tri giác một từ, ghi nhớ hình ảnh của từ và khả năng
sáng tạo. Khi trẻ đã thuộc phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ sẽ dễ dàng làm
quen với các từ, các chữ để chuẩn bị vào lớp 1.
Trên thực tế việc dạy trẻ làm quen với chữ cái trường tôi còn hạn chế
do thiếu đồ dùng sáng tạo. Do khả năng của giáo viên còn hạn chế lên chưa
kích thích được trẻ thích thú khi học. Do đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài
“Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo lớn làm
quen chữ viết” với mục đích đem đến cho trẻ những giờ làm quen chữ
viếtthật hấp dẫn và phong phú, có hiệu quả.
1.

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1.

CƠ SỞ LÍ LUẬN:




2. Thuận lợi :

Ban giám hiệu luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên về chuyên môn, cơ
sở vật chất, đồ dùng trang thiết bị dạy học, luôn động viên sự sáng tạo của
giáo viên, khích lệ chị em đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.
Giáo viên nắm vững phương pháp, sớm tiếp cận với hoạt động giáo
dục mầm non mới, được tham gia vào các lớp học bồi dưỡng chuyên môn của
huyện của trường, sáng tạo trong cách dạy và làm đồ dùng đồ chơi.
Đa số trẻ đều học qua lớp mẫu giáo nhỡ. Qua khảo sát trẻ tôi thấy trẻ
đã nghe, nói, hiểu thông thường, biết trả lời một số câu hỏi của cô đưa ra.
Phòng học tương đối rộng, thoáng và đầy đủ điều kiện để hoạt động.
Trường luôn coi trọng đến việc tạo môi trường chữ viết phong phú hấp dẫn
để lôi cuốn trẻ. Lớp được trang bị máy vi tính, máy chiếu có chương trình
“Vui học mầm non, Bút chì thông minh” để trẻ được tiếp cận với việc học
chữ cái qua các trò chơi trên máy vi tính.
3. Khó khăn:

Năm nay là năm đầu tiên tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu
giáo lớn do đó chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc dạy trẻ làm quen chữ
viết.
Chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ diễn ra thường xuyên liên tục để
bám sát vào các hoạt động trên thì giáo viên ít có thời gian làm đồ dùng, đồ
chơi tự tạo.


Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng trình độ không đồng đều có cháu phát âm
chuẩn mau nhớ mặt chữ có cháu chậm hơn nên việc nhận thức còn chậm..
Do đặc thù của tiếng địa phương lên nhiều chữ phát âm còn bị ngọng
(l-n)

dàng bóc và gắn chữ thành từ có nghĩa. Từ đó giúp trẻ nhận dạng được một
cách chính xác chữ cái, nhận được chữ cái trong tập hợp các chữ cái tạo ra
trong từ, câu. Cho trẻ phát âm chữ cái đó, hoặc điền chữ còn thiếu trong tên
của mình.
Từ cách trang trí đó tôi thấy thu hút được trẻ hơn, trẻ rất thích thú tham gia
vào trò chơi ” gắn chữ theo mẫu” “tìm chữ trong từ” trong giờ chơi buổi
sáng hay trong các giờ hoạt động khác. Thông qua các trò chơi đó trẻ dễ
nhận ra được các chữ cái do đó đến giờ hoạt động chính trẻ tiếp thu bài nhanh
hơn, ghi nhớ khắc sâu hơn.
Không chỉ ở góc ” Bé học chữ” mà ở các góc khác, các đồ dùng tự tạo
tôi đều dán chữ để trẻ dễ dàng quan sát các chữ cái mà trẻ đã học qua.
Ví dụ: Ở góc gia đình các đồ dùng tự tạo như (tủ lạnh, bàn ghế, tủ quần áo…)
tôi đều dán chữ tương ứng để khi trẻ chơi hoạt động góc trẻ sẽ nhận được chữ
mà trẻ đã học qua
Ví dụ: Góc xây dựng ở chủ đề ” Phương tiện và quy định về giao thông” các
đồ chơi như ô tô con, ô tô buýt, xe đạp…tôi đều cắt chữ các từ gắn vào đồ


dùng để cho trẻ chơi, khi trẻ chơi tôi thường hỏi trẻ các chữ cái mà trẻ đã học
qua. Thông qua đó tôi thấy trẻ nhanh nhớ các chữ cái hơn
Ở góc “Kể chuyện sáng tạo” tôi và trẻ cùng vẽ cắt dán và tô màu các nhân vật
để trẻ tập kể chuyện sáng tạo dưới mỗi hình ảnh nhân vật tôi có các thẻ chữ
cái, khi trẻ tham gia kể chuyện trẻ sẽ tìm các chữ cái để ghép thành tên các
nhân vật hoặc tên truyện với cách làm đồ dùng, đồ chơi như vậy tôi thấy có
những hiệu quả đáng kể. Trước hết là giảm sự đầu tư của nhà trường cũng
như giáo viên và cái được lớn nhất ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia vào
tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì có công sức của mình trong đó.
Ví dụ: Truyện “Ba cô gái” chủ đề “Bé và gia đình” tôi cắt các nhân vật như
“bà mẹ, chị cả, chị hai, chị ba, sóc” khi trẻ tập kể chuyện trẻ sẽ tìm các chữ
cái để ghép thành tên các nhân vật.

chán, tiếp thu bài hạn chế. Và tôi đã tìm ra một số giải pháp gây hứng thú cho
trẻ đó là những câu đố, trò chơi hấp dẫn để tạo tình huống có vấn đề để trẻ
giải quyết. Như vậy sẽ lôi cuốn trẻ chú ý vào hoạt động, trẻ chủ động học tập
một cách tự nhiên, say sưa trẻ tập trung rất cao
Ví dụ: Với tiết tập tô chữ C tôi vào bài với câu đố
“Nét tròn em chọn chữ O
Bớt đi một nửa sẽ cho chữ gì?”
(Chữ C)
Như vậy sẽ giúp trẻ nhớ lại chữ O và nhận ra chữ C để tô đúng.
Vi dụ: Tiết làm quen chữ cái G, Y (Chủ đề: Phương tiện và quy định về giao
thông). Tôi cho cả lớp đọc bài thơ “Chiếc cầu mới” qua tranh. Trong tranh có
cầu, dòng người qua lại, xe ô tô, tàu hỏa…tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng


chữ trong bài thơ vừa đọc. Qua đó trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về các phương
tiện giao thông và đặc biệt là được đọc và làm quen từng chữ cái tiếp đến tôi
đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi trẻ bức tranh này vẽ về cái gì? trong nhà ga có
người soát vé, có những đoàn tàu dừng và đón khách…Qua bức tranh trẻ hiểu
rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấp dẫn. Sau đó cô giới thiệu từ” nhà ga” và
cho trẻ lên tìm chữ đã học sau đó cô giới thiệu chữ G cho trẻ làm quen. Tiếp
đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tàu hỏa ra còn có phương tiện giao thông gì? (máy
bay) cô và trẻ cùng đàm thoại như máy bay bay ở đâu? dùng để làm gì?…cô
giới thiệu chữ máy bay và chữ Y để trẻ làm quen.
Với các hình thức vào bài khác nhau trẻ sẽ luôn thấy hấp dẫn, mới lạ
và bị cuốn hút vào hoạt động.
1.

Cho trẻ ôn luyện tìm chữ đã học:
Khi cho trẻ ôn luyện, tìm những chữ cái đã học tôi sử dụng công nghệ


các câu hỏi không trùng lặp, không đặt câu hỏi để trẻ trả lời thụ động. Câu
hỏi khi đưa ra phải phát huy tính tích cực cho trẻ. Các câu hỏi phải đảm bảo
từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Tôi luôn khuyến khích trẻ trả lời vì
thế trẻ hứng thú trả lời tiếp thu bài tốt.
1.

Sử dụng các yếu tố chơi trong tiết học:


– Đây là một điều vô cùng quan trọng đối với trẻ mầm non vì ở lứa tuổi
này trẻ chủ yếu “ Học mà chơi, chơi mà học”.Muốn trẻ hiểu bài nhanh và nhớ
lâu thì chỉ có thể trẻ được trực tiếp tham gia vào các hoạt động. Từ đó tôi đã
sưu tầm và sáng tác được một số trò chơi khi cho trẻ làm quen với chữ viết
để trẻ tăng hứng thú, cung cấp, củng cố kiến thức kĩ năng.
* Trò chơi : Về đúng nhà
Tôi thường cho trẻ cầm thẻ chữ trên tay, trẻ cầm chữ cái nào thì về
đúng ngôi nhà có gắn chữ cái đó. Tôi nhận thấy chơi như thế trẻ sẽ nhanh
chán, củng cố kiến thức chưa sâu. Tôi đã nghiên cứu không cho trẻ cầm thẻ
chữ trên tay để chơi nữa mà tôi làm cho mỗi trẻ một chiếc mũ có gắn chữ cái,
trước khi trẻ nhận mũ trẻ phải nhớ được chữ cái của mình là chữ gì sau đó trẻ
đội mũ lên đầu và chơi khi đó trẻ chơi đúng hay chơi sai thì các bạn sẽ dễ
dàng phát hiện và củng cố kiến thức cho trẻ sâu hơn.
Ví dụ: Tiết học “làm quen chữ cái h, k”
Chuẩn bị: 23 chiếc mũ có gắn chữ h, k và 15 mũ có gắn chữ l, n, m, 5 ngôi
nhà có chữ h, k, l, n, m
Cách chơi: Mỗi trẻ một chiếc mũ có gắn một chữ cái, trước khi nhận mũ phải
nhớ được chữ cái của mình. Khi có hiệu lệnh phải về ngôi nhà có chữ cái đó
Luật chơi: Bắt đầu và kết thúc bằng một bản nhạc phải tìm đúng ngôi nhà có
chữ trên mũ của mình. Không được hạ mũ xuống để nhìn.
* Trò chơi : Ghép chữ

đó thắng cuộc
Qua giờ chơi đó tôi thấy trẻ đã dễ dàng nhận ra và phát âm đúng chữ cái
* Trò chơi : Chiếc túi kỳ lạ
Ví dụ: Làm quen chữ i, t, c chủ đề thế giới động vật
Chuẩn bị: Hình ảnh con cá, con vịt, con trâu, con hổ..các chứ i, t, c, … dán
vào các con vật. Một chiếc túi
Cách chơi: Trẻ lên khám phá ” Chiếc túi kì lạ” xem bên trong có gì? Trẻ lần
lượt lên lấy con vật trong túi và đọc tên con vật cùng chữ cái gắn trên con vật
đó
Luật chơi: Bạn nào đọc sai thì thua cuộc
* Trò chơi : Gạch chân chữ cái
Ví dụ: Tập tô chữ cái p, q chủ đề giao thông
Chuẩn bị: Hai bài thơ có chứa chữ cái p, q ( bài thơ có chứa chữ cái q do cô
tự sáng tác), bút dạ
Cách chơi: Lớp chia làm 2 đội.
+ Đội 1 lên gạch chân từ có chứa chữ cái p
+ Đội 2 lên gạch chân từ có chứa chữ cái q


Luật chơi: Kết thúc một bản nhạc đội nào gạch đúng và gạch được nhiều chữ
đội đó chiến thắng.
1.

Rèn trẻ thực hiện tô chữ:
Đây là một điều vô cùng khó khăn đối với trẻ mẫu giáo vì ở lứa tuổi

này trẻ chưa có sự tập trung cao, trẻ chưa có ý thức trong cách ngồi, cách cầm
bút để tô bài. Do cấu tạo cơ tay của trẻ ở lứa tuổi này còn non yếu nên việc
cầm bút đúng cách là vô cùng khó khăn nếu không uốn nắn để trẻ cầm bút
đúng thì sẽ ảnh hưởng đến việc tô, viết.

làm chuyên đề mũi nhọn cùng lúc với chữ cái. Khi tích hợp một câu chuyện
hay một bài thơ có các nhân vật, con vật có tên gọi trong đó có chứa chữ cái
mà cô định cho trẻ làm quen. Thông qua giờ học đó trẻ sẽ được ôn luyện
củng cố các chữ cái mà trẻ đã học qua.
Ví dụ: Làm quen văn học truyện ” Sự tích hồ gươm” cô kể cho trẻ nghe câu
chuyện sau đó cho trẻ xem tranh con rùa và dưới bức tranh có từ “Rùa vàng”
cho trẻ lên rút chữ cái đã được học.
* Tích hợp môn thể dục:
Khi cho trẻ thực hiện bài vận động ” trèo lên xuống ghế” tôi gắn các
ghế có chữ cái trẻ đã học khi trẻ trèo lên ghế nào thì trẻ sẽ đọc ngay chữ cái
trên ghế đó. Hoặc khi trẻ thực hiện bài vận động “bật qua 5 ô liên tiếp” tôi cắt


và dán chữ cái trẻ đã học vào từng ô, khi trẻ bật đến ô có chữ cái nào thì trẻ
đọc to chữ cái đó lên qua đó sẽ củng cố được khả năng ghi nhớ cho trẻ.
Ví dụ: Vận động cơ bản “Bật qua 5 ô liên tiếp” mỗi ô cô gắn một chữ cái i, t,
c khi trẻ bật vào ô có chữ cái nào thì trẻ sẽ đọc to chữ cái đó.
* Tích hợp môn hoạt động khám phá:
Bộ môn này thường gặp ở mọi giờ học mà nhất là giờ học làm quen
chữ cái, muốn cho trẻ làm quen chữ cái một cách hiệu quả phải có tranh ảnh,
mô hình vật thật có chứa các chữ cái mà cô định cho trẻ làm quen mà những
điều đó đều xuất phát từ hoạt động khám phá.
Ví dụ: Làm quen chữ cái h, k chủ đề thế giới thực vật. Tôi cho trẻ làm quen
chữ h qua từ “hoa hồng” trẻ được quan sát bông hoa trẻ nói rõ cấu tạo, đặc
điểm, màu sắc…của loại hoa. Làm như thế trẻ sẽ tăng thêm các biểu tượng và
sự hứng thú.
* Tích hợp môn tạo hình:
Sau khi trẻ đã hoạt động nhiều thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với
trạng thái tĩnh. Tôi cho trẻ in chữ, trang trí các chữ cái hoặc tô màu khoảng
trống có chứa các chữ cái theo yêu cầu của cô.

Kết hợp với phụ huynh cùng rèn trẻ:


Ngoài giờ học trên lớp, trong những lúc đón, trả trẻ tôi thường trao đổi
với phụ huynh về tầm quan trọng của bộ môn làm quen chữ viết đặc biệt là
dạy trẻ theo hướng đổi mới, Có nhiều phụ huynh nóng lòng cho con học chữ
sớm, những phụ huynh còn có quan niệm chữ đúng là trẻ phải biết đọc, biết
viết ngay ở độ tuổi mẫu giáo. Ngoài ra còn có những phụ huynh khác còn
xem nhẹ vấn đề này thường cho con đi học muộn, nghỉ học tùy tiện không có
lí do tôi đã gặp gỡ trao đổi với phụ huynh nếu nghỉ học nhiều cháu sẽ bị hổng
kiến thức, tiếp thu bài sẽ bị chậm và khi vào lớp 1 rất khó khăn cho cháu và
cô giáo. Tôi còn phối hợp với phụ huynh trong việc đóng góp tìm thêm
nguyên, vật liệu để làm đồ dùng, đồ chơi qua đó việc dạy học có hiệu quả và
thống nhất hơn.
* Kết quả: 98% phụ huynh nhiệt tình ủng hộ
1.

KẾT THÚC VẤN ĐỀ

1.

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Kết thúc năm học 2014 – 2015 thực hiện chuyên đề ” làm quen chữ

viết” ở lớp tôi phụ trách đã đạt được kết quả như sau:
100% trẻ được học đầy đủ 29 chữ cái trong chương trình giáo dục mầm
non mới của bộ giáo dục.
Qua việc thực hiện các biện pháp mới sáng tạo trong việc dạy môn
“làm quen chữ viết” tôi đã thu được kết quả sau:
1.

2. Về phụ huynh:

Từ khi phối hợp với phụ huynh bản thân tôi đã chú ý vận dụng tuyên
truyền một cách thuyết phục cho bộ môn “Làm quen chữ cái”. Đặc biệt phụ
huynh rất quan tâm tới việc học chữ của con em mình, thường xuyên trao đổi
tình hình học tập của trẻ ở lớp để về nhà rèn luyện thêm như cầm bút tô viết
đúng cách, đúng dòng kẻ…Tạo cho cô giáo một điểm tựa tốt hơn.
3. Kết quả về cô:

Khi mới bước vào giảng dạy phương pháp tôi chưa linh hoạt sáng tạo
nên kết quả của tiết học chưa cao. Từ khi sử dụng các biện pháp trên nghệ
thuật lên lớp của tôi đã linh hoạt, sáng tạo hơn.
Bản thân không ngừng phấn đấu học hỏi ở bạn bè đồng nghiệp, qua các
phương tiện thông tin đại chúng.
Trong năm học vừa qua ban giám hiệu đã tín nhiệm, phân công tôi dạy
tiết “làm quen chữ cái” để chị em trong trường đến kiến tập. Phòng giáo dục
huyện có về thanh tra, dự giờ lớp tôi vào tiết “tập tô chữ viết” và được đánh
giá tốt. Bên cạnh những thành tích trên tôi còn phải cố gắng nhiều hơn nữa,
trau dồi kinh nghiệm chuyên môn để phát huy và đạt được kết quả cao hơn
nữa trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.


1.

BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Từ những thực tế trên cùng như các kết quả đạt được trước hết tôi phải

chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cần thiết cho một tiết học cho cô và trẻ, các đồ dùng
đó có màu sắc hình dáng đẹp, an toàn để kích thích tính tò mò của trẻ, những
đồ dùng đó phải kích thích tính tò mò của trẻ. Biết lựa chọn trò chơi câu đố