SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY
HỌC PHÂN MÔN TIẾNG VIỆT – TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ
VĂN 7
*****

A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Ngữ văn – phân môn tiếng việt là phân môn có vị trí quan trọng
trong chương trình Trung học cơ sở (THCS) nói chung và lớp 7 nói riêng.
Nó trang bị vốn từ thông thường cần thiết rèn luyện cho học sinh khả năng
tư duy và năng lực thực hành những kĩ năng về tiếng việt, đồng thời rèn
luyện cho học sinh ngôn ngữ giao tiếp ứng xử.
Tuy nhiên, trên thực tế việc dạy phân môn từ ngữ ở trường THCS có
nhiều thiếu sót nhất định, nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên chưa quan
tâm đến việc mở rộng vốn từ cho học sinh việc giải nghĩa từ chưa giúp học
sinh nắm được nghĩa bóng của từ nhiều nghĩa và ngay cả nghĩa đen, có khi
học sinh cũng chưa hiểu đầy đủ chính xác, hệ thống bài tập chưa phong phú
để học sinh vận dụng vốn từ đã học.
Bên cạnh đó giáo viên chưa chú ý hướng dẫn học sinh phương pháp
học tập phù hợp và vận dụng vào thực tế và vận dụng vào thực tế. Nguyên
nhân khách quan là đa số học sinh thuộc gia đình nghèo có hoàn cảnh khó
khăn, học sinh ngoài việc đi học ở trường còn phải làm thuê kiếm sống phụ
giúp gia đình nên thời gian học tập ở nhà còn rất hạn chế. Ngoài ra cách
giao tiếp ứng xử đối với mọi người các em rất nhút nhác, e dè.

1


Đó là nguyên nhân mà tôi bức xúc, trăn trở để tìm ra một số biện
pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn Tiếng việt trong chương
trình ngữ văn 7

Các phong trào “Giúp đở học sinh yếu kém” phong trào “Xanh-sạchđẹp” và “Xây dựng trường học thân thiện”, học sinh tích cực” nhà trường
hưởng ứng và thực hiện khá hiệu quả.
1.2. Khó khăn :
Điều kiện kinh tế của một bộ phận nhân dân còn gặp nhiều khó khăn
cho nên việc đầu tư và sự quan tâm đến việc học của các con em mình còn
hạn chế, một số em trong độ tuổi đến trường phải bỏ học nữa chừng để
tham gia lao động giúp gia đình do đó đã ảnh hưởng đến sự phát triển giáo
dục của địa phương.
Cơ sở vật chất, phòng học, bàn ghế chưa chưa đáp ứng phục vụ cho
việc đổi mới chương trình sách giáo khoa. Trường còn thiếu rất nhiều
phòng học chức năng, chưa có khu hiệu bộ, diện tích thiếu nhiều so với yêu
cầu nên việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia còn gặp khó khăn.
2. Giải pháp :
Để nâng cao chất lượng dạy học phân môn Từ ngữ cho học sinh đối
với chương trình ngữ văn bậc THCS qua quá trình đổi mới sách giáo khoa
nói chung và lớp 7 nói riêng. Theo tôi cần áp dụng một số biện pháp sau :
2.1. Việc giải nghĩa từ cho học sinh phải đầy đủ và chính xác :

3


Điều quan trọng trong việc Từ ngữ là giúp học sinh hiểu đúng và
chính xác nghĩa của từ. Muốn vậy giáo viên phải giải nghĩa từ.
Học sinh phải nắm được nghĩa chính lẫn nghĩa phụ (nghĩa đen và nghĩa
bóng)
Ví dụ : Từ “Trông” . Nghĩa chính là “nhìn” . Nghĩa phụ là “mong” ;
“Coi giữ”.
Nhưng việc giải nghĩa từ trên khiến học sinh khó phân biệt nghĩa
chính và nghĩa phụ của từ. Vì thế cách giải nghĩa tốt nhất là sự phát triển
các mối quan hệ của từ nhiều nghĩa.

Bằng phương pháp ghép từ như trên học sinh dễ nhận biết đâu là từ
ghép chính phụ đâu là từ ghép đẳng lập.
b)Phương pháp láy
Đây là phương pháp giúp học sinh tìm ra từ mới bằng nhiều cách lập
lại phụ âm đầu, vần hay toàn bộ từ đã có.
Ví dụ : Từ “Xinh” bằng phương pháp láy, học sinh tìm ra từ mới “xinh
xinh”
c)Phương pháp liên tưởng
Giáo viên nhắc lại kiến thức đã học của bài “từ đồng âm” và “từ trái
nghĩa” từ một từ cho trước, học sinh tìm ra những từ gần nghĩa với từ
“chăm chỉ” như các từ “cần cù”, “chịu khó”. Trái nghĩa với từ chăm chỉ là
“lười biếng”.
2. 3. Giúp học sinh sử dụng vốn từ :
Học phân môn từ ngữ, học sinh phải sử dụng được vốn từ đã có
trong giao tiếp, để học sinh sử dụng được vốn từ của mình .
Theo tôi cần áp dụng các biện pháp sau :

5


a) Làm bài tập điền từ :
Có 02 mức độ
- Mức độ 1 : Cho trước các từ yêu cầu tìm trong số những từ đã cho
chọn thích hợp điền vào chổ trống.
Ví dụ : cho các từ ai, bao nhiêu, bấy nhiêu chọn từ thích hợp điền vào chổ
trống.
+ …………………… đừng bỏ ruộng hoang.
+……………………Tất đất, tất vàng.
+…………………… làm cho bể kia đầy.
Cho ao kia cạn cho gầy cò con.


được khảo

2013-2014

sát
60 học

Giỏi

Khá

TB

Yếu

14HS(23 0 0 ) 34HS( 57 0 0 ) 11HS( 18 0 0 ) 1HS( 2 0 0 )

sinh

C./ KẾT LUẬN :
Để nâng cao chất lượng dạy học phân môn từ ngữ trong chương trình
Ngữ văn bậc THCS nói chung và Ngữ văn 7 nói riêng đòi hỏi học sinh phải
nắm vững kiến thức bộ môn, rèn luyện năng lực tìm tòi, sáng tạo có kế
hoạch phù hợp.
Đối với giáo viên cần có niềm say mê nghiên cứu bộ môn kết hợp
với kinh nghiệm giảng dạy để tìm ra phương pháp giảng dạy mới, phù hợp
với trình độ học sinh, nhằm thu hút sự chú ý của học sinh, giúp đở các em
học sinh yêu thích môn học hơn.
Trên đây là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học tập