Sáng kiến kinh nghiệm : Rèn luyện chữ viết và trình bày sạch đẹp cho HS lớp 5
Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng dạy môn chính tả
góp phần rèn luyện chữ viết và trình bày sạch đẹp
cho học sinh lớp 5
A. Đặt vấn đề
I. Lời nói đầu:
Hiện nay, với tốc độ phát triển nh vũ bão của khoa học, hằng ngày con ngời đ-
ợc tiếp cận những nguồn thông tin phong phú trong mọi lĩnh vực kể cả tiếp cận với
những trang thiết bị hiện đại của nền văn minh nhân loại. đặc biệt với chức năng đa
dạng phong phú, công nghệ thông tin đã thâm nhập vào tất cả các mặt trong đời
sống xã hội, kể cả bậc học Tiểu học. Mặc dù có nhiều phơng tiện in ấn hiện đại
song chữ viết vẫn có vai trò vô cùng quan trọng đối với xã hội nhất là đối với công
tác Giáo dục.
Vấn đề chữ viết đợc ngời xa rất coi trọng. Cha ông ta dùng câu thành ngữ
Văn hay chữ tốt để khen ngời chữ đẹp, học rộng tài cao . Cố Thủ tớng Phạm
Văn Đồng đã nói: Chữ viết cũng là biểu hiện của nết ngời. Dạy cho học sinh
viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn
thận , tính kỉ luật , lòng tự trọng đối với mình cũng nh đối với thầy cô và bạn
đọc bài vở của mình . Điều đó chứng tỏ vấn đề chữ viết trong bất kì thời đại
nào đợc quan tâm.
Có thể nói chữ viết phần nào phản ánh đợc trình độ văn hoá của một con ngời
cũng nh của một xã hội. Không những chữ viết làm phơng tiện giao lu, học tập,
nghiên cứu, truyền thụ những tri thứcmà chữ viết còn thể hiện óc sáng tạo, tính
thẩm mỹ của con ngời. Dạy cho học sinh kỹ năng viết đúng, viết đẹp, viết nhanh
không chỉ giúp cho các em học tốt môn Tiếng Việt mà còn giúp các em học tốt các
môn khoa học khác.
Ngoài ra, việc dạy tập viết và luyện chữ đẹp cũng góp phần gìn giữ bản sắc
văn hoá dân tộc, nét chữ truyền thống của ngời Việt Nam.
Chính vì vậy, mỗi giáo viên cần quan tâm đến việc rèn chữ cho bản thân đồng
thời rèn chữ viết cho học sinh góp phần xây dựng và đẩy mạnh phong trào thi đua
Giữ vở

mẫu chữ , cỡ chữ và nắm đợc phơng pháp của môn chính tả.
Khó khăn:
+ Học sinh đã quen nếp viết và nét chữ của mình, viết tự do theo thói quen của
mình nên việc sửa nét chữ của các em là rất khó khăn
+ Nhiều phụ huynh học sinh chỉ chú trọng rèn văn hoá, xem nhẹ chữ viết
+Với yêu cầu về kiến thức các môn học càng lên lớp cao ( lớp 4,5 ) càng nhiều
hơn, yêu cầu học sinh phải viết nhanh hơn, nhiều hơn nên càng dễ nảy sinh tính
cẩu thả dẫn đến viết sai , viết xấu.
+ GV cha đợc tập huấn bài bản về quy trình dạy luyện viết chữ đẹp cho học
sinh.
Thực tế học sinh ở trờng, ở lớp chữ viết còn xấu, chậm, viết bài còn mắc
nhiều lỗi chính tả. Trong các kỳ thi số bài đợc điểm kém do nguyên nhân chữ viết
và trình bày tuỳ tiện, cẩu thả chiếm tỷ lệ không nhỏ Tốc độ viết còn chậm
cha đảm bảo theo yêu cầu.
Theo khảo sát đầu năm học, học sinh còn mắc một số lỗi, cụ thể nh sau:
+ Thiếu nét: Do thói quen của học sinh cha viết hết nét đã dừng lại.
+ Thừa nét: Lỗi này do học sinh viết sai quy trình, điểm đặt bút ban đầu, nét đầu
học sinh viết không đúng, dừng vợt quá điểm quy định
Ngời thực hiện : Phạm Thị Hờng
Sáng kiến kinh nghiệm : Rèn luyện chữ viết và trình bày sạch đẹp cho HS lớp 5
+ Sai nét: Lỗi này thờng là do học sinh cầm bút sai , các ngón tay quá gần ngòi
bút , khi viết biên độ dao động của ngòi bút ngắn, đầu ngòi bút di chuyển không
linh hoạt làm cho nét chữ bị cong vẹo gây sai nét.
+ Khoảng cách: Lỗi này thờng mắc với những học sinh viết hay nhấc bút, không
viết liền mạch, đa tay không đều.
VD: viết chữ : trắng hớng dẫn viết trang liền mạch, xong mới đánh
dấu t, ă, và dấu sắc trắng
+ Dấu chữ, dấu thanh: Đánh dấu chữ và dấu ghi thanh nhỏ bằng 1/2 đơn vị chữ.
Dấu thanh đánh vào âm chính của vần và không vợt quá đơn vị thứ hai. Nếu chữ có
dấu mũ thì các dấu thanh nằm bên phải dấu mũ.

tham gia viết chữ.
Khi viết, cùng một lúc, nhiều bộ phận của cơ thể hoạt động. T thế ngồi có
quan hệ đến cột sống, đến phổi, đến lng. Cách cầm bút có quan hệ đến bàn tay,
ngón tay, cổ tay. Hình dáng chữ viết có quan hệ đến mắt miệng. Trên cơ sở khoa
học nghiên cứu của Bộ y tế, nếu học sinh không tuân theo các quy định đó thì có
thể để lại nhiều di hại suốt đời nh: Mắt bị cận thị do viết ở nơi thiếu ánh sáng hoặc
do t thế viết ngồi cúi đầu quá sát vở. Cột sống bị cong vẹo, lng bị gù, phổi bị ảnh
hởng do t thế ngồi viết không đúng. Vì vậy, khi rèn chữ viết cho học sinh, chúng ta
cần chú ý nhắc nhở cách cầm bút, để vở, t thế ngồi và hoạt động viết của các em
cho đúng. Phân tích nguyên tắc này cho thấy kỹ năng viết của học sinh chỉ thực sự
có đợc khi có sự phối hợp đồng bộ các bộ phận trong cơ thể tham gia viết chữ.
Việc đánh giá sản phẩm chữ viết cần đợc theo dõi với quá trình viết của các em.
b/ Nguyên tắc coi việc dạy tập viết - chính tả là hình thành một kỹ năng:
Việc rèn luyện kỹ năng đòi hỏi phải tri giác chính xác sản phẩm, nắm vững các
thao tác kỹ thuật và kiên trì lặp đi lặp lại các thao tác đó. Khi rèn luyện kỹ năng
viết chữ, học sinh phải nắm đợc hình dáng, đặc điểm, quy trình viết từng chữ cái và
từng nhóm chữ cái. Sự luyện tập phải liên tục, nhều lần, lặp đi lặp lại để khắc sâu
vào trí nhớ học sinh. Để hình thành kỹ năng viết cho học sinh, quá trình dạy học
tập viết luyện chữ đẹp phải trải qua hai giai đoạn:
Giai đoạn 1: Hình thành và xây dựng biểu tợng chữ viết giúp các em nắm đợc
hình dáng, kích thớc, quy trình viết từng chữ cái.
Giai đoạn 2: Hớng dẫn các em luyện viết các chữ cái, liên kết các chữ cái để
luyện viết từ, câu ứng dụng.
1.2. Phơng pháp dạy tập viết, luyện chữ đẹp:
a/ Nhóm phơng pháp dùng lời, gây hứng thú cho học sinh :
Dạy tập viết và luyện chữ đẹp cho học sinh, điều quan trọng là phải gây đợc
hứng thú cho học sinh . khi các em yêu thích chữ đẹp thì các em sẽ say mê và
quyết tâm rèn chữ cho đẹp. Giáo viên có thể nêu những gơng sáng về rèn chữ viết,
kể những câu chuyện về rèn chữ nh : Thần Siêu luyện chữ , Chữ ngời tử tù, Cao Bá
Quát , Nguyễn Văn Siêu hoặc những gơng ngời thật việc thật , ví dụ : em A chữ

2. cơ sở Thực tiễn
Về chơng trình sách giáo khoa mới lớp 5 có 33 bài chính tả, xoay quanh các
chủ đề nh: Việt Nam - Tổ quốc em; Cánh chim hoà bình; Con ngời với thiên
nhiên; Giữ lấy màu xanh; Vì hạnh phúc con ngời; Ngời công dân; Vì cuộc sống
thanh bình; Nhớ nguồn; Nam và nữ; Những chủ nhân tơng lai.
Mỗi bài chính tả có cấu trúc và nội dung riêng biệt. Có thể là thơ lục bát, thơ
tự do, văn xuôi Nhiều bài còn yêu cầu nhớ viết.
Nội dung dạy học chính tả đợc chia làm 3 phần.
2.1. Chính tả đoạn, bài:
Về nội dung: Bài viết chính tả đợc trích từ bài tập đọc trớc đó hoặc là nội
dung tóm tắt của bài tập đọc hoặc các văn bản khác có nội dung phù hợp với chủ
điểm trong tuần (độ dài khoảng 100 chữ).
Yêu cầu chung là học sinh cần viết đúng mẫu chữ , đúng chính tả, không mắc
quá 5 lỗi trong bài viết, tốc độ viết đạt 100 chữ/15phút (cuối lớp 5)
Về hình thức: Có 2 hình thức chính tả đợc sử dụng là chính tả nghe - viết và
chính tả nhớ - viết. Chủ yếu chú trọng hình thức chính tả nghe - viết.
2.2. Chính tả âm vần:
Ngời thực hiện : Phạm Thị Hờng
Sáng kiến kinh nghiệm : Rèn luyện chữ viết và trình bày sạch đẹp cho HS lớp 5
Nội dung các bài chính tả âm vần nhằm ôn lại một số quy tắc chính tả và
tiếp tục luyện viết các âm, vần, thanh dễ viết sai chính tả do cả 3 nguyên nhân: do
bản thân các âm, vần, thanh khó; do học sinh không nắm vững nguyên tắc ghi âm
chữ quốc ngữ hoặc do ảnh hởng của cách phát âm địa phơng.
Hình thức bài tập âm vần rất phong phú và đa dạng. Nội dung bài tập mang
tính tình huống và thể hiện rõ quan điểm giao tiếp trong dạy học.
2.3. Chính tả viết hoa:
- Ôn luyện cách viết hoa tên ngời, tên địa lý nớc ngoài.
- Bớc đầu rèn luyện để có ý thức về cách viết hoa tên cơ quan, tổ chức xã hội, danh
hiệu, giải thởng, huân chơng
III. Các biện pháp tổ chức thực hiện

Giáo viên hỏi: Chữ a gồm có mấy nét ? ( gồm có 3 nét )
Cho HS chỉ từng nét và nêu quy trình viết, sau đó cho HS viết thật đúng, đẹp chữ
a .Các chữ tiếp theo của nhóm HS viết tơng tự .
2. Các bài tập rèn chữ:
Mỗi giáo viên khi thực sự quan tâm đến chữ viết của học sinh đều có thể sáng
tạo ra các bài tập cho học sinh rèn chữ viết. Sau đây là một số dạng bài tập có thể
áp dụng cho học sinh rèn chữ đạt kết quả nhanh.
2.1. Bài tập nét : Khi viết chữ có nhiều nét đợc sử dụng nhng không nhất thiết
là phải tập tất cả các nét . Ta chỉ cần chú ý cho học sinh tập các nét cơ bản, những
nét cơ bản này quyết định chữ có đẹp hay không . Trớc khi tập bất kì bài tập nào,
giáo viên cũng cần phải nhắc nhở các em t thế ngồi viết, cầm bút và để vở cho
đúng.
+ Nét sổ thẳng, nét xiên, nét khuyết
+ Nét móc
+ Nét cong
2.2. Bài tập viết đúng quy trình: Dạng bài tập này chỉ áp dụng với những
chữ học sinh thờng viết sai quy trình. Khi viết, chú ý điểm đặt bút, điểm kết thúc
dừng bút đều ở điểm 1/2 đơn vị (giữa li), khi viết đờng cong cần chú ý viết chậm
để uốn cho tròn: o , a- chữ có nét cong, điểm đặt bút ở điểm 1 đơn vị chữ ( trên li
thứ nhất ). Tất cả các cữ phát triển từ chữ o thì khi viết phải viết từ chữ o trớc rồi
mới viết tiếp các nét khác. Đây là nhóm chữ khó viết nên cần viết chậm , không
nên viết vội vàng kể cả khi có kĩ năng viết 2.3. Bài tập các kỹ thuật viết:
*Viết liền mạch : Khi viết các con chữ trong một chữ ta cần chú ý viết liền
mạch. Trong một chữ ta sử dụng kĩ thuật lia bút, rẽ bút, thuật kéo dài nét và thêm
nét phụ để nối các nét chữ trong một chữ cho liền mạch. khi nối liền các con chữ
trong một chữ xuất hiện hai trờng hợp :
+Nét nối thuận lợi: là những nét nối giữa hai con chữ có điểm dừng bút và
điểm đặt bút trùng nhau.
VD : Kiên trì rèn luyện
+Nét nối không thuận lợi: là những nét nối giữa hai con chữ có điểm dừng

Tiết 2 : Quy trình viết chữ thờng, chữ số.
Tiết 3 : Quy trình viết chữ hoa.
Tuần 2: Gồm 3 tiết
Tiết 1 : Các kĩ thuật viết.
Tiết 2, 3 : Ôn tập, kiểm tra.
Tuần 3: Gồm 3 tiết
Tiết 1, 2 : Luyện tập theo nhóm .
Tiết 3, : Luyện tập tổng hợp, trang trí, trình bày bài viết.
Tuần 4: Gồm 3 Tiết
Tiết 1 : Sáng tạo, cách sửa lỗi sai.
Tiết 2 : Viết Chữ sáng tạo.
Tiết 3 : Hớng dẫn tự luyện tập ở nhà. Tổng kết cuối khoá.
4. Lựa chọn và sử dụng bút:
4.1. Lựa chọn bút viết cần đảm bảo một số yêu cầu sau:
Ngời thực hiện : Phạm Thị Hờng
Sáng kiến kinh nghiệm : Rèn luyện chữ viết và trình bày sạch đẹp cho HS lớp 5
- Bút không quá dài hoặc quá ngắn, khoảng 13cm là vừa
- Bút không to hoặc nhỏ quá nhất là chỗ tay cầm bút đờng kính 7 mm là vừa.
- Phần ngòi bút và lỡi gà cắm vào cổ bút phải vừa khít không quá rộng hoặc
quá chật. Phần ngòi bút không đợc mềm quá dễ bị hỏng.
- Các bộ phận khác của bút phải đảm bảo cho việc hút mực, giữ mực và ra mực
đều.
- Toàn bộ trọng lợng cây bút không đợc quá nặng hoặc quá nhẹ.
4.2. Sử dụng bút:
Để viết đợc nét thanh nét đậm cần phải cải tiến phần đầu ngòi- mài hết hạt gạo
sao cho đầu ngòi bút mỏng dẹt. Đầu ngòi bút phải có các góc, các cạnh để chữ viết
có độ nét.
(có thể mua bút Hồng Hà ngòi bút đính hạt lridium để viết )
Ngòi bút không quá trơn để điều khiển đợc bút theo ý ngời viết, không quá sắc để
viết không bị gai tránh việc rách giấy và nhoè mực.

sửa lỗi chính tả mà tôi còn chú trọng kỹ càng tới việc nhận xét cụ thể từng lỗi kỹ
thuật viết của từng học sinh, không gạch dới những chữ viết sai và nhận xét một
cách chung chung trớc lớp. Mỗi tiến bộ của các em đều đợc tuyên dơng khích lệ
kịp thời để động viên khuyến khích các em. Có biện pháp giúp đỡ kịp thời đối với
những học sinh yếu để các em theo kịp các bạn, không chán nản, không ngồi chơi
vì không theo kịp các bạn hoặc không nhớ bài viết.
Mỗi tháng, vào tiết sinh hoạt tập thể cuối tuần lớp đều tổ chức thi vở chính
tả giữa các tổ, các cá nhân. Có đánh giá cụ thể và rất chi tiết. Phần thởng rất nhỏ đ-
ợc trích từ quỹ lớp, có thể là cuốn vở, cây bút nhng cũng tạo đợc không khí thi đua
rất sôi nổi trong lớp. Không những thế phong trào còn đợc nhân rộng trong toàn tr-
ờng.
Động viên học sinh viết bút mực chứ không sử dụng bút bi theo thói quen.
Giáo viên thực sự trở thành tấm gơng để học sinh noi theo. Tất cả các tiết
học, khi viết bảng tôi đều rất chú trọng đến việc viết và trình bày trên bảng lớp,
mỗi khi học sinh nhìn thấy chữ cô giáo đều rất thích và muốn viết theo sao cho
giống nh cô, nh vậy việc luyên viết sẽ đạt hiệu quả rất nhanh chóng.
C. kết luận
1. Kết quả nghiên cứu :
Qua thực tế giảng dạy tại lớp, tôi nhận thấy kết quả viết chữ đẹp và trình bày
bài của học sinh đã đợc nâng cao, năm học 2008 - 2009, tôi đã thu đợc một số kết
quả nh sau :
+ 100% học sinh trong lớp có ý thức viết bút máy. Không chỉ vậy, phong trào
còn đợc nhân rộng khắp các lớp trong toàn trờng.
+ Vở chính tả của học sinh cả lớp cuối năm đều xếp loại vở sạch chữ đẹp. Lớp
đợc đánh giá là lớp có phong trào rèn chữ - giữ vở tốt trong trờng.
Năm học 2008- 2009, Phòng Giáo dục huyện Yên Định tổ chức kì thi viết chữ
đẹp vào đầu tháng 4/ 2009. Thông qua các buổi luyện viết chữ đẹp lớp 5A đã chọn
đợc 2 học sinh dự thi - Đây là 2 em có chữ viết đẹp nhất khối.
Vận dụng các biện pháp nâng cao chất lợng dạy học môn Chính tả, góp phần rèn
luyện chữ viết cho HS kết hợp với sự chỉ đạo của Sở GD-ĐT Thanh Hoá, phòng

tháng tổ chức cho học sinh toàn trờng thi viết chữ đẹp . Khuyến khích học sinh
trong toàn trờng viết bắng bút máy thay cho bút bi .
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Thống Nhất, Ngày 15 tháng 3 năm 2009
Ngời viết

Phạm Thị Hờng
Ngời thực hiện : Phạm Thị Hờng
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm : “RÌn luyÖn ch÷ viÕt vµ tr×nh bµy s¹ch ®Ñp cho HS líp 5”
Ngêi thùc hiÖn : Ph¹m ThÞ Hêng