MỤC LỤC
MỞ ĐẦU................................................................................................................................2
Chương 1 .............................................................................................................................10
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT THANH VÀ TUYÊN TRUYỀN PHÁP LUẬT
CHO CÔNG CHÚNG TRÊN HỆ THỐNG PHÁT THANH CẤP HUYỆN.......................10
1.1. Khái niệm phát thanh, phát thanh cấp huyện, hệ thống phát thanh cấp huyện và công
chúng phát thanh..............................................................................................................10
1.2. Ưu thế và hạn chế của phát thanh ............................................................................27
1.3. Tuyên truyền và tuyên truyền pháp luật cho công chúng đài truyền thanh cấp huyện
..........................................................................................................................................30
Chương 2..............................................................................................................................44
THỰC TRẠNG TUYÊN TRUYỀN PHÁP LUẬT CHO CÔNG CHÚNG ĐÀI TRUYỀN
THANH CẤP HUYỆN Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY......................................44
2.1. Khái quát đặc điểm Đài Truyền thanh của các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Thới Lai
..........................................................................................................................................44
2.2. Công tác tuyên truyền pháp luật cho công chúng của Đài Truyền thanh cấp huyện ở
thành phố Cần Thơ trong thời gian qua...........................................................................56
Chương 3..............................................................................................................................75
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ VỀ TUYÊN TRUYỀN
PHÁP LUẬT CHO CÔNG CHÚNG TRÊN HỆ THỐNG TRUYỀN THANH CẤP
HUYỆN Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ HIỆN NAY..............................................................75
3.1. Những vấn đề đặt ra qua nghiên cứu thực trạng tuyên truyền pháp luật trên sóng
phát thanh cấp huyện ở thành phố Cần Thơ hiện nay......................................................75
3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền pháp luật trên sóng phát thanh
cấp huyện trên địa bàn thành phố Cần Thơ......................................................................81
KẾT LUẬN..........................................................................................................................95
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................................98
PHỤ LỤC...........................................................................................................................102

CHÚ THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
BSH


Phát thanh

PV

Phóng viên

PTV

Phát thanh viên

PBGDPL

Phổ biến giáo dục pháp luật

TS

Tiến sĩ

Ths

Thạc sĩ

TNVN

Tiếng nói Việt Nam

TNND

Tiếng nói nhân dân

Thế nhưng, trong xu thế phát triển nhanh chóng của các phương tiện
truyền thông đại chúng trong cả nước, mặc dù có thế mạnh riêng nhưng phát
thanh của một số địa phương có xu thế chậm đổi mới, nội dung còn nghèo
nàn, hiệu quả tuyên truyền vì vậy không đạt như mong muốn, trong đó có
việc tuyên truyền pháp luật. Chính vì vậy, tại một số địa phương, đặc biệt tại
địa bàn thành phố Cần Thơ, ở các huyện, do không xem trọng và không
thường xuyên tổ chức tuyên truyền pháp luật nên hiệu quả tuyên truyền không
đạt như mong muốn dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật do nhận thức về
pháp luật chưa cao ở một bộ phận dân cư vẫn còn. Điều này đòi hỏi các nhà
nghiên cứu, nhà báo, nhà quản lý phải tiến hành hoạch định và tìm ra các giải
pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề trên nhằm mang lại sự ổn định và phát
triển xã hội. Chính vì vậy đề tài này mang tính cấp thiết cao, có tác dụng ảnh
hưởng tích cực đến hiệu quả công tác tuyên truyền pháp luật trên địa bàn toàn
thành phố.
Dù không có được nhiều thế mạnh như các loại hình báo chí khác,
nhưng, phát thanh vẫn được xem là công cụ tuyên truyền pháp luật hiệu quả
nếu xét về điều kiện đặc thù của từng địa phương. Tại một số địa bàn vùng
sâu, vùng xa, thiếu thốn các cơ sở vật chất và các phương tiện thông tin hiện
đại, phát thanh vẫn phát huy được ưu thế của mình trong việc thực hiện nhiệm
3


vụ tuyên truyền pháp luật. Chính từ sự đa dạng về địa hình, sự phức tạp về
đặc điểm và điều kiện dân cư đã tạo nên những phong cách riêng cho công tác
tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Mặt khác, theo khái niệm của Lý thuyết truyền thông, tuyên truyền là
"mục đích duy nhất là điều khiển ý kiến bằng biểu tượng, hoặc tuyên bố mạnh
dạn nhưng không chính xác, bằng truyện kể, tin đồn, báo cáo báo chí, hình
ảnh và nhiều loại thông tin xã hội khác" (Lasswell). Tuyên truyền mang tính
chất một chiều và buộc đối tượng là công chúng phải làm theo mục đích của

- Chuyên luận: Các thể loại báo chí phát thanh của tác giả người Nga
V.V. Xmirnôp đã được Nhà xuất bản Thông tấn dịch và phát hành năm 2004;
- Giáo trình Phát thanh trực tiếp do GS, TS Vũ Văn Hiền và TS Đức
Dũng chủ biên được Nhà xuất bản Lý luận Chính trị in và phát hành năm
2007;
- Tài liệu “Phát thanh - Truyền thanh nông thôn” do Ban Địa phương,
Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN) dịch và lưu hành nội bộ, tái bản năm
2005....
- Tài liệu Hướng dẫn sản xuất chương trình phát thanh" của Lois Baird,
Trường Phát thanh Truyền hình và Điện ảnh Ôxtrâylia, do Đài Tiếng nói Việt
Nam (TNVN) dịch và lưu hành nội bộ năm 2000.
- Giáo trình Báo chí phát thanh do 13 tác giả ở Phân viện Báo chí và
Tuyên truyền và Đài TNVN viết (do Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin ấn
hành năm 2002) có tổng cộng 20 chương, đề cập một cách khá toàn diện về
những vấn đề của phát thanh Việt Nam hiện đại.
Về các luận văn thạc sĩ có đề cập đến những vấn đề của báo chí phát
thanh, truyền hình địa phương phía Nam, đến nay đã có một số công trình
nghiên cứu sau:
- Luận văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Lâm Thiện Khanh (thực
hiện năm 2003 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền) có tiêu đề: Nâng cao
chất lượng các tin tức thời sự sản xuất tại Đài truyền hình Cần Thơ.
5


- Luận văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Lê Thanh Trung (thực
hiện năm 2004 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền) có tiêu đề: Tính thuyết
phục và hiệu quả của truyền hình trực tiếp ở khu vực đồng bằng sông Cửu
Long.
- Luận văn Thạc sĩ của Dương Thị Thanh Thủy (thực hiện năm 2005 tại
Học viện Báo chí và Tuyên truyền) có tiêu đề: Tổ chức sản xuất chương trình

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nêu trên, tác giả luận văn cần phải hoàn thành
những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về tuyên truyền pháp luật cho công
chúng đài truyền thanh cấp huyện.
- Khảo sát thực trạng hoạt động tuyên truyền pháp luật trên sóng phát
thanh tại 03 đài truyền thanh cấp huyện, qua đó khẳng định những thành
công, chỉ ra những hạn chế trong việc tuyên truyền pháp luật cho công chúng
của từng đài.
- Đề xuất những giải pháp, khuyến nghị nhằm góp phần nâng cao chất
lượng các chương trình tuyên truyền pháp luật cho công chúng trên đài truyền
thanh cấp huyện ở thành phố Cần Thơ trong giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là vấn đề tuyên truyền pháp luật cho công chúng
đài truyền thanh cấp huyện.
- Phạm vi nghiên cứu: là hoạt động tuyên truyền pháp luật cho công
chúng đài truyền thanh cấp huyện ở thành phố Cần Thơ qua khảo sát việc
tuyên truyền pháp luật trên đài truyền thanh ở huyện Cờ Đỏ, Phong Điền,
Thới Lai từ 2014 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và Phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở đường lối, chủ
trương và các chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về báo chí cách
mạng Việt Nam. Những vấn đề cơ sở lý luận báo chí truyền thông nói chung
7


và lý luận báo chí phát thanh nói riêng cũng được vận dụng như những cơ sở
quan trọng trong quá trình nghiên cứu.
- Phương pháp cụ thể: Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sẽ vận
dụng tổng hợp các phương pháp sau đây:

thông tin cơ sở của Bộ Thông tin và Truyền thông đang triển khai được cụ thể
hóa bằng Đề án tăng cường thông tin về cơ sở của Sở Thông tin và Truyền
thông TP Cần Thơ.
7. Ý nghĩa của lý luận và thực tiễn của đề tài
- Về lý luận:
Đề tài là sự vận dụng tổng hợp những kiến thức về lý luận báo chí,
truyền thông đã được trang bị trong chương trình đào tạo thạc sĩ để giải quyết
những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn đời sống báo phát thanh Việt Nam
hiện đại.
Nếu thực hiện thành công, đề tài nghiên cứu này có thể dùng làm tài liệu
tham khảo cho các nhà trường và các trung tâm có đào tạo về phát thanh trong
cả nước.
- Về thực tiễn:
Đề tài là sự vận dụng tổng hợp những kiến thức về lý luận báo chí,
truyền thông đã được trang bị trong chương trình đào tạo thạc sĩ để giải quyết
những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn đời sống báo chí Việt Nam hiện đại,
đặc biệt là trong lĩnh vực phát thanh đang có xu hướng ngày càng ít dành
được sự quan tâm và đầu tư đúng mức ở một số địa phương.
Đây là đề tài khảo sát có hệ thống chất lượng phát thanh nội dung
chuyên biệt dành cho công chúng . Với những cứ liệu thực tế phong phú, luận
văn có thể cung cấp các dữ liệu cần thiết để các cấp lãnh đạo, quản lý có chủ
trương, định hướng quản lý, lãnh đạo, phù hợp với hoạt động quan trọng này.
Bức tranh thực tế sinh động về chương trình phát thanh ở các huyện có
thể tạo ra những so sánh cần thiết cho các Đài khác để tham khảo, đối chiếu
và vận dụng cho chương trình phát thanh của mình.
9


Đồng thời, luận văn còn có thể cung cấp dữ liệu thực tế, tạo cơ sở cho
việc nghiên cứu, xem xét điều chỉnh, nâng cao chất lượng công tác tổ chức,

mã hóa truyền qua kênh phát thanh và người nhận phải có máy thu thanh mới
tiếp nhận được thông điệp. Như đề cập ở trên, hệ thống phát thanh bao gồm
01 Đài phát thanh quốc gia và 63 Đài phát thanh, truyền hình địa phương
(mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có 01 đài PTTH, Đài PTTH tỉnh
có chung bộ máy tổ chức nhân sự và cơ sở vật chất. Riêng TP. Hồ Chí Minh
đài phát thanh và đài truyền hình hoạt động độc lập với nhau).
Trên cả nước hiện có hơn 600 đài truyền thanh, truyền hình cấp huyện,
với cơ cấu chung mỗi huyện có một đài phát thanh hoặc truyền thanh, truyền
hình và hiện có khoảng hơn 8.000 đài truyền thanh hoặc cụm truyền thanh
cấp xã.
Về số lượng kênh chương trình phát thanh cả nước có 68 kênh phát
thanh, trong đó Đài tiếng nói Việt Nam có 05 kênh và 63 kênh phát thanh của
các địa phương.
Toàn bộ hệ thống phát sóng của Đài tiếng nói Việt Nam và các đài địa
phương đều đang sử dụng công nghệ analog. Hiện nay, thuật ngữ phát thanh
hiện đại chủ yếu được dùng để chỉ phương thức sản xuất chương trình với sự
hỗ trợ của kỹ thuật và công nghệ số nhằm hướng tới thỏa mãn nhu cầu tiếp
nhận thông tin phát thanh của công chúng hiện đại. Theo đó, mô hình tổ chức
hoạt động, sản phẩm truyền thông của các cơ quan phát thanh, tích hợp đa kỹ
năng của người làm phát thanh cũng đang thay đổi nhanh chóng. Giống như
lĩnh vực truyền hình, việc chuyển sang phát thanh số đang là xu thế tất yếu
trên thế giới. Phát thanh số giúp tiết kiệm tài nguyên băng tần, cho tín hiệu và
chất lượng âm thanh tốt hơn so với cách hiện nay. Chính vì vậy tại Quyết định
số 22/2009/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch truyền dẫn, phát sóng phát thanh
11


truyền hình (PTTH) đến năm 2020 đã quy định “Đến năm 2020, công nghệ số
được áp dụng rộng rãi trong truyền dẫn, phát sóng phát thanh”. Tuy nhiên quá
trình triển khai nội dung này đến nay vẫn còn chậm.

ngày đêm nên làm cho sự truyền sóng cũng không ổn định. Vì vậy cường độ
sóng thu được bị biến động làm cho chương trình phát thanh thu được lúc to,
lúc nhỏ AM – FM: Điều chế sóng cao tần bằng cách làm biến đổi biên độ của
cao tần theo quy luật của biến đổi âm thanh gọi là điều chế biên độ (gọi tắt là
điều biên => viết tắt là AM: amplitude modultion). Điều chế sóng cao tần
bằng cách làm biến đổi tần số theo quy luật của biến đổi âm thanh gọi là điều
chế tần số (gọi tắt là điều tần => viết tắt là FM: frequency modultion). Thu âm
và pha âm: là cách sử dụng các thiết bị ghi lại, lưu trữ và xử lí âm thanh
(micro, băng từ, máy ghi âm băng từ, CD (compact disc), MD (minidisc),
máy chạy đĩa CD, máy MD, thiết bị ghi âm kỹ thuật số, bàn trộn - mixer) Phát
sóng và thu sóng: Hệ thống phát và thu sóng vô tuyến điện làm nhiệm vụ
truyền đạt tín hiệu từ nguồn tín hiệu (âm thanh của chương trình phát thanh)
tới nơi nhận tín hiệu (loa và âm thanh tới tai người nghe). Giữa nơi phát và
nơi thu không có dây nối, chỉ có sóng vô tuyến điện mang tín hiệu truyền đạt
tới, không dây nên gọi là vô tuyến. Quy trình về kỹ thuật: Âm thanh dưới
dạng áp suất không khí  Micro biến đổi thanh áp thành dòng điện âm tần
 khuếch đại tín hiệu âm tần  bộ tạo dao động cao tần cho máy phát 
khuếch đại tín hiệu cao tần  điều chế biên độ và khuếch đại cao tần điều chế
(tần công suất) đưa ra anten phát  Anten phát bức xạ công suất cao tần điều
chế thành song vô tuyến điện để lan truyền giữa nơi phát và nơi thu  khuếch
đại cao tần điều chế  tách sóng (hay điều chế) để lấy tín hiệu âm tần 
khuếch đại điện áp âm tần  khuếch đại công suất âm tần  loa biến đổi
dòng điện âm tần thành áp suất không khí là âm thanh đưa tới tai người nghe.
Phòng thu âm (studio) công nghệ mới: Trước đây, theo công nghệ cũ,
việc trang bị một phòng thu âm (Studio) chuyên dùng đòi hỏi một nguồn kinh
13


phí rất lớn, kèm theo việc đào tạo kỹ thuật viên sử dụng rất phức tạp… Nay,
theo công nghệ thiết kế phòng thu mới, nhờ công nghệ phát triển của máy vi

hợp.
Tường thuật phát thanh:
Trong bối cảnh đời sống phát thanh ở nước ta hiện nay, nhìn chung thể
loại tường thuật được thực hiện dưới những dạng sau đây:
Dạng tường thuật trực tiếp: Được thực hiện trực tiếp ngay ở nơi sự kiện
đang xảy ra, do đó nó chỉ được thực hiện một cách có hiệu quả trên báo nói,
báo hình. Ưu thế của nó chính là ở chỗ có thể đồng thời phản ánh về sự kiện
trong toàn bộ những diễn biến ngay ở khoảnh khắc đó. Dạng tường thuật này
thường được sử dụng để phản ánh về những sự kiện lớn, tiêu biểu đang thu
hút sự quan tâm của đông đảo công chúng như: khai mạc một đại hội trọng
thể; một lễ hội tầm cỡ quốc gia; khoảnh khắc đón giao thừa; một cuộc thi đấu
thế thao quan trọng.
Tại thành phố Cần Thơ, thập niên 90 của thế kỷ trước, phát thanh địa
phương đã phát huy được thế mạnh của thể loại này. Các chương trình tường
thuật trực tiếp luôn thu hút được sự quan tâm của thính giả như: bóng đá,
phiên toà xét xử, lễ hội giao thừa v.v…
Hiện nay, tại một số đài phát thanh, hình thức tường thuật trực tiếp đã có
sự biến đổi từ một thể loại thành một dạng chương trình tổng hợp với sự tham
gia của nhiều thể loại khác nhau.
Người thực hiện tác phẩm tường thuật phát thanh trước hết phải có khả
năng đọc, nói; sự am hiểu các thiết bị kỹ thuật; khả năng biên tập; tổ chức các
chương trình; khả năng thực hiện các cuộc phỏng vấn thu thanh; khả năng
biên tập băng v.v… Đồng thời còn phải có khả năng phát hiện nhanh sự việc
điển hình, con người điển hình, chi tiết điển hình. Có như vậy, người tường
thuật mới có cơ sở phân tích, đánh giá, nhận định toàn bộ những diễn biến
phức tạp của sự kiện một cách chính xác, từ đó có thể khai thác đúng hướng.
Bình luận phát thanh:
15




trong đời sống. Điểm nổi bật của phóng sự so với các thể loại báo chí khác là
nó có khả năng phản ánh hiện thực một cách có bề dày và chiều sâu dưới
dạng một bức tranh nóng bỏng hơi thở của đời sống hiện thực. Tác phẩm
phóng sự có thể có nhiều cấp độ phản ánh: phơi bày hiện trạng, tái tạo các sự
việc, sự kiện, quang cảnh, tình huống, vấn đề… và thông qua đó bày tỏ những
suy nghĩ, cảm xúc của tác giả.
Phỏng vấn phát thanh:
Trong hoạt động báo chí, phỏng vấn vừa là mục đích vừa là phương
pháp. Nhả báo muốn điều tra lấy tư liệu phải tiếp cận thực tế, gặp gỡ phỏng
vấn các nhân vật. Hành vi phỏng vấn trong trường hợp này mang tính chất là
một phương pháp công tác. Với mục đích thông tin về hiện thực thì phỏng
vấn mới được coi là một thể loại.
Với tư cách là một thể loại báo chí, phỏng vấn có hình thức và nội dung
ổn định. Đó là một trong những thể loại có nhiều khả năng trong quá trình
phản ánh hiện thực – nhất là phản ánh chiều sâu của suy nghĩ, tư tưởng, ý
kiến của con người…
Mục đích của bài phỏng vấn là nhằm làm sáng tỏ về con người, sự kiện,
sự việc, vấn đề, tình huống, hoàn cảnh, ý kiến, động cơ nào đó mà công chúng
đang quan tâm. Một tác phẩm phỏng vấn thành công phải đem lại câu trả lời
thỏa mãn được nhu cầu thông tin của công chúng. Trên tinh thần đó, người
thực hiện bài phỏng vấn cũng phải hiểu biết về điều mình đang hỏi.
Có nhiều cách phân dạng thể loại phỏng vấn. Người ta có thể căn cứ vào
số lượng nhân chứng tham gia trả lời để chia ra thành các dạng phỏng vấn
một người và phỏng vấn nhiều người.
Tọa đàm phát thanh:
Nghĩa gốc của tọa đàm là ngồi trò chuyện. Tuy nhiên tọa đàm hiện nay
không chỉ là một cuộc trò chuyện mà đã mở rộng ra thành những cuộc trao
đổi, bàn bạc, tranh luận giữa những người tham gia. Trong một cuộc tọa đàm
17

18


Bài phản ánh về tình huống, vấn đề.
Bài phản ánh về người thật, việc thật.
Bài phản ánh suy nghĩ, cảm xúc.
* Ngoài các thể loại nêu trên, còn có một số loại hình khác được thể hiện
trên báo phát thanh như: Văn xuôi truyền thanh, Thơ truyền thanh,Câu
chuyện truyền thanh, kịch truyền thanh, đọc truyện v.v... là những thể loại
giúp diễn đạt, truyền tải thông tin qua sóng phát thanh một cách có hiệu quả,
trong đó có tuyên truyền pháp luật qua sóng phát thanh.
Phẩm chất, kỹ năng của người làm phát thanh
Tất nhiên nhà báo phát thanh vẫn phải có đầy đủ phẩm chất của một
người làm báo chuyên nghiệp: tính nhạy bén (săn tin, tổ chức nguồn tin, cái
mũi ngửi ra tin…), sự năng động, sáng tạo, dũng cảm, trung thực, bản lĩnh
chính trị vững vàng, phông văn hóa rộng, niềm đam mê… thì trong báo phát
thanh với đặc thù là nghe và liên tưởng khác với truyền hình là xem, nghe và
chứng kiến. Nhà báo phát thanh luôn biết là lời nói trên radio phải làm cho
thính giả nghe được, liên tưởng để thấy được, hiểu được và cảm nhận được
một cách đầy đủ. Để làm được điều này không hề đơn giản, đòi hỏi những
phẩm chất đặc biệt của đội ngũ những người làm phát thanh như: Phóng viên
phải thực sự nhạy bén, năng động và có tính chủ động cao; phải xông xáo,
linh hoạt, có khả năng phát hiện, khám phá và có khả năng viết rất nhanh
bằng một nút pháp sinh động; phải hoạt bát, lợi khẩu và có khả năng nói trước
máy… Khả năng này tạo điều kiện để phóng viên thực hiện những cuộc
phỏng vấn ngắn (đối với các nhân chứng) một cách sinh động mà đặc biệt là
trong việc dẫn dắt mạch đi của tác phẩm. Kinh nghiệm hoạt động thực tiễn
của phóng viên là vô cùng cần thiết trong việc nhanh chóng thích ứng và làm
chủ với mọi tình huống.
Tổ chức và thực hiện chương trình: Khi viết bài cho phát thanh, phóng

là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực chuyên môn để
phản ánh tốt các sự kiện, đồng thời phải có vốn văn hóa rộng và khả năng ứng
20


xử khéo léo trước những tình huống bất ngờ ngoài dự kiến xảy ra khi thực
hiện chương trình. Một lần nữa khẳng định: Thế hệ những người làm báo phát
thanh hôm nay hiểu rõ nhiệm vụ to lớn của báo chí cách mạng, tất cả đã và
đang tiếp bước cha anh, phấn đấu rèn luyện vững vàng trên mặt trận tư tưởng
văn hóa, để xứng đáng với truyền thống vẻ vang mà bao thế hệ của các Đài
phát thanh đã dày công vun đắp xây dựng cho làn sóng.
- Nội dung Phát thanh:
Rất đa dạng bao hàm toàn bộ các lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế,
xã hội.
Do có tính phổ biến rộng rãi nên trong một số trường hợp thực sự khẩn
cấp, nội dung của phát thanh mang thông điệp đặc biệt và có tính chính trị cao
(tuyên truyền bầu cử, tổng động viên v.v…).
Do lịch sử ra đời và phát triển sớm nên phát thanh rất gần gũi với đời
sống xã hội. Chính vì vậy, nội dung của phát thanh mang bản sắc văn hóa đặc
trưng của vùng. Ví dụ: Đài Tiếng nói TP HCM thường xuyên phát các bản tin
về an toàn giao thông, ca nhạc trẻ giao lưu cùng thính giả, còn Đài Phát thanh
Truyền hình TP Cần Thơ thì phát bản tin nông nghiệp, các chương trình ca cổ
v.v…
Nội dung của phát thanh được chuyển tải qua lời nói nên mang nhiều sắc
thải biểu cảm, là biểu hiện tình cảm, tâm sinh lý của công chúng khi nghe đài.
Nếu chia theo hệ thống phân loại chung của báo chí thì có các nhóm nội
dung chính sau đây:
- Nhóm chính luận:
Là các chương trình thời sự, bài phân tích, các chuyên đề, chuyên mục,
các bản tin, khẩu hiệu tuyên truyền. Đây là phần nội dung cốt lõi chiếm đa số

thanh cơ sở . Như vậy, có thể hiểu “Tuyên truyền pháp luật cho công chúng
đài truyền thanh cấp huyện ở thành phố Cần Thơ hiện nay” chính là phát huy
hơn nữa khả năng của các đài truyền thanh huyện, quận trong việc cung cấp
22


thông tin về pháp luật đáp ứng nhu cầu của xã hội, đồng thời có khả năng tác
động tích cực, thúc đẩy xã hội phát triển.
Ở nước ta, toàn bộ hệ thống phát thanh đều thuộc sở hữu của Nhà nước,
do Chính phủ và chính quyền các địa phương quản lý. Từ năm 1956, nước ta
đã bắt đầu hình thành một hệ thống phát thanh 4 cấp từ Trung ương là Đài
Tiếng Nói Việt Nam (TNVN) đến các đài phát thanh cấp tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương và dưới đó là các đài, trạm truyền thanh cấp huyện, cấp xã.
Từ những năm 60 của thế kỷ trước, hệ thống đài huyện ở nước ta đã từng
bước được tăng cường số lượng và nâng cao dần chất lượng. Nhiệm vụ chính
của các đài huyện trong giai đoạn này là tiếp phát sóng các đài trung ương,
đài tỉnh và tự xây dựng các bản tin, các chương trình phát thanh để phản ánh
về công việc của các hợp tác xã; cổ vũ những phong trào thi đua lao động sản
xuất điển hình; phê phán thói xa hoa, lãng phí, quan liêu trong quản lý tài sản
tập thể… Do số lượng đầu báo ở nước ta khi đó còn rất ít nên vị trí, vai trò
của các đài huyện là rất lớn.
Các đài huyện ở nước ta được trang bị những máy phát sóng cực ngắn và
sự ra đời của hàng loạt trạm phát sóng cấp xã đã tạo nên những hiệu quả thiết
thực đối với công tác chỉ đạo tuyên truyền của các huyện, thị qua tính nhanh
nhạy, kịp thời cập nhật thông tin địa phương của nó. Trong giáo trình của
Marray Masterton và Roger Patching hợp tác với Đài TNVN, tựa đề Cẩm
nang báo chí phát thanh “Sau đây là bản tin chi tiết”, xuất bản năm 2001, đã
nhấn mạnh về vị trí, vai trò của tờ báo nói ở địa phương, cơ sở: “Radio là
tiếng nói của thành phố hôm nay, cho những người có quan tâm biết về những
gì xảy ra trong thế giới của họ khi họ muốn” [41, tr.25]

mới của chương trình phát thanh.
Công chúng phát thanh có thể được hiểu là nhóm lớn xã hội được
chương trình phát thanh tác động, hoặc nhóm người mà phát thanh hướng vào

24


để tác động. Có công chúng tiềm năng và công chúng thực tế, công chúng
trực tiếp và công chúng gián tiếp.
Công chúng tiềm năng là nhóm lớn xã hội mà chương trình phát thanh
hướng vào tác động lôi kéo, thuyết phục. Nhưng trong thực tế không phải tất
cả những thành viên nhóm lớn xã hội mà chương trình nhằm vào đều tiếp
nhận được các chương trình phát thanh.
Hay nói cách khác, chỉ một phần trong nhóm lớn mà chương trình phát
thanh hướng vào, tiếp nhận được sự tác động. Bộ phận ấy gọi là công chúng
thực tế.
Ở bình diện khác, lại có công chúng trực tiếp và công chúng gián tiếp.
Công chúng trực tiếp là những người trực tiếp tiếp nhận các chương trình phát
thanh.
Còn công chúng gián tiếp là những người được những người công chúng
trực tiếp kể lại, thông tin lại những điều mà họ đã tiếp nhận qua sóng phát
thanh. Các chương trình truyền thông trên radio vừa nhằm vào đại chúng trên
cơ sở xác định nhóm đối tượng cụ thể.
Chuơng trình phát thanh thanh niên, tức là nhằm vào đối tượng công
chúng chủ yếu là thanh niên, nhưng mọi đối tượng cũng không phải vô tình
nghe được (tuy cũng có lúc như vậy) mà chủ yếu nghe theo sở thích và
nhu cầu.
Theo một số nhà nghiên cứu về lý luận phát thanh hiện đại, công chúng
phát thanh thường được chia làm mấy loại: Một là đối tượng nghe dò tìm:
Người nghe mở đài cố gắng tìm một chương trình cụ thể nào đó. Giai đoạn