BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
.............................................................................................................................
2
I. NHỮNG

VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM HÀNG HOÁ VẬN CHUYỂN BẰNG

ĐƯỜNG BIỂN:

1.Sự ra đời và phát triển của bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển
bằng

đường

biển

.............................................................................................................................
3
2. Sự cần thiết và tác dụng của bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển
bằng

đường

biển

.............................................................................................................................
6
3.Vai trò của bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển


khiếu

nại

đòi

bồi

thường

.............................................................................................................................
8
1


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

3.

Quy

trình

bồi

thường

.............................................................................................................................
10


MỤC

TÀI

LIỆU

THAM

KHẢO

.............................................................................................................................
17

LỜI NÓI ĐẦU
Trong kinh doanh quốc tế, vận tải đóng vai trò rất quan trọng bởi đây là
một mắt xích cực kỳ trọng yếu giúp vận chuyển hàng hoá lưu thông khắp toàn cầu.
2


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

Trong đó, vận tải biển chiếm phần lớn khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu nhưng
cũng đồng thời là phương thức chuyên chở hàng hóa nhiều rủi ro nhất so với các
phương thức còn lại. Những rủi ro này gây ra rất nhiều thiệt hại, tổn thất và thậm
chí là các tranh chấp, khiếu nại đối với các bên liên quan trong quá trình lưu
chuyển hàng hóa bằng đường biển.
Bảo hiểm hàng hóa vận bằng đường biển là một nghiệp vụ bảo hiểm ra đời từ
rất sớm để giải quyết những vấn đề trên biển bằng việc phòng ngừa và hạn chế những
rủi ro cũng như đảm bảo lợi ích của các bên tham gia bảo hiểm nếu có tổn thất xảy ra

chuyển hàng hoá bằng đường biển đã ra đời và phát triển người ta biết tránh tổn thất
toàn bộ một lô hàng bằng cách chia nhỏ, phân tán chuyên chở trên nhiều thuyền khác
nhau. Đây có thể nói là hình thức sơ khai của bảo hiểm hàng hoá. Đến thế kỷ thứ XII
thương mại và giao lưu hàng hoá bằng đường biển giữa các nước phát triển. Nhiều tổn
thất lớn xảy ra trên biển vì khối lượng và giá trị của hàng hoá ngày càng tăng, do thiên
tai, tai nạn bất ngờ, cướp biển... gây ra làm cho giới thương nhân lo lắng nhằm đối phó
với các tổn thất nặng nề có khả năng dẫn tới phá sản họ đã đi vay vốn để buôn bán
kinh doanh. Nếu hành trình gặp phải rủi ro gây ra tổn thất toàn bộ thì các thương nhân
được xoá nợ, nếu hành trình may mắn thành công thì ngoài vốn vay họ còn phải trả
chủ nợ một khoản tiền lãi với lãi suất rất cao. Lãi suất cao và nặng nề này có thể coi là
hình thức ban đầu của phí bảo hiểm.
Năm 1182 ở Lomborde - Bắc Ý, hợp đồng bảo hiểm hàng hoá đã ra đời, trong
đó người bán đơn này cam kết với khách hàng sẽ thực hiện nội dung đã ghi trong đơn.
Từ đó hợp đồng bảo hiểm, người bảo hiểm đã ra đời với tư cách như là một nghề riêng
độc lập.
Năm 1468 tại Venise nước Ý đạo luật đầu tiên về bảo hiểm hàng hải đã ra đời.
Sự phát triển của thương mại hàng hải đã dẫn đến sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của
bảo hiểm hàng hải và hàng loạt các thể lệ, công ước, hiệp ước quốc tế liên quan đến
thương mại và hàng hải như: Mẫu hợp đồng bảo hiểm của Lloyd's 1776 và Luật bảo
hiểm của Anh năm 1906 (MiA - Marine insurance Act 1906), công ước Brucxen năm
1924, Hague Visby 1986, Hămbua năm 1978, Incoterms 1953,1980,1990,2000 ... Các
điều khoản về bảo hiểm hàng hải cũng ra đời và ngày càng hoàn thiện .

4


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

Nói về bảo hiểm hàng hải không thể không nói tới nước Anh và Lloyd's. Nước
Anh là một trong những nước có sự phát triển hiện đại về thương mại và hàng hải lớn

bảo hiểm với Liên Xô (cũ), Ba Lan, Triều Tiên. Trước đó Bảo Việt chỉ có quan hệ tái
bảo hiểm với Trung Quốc.
Từ năm 1975 - 1992 Bảo Việt đã triển khai thêm nhiều nghiệp vụ và mở rộng
phạm vi hoạt động. Từ chỗ chỉ có quan hệ tái bảo hiểm với một số nước xã hội chủ
nghĩa cũ thì trong thời kỳ này Bảo Việt đã có quan hệ đại lý, giám định, tái bảo hiểm
với hơn 40 nước trên thế giới. Năm 1965 khi Bảo Việt đi vào hoạt động, Bộ Tài chính
đã ban hành quy tắc chung về Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển. Gần
đây, để phù hợp với sự phát triển thương mại và ngành hàng hải của đất nước, Bộ Tài
chính đã ban hành quy tắc chung mới - Quy tắc chung 1990 (QTC-1990) cùng với
Luật Hàng hải Việt Nam. Quy tắc chung này là cơ sở pháp lý chủ yếu điều chỉnh các
vấn đề về bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển.
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ,
xuất phát từ yêu cầu bảo đảm cho nền kinh tế phát triển ổn định thu hút vốn đầu tư
nước ngoài thì việc đa dạng hoá các loại hình kinh doanh bảo hiểm là một đòi hỏi thiết
thực. Để đáp ứng yêu cầu cấp bách trên, Nghị định 100/CP của chính phủ về hoạt động
kinh doanh bảo hiểm đã được ban hành ngày 18/12/1993 đã tạo điều kiện cho nhiều
công ty bảo hiểm ra đời và phát triển. Hiện nay với sự góp mặt của 10 công ty bảo
hiểm gốc trong cả nước, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã bắt đầu phát triển với sự
cạnh tranh gay gắt giữa các công ty, nghiệp vụ bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vẫn
là một nghiệp vụ truyền thống mà các nhà bảo hiểm Việt Nam vẫn duy trì và phát triển
với các biện pháp, chiến lược, sách lược giành thắng lợi trong cạnh tranh.
2. Sự cần thiết và tác dụng của bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vận
chuyển bằng đường biển :
Ngành bảo hiểm đã ra đời do có sự tồn tại khách quan của các rủi ro mà con
người không thể khống chế được. Nếu có những rủi ro xảy ra mà không có các khoản
bù đắp thiệt hại kịp thời của các nhà bảo hiểm, đặc biệt là những rủi ro mang tính thảm
6


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

được hàng hoá trong quá trình vận chuyển do đó phải tham gia bảo hiểm cho hàng
hoá. Ở đây, vai trò của bảo hiểm là người bạn đồng hành với người được bảo hiểm.
Hai là, vận tải đường biển thường gặp nhiều rủi ro tổn thất đối với hàng hoá do
thiên tai, tai nạn bất ngờ gây nên như: mắc cạn, đâm va, đắm chìm, cháy nổ, mất cắp,
cướp biển, bão, lốc, sóng thần.... vượt quá sự kiểm soát của con người. Hàng hoá xuất
nhập khẩu chủ yếu lại được vận chuyển bằng đường biển đặc biệt ở những nước quần
đảo như Anh, Singapore, Nhật, Hồng Kông... do đó phải tham gia bảo hiểm hàng hoá
xuất nhập khẩu.
Ba là, theo hợp đồng vận tải người chuyên chở chỉ chịu trách nhiệm về tổn thất
của hàng hoá trong một phạm vi và giới hạn nhất định. Trên vận đơn đường biển, rất
nhiểu rủi ro các hãng tàu loại trừ không chịu trách nhiệm, ngày cả các công ước quốc
tế cũng quy định mức miễn trách nhiệm rất nhiều cho người chuyên chở (Hague,
Hague Visby, Hamburg....).Vì vậy các nhà kinh doanh phải tham gia bảo hiểm hàng
hoá xuất nhập khẩu.
Bốn là, hàng hoá xuất nhập khẩu thường là những hàng hoá có giá trị cao,
những vật tư rất quan trọng với khối lượng rất lớn nên để có thể giảm bớt thiệt hại do
các rủi ro có thể xảy ra, việc tham gia bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu trở thành
một nhu cầu cần thiết.
Năm là, bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu đã có lịch sử rất lâu đời do đó việc
tham gia bảo hiểm cho hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển đã trở
thành một tập quán, thông lệ quốc tế trong hoạt động ngoại thương.
Như vậy, việc tham gia bảo hiểm cho hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyển
bằng đường biển là rất quan trọng và ngày càng khẳng định vai trò của nó trong
thương mại quốc tế.
II.VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VÀ BỒI THƯỜNG TỔN THẤT TRONG
BẢO HIỂM HÀNG HÓA VẬN CHUYỂN BẰNG ĐƯỜNG BIỂN:
8


3- Hoá đơn thương mại
4- Hoá đơn về các chi phí khác (nếu có)
5- Giấy chứng nhận trọng lượng, số lượng
9


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

6- Biên bản kết toán nhận hàng với tàu
7- Phiếu đóng gói
8- Văn bản, giấy tờ liên quan tới việc đòi người thứ ba bồi thường và trả lời (nếu có)
9- Kháng nghị hàng hải hoặc nhật ký hàng hải
10- Thư khiếu nại có ghi rõ số tiền yêu cầu bồi thường
11- Biên bản bất thường về hàng hoá vận chuyển
12- Biên bản giám định .
Sau khi kiểm tra chứng từ và thanh toán bồi thường, mọi khoản khiếu nại và
quyền khiếu nại của người được bảo hiểm đối với người thứ ba đều được chuyển cho
người bảo hiểm mà giới hạn là số tiền đã bồi thường. Người được bảo hiểm muốn
khiếu nại tổn thất toàn bộ ước tính cho hàng hoá được bảo hiểm, phải gửi thông báo từ
bỏ hàng cho người bảo hiểm.Thông báo phải đưa ra không chậm trễ, với mục đích để
cho người bảo hiểm có cơ hội giảm thiểu hay ngăn ngừa tổn thất (như bán hàng dọc
đường). Thông báo từ bỏ hàng phải làm thành văn bản và trong mọi trường hợp phải
cho biết ý định của người được bảo hiểm là từ bỏ không điều kiện mọi quyền lợi về
hàng hoá được bảo hiểm cho người bảo hiểm. Nếu người bảo hiểm chấp nhận thông
báo từ bỏ hàng nghĩa là người bảo hiểm chấp nhận trách nhiệm bồi thường như bồi
thường tổn thất toàn bộ thực tế và có quyền sở hữu phần còn lại của hàng hoá. Việc từ
bỏ hàng không được thay đổi sau khi người bảo hiểm chấp nhận thông báo từ bỏ hàng.
Tuy nhiên, trước khi người bảo hiểm chấp nhận thông báo từ bỏ hàng, người được bảo
hiểm phải có những biện pháp tích cực nhằm ngăn ngừa và hạn chế tổn thất. Nếu
người bảo hiểm không chấp nhận từ bỏ hàng, các quyền lợi của người được bảo hiểm


Sắp xếp thứ tự ưu tiên giai quyết

- Kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ
+

Kiểm tra, đánh giá tính hợp pháp hợp lệ của hồ sơ

+

Hướng dẫn người được bảo hiểm bổ sung giấy tờ còn thiếu

- Tính toán tiền bồi thường
- Trình duyệt
- Thông báo bồi thường
- Đòi người thứ ba và tài sản hư hỏng

III. MỘT SỐ VỤ KHIẾU NẠI VÀ BỒI THƯỜNG TỔN THẤT TRONG BẢO
HIỂM HÀNG HÓA VẬN CHUYỂN BẰNG ĐƯỜNG BIỂN Ở VIỆT NAM :
1. Bảo Việt Việt Nam bồi thường tổn thất hàng hóa trên 860 triệu đồng cho

VIGECAM
Đương sự:
- Chủ Tàu State of Nagaland
- Chủ hàng: Tổng Công ty Vật tư Nông nghiệp
- Công ty Bảo Hiểm Bảo Việt
11


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

Công ty vật tư nông nghiệp với tổng số tiền là 864 triệu đồng.
Nhận xét:
Hàng hóa nhập khẩu của lô hàng này là phân ure nhưng được chở rời từ cảng
bốc về đến cảng dỡ mới được đóng gói ngay tại cảng dỡ. Điều này dẫn đến tình trạng
hao hụt một lượng phân bón đáng kể trong qúa trình dỡ hàng, san bao và đóng gói gây
nên tổn thất cho hàng hóa.

12


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

Mặt khác, mặt hàng phân ure rất dễ hư hỏng và nhiễm bẩn nếu tiếp xúc trực
tiếp với nước nhưng trong trường hợp này chủ tàu lại không dùng vật liệu chèn lót
vách, hầm tàu làm cho 34,64 tấn ure tổn thất do nhiễm bẩn.
Kết luận:
Qua kinh nghiệm thực tế, mặc dù Bảo Việt đã cùng với chủ hàng phối hợp với
các cảng biển tích cực đưa ra nhiều biện pháp đề phòng, hạn chế tổn thất đối với hàng
hóa được bảo hiểm, nhưng nhìn chung các biện pháp này mới chỉ hạn chế được phần
nào mà không thể tránh khỏi thiệt hại, tổn thất, thiếu hụt hàng hóa trong quá trình vận
chuyển bằng đường biển, bốc dỡ, xếp dỡ tại cảng. Đây cũng là một bài toán rất khó đặt
lên vai những nhà bảo hiểm trong nước. Với kinh nghiệm trên 40 năm của mình, Bảo
Việt nói chung, Bảo Việt Việt Nam nói riêng luôn là người tiên phong đưa ra những
đóng góp tích cực cho sự phát triển lành mạnh của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Hy
vọng trong thời gian tới thị trường bảo hiểm hàng hóa sẽ tìm ra được những biện pháp
quản lý hữu hiệu, kiểm soát tốt rủi ro và ngày càng phát triển.
2. Bảo hiểm Viễn Đông giải quyết khiếu nại của công ty Geamtraco về sự
cố trên tàu Quốc Việt 09
Đương sự:
Chủ tàu – công ty TNHH Trung Kiên (tàu Quốc Việt 09)

định, thuyền viên phải ném hàng trên mặt boong xuống biển để cứu tàu và cứu mình.
Chiếu theo HĐ thuê tàu, Geamtraco đòi chủ tàu phải bồi thường số hàng bị mất (76,05
tấn) trị giá 321 triệu đồng. Trung Kiên từ chối, viện cớ tai nạn là bất khả kháng.
Bảo hiểm VASS:
Ngày 18.12.2006, Geamtraco đến Cty CP bảo hiểm Viễn Đông (VASS) chi
nhánh Hải Phòng để mua bảo hiểm cho 700 tấn tinh bột sắn trị giá 2,96 tỉ đồng của
mình. VASS đã chấp nhận bảo hiểm theo điều kiện B "Quy tắc bảo hiểm hàng hoá
quốc tế của Hội Bảo hiểm London (ICC/1/82)".
Ngay khi nhận được "Kháng nghị hàng hải" của thuyền trưởng tàu Quốc Việt 09 ngày
29.12, từ cảng Vạn Gia, Móng Cái (Quảng Ninh), Geamtraco đã thông báo về sự cố
cho VASS. Và theo yêu cầu của VASS, 14 giờ 30 ngày 4.1.2007, giám định viên của
Cty CP giám định hàng hải Phương Bắc (NIC) đã đặt chân lên Quốc Việt đang neo tại
cảng Phòng Thành (TQ). Chứng thư giám định của NIC khẳng định: Nguyên nhân tổn
thất hàng hoá (76,05 tấn) là do xếp hàng trên boong.
Đương nhiên, Geamtraco đã có văn bản đòi VASS bồi thường 321 triệu đồng. Ngày
18.2.2007, bà Phan Hồng Hạnh, PGĐ VASS (Hải Phòng) đã từ chối việc trả tiền, lý
do: Xếp hàng trên boong là vi phạm Luật Hàng hải VN. Sau nhiều lần bị đòi riết, bà
Hạnh viện dẫn thêm lý do từ chối nữa khiến người ta ngạc nhiên: "Căn cứ điều kiện
bảo hiểm lô hàng, bảo hiểm sẽ bồi thường cho tổn thất toàn bộ bất kỳ kiện hàng nào
14


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

rơi mất khỏi tàu, hoặc rơi trong khi xếp hàng..., mà theo chứng thư giám định thì số
hàng trên bị tổn thất trong quá trình vận chuyển đường biển"!
Nhận định và bình luận:
Thực ra chủ tàu đã phạm sai lầm nghiêm trọng. Luật Hàng hải cấm tàu như
Quốc Việt được chở hàng trên mặt boong.Tổn thất hàng hoá xảy ra là sai phạm của
chủ tàu. Việc am hiểu của nhân viên thuộc công ty TNHH Trung Kiên về mặt đánh giá

Bài tiểu luận trên đã đưa ra một cái nhìn tổng quan về công tác giải quyết
khiếu nại và bồi thường tổn thất tại các công ty bảo hiểm tại Việt Nam. Thành
công trong nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải là một vấn đề hết sức khó khăn, đòi hỏi
tính chuẩn xác trong công tác giám định, việc áp dụng các quy tắc, nguồn luật điều
chỉnh, những chứng từ cần thiết và quy trình nghiêm ngặt.
Tuy vậy, các công ty bảo hiểm tại Việt Nam cũng đã có những thành công
đáng kể trong công tác giải quyết khiếu nại và bồi thường tổn thất. Bảo hiểm hàng
hóa đã là một thế mạnh của các công ty này, và nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu và
trách nhiệm dân sự của chủ tàu đang dần được chú trọng hơn. Bài tiểu luận cũng
có đưa ra một số các trường hợp cụ thể còn nhiều khúc mắc trong việc giải quyết
khiếu nại và bồi thường tổn thất để mang đến một cái nhìn tổng quát hơn về
nghiệp vụ này tại thị trường bảo hiểm trong nước.

16


BÀI TIỂU LUẬN BẢO HIỂM VẬN TẢI

Xu hướng toàn cầu hóa đang ngày càng rõ rệt, đòi hỏi các công ty bảo hiểm
Việt Nam cũng cần không ngừng đổi mới để đáp ứng được nhu cầu của cả khách
hàng trong nước và quốc tế, tiếp tục nỗ lực xây dựng thương hiệu của mình trên
trường quốc tế và mang lại nhiều tiếng vang cho ngành bảo hiểm Việt Nam.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Giáo trình “ Bảo hiểm trong vận tải” – TS. Nguyễn Văn Khoản
Các trang web:
Công ty bảo hiểm Bảo Việt: www.baoviet.com.vn/
Công ty bảo hiểm Viễn Đông: www.vass.com.vn/
/> /> />
17